İSTANBUL BÖLGE ADLIYE MAHKEMESI 17. HUKUK DAİRESİ

T.C.
İSTANBUL
6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2024/115 Esas
KARAR NO :2024/399

DAVA:Ticari Bankacılık İşlemlerinden Kaynaklanan Davalar (İstirdat)
DAVA TARİHİ:06/07/2023
KARAR TARİHİ:04/07/2024

Mahkememizde görülmekte olan Ticari Bankacılık İşlemlerinden Kaynaklanan Davalar (İstirdat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ -İSTEM /
Davacı vekili dava dilekçesinde ve özetle; keşidecisi ... Mak. San. Ltd. Şti. olan ... Bankası A.Ş. ... Şubesi'nin ... seri numaralı, 08/02/2023 keşide tarihli, keşide yeri ... olan, 30.000,00-TL bedelli, yine ... Bankası A.Ş. ... Şubesi'nin ... seri numaralı, 15/02/2023 keşide tarihli, keşide yeri ... olan, 30.000,00-TL bedelli ve ... Bankası A.Ş. ... Şubesi'nin ... seri numaralı, 17/03/2023 keşide tarihli, keşide yeri ... olan, 20.000,00-TL bedelli çeklerin kargo firmasında çalınmak suretiyle müvekkili şirketin elinden rızası dışında çıktığını, söz konusu çeklerin iptaline ilişkin olarak ....Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile dava açıldığını, çekler ile ilgili olarak tedbir konulduğunu ve Ticaret Sicil Gazetesinde ilanların yayınlandığını, ilanlarda belirtilen süreler içerisinde çeklerin ibrazının söz konusu olmadığını, müvekkili şirketin büyük oranda mağduriyetine sebep söz konusu çeklerin iptali talebiyle açılan dava derdest durumda iken davalı tarafından ....Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... D.İş sayılı dosyası ile çalıntı çek bedellerine karşılık ihtiyati haciz talep edildiğini, ....Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından ... K. Kararı ile ihtiyati haciz kararı verildiğini ve müvekkili şirketin mağduriyetinin katlanarak arttığını, akabinde verilen ihtiyati haciz kararının davalı tarafından ....İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyası ile icra takibine konu edilerek ihtiyati haciz işlemlerinin gerçekleştirilmesinin sağlandığını, müvekkili firma ile çeklerin keşidecisi dava dışı ... Mak. San. Ltd. Şti.'nin ...'da yerleşik olması sebebiyle ....İcra Müdürlüğü'nün ... Talimat sayılı dosyası ile ihtiyati haciz işlemlerinin gerçekleştirildiğini, haksız ve hukuka aykırı olarak yaptırılan ihtiyati haciz işlemleri neticesinde icra tehdidi bulunmaları sebebiyle esas dosya borçlularından ... Makina Nak. İnş. San. Ve Tic. Ltd. Şti. Yetkilisi ... tarafından 08/03/2023 tarihinde icra takibine konu alacak 41.063,48-TL olarak ihtirazi kayıtla ödendiğini, bu gelişmelerin akabinde yine haksız ve hukuka aykırı şekilde ....Asliye Ticaret Mahkemesinin ... D.İş ve ... K. Sayılı kararı ile verilen ihtiyati haciz hükmünün ifası sebebiyle davalı tarafından ....İcra Müdürlüğü'nün ... E. Dosyası ile iptali talep olunan bir diğer çek icra takibine konu edildiğini, söz konusu icra dosyası ile talep olunan ihtiyati haciz işlemlerinin ... ... Müdürlüğü'nün ... Talimat sayılı dosyası ile yerine getirildiğini, müvekkili şirketin ve diğer borçluların icra tehdidi altında bulunmaları ve ticari faaliyetlerinin aksamaması sebebiyle ... Mak. Nak. İnş. San. Ve Tic. Ltd. Şti. Tarafından 18/04/2023 tarihinde icra dosyasına mahsuben 25.043,19-TL'lik ödeme yapıldığını, çekleri elinde bulundurduğu halde Mahkeme ilanlarına rağmen ibraz etmeyen davalının iyi niyet iddialarının asılsız, soyut ve dayanaktan yoksun olmaktan öteye geçmediğini, müvekkilinin icra tehdidi altında ödeme yapmaya zorlanarak mağdur edilmesinin müvekkilinin hem ticari faaliyetlerini hem de itibarını son derece olumsuz etkilediğini beyanla söz konusu mağduriyetler ile ilgili olarak icra takibi nedeniyle ödenmek zorunda kalınan tüm masraflar ve yargılama giderleri, avukatlık ücretleri, faizler ve fer'ileri ile zarar ziyan taleplerinin fazlaya dair tüm hakları saklı kalmak kaydı ile müvekkilinin davalı/alacaklıya borçlu bulunmadığının tespitine, ....İcra Dairesinin ... Esas sayılı ve ....İcra Dairesinin ... Esas sayılı icra takip dosyalarının iptaline, borçlu olunmadığı halde icra tehdidi altında ödenen 41.063,48-TL'nin ödeme tarihi olan 08/03/2023 tarihinden itibaren ve 25.043,19-TL'nin ödeme tarihi olan 18/04/2023 tarihinden itibaren avans faizi ile davalıdan istirdadına, yargılama harç ve giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMA /
