İSTANBUL 20. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C.
İSTANBUL
20. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2022/667 Esas
KARAR NO : 2024/360
DAVA : Kooperatif Üyeliğinin Tespiti
DAVA TARİHİ : 28/10/2022
KARAR TARİHİ : 10/05/2024

Mahkememizde görülmekte olan Kooperatif Üyeliğinin Tespiti davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TALEP: Davacı vekili tarafından sunulan 28/10/2022 tarihli dava dilekçesinde özetle; müvekkilli ... ile davalı arasında hisse karşılığı daire teslimi anlaşması yapıldığını, söz konusu anlaşma uyarınca Blok numarası C/2 (...) olan 4. Katta bulunan 404 numaralı daire müvekkilline teslim edileceğini, yapılan anlaşmada müvekkili tüm ödemeleri yaptığını, 27.02.1998 tarihli çek giriş bordrosunda 505.500,000-TL (o dönemin parasıyla), 27.02.1998 tarihli senet giriş bordrosunda 1.300,000,000-TL (o dönemin parasıyla), 16.01.1999 tarihli senet giriş bordrosunda 4.700,000,000-TL (o dönemin parasıyla), 22.01.2000 tarihli senet giriş bordrosunda 6.580,000,000-TL (o dönemin parasıyla), 16.01.2001 tarihli senet giriş bordrosunda 8.554,000,000-TL (o dönemin parasıyla) Olacak şekilde tüm ödemelerini yaptığını, ancak davalı ihtarname gönderilmesine rağmen daireyi teslim etmediğini, davalı tarafından müvekkiline verilen "Tahsis Belgesi"nde davalı taahhüt veren olarak onayladığı bu evrakta müvekkilinin hissesine karşılık gelen dairenin müvekkiline tahsis edileceğini beyan, kabul ve taahhüt ettiğini, ayrıca belgede müvekkilinin kooperatife üye olduğu da belirtildiğini, davalının akde aykırı davranması sebebiyle ciddi kayba uğrayan ve kooperatif üyeliğine girerken üyelikten beklemekte olduğu haklı menfaatini elde edemediğinden söz konusu zararların giderilmesi için ilerleyen aşamalarda taahhüt edilen yer teslim edilmezse maddi ve manevi tazminat davası açılacağından mahkeme öncelikle müvekkilin kooperatife üyeliğinin tespitini talep ettiklerini, müvekkili ... de davalı ile hisse karşılığı daire teslimi anlaşması yaptığını, söz konusu anlaşma uyarınca Blok Numarası C/2 (...) olan 5. Katta bulunan 503 numaralı daire müvekkiline teslim edileceğini, yapılan anlaşmada müvekkili tüm ödemeleri yaptığını, 27.02.1998 tarihli çek giriş bordrosunda 1.300,000,000-TL (o dönemin parasıyla), 27.02.1998 tarihli senet giriş bordrosunda 1.500,000,000-TL (o dönemin parasıyla), 16.01.1999 tarihli senet giriş bordrosunda 4.700,000,000-TL (o dönemin parasıyla), 22.01.2000 tarihli senet giriş bordrosunda 6.580,000,000-TL (o dönemin parasıyla), 16.01.2001 tarihli senet giriş bordrosunda 8.554,000,000-TL (o dönemin parasıyla) Olacak şekilde tüm ödemelerini yaptığını, ancak davalı ihtarname gönderilmesine rağmen daireyi teslim etmediğini, bu durumun yanı sıra davalı tarafından müvekkiline verilen "Tahsis Belgesi"nde davalı taahhüt veren olarak onayladığı bu evrakta müvekkilinin hissesine karşılık gelen dairenin müvekkiline tahsis edileceğini beyan, kabul ve taahhüt ettiğini, ayrıca belgede müvekkilinin kooperatife üye olduğu da belirtildiğini, davalının akde aykırı davranması sebebiyle ciddi kayba uğrayan ve kooperatif üyeliğine girerken üyelikten beklemekte olduğu haklı menfaatini elde edemediğinden söz konusu zararların giderilmesi için ilerleyen aşamalarda taahhüt edilen yer teslim edilmezse maddi ve manevi tazminat davası açılacağından mahkeme öncelikle müvekkilinin kooperatife üyeliğinin tespitini talep ettiklerini, tüm bu hususlar uyarınca her iki müvekkilinin de ... 'ne üyeliğinin tespitine karar verilmesini talep ettiklerini, ihtiyat-i tedbir taleplerinin kabulüyle davalıdan celp edilecek sözleşmedeki müvekkillerine tahsis edilen taşınmazlar kaydına tedbir konulmasına ve müvekkillerin ... üyeleri olduğunun tespitini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yüklenilmesine karar verilmesini talep ve dava etmişlerdir.
