İSTANBUL 18. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C.
İSTANBUL
18. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2022/263 Esas
KARAR NO : 2024/152

DAVA : İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı)
DAVA TARİHİ : 12/04/2022
KARAR TARİHİ : 04/03/2024

Taraflar arasında görülen davanın mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda:
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
İDDİA VE TALEP : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava dışı ...TİC. A.Ş.'nin davacı müvekkil şirketi nezdinde Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi ile sigortalı olduğunu, Türkiye'den Fransa'ya gönderilmek üzere yüklemesi yapılan 27 Palet Alüminyum Profil emtiası ... nolu taşıma faturası kapsamında ... /... plakalı araç ile davalı taşıyıcıların sorumluluğu altında taşındığını, emtiaların alıcıya varışını müteakip yapılan kontrollerinde hasarlı olduklarının görülmesi üzerine CMR (taşıma senedi üzerine) hasarlı teslime ilişkin şerh düşüldüğünü, davalı taşıyıcıların sağlam ve hasarsız teslim aldıkları emtiaları alıcısına hasarlı teslim ettiklerinin tespit edildiğini, taşıma sırasında meydana gelen hasardan davalı taşıyıcıların sorumlu olduklarını, davaya konu hasarla ilgili olarak inceleme ve araştırma sonucu tanzim edilen ... nolu ekspertiz raporuna göre emtialarda 2.640,00-Euro'luk hasar meydana geldiği tespit edildiğini, müvekkil şirketi tarafından sigorta poliçesi teminatı kapsamında bulunan hasar bedeli olarak dava dışı sigortalı firmaya 2.640,00-Euro tazminat bedeli ödendiğini, işbu tazminat ödemesi karşılığı sigortalıdan TEMLİKNAME alındığını, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun “HALEFİYET” başlıklı 1472. maddesine göre sigortalısına yaptığı ödemeyi ispat ederek, dava veya takibi kaldığı yerden devam ettirme yetkisi aldığını, borca ve ferilerine haksız ve kötü niyetli olarak itiraz ederek takibin durmasına neden olan davalının itirazlarının iptalini sağlamak amacı ile Sayın Mahkemenize başvurma zorunluluğu hasıl olduğunu, davalı-borçluların takip dosyasına yapmış oldukları tüm itirazlarının haksız ve kötü niyetli olduğu, bu nedenlerle davalı-borçluların takip dosyasına vaki borca ve ferilerine ilişkin itirazlarının iptali ile takibin devamına, 620 den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatı ödemelerine karar verilmesini talep ettiğini, yukarıda arz ve izah edilen nedenlerle; davalı-borçluların ... 6. İcra Müdürlüğü'nün ... E. Sayılı icra takip dosyasına yapmış oldukları haksız ve kötü niyetli itirazlarının iptali ile takibin icra takibindeki takip talebinde belirtilen şartlarda devamına karar verilmesini, davalının %20 den aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatı ödemelerine karar verilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı taraflara yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir, .
SAVUNMA VE KARŞI TALEP :
Davalı ...TİC. A. Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle;
CMR konvansiyonu kapsamında yapılan taşımacılıkta dava açma süresinin 1 yıl olduğunu, davacı tarafından davanın yasal süre içerisinde açılmadığını, bu nedenle zamanaşımı itirazında bulunduğunu, dava konusu ihtilaf CMR Konvansiyon Sözleşmesine tabi olup CMR Konvansiyonu 30/1-2 maddelerine göre belirlenen süreler içerisinde davacı veya sigortalısı tarafından müvekkiline süresi içinde herhangi bir hasar veya eksiklik ihbarının yapılmadığını, davacı tarafından dava dilekçesinde belirtilen taşıma dava dışı ...Tic. A.Ş. tarafından gerçekleştirildiğini, müvekkili şirketin bir kusuru olmadığını, dava dışı... Tic. A.Ş., davaya konu edilen taşımayı tam ve eksiksiz bir şekilde gerçekleştirdiğini, gümrük müdürlüğünden ilgili taşımaya ilişkin olarak evrakların celbi sonrası da ürünlerin tam ve eksiksiz olarak teslim edildiğinin açıkça görüleceğini, ürünlerin hasarlı teslim edildiğini kabul ettiklerinde dahi, eksik olduğu iddia edilen ürünlerin hangi ürünler olduğunun belirtilmediğini, aynı şekilde hasarlı ürünlere ilişkin olarak KG bilgisinin de söz konusu tutanakta bulunmadığını, dava konusu alacak likit olmayıp yargılamayı gerektiğinden, davacı yanın talep etmiş olduğu icra inkar tazminatının reddi gerekt i, davacı tarafın müvekkil aleyhinde haksız ve kötü niyetli olarak icra takibi başlatıp dava açtığını, bu itibarla davacı aleyhine asıl alacağın % 20 oranından az olmamak üzere kötü niyet tazminatına davacının mahkum edilmesini arz ve talep ettiklerini, davanın Bilahare bildireceğimiz sigorta şirketine ihbarına, haksız ve mesnetsiz olarak açılan davanın reddine, takipte kötü niyetli olan davacının takip miktarının %20sinden az olmamak üzere kötü niyet tazminatı ödemeye mahkum edilmesine, yargılama gideri ile ücreti vekaletin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ederiz.