Davalı vekili cevap dilekçesinde ve özetle; Usule ilişkin olarak, yetki itirazlarının bulunduğunu, huzurdaki davada İstanbul Asliye Ticaret Mahkemelerinin yetkili olduğunu, davacı tarafından yetkisiz mahkemede ikame edilen işbu davanın usulden reddi gerektiğini, davacı tarafın kendi ödemediği borcun istirdadını talep edemeyeceğini, ....İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosya borcunun icra dosyasına dava dışı borçlu tarafından ödenmiş olduğunu, ....İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyasının ise derdest olduğunu dolayısıyla ....İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra dosyası açısından konusuz kalan ilgili davanın usulden reddi gerektiğini, davacıların istirdadını talep ettiği çeklerin bedelleri üzerinden harcı ikmal etmediğini, eksik harcın ikmali için davacıya kesin süre verilmesine, aksi halde davanın usulden reddine karar verilmesini, davacının işbu davayı açmakta hukuki yararının bulunmadığını, Esasa ilişkin olarak, müvekkilinin davaya konu çekleri usul ve yasaya uygun şekilde ciro yoluyla iktisap ettiğini, iyi niyetli son meşru hamil olduğunu, müvekkilinin iyi niyetli son meşru hamil sıfatıyla işbu çeki icra takibine konu etmesinde hiçbir hukuka aykırılık bulunmadığını, HMK md.200 gereğince senedin senetle ispatının zorunlu olduğunu, davacı/borçlunun HMK md.200 ve İİK md.169 gereğince iddialarını ispat edemediğini, davaya konu çekin, ... kargo veya kurye gönderileri hakkında yönetmeliğin md.39 kapsamında yasaklı maddelerden sayıldığı göz önüne alındığında dahi huzurdaki davanın reddi gerektiğini, çekin kargo veya kurye marifetiyle taşınmasının ilgili yönetmelik gereği yasak olduğunu, çekin kargo firması tarafından kaybolduğu veya çalındığı iddialarının müvekkiline karşı ileri sürülebilmesinin mümkün olmadığını, davaya konu çekin davacı şirketin ticari defterlerinde işlenip işlenmediği husususun belli olmadığını ve davacının tüm iddialarının soyut ve ispattan yoksun olduğunu, istirdat davasının İİK'nın 72.maddesinde düzenlenen şartların ilgili davada mevcut olmadığını, ödemeden men yasağı kararı verilen davada müvekkilinin taraf olmadığını, bu nedenle iyi niyetli meşru hamil olan müvekkilini bağlayan bir tedbir kararının bulunmadığını beyanla işbu davaya konu ....İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosyasına ilişkin borcun dava dışı borçlular tarafından ödenerek icra dosyası icra Müdürlüğünce kapatıldığından, davacı kendi ödemediği borç bedelinin istirdadını İİK md.72 gereğince talep edemeyeceğinden ve dosya konusuz kaldığından konusuz kalan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına, sayın Mahkeme aksi kanaatte ise; davacının işbu davada hukuki yararları bulunmadığı sabit olduğundan işbu davanın hukuki yarar yokluğundan usulden reddine, eksik harcın ikmali için davacı yana kesin süre verilmesine, kesin süre içerisinde eksik harç ikmal edilmediği taktirde işbu davanın usulden reddine, haksız ve kötü niyetli olarak ikame edilen işbu davanın esastan reddine, huzurdaki dava kötü niyetle ikame edildiğinden davacı aleyhine %20'den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
KANITLAR VE GEREKÇE /
Dava, istirdat davasıdır.