CEVAP : Davalı vekili tarafından sunulan 21/03/2023 tarihli cevap dilekçesinde özetle; Davacılardan ... ...'e ... Noterliği tarafından 06.03.2002 tarih, ... Yevmiye no ve 02.05.2002 tarihli ... yevmiye nolu ihtarnameleri ile kooperatif üyeliğinden ihraç işleminin yapıldığı ve bu kararların 07.03.2002 ile 08.05.2002 tarihlerinde davacıya tebliğ edildiği sonrasında 26.01.2003 tarihli Kooperatif Genel Kurulu tarafından işbu alınan kararlar onandığı ve davacı ... ... kooperatiften ihraç edildiği, davacılardan ...'e ... Noterliği tarafından 06.03.2002 tarih, ... Yevmiye no ve 02.05.2002 tarihli ... yevmiye nolu ihtarnameleri ile kooperatif üyeliğinden ihraç işleminin yapıldığı ve bu kararların 07.03.2002 ile 03.05.2002 tarihlerinde davacıya tebliğ edildiği, sonrasında 26.01.2003 tarihli Kooperatif Genel Kurulu tarafından işbu alınan kararlar onandığı ve davacı ...'in kooperatiften ihraç edildiği, davacıların bu kararlarla ilgili olarak hak düşürücü süre olan 3 aylık süre içerisinde itiraz, ödeme talebi veya açmış olduğu bir dava veya kesinleşmiş alacağının bulunmadığı , her ne kadar davacılara eski yönetim tarafından tapu tahsis belgesi verilmiş olsa da, üyeleri hile ile aldatan ... Kooperatifi eski yönetim kurulu üyelerinin birden fazla kişiye mahsus işledikleri suçlara ilişkin ceza davasının ... Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2020/ ... Esas sayılı dosyası ile devam ettiği, ayrıca 250 adet taşınmazın mükerrer satışı ile ilgili ... Asliye Ticaret ... Mahkemesi'nin 2019/... Esas (... İnşaat- ... ) sayılı dosyasında tüm evrakların sunulduğu, , birçok kişi de olduğu gibi davacıların da eski yöneticiler tarafından dolandırılma: olma ihtimali bulunduğu, ...'ne ait mal varlığı bulunmadığı, yegane alacağının ... 'ne karşı açılmış olan ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2021/... Esas sayılı dosyasındaki alacak miktarı kadar olduğu, bir kısım kooperatif üyeleri tarafından yatırılan teminatlar neticesinde, ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2021/... Esas sayılı dosyasında, ...'e ait tapular üzerinde müvekkil lehine de ihtiyati tedbir konulduğu, müvekkilin üzerine herhangi bir taşınmaz olmadığı gibi, kooperatifin tek alacağının ise ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2021/ ... Esas davasından kaynaklı tazminat alacağı olduğu gözetildiğinde, davacıların taleplerinin karşılanması hukuken ve fiilen mümkün olmadığı, davacılara tapu tahsis belgesini veren kişi veya kurumlardan herhangi bir tapunun kooperatif uhdesine geçmediği, açıklanan nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep edilmiştir.
DELİLLER : tahsis belgesi, İhtarname, Yönetim Kurulu Kararı, Genel Kurul Toplantı tutanağı, Tapu Senedi, Senet Giriş Bordrosu, Çek Giriş Bordrosu, Ticaret Sicil Kayıtları, ...Asliye Ticaret Mahkemesinin 2019/... esas sayılı dosyası, ... Ağır Ceza Mahkemesinin 2020/ ... esas sayılı dosyası, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı.
Bilirkişi ... , Bilirkişi ... ve Bilirkişi ... tarafından hazırlanan bilirkişi raporunda; "...Asliye Ticaret Mahkemesinin “kooperatif üyeliğinin tespiti “ konulu 2022/ ... Esas sayılı dava dosyası ile ilgili inceleme; dava dosyası kapsamında mevcut belge ve bilgiler ile sınırlı olarak yapılmış; rapor içeriğinde ayrıntılı olarak belirildiği üzere, ihraç kararının iptali için dava açtıklarına ve kararın iptal edildiğine ilişkin ispat edici belge sunmayan davacıların davalı kooperatifle olan ortaklık ilişkilerinin 26.04.2003 tarih itibariyle sona erdiği kanaat ve sonucuna varılmış; alacaklarının 26.01.2003 tarihli genel kurulda belirlenen vade ile Kooperatifler Kanununun 17 maddesinde belirtilen hak düşürücü süre içinde ödemesi konusunda kooperatife başvurduklarına ilişkin belgeye de rastlanmamıştır..." görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir.