Davalı ...TİC. LTD. ŞTİ. vekili özetle; müvekkil firma ile davacının sigortalısı arasında ticari ve sair bir ilişkinin söz konusu olmadığını, müvekkil firmasının söz konusu taşımayı üstlenen, ya da taşıma işlemini gerçekleştiren firma da olmadığını, taşımayı gerçekleştirdiği ve hasara sebebiyet verdiği iddia edilen araçlarında müvekkili firmaya ait olmadığını, bu nedenle müvekkile husumet yöneltilmesi usul ve yasaya aykırı olup HUSUMET itirazında bulunduklarını, davacı tarafından dilekçesinde ifade ettiği ve hasara sebebiyet verdiği iddia edilen gerek ... gerekse ...plaka nolu aracın müvekkilene ait olmadığını, söz konusu taşıma işlemini üstlenen ve yapan firmanın diğer davalı firma olduğunu, davacı tarafından müvekkil şirket aleyhine haksız olarak ikame edilen davanın husumet yokluğu nedeni ile reddine, haksız davanın esastan reddine, davacının kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı
taraf üzerine bırakılmasına; karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE :
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, Dava; Davacının dava dışı sigortacı Asaş Alüminyum firmasına nakliyat emtia sigortası poliçe sorumluluğu kapsamında emtiaların taşınması sırasında hasarlanması nedeni ile ödediği 2.640,00 Euro'yu ödediğini beyan ederek rücuen tahsili için ... 6. İcra Dairesi... Esas sayılı dosyasından davalılar aleyhine taşıyıcı sıfatı sorumlulukları gerekçesi ile başlattığı takibe, davalıların itirazı üzerine ikame olunan itirazın iptali davası olduğu görüldü.
Mahhkememizin 10/10/2022 tarihli ön inceleme duruşmasında dosyanın KARAYOLLARI TAŞIMA UZMANI bilirkişiye tevdi ile uyuşmazlık noktaları hakkında rapor düzenlenmesinin istenilmesine karar verilmiştir.
Mahkememiz dosyasına 31/01/2023 tarihli bilirkişi raporu ibraz edilmiştir.
Raporda özetle; İNCELEME, TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER
Davalı Taşıyıcının Kusurunun Bulunup Bulunmadığı Yönünden İnceleme: Dava dışı sigortalı ... TİC, A.Ş. firması, Fransa bulunan ... firmasına alüminyum profil ihraç ediyor. Satış ... teslim şekliyle gerçekleşiyor. Satışı yapılan emtialar 27 palette net 11.033,61 kg, brüt 12.498,61 kg. olarak 08.10.2020 tarihinde ...'ndan... — ... plaka sayılı araçla (çekici +dorse) sevk ediliyor.
Ürünlerin ... karayolundan taşınma işinin asıl taşıyıcısı 1. davalı ...Ticaret A.Ş. firması tarafından üstlenilmiştir. Taşıma işini fiilen dava dışı ... A.Ş. firması gerçekleştirmiştir.
1. davalı ...Ticaret A.Ş. dava dosyasına sunmuş olduğu cevap dilekçesinde fiili taşımayı dava dışı ... A.Ş. firmasının gerçekleştirdiğini belirtip bu firmanın ihbar edilmesini Sayın Mahkemeden talep etmiştir.
2. Davalı ... Tic. Ltd. Şti. firmasının davaya konu taşıma ile ilişkisi olmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
İhraç edilen emtia 15.10.2020 tarihinde Fransa'daki alıcı adresine ulaştığında alıcı firma tarafından CMR taşıma senedi üzerine “hasarlı ” notu düşülmüştür. Davaya konu taşımacılık; ... arasında gerçekleşen bir karayolu taşımacılığıdır. CMR Konvansiyonu kapsamında yapılan bir taşımacılıktır. Bu nedenle; taşıma esnasında meydana gelen hasar ve ziyan mümkün olduğunca CMR Konvansiyonunda (Karayoluyla Uluslararası Eşya Taşıma Sözleşmesine İlişkin Anlaşma) hükümleri ile çözülmesi gerekmektedir.
CMR Konvansiyonunun IV. Bölüm-Taşımacının Sorumluluğu Madde 17
1. Taşımacı, yükü teslim aldığı andan teslim edinceye kadar, bunların kısmen veya tamamen kaybından ve doğacak hasardan sorumludur.