Taraflarca gösterilen deliller toplanmış, davacı şirketin ticaret sicil kaydı celbedilmiş, davalı şirketin İTO kaydının bir kısmı çıkartılarak dosyamız arasına alınmış, ....Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas, ....Asliye Ticaret Mahkemesinin ... D.İş Esas, ....İcra Müdürlüğünün ... Esas ve ....İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyaları UYAP üzerinden dosyamız arasına alınmıştır.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık konularının; davalının, davacıdan .... İcra Müdürlüğünün ... ve ... E. dosyalarında ödendiği belirtilen 41.063,48 TL ve 25.043,19 TL olmak üzere toplamda 66.106,67 TL'nin, istirdat talebi olup; söz konusu alacak miktarları ile ilgili olarak davalı şirketin alacaklı olup olmadığı ve alacaklı ise alacağın miktarı ve istirdatı şartlarının oluşup oluşmadığı; istirdatı kapsamında faiz uygulanması ile faizin türü ve oranı noktalarında toplandığı tespit edilmiştir.
6100 sayılı HMK'nın 140.maddesinde ''Ön inceleme duruşması'' düzenlenmiştir. HMK md.140/f.3: ''Ön inceleme duruşmasının sonunda, tarafların sulh veya arabuluculuk faaliyetinden bir sonuç alıp almadıkları, sonuç alamadıkları taktirde anlaşamadıkları hususların nelerden ibaret olduğu tutanakla tespit edilir. Bu tutanağın altı duruşmada hazır bulunan taraflarca imzalanır. Tahkikat bu tutanak esas alınmak suretiyle yürütülür'' şeklindedir. ....Asliye Ticaret Mahkemesinin 05/12/2023 tarihli ön inceleme duruşmasında yukarıda da belirtildiği üzere Taraflar arasındaki uyuşmazlığın ''davalının, davacıdan .... İcra Müdürlüğünün ... ve ... E. dosyalarında ödendiği belirtilen 41.063,48 TL ve 25.043,19 TL olmak üzere toplamda 66.106,67 TL'nin, istirdat talebi olup; söz konusu alacak miktarları ile ilgili olarak davalı şirketin alacaklı olup olmadığı ve alacaklı ise alacağın miktarı ve istirdatı şartlarının oluşup oluşmadığı; istirdatı kapsamında faiz uygulanması ile faizin türü ve oranı hususlarından ibaret olduğu''nun tespit edildiği, davacı vekilinin de işbu duruşmada ve ilerleyen safhalarda uyuşmazlık tespitine herhangi bir itirazda bulunmadığı ve ön inceleme zaptını imzaladığı tespit edilmiştir. Yukarıdaki açıklamalar ışığında; HMK md.140/3, ....Asliye Ticaret Mahkemesinin 05/12/2023 tarihli ön inceleme duruşma zaptı ve diğer deliller nazara alınarak Mahkememizce eldeki davanın istirdat davası olduğuna karar verilerek yargılamaya devam edilmiştir. İstirdat; geri alma, İstirdat davası ise; borçlu olmadığı halde icra tehdidi altında ödenen paranın geri alınması için açılan dava türüdür. İcra İflas Kanununun 72.maddesinde öngörülen istirdat davası, TBK'nun 77 vd. maddelerinde öngörülen istirdat (sebepsiz zenginleşme) davasının özel bir türü olup, bu nedenle kendine has özellikler taşır.