HUKUKİ NİTELENDİRME VE GEREKÇE
Dava, kooperatif üyeliğinin tespitine ilişkindir.
Bir kooperatife ortak olma usulü Kooperatifler Kanununun 8,18 ve 19. ve kooperatif ana sözleşmesinin 8,9,10 ve 11 maddelerinde belirtilmiştir. Bua göre ortak olmak isteyen kişinin ana sözleşmede yazılı hak ve yükümlülükleri kabul ettiğini ve kooperatife ortak olmak istediğini belirten bir dilekçeyle kooperatif yönetim kuruluna başvurması, ortaklık şartlarına sahip olduğunun tespiti üzerine yönetim kurulu kararıyla ortaklığa kabul edilmesi ve pay bedelinden ve genel kurul kararından doğan ödeme yükümlülüğünü yerine getirmesi, kooperatifin de kanuni defterlere gerekli kayıtları yaparak ortaklığa kabul edilen kişi adına, ortak olduğunu göstermek üzere “ortaklık senedi” düzenlemesi gerekmektedir. Ortaklıktan çıkarılma (ihraç), sebeplerden biri olan parasal yükümlülüğü yerine getirmeme sebebiyle ortaklıktan çıkarılma (ihraç) usulü Kooperatifler Kanununun 16 maddesine dayanılarak kooperatif anasözleşmesinin 14.maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre yönetim kurulunun parasal yükümlülüklerini 30 gün geciktiren ortaklara, borcunu ödemesi için birinci defa 10 günlük ikinci defa 1 aylık ödeme süresi vererek noter aracılığı ile ihtarname göndermesi, ikinci ihtara rağmen borcunu ödemeyen ortaklar hakkında alınacak ihraç kararını yine noter aracığıyla tebliğ etmesi gerekmektedir. Ortağın bu karara karşı tebliğ tarihinden itibaren 3 ay içinde iptal davası açma ya da toplanacak ilk genel kurula itiraz etme, genel kurul kararına karşı da aynı süre içinde iptal davası açma hakkı bulunmaktadır. Bu süre içinde itiraz edilmeyen ya da iptal davası açılmayan çıkarma kararları kesinleşecek ve ortağın alacakları Kooperatifler Kanununun 17. Maddesi ile kooperatif anasözleşmesinin 15.maddesi uyarınca o yılın bilançosuna göre hesaplanarak, bilanço tarihinden itibaren bir ay içinde geri verilecektir.
Kooperatifler Kanununun. 17/2 maddesinde “Kooperatifin mevcudiyetini tehlikeye düşürecek nitelikteki iade ve ödemeler, anasözleşmede daha kısa bir süre tespit edilmiş olsa bile genel kurulca üç yılı aşmamak üzere geciktirilebilir. Bu durumda kooperatifin muhik bir tazminat isteme hakkı saklıdır. Çıkan veya çıkarılan ortalar ile mirasçılarının alacak ve hakları bunları isteyebilecekleri günden başlıyarak beş yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Şeklinde düzenleme bulunmaktadır.
Davacı ... ...'in, ... Noterliği tarafından 06.03.2002 tarih, ... Yevmiye no ve 02.05.2002 tarihli ... yevmiye nolu ihtarnameleri ile kooperatif üyeliğinden ihraç işlemi yapıldığı, kararların 07.03.2002 ile 08.05.2002 tarihlerinde davacıya tebliğ edildiği, 26.01.2003 tarihli Kooperatif Genel Kurulu tarafından işbu alınan kararlar (8. Gündem maddesinde) onanarak davacı ... ... kooperatiften ihraç edildiği görülmüştür.
Davacı ...'in, ... Noterliği tarafından 06.03.2002 tarih, 5515 Yevmiye no ve 02.05.2002 tarihli ... yevmiye nolu ihtarnameleri ile kooperatif üyeliğinden ihraç işlemi yapıldığı, kararların 07.03.2002 ile 03.05.2002 tarihlerinde davacıya tebliğ edildiği, 26.01.2003 tarihli Kooperatif Genel Kurulu tarafından işbu alınan kararlar (8. Gündem maddesinde) onanarak davacı ... kooperatiften ihraç edildiği görülmüştür.