4. Madde 18 paragraf 2 ila 5'şe uygun olmak üzere kayıp veya hasar durumları aşağıda belirtilen koşullardan bir veya birkaçının doğal sonucu olan özel risklerden doğmuş ise, taşımacı sorumlu tutulamaz.
Sorumluluktan kurtulma maddeleri arasında m.17/4/c bendinde;
c) Yükün gönderici, alıcı veya bunlar adına hareket eden kişiler tarafından alınması taşınası,yüklenmesi, yığılması veya boşaltılması, ” ifadeleri yer almaktadır.
Burada CMR m.17/1 ve m.17/4 ile sayılan sebepler ve bunların zarar oluşumunda katkısı bakımından ortak eylem veya karşılıklı fiiller söz konusu olduğunda CMR m.17/5 kapsamında müterafik kusur değerlendirmesi gerektirmektedir.
Somut olayda taşıma uluslararası olduğu için MÖHUK m.172 gereği, CMR hükümlerine göre kusur, zarar, sorumluluk ve tazminat değerlendirmeleri yapılması gerektiği açıktır. Kaldı ki, 6102 sayılı TTK 4.Kitap hükümlerinde m.875 ve devamında da sorumluluk düzenlemeleri benzer içeriktedir.
... olarak yapılan satış işlemlerinde ürünlerin taşıma aracına yüklenmesi ve satıcının ülkesindeki gümrük işlemleri dâhil tüm risk ve sorumlulukları alıcı firmaya yüklenmiştir. Somut olayda,
davalının aracına yapılan yükleme her ne kadar satıcı firma tarafından yapılmış olsa da şoförün yüklemeye nezaret etmesi, uygunsuz bir durum tespit etmesi halinde bunu düzenleyeceği bir tutanakla kayda geçirmesi esastır.
Davavaya konu - sevkiyat evraklarına yükleme sırasında, üründe yüklemeden kaynaklı oluşabilecek uygunsuzlukla ilgili bir not düşülmediğinden ürünlerin taşıyıcıya tam ve sağlam teslim edildiği anlaşılmakta olup CMR Konvansiyonunun ilgili maddeleri gereği varma yerinde teslimat sırasında fark edilen hasardan davalı taşıyıcının kusuru/sorumluluğu olduğu kanaatine varılmıştır. Ancak bunun sebepleri yükleme ve istiflemeye izafe edilebildiği ölçüde müterafik kusur değerlendirmesi yapılabilir.
2- Dava Dışı Sigortalı Firma ile Davalı Taşıyıcının Müterafik Kusurlarının Olup Olmadığı ve Kusur Oranlarının Tespiti Yönünden İnceleme:
Dava konusu olayın yerinde keşif imkânı, hasarlı ürünlerin incelenip, değerlendirilmesi mümkün olmadığından 5684 sayılı Sigortacılık Kanunun 22.17 maddesi “eksper tarafından düzenlenen raporlar delil niteliğindedir” ifadesi kapsamında ekspertiz raporundaki aşağıdaki emtia bilgileri dikkate alınmıştır.
Davaya konu taşımacılıkla ilgili olarak; ... Ltd. Şti. Firması tarafından 27.05.2021 tarihinde... numaralı hasar ekspertiz raporu düzenlenmiştir. Davaya konu taşımacılık için yukarıda detayları belirtilen raporun Hasar Miktarı başlığı altında;
“Nakliyat esnasında paletlerin devrilmesi, ambalajlarının hasarlanması nedeni ile ...” ve yine hazırlanan raporun Rücu başlığı altında; “Kaza vb. münferit olay söz konusu değildir. Profiller, Nakliyat esnasında araç içerisinde hasarlanmıştır. ... A.Ş. aracına yüklenen ve sağlam teslim aldığı paletlere gerekli önlem almadan yola çıktığı ve virajlı yol şartlarında olabilecek spanzet gevşemesi ve/veya fren ile paletlerin hasarlanmasına neden olduğu için meydana gelen ...” denilmektedir.
Davaya konu taşımacılıkla ilgili olarak hazırlanan hasar ekspertiz raporunda meydana gelen hasarın araç içindeki paletlerin sabitlendiği yerden kurtulmaları ve araç içinde hareket etmelerinden kaynaklandığı kanaatine varılmaktadır.
Davaya konu taşımacılık işleminin “Komple Ekspres” olarak yapıldığı (davacı tarafından dava dosyasına sunulan yükleme talimatı belgesinden) tespit edilmektedir. CMR Konvansiyonu kapsamında yapılan komple taşımacılıklarda (Komple Taşımacılık: Bir araç içindeki tüm yükün göndericisi ve alıcısı aynı olan ve genellikle aracın tek adreste yüklenip tek adreste boşaltıldığı taşımacılığa verilen isimdir) taraflarca farklı bir yöntem belirlenip sözleşmeye yazılmamış ise araç yükleme, istifleme ve araç içi sabitleme işlemleri gönderici/sevk eden firma tarafından yapılmaktadır. Somut olayda yükleme ve istifleme ile ilgili taraflar arasında bir anlaşma olmadığı için yükleme, istifleme ve araç içi sabitlemenin gönderici dava dışı sigortalı firma tarafından yapılmış olacağı kanaatine varılmıştır.
