İSTANBUL 20. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C.
İSTANBUL
20. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2021/215 Esas
KARAR NO : 2024/51

DAVA : Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 06/04/2021
KARAR TARİHİ : 19/01/2024

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili tarafından sunulan 06/04/2021 tarihli dava dilekçesinde özetle; ... 11. İcra müdürlüğünün ... Esas sayılı icra dosyası ile başlatılan kambiyo senetlerine mahsusu icra takibine konu çek üzerindeki imzanın kendisine ait olmadığını ve borçlu olmadığının tespitine ilişkin işbu davanın açıldığını, davalı tarafın ... 11. İcra Müdürlüğünün ...Esas numaralı sayılı dosya ile hakkında icra takibinin yapıldığını ve ... 18. Asliye Ticaret Mahkemesinin... D. İş dosyası ile ihtiyati haciz talep edildiğini e devletten öğrendiğini, davalı tarafından dosyaya davacının isim ve imzasının olduğunu ve davacı tarafından ciro edildiğini iddia edilen bir çek sunulduğunu haricen öğrendiğini, davacı tarafından sunulan çekin arkasındaki imzaların kendisine ait olmadığını, ayrıca davalıyı ve adı geçen gider borçluları tanımadığını, hiç biri ile alacak ve borç ilişkisi içerisinde bulunmadığını, sahte imzadan dolayı ... CBS ye suç duyurusunda bulunduğunu, davacının çok sayıda çek ödemeleri olan bir esnaf olduğunu, borçlu olmadığının tespiti ile icra takibinin tedbiren durdurulmasını talep etmiştir.
Davalı vekili tarafından sunulan 04/05/2021 tarihli cevap dilekçesinde özetle; Davaya konu çekin 6361 sayılı kanunun 9/2 maddesine uygun şekilde yapıldığını, davalı temlik alınan alacağı tevsik eden belgeleri kontrol etmiş bu kapsamda kanunun kendisine yüklediği yükümlülükleri yerine getirdiğini, dolayısıyla yapılan faktoring işleminin usul ve yasaya uygun olduğunu, Davacı yaptığı Faktoring işleminin müşterisi olmadığını, davalı çek üzerindeki davacı imzasının sahte olup olmadığını bilmesi mümkün olmadığını, bu sebeple davalının çeki ciro yoluyla devralan iyi niyetli yasal hamil olduğunun, davacı çek üzerindeki imzanın kendisine ait olmadığını iddia ettiğini fakat bu hususun yapılacak bilirkişi incelemesiyle çözüme kavuşacağını, davaya konu çekin davacının ticari defter ve kayıtlarında kayıtlı olup olmadığını, diğer davalılar ile ticari ilişkisinin bulunup bulunmadığı ve çekin bu kapsamda verilip verilmediği, zira davacının çek keşidecisi... ve davacıdan sonraki ciranta olan...ile ticari ilişkisinin bulunması ve çekin bu kapsamda verildiğinin anlaşılması halinde imza itirazının dayanıksız kalacağının, ilgili kişilere (...ve ...) müzekkere yazılarak, davacı ile ticari ilişkilerinin olup olmadığı ve dava konusu çekin verilmesini gerektiren belgelerin bulunup bulunmadığının sorulmasını ve bu belgelerin celp edilmesini, HMK.md.190 vd.'ndaki ispat kuralları gereğince davacının tanık dinletmesine muvafakatlerinin bulunmadığını, imza incelemesinin yanı sıra, davaya konu çekin davacı ticari kayıtlarında kayıtlı olup olmadığı, davacının kendinden önceki ve sonraki cirantalarla ticari ilişkisinin bulunup bulunmadığı yönünde inceleme yapılmasını, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir
DELİLLER :
... 11. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı icra dosyası, ... 34. İcra Hukuk Mahkemesinin ... esas sayılı dosyası, ... CBS ...soruşturma nolu dosyası, davacıya ait imza beyannamesi, Faktoring sözleşmesi ve işlem belgeleri, Taraflara ait kayıtlar, Ticaret sicil kayıtları ve tüm dosya kapsamı.
... 11. İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı dosyasının incelenmesinde; davalı tarafından davacı ve diğer dava dışı kişiler hakkında 11.000,00TL asıl alacak 1.100,00TL çek tazminatı, 217,06TL işlemiş faiz, 33,00TL komisyon olmak üzere 12.350,06TL üzerinde takip başlatıldığı görülmüş olup icra dosyasına 25/08/2021 tarihinde davalı tarafından; ''dosyamız haricen tahsil edilmiş, hiçbir hak ve alacağımız kalmamıştır.'' şeklinde beyanda bulunarak dosyanın kapatılmasının talep edildiği görülmüştür.
... 34. İcra Hukuk Mahkemesinin ...esas sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporuna göre; Tersim biçimi, işleklik derecesi, alışkanlıklar, istif, eğim, doğrultu, seyir, hız ve baskı derecesi bakımından yapılan incelemede; inceleme konusu ... ismi altında bulunan imza ile ...'in mevcut mukayese imzaları arasında ilgi ve irtibat tespit edilemediği ve ...'in eli ürünü olmadığı raporlanmıştır.
HUKUKİ NİTELENDİRME VE GEREKÇE:
Dava, ... Bankası ... Isparta şubesine ait .... seri nolu 15/02/2021 tarihli ... tarafından düzenlenen 11.000,00TL bedelli çekte ciranta olarak bulunan imzanın davacıya ait olmadığından bahisle menfi tespit istemine ilişkindir. Davacı vekili mahkememize açtığı dava ile ... 11. İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasında borçlu olmadığının tespitini talep etmiştir. İcra dosyasına göre tarafların dava ve taraf ehliyeti vardır.
Menfi tespit davası ile ilgili genel bir açıklama yapılmasında ve ilgili yasal düzenlemelerin irdelenmesinde yarar vardır: Gerçekte var olmayan bir borç ya da geçersiz bir hukuki ilişki nedeniyle icra takibine maruz kalması muhtemel olan veya icra takibine maruz kalan bir kimsenin gerçekte borçlu bulunmadığını ispat için açacağı dava, menfi tespit olarak adlandırılmaktadır.