Somut olayda; davacıların her biri adına kooperatif unvanı üzerine atılı iki imza ile düzenlenmiş bulunan tahsis belgesinden, davacılar tarafından kooperatife verildiği anlaşılan çek ve senetlere ait çek ve senet bordroları, davacılara borcun ödenmesi için gönderilen ihtarnameler ve ihraç kararları, davacıların ihraç kararına genel kurula karşı yaptığı itirazın dilekçesi ve itirazın görüşüldüğü 26.01.2003 tarihli genel kurul tutanağı, 03.01.1999, 02.01.2000, 07.01.2001, 05.01.2002 tarihli ve daha sonraki genel kurul toplantılarına ait hazirun cetvellerinden davacıların bir dönem kooperatif ortağı olduğunu görülmüş olup yine davacılara kooperatif tarafından borcun ödenmesine ilişkin ihtarnamelere rağmen borcun ödenmediği, davacı ...'in, ... Noterliği tarafından 06.03.2002 tarih, ... Yevmiye no ve 02.05.2002 tarihli ... yevmiye nolu ihtarnameleri ile kooperatif üyeliğinden ihraç işlemi yapıldığı, kararların 07.03.2002 ile 03.05.2002 tarihlerinde davacıya tebliğ edildiği, 26.01.2003 tarihli Kooperatif Genel Kurulu tarafından işbu alınan kararlar (8. Gündem maddesinde) onanarak davacı ... kooperatiften ihraç edildiği, ... ...'in, ... Noterliği tarafından 06.03.2002 tarih, ... Yevmiye no ve 02.05.2002 tarihli ... yevmiye nolu ihtarnameleri ile kooperatif üyeliğinden ihraç işlemi yapıldığı, kararların 07.03.2002 ile 08.05.2002 tarihlerinde davacıya tebliğ edildiği, 26.01.2003 tarihli Kooperatif Genel Kurulu tarafından işbu alınan kararlar (8. Gündem maddesinde) onanarak davacı ... ... kooperatiften ihraç edildiği görülmüş ve dosya kapsamında, davacıların ihraç kararının iptali için dava açtıklarına ve dava sonucunda kararın iptal edildiğine veya alacaklarının 26.01.2003 tarihli genel kurulda belirlenen vade ile Kooperatifler Kanununun 17 maddesinde belirtilen hak düşürücü süre içinde ödemesi konusunda kooperatife başvurduklarına ilişkin belge bulunmadığı, ihraç kararının iptali için dava açtıklarına ve kararın iptal edildiğine ilişkin ispata yarar bir delil sunulmadığından davacıların davalı kooperatifle olan ortaklık ilişkilerinin 26.04.2003 tarih itibariyle sona erdiği, aidat toplayan kooperatiflerde üyelerin kooperatife herhangi bir aidat ödememeleri, genel kurullara katılmamaları, bir şekilde kooperatifte ilişki kurmamaları halinde üyeliğin sona erdiğine zımnen rıza göstermiş olduklarının kabul edilmesi gerektiği, davacının ihraç kararı ile dava açma tarihi arasında geçen 20 yıllık süre nazara alınarak ve MK'nın 2. Maddesi gereği iyiniyet ilkesiyle bağdaşmadığı, mali yükümlülüklerini ihtarlara rağmen yerine getirmeyen davacının ortaklıktan çıkarılmasının yerinde olduğunu anlaşılmış ve davanın reddine dair aşağıdaki gibi karar verilmiştir.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİNE
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince 427,60-TL nispi karar harcından peşin yatırılan 80,70-TL harcın mahsubu ile bakiye kalan 346,90-TL harcın davacılardan tahsili ile hazineye gelir kaydedilmesine,
3-Davacılar tarafından yapılan yargılama gideri ve vekalet ücretinin kendi üzerlerinde bırakılmasına,
4-Davalı taraf yargılama sırasında kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ye göre hesaplanan 17.900,00-TL vekalet ücretinin davacılardan tahsili ile davalı tarafa verilmesine,
5-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
6-Artan gider avansının karar kesinleştiğinde yatıran tarafa re'sen iadesine,
Dair, HMK'nın 345. maddesi gereğince gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde ... Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı. 10/05/2024

Katip ...
¸e-imzalı

Hakim ...
¸e-imzalı

Bu belge 5070 Sayılı Elektronik İmza Kanunu kapsamında E-İmza ile imzalanmıştır.