... satış şekline göre göndericinin/dava dışı sigortalının, sevkiyat başlamadan araç içindeki istifleme, sabitleme işlemini kendisinin yaptığı kanaatiyle istif uygunsuzluğu/sabitleme yetersizliği sebebi ile meydana gelen hasardan davalı taşıyıcı ile dava dışı sigortalı gönderici firmanın müterafik kusurlu olduğu kanaatine varılmıştır.
Yukarıda izah edilen hususlar dikkate alındığında Dava Dışı Sigortalı Firma ile Davalı Taşıyıcının müterafik kusurlarının %50'şer olduğu kanaati hasıl olmuştur.
3- CMR Kapsamında Hasar İhbarının Süresi ve Usulüne Uygun Yapılıp Yapılmadı Yönünden İnceleme:
CMR Konvansiyonunun V. Bölüm- İstem ve Davalar başlığı altındaki 30.Maddesi aşağıda yer almaktadır.
MADDE 30 1. Alıcı, taşımacı ile beraber durumlarını kontrol etmeden veya zarar ve ziyan hasarın açıkça görüldüğü hallerde teslim anında veya açıkça görülmediği hallerde teslimden yedi gün içinde (pazar günleri ve resmi tatiller hariç) durumu kendisine bildirmeden malı tesellüim ederse, bu husus onun yükü sevk mektubunda belirtildiği şekilde aldığına kanıt oluşturur. Açıkça gözükmeyen zarar ve ziyan veya hasarlarda bildirme yazılı olarak yapılacaktır...”
Buna göre, CMR taşıma senedi üzerinde düşülen hasar şerhi; İHTİRAZİ KAYIT-VARMA YERİNDE DERHAL HASAR İHBARI ŞARTINI sağlamaktadır.
Üzerine hasar notu düşülen CMR belgesi taşıma firmasında kaldığından emtianın alıcısına teslimi sırasında hasarlı olduğunu göstermekte olup taşıyıcıya ihtar niteliği taşımamaktadır.
CMR Konvansiyonunun yine 32.Maddesi aşağıda yer almaktadır:
1- Bu Sözleşme gereğince yapılan taşımalardan doğacak davaların bir yıl içinde açılması gerekir. Ancak, bilerek kötü hareket veya mahkeme tarafından bilerek kötü hareket olarak kabul edilen kusurlarda, bu süre üç yıldır ve şu tarihlerde başlar:
a) Teslimde kısmi kayıp, hasar veya gecikmelerde, teslim tarihinden itibaren,
b) Tam kayıplarda, kararlaştırılan zaman limiti bitiminden 30 gün sonra kararlaştırılmış zaman limiti yoksa, yükün taşıyıcı tarafından teslim alınmasından sonraki 60 ıncı günde,
c) Bütün diğer durumlarda, taşıma mukavelesinin akdedildiği tarihten sonraki üç aylık dönemin sonunda. Limit döneminin işlemeye başladığı gün bu döneme dahil edilmeyecektir.
2- Yazılı bir istem, taşımacı bunu yazılı bildiri ile geri çevirip, ona ilişkin belgeleri de iade edinceye kadar zaman limitini erteler. Talebin bir kısmı kabul edildiği takdirde zaman süresi anlaşmazlık konusu olan istek için tekrar devam etmeye başlar. İstemin alındığını, cevap verildiğini ve belgelerin gönderildiğini kanıtlamak, bu durumlara güvenen tarafa aittir. Aynı gayeyle yapılan başka istemler için zaman süresi ertelenemez.
Davaya konu taşımacılık; 08.10.2020-15.10.2020 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. İcra Takip Tarihi:13.10.2021 dava açma tarihi: 12.04.2022 İcra takip tarihi ile hasarlı emtia teslim tarihi ve icra takip tarihi ile dava açma tarihleri arasında birer yıldan az olduğu kanaatine varılmıştır.
Dava konusu yurtdışı karayolu taşıma işinde dava açma süresinin CMR Konvansiyonuna göre süresi içinde ve usulüne uygun yapıldığı kanaatine varılmıştır.
4- Rücu Koşulları Yönünden Dosyanın İncelenmesi:
Davaya konu taşımacılık için hazırlanan hasar ekspertiz raporunda meydana gelen hasarla dava dışı sigortalı gönderici firmanın sigorta poliçesinde bir uyumsuzluktan bahsedilmediği görülmektedir. Bu nedenle; taşımacılık sırasında meydana gelen hasarın davacı sigorta firması tarafından ödenip davalı taşımacılara rücu edebileceği kanaati oluşmaktadır.