İstirdat davasının açılabilmesi için, paranın takibin başlatıldığı icra dairesine ödenmiş olması gerekmektedir. İcra dairesine bu şekilde ödenmiş takip borcunun, ayrıca icra dairesince alacaklıya verilmiş olması şart değildir. Paranın cebri icra tehdidi nedeniyle ödenmiş sayılması için, takip kesinleştikten sonra takip borçlusunca para ödenmelidir. Dolayısıyla icra takibine borçlunun hiç itiraz etmeyerek veya itiraz etmesine karşın icra mahkemesince verilen itirazın kesin kaldırılması kararı yahut itirazın geçici kaldırılması kararından sonra takip borçlusu tarafından borçtan kurtulma davası açılmaması sebebiyle, takibin kesinleşmiş olması halinde, istirdat davası açılabilecektir.
İstirdat davasının kabulüne karar verilebilmesi, borçlunun maddi hukuk bakımından (gerçekte, aslında) borçlu olmadığı ispat edebilmesine bağlıdır. İstirdat davasında, borçlunun borçlu olduğunu sandığını kanıtlamasına gerek bulunmayıp, salt olarak gerçekte ödemiş olduğu borcun mevcut olmadığını kanıtlaması yeterli olacaktır. Bununla birlikte, davacı vekilinin 01/03/2024 tarihli dilekçesinin ekinde arabuluculuk tutanağının bir örneğini dosyaya sunduğu, arabuluculuk tutanağında uyuşmazlık konusunun ''...müvekkili şirket aleyhine ihtiyati haciz ve icra tehdidi altında ödeme yasağı bulunan çeklerin tahsili sebebiyle istirdat taleplerinin olduğu...'' şeklinde geçtiği, yine davacı tarafın dava dilekçesinin Konu kısmının ''....İcra Dairesinin ... Esas sayılı ve ....İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyaları dolayısıyla haksız olarak ödenen 41.063,48-TL ve 25.043,19-TL olmak üzere toplamda 66.106,67-TL'nin İİK md.72 uyarınca menfi tespit ve istirdadından ibarettir'' şeklinde olduğu, dava dilekçesinin içeriğinde ise, işbu ödemelerin dava dışı ... Mak. Nak. İnş. San. Ve Tic. Ltd. Şti. Tarafından ödendiğini belirttiği anlaşılmıştır.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde ve yukarıdaki açıklamalar ışığında; eldeki davanın Mahkememizce istirdat davası olarak kabul edilmesi, davacının eldeki davada ....İcra Dairesinin ... Esas ve ....İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyaları dolayısıyla haksız olarak ödenen 41.063,48-TL ve 25.043,19-TL olmak üzere toplamda 66.106,67-TL'nin İİK md.72 uyarınca istirdadını talep etmesi -ön inceleme duruşma zaptı, dava değeri ve arabuluculuk tutanağındaki uyuşmazlık konusu nazara alındığında- , bununla birlikte işbu miktarların dava dışı ... Mak. Nak. İnş. San. Ve Tic. Ltd. Şti. Tarafından ödendiğinin yine davacı vekilince dava dilekçesinde açıkça belirtilmesi ve bu durumda istirdat talebini yöneltecek kişinin başka bir deyişle istirdat davasının dava dışı ... Mak. Nak. İnş. San. Ve Tic. Ltd. Şti. tarafından açılabileceği hususları nazara alındığında Mahkememizce davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir.
Aktif husumet ehliyeti 6100 sayılı HMK'nın 114.maddesinin (d) bendi gereğince dava şartı niteliğinde olup, aynı Yasa'nın 115.maddesi uyarınca da davanın her safhasında ve re'sen nazara alınmalıdır. Bu durumda Mahkememizce davanın, davacının aktif husumet ehliyeti yokluğu nedeniyle reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
Yukarıda açıklanan nedenlerle;
H Ü K Ü M /
1-Davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesap olunan 427,60-TL maktu karar ve ilam harcının davacıdan tahsiline, peşin alınan 1.128,94-TL harçtan mahsubu ile bakiye 701,34-TL'nin talep halinde ve karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesap olunan 19.700,00-TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
4-Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
5-Davalı tarafından yapılan bir yargılama gideri ve yatırılan delil avansı bulunmadığından bu hususta hüküm kurulmasına yer olmadığına,
6-HMK 333.maddesi gereğince davacı tarafından yatırılan gider avansından bakiye avansın hüküm kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
Dair, davacı vekilinin huzurunda, davalının yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık yasal süresi içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 04/07/202

Katip ...

Hakim ...