Menfi tespit davası, 2004 sayılı İcra İflas Kanunu (İİK)'nun 72. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre, borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir. İcra takibinden önce açılan menfi tesbit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir. İcra takibinden sonra açılan menfi tesbit davasında ihtiyati tedbir yolu ile takibin durdurulmasına karar verilemez. Ancak, borçlu gecikmeden doğan zararları karşılamak ve alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere göstereceği teminat karşılığında, mahkemeden ihtiyati tedbir yoluyle icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini isteyebilir.
Bu düzenlemeden de anlaşılacağı üzere menfi tespit davasında amaç bir hukuki ilişkinin veya bir hakkın gerçekten mevcut olmadığının tespitine yöneliktir. Dayanılan hukuki ilişkinin gerçekten mevcut olmadığı icra takibine maruz kalmadan önce ileri sürülebileceği gibi icra takibinden sonrada ileri sürülebilir. Borçlunun icra takibinden önce veya sonra menfi tespit davası açabilmesi için borçlu olmadığının tespitinde hukuki yararının bulunması şarttır. Buna rağmen, borçlunun, alacaklının harekete geçmesini beklemeden borçlu olmadığının tespitinde korunmaya değer bir yararı bulunabilir. Bu tür bir yararının bulunması halinde borçlu, borçlu olmadığının tespiti için dava açabilir. Bunun dışında, icra takibi taraflar arasındaki maddi ilişkiyi tespit edecek nitelikte olmadığından, alacaklının takibe girişmesinden sonra, hatta takip kesinleştikten sonra da borçlunun, borçlu olmadığının tespitini mahkemeden istemesi mümkündür.
Borçlu, belirtilen şekilde takipten önce veya sonra alacaklıya karşı bir menfi tespit davası açar; bu davayı kazanırsa, hakkındaki icra takibi iptal edilir ve borcu ödemekten kurtulur.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 792. maddesindeki, “Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.” şeklindeki düzenlemenin, çeki elinde bulunduran kişinin geçerli ve birbirini takip eden cirolarla yetkili hamil olduğunu ispat etmesi durumunda ancak çeki kötü niyetli veya ağır kusurlu olarak iktisap etmesi durumunda iade ile mükelleftir.
Dosya kapsamında toplanan delillerden somut olayda, davacı taraf ... Bankası ... şubesine ait ... seri nolu 15/02/2021 tarihli... tarafından düzenlenen 11.000,00TL bedelli çekte ciranta olarak bulunan imzanın davacıya ait olmadığını, konuyla ilgili ... C.Başsavcılığı' nın ... Soruşturma dosyası ile soruşturma başladığını bildirdiğini, çekteki imzasının davacıya ait olmadığını savunmuştur. Davacının imza ve yazı asıllarının bulunduğu belge asılları getirtilerek dava konusu çek üzerinde imzanın incelemesi için mahkememizce rapor alınmak istenmiş ise de davacının imza örnekleri için talimat mahkemesine başvurmaması sebebi ile rapor alınamamış olup aynı çekle ilgili olarak ... 34. İcra Hukuk Mahkemesinin ... esas sayılı dosyasında bilirkişi raporu alındığı görülmüş ve ... 34. İcra Hukuk Mahkemesinin ... esas sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporuna göre inceleme konusu...ismi altında bulunan imza ile ...'in mevcut mukayese imzaları arasında ilgi ve irtibat tespit edilemediği ve ...'in eli ürünü olmadığı raporlanmıştır. Çekteki davacı ciranta cirosunun sahte olduğu anlaşıldığına göre, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 677. maddesi hükmüne göre, ticari senetteki geçersiz imza sadece kendisi yönünden hükümsüzlük sonucu doğurur. Davacı cirantanın imzasının sahte olması nedeniyle davalının davacıya başvuru hakkı bulunmadığından ayrıca icra dosyası haricen tahsil beyanı ile kapanmış ise de davanın açıldığı tarih itibari ile davacının dava açmakta hukuki yararının bulunması sebebi ile davanın kabulüne karar verilmiş, takibin kötü niyetli olduğuna dair bir ispata yarar bir delil bulunmadığından kötü niyet tazminatı verilmemiş ve aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın kabulü ile; ... 11. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takip dosyası ve takip konusu ...bank şubesine ait ... seri numaralı 11.000 TL bedelli çek yönünden davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince hükmolunan kısım üzerinden hesaplanan 751,41-TL nispi karar harcından peşin yatırılan 210,91-TL harcın mahsubu ile bakiye kalan 540,50-TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydedilmesine,
3-Davacı tarafından yapılan toplam 2.935,66-TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine,
4-Davacı taraf yargılama sırasında kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ye göre hesaplanan 11.000,00-TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine,
5-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri ve vekalet ücretinin üzerinde bırakılmasına,
6-Artan gider avansının karar kesinleştiğinde yatıran tarafa re'sen iadesine,
Dair, davacı vekilinin ile davalı vekilinin yüzüne karşı HMK'nın 345. maddesi gereğince gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı. 19/01/2024

Katip
¸e-imzalı

Hakim
¸e-imzalı

Bu belge 5070 Sayılı Elektronik İmza Kanunu kapsamında E-İmza ile imzalanmıştır.