5- Rücu Edilebilecek Miktar Yönünden Dosyanın İncelenmesi:
Davaya konu hasar için hazırlanan hasar ekspertiz raporunda meydana gelen hasarla ilgili olarak;
Aracın varma yerine geldiğinde araç içindeki paletlerin araç içinde hareket ettikleri, alüminyum profillerin ambalajlarının hasar gördi ifade etmektedir. Dava dışı alıcı firma araç içinde emtiaların hasarlanmış olabileceğini düşündüğü için emtiaları kontrol ettirmek için dava dışı ... firması ile anlaşmıştır. Kontrolü yapılan emtiaların hasarlı olmadığına karar verilmesi sonucu tüm emtia alıcı firma tarafından kabul edilmiştir.
Davaya konu 2.640,00 EUR tazmin emtiaların kontrolü için dava dışı ... firmasına ödenen tutardır. Taşınan emtiaların hasar tespiti için dava dışı ... firmasına yapılan 2.640,00 €"luk ödeme CMR Konvansiyonu kapsamında yapılan taşımacılıkta diğer masraflar olarak tanımlanmış ve taşıyıcıya/taşıyıcının CMR Sigortacısına rücu edilebilecek tazminatlar listesinde yer aldığı kanaatine varılmıştır.
CMR Konvansiyonunun IV. Bölüm-Taşımacının Sorumluluğu-
Madde 23
1. Bu Sözleşmenin hükümleri gereğince bir taşıyıcı, yükün kısmen veya tamamen kaybından dolayı tazminat ödemekle sorumlu tutulduğundan, bu tazminat yükün taşınmak üzere kabul edildiği yer ve zamandaki kıymetine göre hesaplanır.
4. Yükün taşınması dolayısıyla ödenen taşıma ücreti, gümrük resimleri ve diğer ödemelerde, malın tamamen kaybedilmesi halinde tamamen ödenir. Kısmen kaybolma halinde ise karşılaşılan zarar olanında ödeme yapılır. Bunlar dışında başka tazminat ödenmez.
Öte yandan ambalaj, istifleme ve yükleme kaynaklı 9650 kusur oranı gözetilerek davacının ancak kalan taşımacılık kusuru oranı üzerinden toplam zararın 9450 kısmını davalı yana rücu edebileceği kanaatine varılmaktadır. Bu durumda, yukarıda kadri marufunda bulunan 2.640,00 EURO üzerinden 1.320,00 EURO karşılığı tazminatı davacı davalı yana rücu edebilir kanaatine varılmıştır.
Davaya konu tazmin ödemesi emtiada meydana gelen bir hasar ve/veya kayıp olmadığı için(hasarlı veya kayıp emtia brüt ağırlığı belirlenemediğinden) taşıyıcının sınırlı sorumluluk ilkesi hesaplaması yapılamamıştır.
Davacı yan takip tarihinden itibaren yıllık %5 CMR m.27 gereği temerrüt faizi talep edilebilir.
Kusur, zarar, sorumluluk ve tazminat bakımından yargılamayı gerektiren dosya kapsamı gözetilerek, takip yolu ile alacak talebi yöneltilmiş ise de inkâr tazminatına hükmedilemeyeceği hususu sayın mahkemenin takdiri olacaktır.
Sayın Mahkemenin görevlendirmesi gözetilerek; dosya içerisinde yer alan tüm bilgi, belge ile değerlendirmedeki hususlar sonucunda:
1- Davaya konu taşımacılık; ...arasında gerçekleşen bir karayolu taşımacılığı olup CMR Konvansiyonu kapsamında yapılan bir taşımacılık olduğundan taşıma esnasında meydana gelen hasar ve ziyan CMR Konvansiyonunda (Karayoluyla Uluslararası Eşya Taşıma Sözleşmesine İlişkin Anlaşma) hükümleri ile çözülmesi gerekği,
2- Davaya konu sevkiyat evraklarına yükleme sırasında, üründe yüklemeden kaynaklı oluşabilecek uygunsuzlukla ilgili bir not düşülmediğinden ürünlerin taşıyıcıya tam ve sağlam teslim edildiği anlaşılmakta olup CMR Konvansiyonunun ilgili maddeleri gereği teslimat sırasında fark edilen hasardan davalı taşıyıcının CMR m.17/İ gereği sorumluluğu olduğu,
3- ... satış şekline göre göndericinin/dava dışı sigortalının, sevkiyat başlamadan araç içindeki istifleme, sabitleme işlemini kendisinin yaptığı kanaatiyle istif uygunsuzluğu/sabitleme yetersizliği sebebi ile meydana gelen hasardan davalı taşıyıcı ile dava dışı sigortalı gönderici firmanın müterafik kusurlu olduğu kanaatine varıldığı, Yukarıda izah edilen hususlar dikkate alındığında Dava Dışı Sigortalı Firma ile Davalı Taşıyıcının müterafik kusurlarının 950'şer olduğu kanaatinin hasıl olduğu,
4- Davalı taşıyıcının ödeyeceği tazminat miktarının %50 müterafik kusurdan dolayı 1.320,00 EURO olacağı, taktirin Sayın Mahkemede olduğu,
5- Dava konusu yurtdışı karayolu taşıma işinde hasar ihbarının, CMR Konvansiyonuna göre süresi içinde ve usulüne uygun yapıldığı kanaatine varıldığı,
6- Dava konusu yurtdışı karayolu taşıma işinde dava açma süresinin CMR Konvansiyonuna göre süresi içinde ve usulüne uygun yapıldığı kanaatine varılmış olup, taktirin sayın mahkemede oluğu,
7- Davacının davalının kusuru dışında sigortalısının kusuruna dayanan kısımlar bakımından da tam tazminat ödediği, buna karşın ancak davalının sorumlu tutulabileceği miktar bakımından rücu imkanının olabileceği,
8- Davaya konu tazmin ödemesi emtiada meydana gelen bir hasar ve/veya kayıp olmadığı için (hasarlı veya kayıp emtia brüt ağırlığı belirlenemediğinden) taşıyıcının sınırlı sorumluluk ilkesi hesaplaması yapılamadığı,
9- Somut olayda kusur, zarar, tazminat hususlarında yargılamayı gerektiren dosya kapsamı gözetildiğinde, inkâr tazminatı talebinin yerinde olmadığı hususunun Sayın Mahkemenin takdiri olacağı,
Mahkememizin 13/03/2023 tarihli duruşmasında tarafların kök rapora vaki itirazları da irdelenerek ek rapor düzenlenmesi için dosyanın aynı bilirkişiye tevdine karar verilmiştir.
Mahkememiz dosyasına 27/11/2023 tarihli ek rapor ibraz edilmiştir.
Ek raporda özetle;TARAF VEKİLLERİNİN BİLİRKİŞİ RAPORUNA KARŞI BEYANI İNCELEME VE DEĞERLENDİRİLMESİ:
Davaya konu 31.01.2023 tarihinde tarafımca hazırlanan kök rapora vaki tarafların beyan ve itirazlar sayın mahkemenin ek görevlendirme kapsamı da gözetilerek, Sayın Mahkemece dava dosyasına celp edilen bilgi ve belgeler de dikkate alınmak suretiyle incelenmiş olup tespit ve değerlendirmeler aşağıda sunulmuştur.
1. Hasar Sorumluluğu Yönünden İnceleme:
Davaya konu taşımacılıkta; taşıyıcı tarafından tam ve sağlam olarak alınan emtiaların taşıma sonrasında alıcı tarafından teslim anında hasar tespit edilerek CMR taşıma senedine hasar şerhi düştüğü tespit edilmektedir.
CMR Konvansiyonu 17/1. madde “Taşımacı, yükü teslim aldığı andan teslim edinceye kadar, bunların kısmen veya tamamen kaybından ve doğacak hasardan sorumludur.” hükmü uyarınca taşıyıcı taşıma sırasında oluşan hasardan sorumludur.
Somut olayda, davalının aracına yapılan yükleme her ne kadar satıcı firma tarafından yapılmış olsa d şoförün yüklemeye nezaret etmesi, uygunsuz bir durum tespit etmesi halinde bunu düzenleyeceği bir tutanakla kayda geçirmesi esastır.
Davaya konu taşımacılıkla ilgili olarak; ... Ltd. Şti. Firması tarafından 27.05.2021 tarihinde ... numaralı hasar ekspertiz raporu düzenlenmiştir.
Raporda; Hasar oluşumu “Nakliyatçı ...A.Ş. aracına yüklenen ve sağlam teslim aldığı paletlere gerekli önlem almadan yola çıktığı ve virajlı yol şartlarında olabilecek spanzet gevşemesi ve/veya fren ile paletlerin hasarlanmasına neden olduğu için ...” diye tarif edilmektedir.
Davaya konu taşımacılıkta taşınan emtianın araca yüklenmesi, araç içi ve araç içi sabitleme işlemi satıcı firmanın yapması buna rağmen bu işlerin taşıyıcı tarafından kontrol etmekle sorumlu olması nedeniyle davalı taşıma şirketleri ve satıcı meydana gelen hasardan CMR Konvansiyonu m.17/4/c bendi hükümlerine göre %50'şer müterafik kusurlu oldukları kanaatine varılmıştır.
Rücu Edilebilecek Miktar Yönünden Dosyanın İncelenmesi:
Davaaya konu hasar için hazırlanan hasar ekspertiz raporunda meydana gelen hasarla ilgili olarak; Aracın varma yerine geldiğinde araç içindeki paletlerin araç içinde hareket ettikleri, alüminyum profillerin ambalajlarının hasar gördüğünü ifade etmektedir. Dava dışı alıcı firma araç içinde emtiaların hasarlanmış olabileceğini düşündüğü için emtiaları kontrol ettirmek için dava dışı ... firması ile anlaşmıştır. Kontrolü yapılan emtiaların hasarlı olmadığına karar verilmesi sonucu tüm emtia alıcı firma tarafından kabul edilmiştir.
Davaya konu 2.640,00 EUR tazmin emtiaların kontrolü için dava dışı ... firmasına ödenen tutardır.
Kök raporda, taşınan emtiaların hasar tespiti için dava dışı ... firmasına yapılan 2. 640,00 €'luk ödeme CMR Konvansiyonu kapsamında yapılan taşımacılıkta “diğer masraflar” olarak tanımlanmış ve taşıyıcıya/taşıyıcının CMR Sigortacısına rücu edilebilecek tazminatlar listesinde yer aldığı kanaatine ulaşılarak dava dışı ... firmasına yapılan 2.640,00
€'luk ödemenin taşıyıcıların %50 oranında, dava dışı gönderici ile beraber davalı taşıyıcıların %50 oranında müterafik kusurlu bulunmaları nedeniyle, bu tutarın %50 sinin davalı taşıyıcılara rücu edilebileceği kanaatine varılmıştı.
Davalı tarafların itirazları yeniden kapsamlı olarak incelenmiştir.
Bu konuda, Yargıtay 11. Hukuk Da ” nin 2014/16425 E. ve 2015/1380 K. Sayılı kararında buna benzer bir davada hasar tespiti için yapılan çalışmaların taşıyıcıya rücu edilemeyeceği bulunmaktadır.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi” nin 2014/16425 E. ve 2015/1380 K. Sayılı Kararı:
Dava konusu uyuşmazlıkta, taşınan emtiada herhangi bir hasarın oluşmadığı, davacı sigortacı tarafından, hasar ihtimaline binaen yapılan test bedellerinin rücuen tahsilinin talep edildiği anlaşılmaktadır. Oysaki somut olayda uygulanması gereken CMR Konvansiyonunun 17. Maddesi uyarınca taşımacının sorumluluğu, yükün teslim alınmasından teslim edilmesine kadar geçen süre zarfında emtiada oluşacak kayıp ve hasar olarak sınırlandırılmış olup, hasar ihtimaline binaen yapılacak masraflar nedeniyle taşıyıcının sorumluluğuna ilişkin bir düzenleme mevcut değildir.
Ayrıca, mahkemece TTK hükümleri gereğince taşıyıcının, eşyanın zıyaı veya hasarı hâlinde ödenmesi gereken tazminattan başka zararın saptanması için yapılması zorunlu olan giderleri de tazmin yükümlülüğünün bulunduğu gerekçesine yer verilmişse de yukarıda da belirtildiği gibi somut olayda TTK hükümlerinin uygulanması doğru olmadığı gibi uygulanması gereken Konvansiyon hükümlerine göre de söz konusu giderlerin ödenmesi taşıma nedeniyle oluşacak bir zararın varlığı halinde gündeme gelebilecektir. O halde, somut olayda taşıma nedeniyle davaya konu emtiada hasar oluşmadığı göz önüne alınmak suretiyle davanın reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde davanın kabulü yönünde hüküm kurulması doğru görülmemiş, kararın bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün davalı yararına BOZULMASINA, ” şeklindedir.
CMR Konvansiyonunun 17. maddesi uyarınca taşımacının sorumluluğu, yükün teslim alınmasından teslim edilmesine kadar geçen süre zarfında emtiada oluşacak kayıp ve hasar olarak sınırlandırılmış olmakla birlikte, hasar ihtimaline binaen yapılacak masraflar nedeniyle taşıyıcının sorumluluğuna ilişkin bir düzenlemenin mevcut olmadığı tespit edilmiştir.
Yukarıdaki ilgili Yargıtay kararı da gözetildiğinde; davacı sigorta şirketinin sigortalısı gönderici firmasına ödediği tazminatı davalı taşıma şirketlerine rücu edemeyeceği kanaatine varılmıştır.
3- DAVAYA KONU TAŞIMACIKTA FİİLİ TAŞIMACININ TESPİT EDİLMESİ:
Davaya konu taşımacılıkta gönderici firmaya taşıma faturası düzenleyen ... A.Ş. firmasının asıl taşıyıcı olduğu ve gönderici firmaya karşı sorumlu olduğu tespit edilmektedir.
...A.Ş. firması Sayın Mahkemenin 10.10.2022 tarihli celsesinde davanın ... A.Ş. Şirketi'ne ihbar edilmesini talep etmiştir.
Davaya konu taşımacılığı 08.10.2020 tarihinde yaptığı iddia edilen ... plakalı çekici ve ...plakalı dorse ile gerçekleştirildiği belirtilmiş ise de celp edilen malik kayıtlarında ilgili araçların davalı... Tic. Ltd. Şti.'ne ait olmadığı ve bu araçların T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'nın 22.03.2023 tarihinde verdiği cevapta “...üzerinden yapılan kontrollerde, söz konusu plakaların 08.10.2020-15.10.2020 tarihleri arasında herhangi bir sınır geçiş kaydı tespit edilmemiştir” bilgisi yer almaktadır.
T.C. TİCARET BAKANLIĞI ... Gümrük Müdürlüğü tarafından verilen bilgi:
“gönderici/ihracatçı...A.Ş., taşıyıcı ...TİC.LTD.ŞTİ. ve asıl sorumlu ... firması adına Müdürlü ce tescil edildiği anlaşılan 08.10.2020 tarihli ve ... sayılı Transit Refakat Belgesi ve eklerinin birer örneği ilişikte gönderilmiştir.
Yukarıda dava dosyasına bilgilere istinaden davaya konu taşımacılığın davalı 2 ...Ltd. Şti. tarafından yapılmadığı kanaatine varılmıştır.
EK SONUÇ VE KANAAT:
Sayın mahkemenin EK görevlendirmesi gereği, KÖK rapora vaki beyan ve itirazlar incelenmiş ve değerlendirilmiş olup; Kök rapordaki teknik tespit ve değerlendirmelere ilaveten;
1.Davaya konu taşımacılıkta; davacı sigorta şirketinin sigortalı gönderici firmasına ödediği 640,00 EUR tazminatın hasar bedeli olmayıp emtiaların hasar kontrolü yapılması için dava dışı ... firmasına ödediği tutar olduğu,
2.CMR Konvansiyonunun 17. maddesi uyarınca taşımacının sorumluluğu, yükün teslim alınmasından teslim edilmesine kadar geçen süre zarfında emtiada oluşacak kayıp ve hasar olarak sınırlandırılmış olup, hasar ihtimaline binaen yapılacak masraflar nedeniyle taşıyıcının sorumluluğuna
ilişkin bir düzenlemenin mevcut olmadığı, bu nedenle; davacı sigorta şirketinin sigortalısı gönderici firmasına ödediği tazminatı davalı taşıma şirketlerine rücu edemeyeceği kanaatine varıldığı,
3. Sayın Mahkemenin; somut olayda emtiaların hasar kontrolü yapılması için dava dışı ... firmasına ödediği 2.640,00 EUR tazminatın davalı taşıma şirketlerine rücu etmesini taktir etmesi durumunda;
Davalı taşıyıcı ile dava dışı sigortalı gönderici firmanın müterafik kusurlu olduğu kanaatine ayrıldığı, Dava Dışı Sigortalı Firma ile Davalı Taşıyıcının müterafik kusurlarının %50'şer olduğu kanaatine ulaşıldığı,
Davalı taşıma şirketlerine rücu edilebilecek tutarın 2.640,00 EUR/2 : 1.320,00 EUR olduğu kanaatine varıldığı, tespitleri yapılmıştır.
Uyuşmazlık konusu hasar ihbarı üzerine yapılan tesipt işlemlerinden kaynaklanan masraf bedelinin tahsili talebine ilişkindir. Ancak yapılan inceleme sonucu hasar oluşmadığı tespit edilmiştir. CMR Konvansiyonunun 17. maddesi uyarınca taşımacının sorumluluğu, yükün teslim alınmasından teslim edilmesine kadar geçen süre zarfında emtiada oluşacak kayıp ve hasar olarak sınırlandırılmış olmakla birlikte, hasar ihtimaline binaen yapılacak masraflar nedeniyle taşıyıcının sorumluluğuna ilişkin bir düzenlemenin mevcut olmadığı gözetilerek davanını reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM :
1-Davanın reddine
2-Alınması gerekli 427,60,90 TL karar ve ilam harcından peşin alınan 582,64 TL'den mahsubu ile artan 155,04‬ TL'nin karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
3-Davalı taraflar vekille temsil olunmakla red üzerinden hesaplanan karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. gereğince hesap ve taktir olunan 17.900,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara ödenmesine,
4-Taraflarca yatırılan gider avansından geriye kalan kısmının karar kesinleştiğinde ve talep halinde taraflara iadesine, davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına.
5-Tarafların dava şartı olan arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, arabuluculuk son tutanağı aslından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanun'un 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.600,00 TL nin davacıdan alınarak hazineye irad kaydına.
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize verilecek dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine İSTİNAF yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 04/03/2024

Katip
¸e-imzalıdır

Hakim
¸e-imzalıdır