İSTANBUL 17. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)

ESAS NO : 2024/155 Esas
KARAR NO : 2024/195
DAVA : Tazminat
DAVA TARİHİ : 17/09/2021
KARAR TARİHİ : 25/04/2024

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ... Özel Şirketi'nin Türkmenistan'da ithalat/ihracat işi yapmakta olduğunu, Türkiye'de bulunan hava filtreleri ürettiğini, yağ ve yakıt alım satımı yaptığını, ve yine gerek yurt dışında gerekse yurtiçinde yağ, yakıt,hava filtresi / filtre alım satım işiyle uğraşmakta olduğunu, ... TİC. ... firmasıyla madeni yağ alımı konusunda anlaştığını, Tarafların alım satıma ilişkin malların FOB teslim şekli ile Müvekkili ... Özel Şirketi'nin Aşgabat, Türkmenıstan olarak bildirdiği adrese gönderilmesi için anlaştıklarını, Sözleşmeme bedelinin müvekkil tarafından ödendiğini, satışa konu malların, deniz yoluyla sevkiyatı için davalı taraflardan ... A.Ş.'nin yönetiminde olan ...ı'na getirildiğini, Taşımayı gerçekleştirecek olan, davalılardan ... 'in donatanı olduğu ... (IMO NO:...) gemisinin 24.05.2020 tarihinde. İskenderun ...ı'na bağlandığını, yükleme devam ederken 30.05.2021 Cumartesi günü gece 23:30 sıralarında, Liman personeli tarafından, ambar üstündeki yüklerin sabitlenmesi için "kaynak işlemi" yapılmaya başlandığını, Geminin 3 numaralı ambar kapağı üzerindeki kaynak işlemi devam ederken, ambar içerisindeki yükün tutuşmasına sebep olduğunu ve yangın başladığını tüm müdahalelere rağmen yangına engel olunmadığını ve müvekkil tarafından satın alınan malların yanarak kullanılamaz hale geldiğini, bu hususta T.C. ... Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/ ... D. iş sayılı dosyasından delil tespiti talebinde bulunulduğunu, donatanın TTK”'nın 1141. maddesi uyarınca gemiyi denize elverişli halde bulundurmak yükümlülüğünü gereği gibi yerine getirememiş, dava konusu mallar, taşıyanın hakimiyetinde ve "muhafaza" edilmesi gerekirken çıkan yangın neticesinde hasar gördüğünü, dolayısıyla mallarda ortaya çıkan zarardan davalılardan, taşımanın yapılacağı geminin donatanı ... ... ... 'in taşıyan sıfatıyla sorumlu olacağının açık olduğu, Davalılardan ... 'in Rusya kanunlarına göre kurulmuş ve Rusya'da mukim bir şirket olması dolayısıyla, davalının dava konusu mallarının yüklenmesi esnasında Türkiye'de yetkili acentesi olarak faaliyet gösteren ... ... Ltd. Şti de taşıyanın vekili olarak davaya dahil edildiğini, Zira TTK 102. Madde uyarınca acente, müvekkili nam ve hesabına belirli bir bölge içerisinde “...sürekli olarak ticari bir işletmeyi ilgilendiren sözleşmelerde aracılık etmeyi veya bunları o tacir adına yapmayı meslek edinen kimse..."dir. İşbu uyuşmazlık açısından da dava konusu malların taşınmasına ilişkin sözleşmenin yapılması ve sonrasındaki ifasına aracılık eden davalı ... Ltd. Şti.'de huzurdaki davanın taraflarından olduğunu, Taşıma sözleşmelerinin ifasında taşıtana karşı taşıma taahhüdünde bulunan akdi taşıyanın aynı zamanda taşımayı bizzat gerçekleştirmesinin zorunlu olmadığını, taşıyan, taşımayı sözleşmenin tarafı olmayan üçüncü bir kişi eliyle de gerçekleştirebileceğini, Bu halde taşımayı gerçekleştiren fili taşıyan olduğunu, Bu doğrultuda fiili taşıyan, TTK m. 1178/2 uyarınca eşyanın zıyar veya hasarından yahut geç tesliminden doğan zararlardan, zıya, hasar veya teslimde gecikmenin, eşyanın fiili taşıyanın hâkimiyetinde bulunduğu sırada meydana gelmiş olması şartıyla sorumlu olduğunu, Somut olay açısından fiili taşıyan sıfatını haiz olan geminin donatanı ... in yanında, yine fiili taşıyan sıfatını haiz ... Ltd. Şti. Fili taşıyan olarak beraber müvekkilin mallarına gelen hasardan sorumlu olduğunu, davaya konu malların yanmasına sebep olan yangının; davalılardan ... Tic, A.Ş. personelinin ambar üstündeki yüklerin sabitlenmesi için “kaynak işlemi" yaptıkları sırada meydana geldiği de yangın raporu ile sabit olduğunu, dolayısıyla esas olarak yüklerin tamamına yakınının kullanılamaz hale gelmesine sebep olan asıl olay olan yangının çıkış sebebi davalı ... Tic. Aş.'nin personelinin yapmış olduğu kaynak işi olması sebebiyle TBK 66. Madde uyarınca malların zarar gömesinden Liman işletmesinin sorumlu tutulması gerektiğini, davanın hukuki boyutuna ilişkin açıklamaları doğrultusunda, davaya konu olan olayda çıkan yangın ile müvekkilinin yüklerinin ciddi bir kısmının zarar gördüğünü, kullanılamaz hale geldiğini, yangının, liman personelinin kusuru neticesinde çıktığını, taşıyanın gereken müdahaleleri zamanında yapmaması sebebiyle de büyüdüğünü ve malların hemen hepsinin kullanılamaz hale geldiğini, İşbu sebeple müvekkilimizin 1.000.-USD'den fazla bedelde oluşan zararının tazmini zorunluluğunun hasıl olduğunu belirterek davanın kabulü ile; davanın belirsiz alacak davası olarak görülmesine, müvekkilinin tüm zarının tam olarak belirlenmesini teminen arttırılmak kaydıyla şimdilik 1.000,00- USD'nin 30.05.2020 tarihinden itibaren devlet bankalarının USD ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı üzerinden işleyecek faizi ile birlikte davalılardan tahsiline, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı taraflara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı ... Ltd. Şti. İle ... Limited Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; Dava konusu tazminat isteminin deniz taşıma sözleşmesi kapsamında, gemide yüklerin yüklenmesi aşamasında meydana gelen yangın nedeniyle uğranılan zararın tazmini istemine ilişkin olduğunu, davacı tarafça, hava-yağ ve yakıt filtre malzemelerinden oluşan malların Türkmenistan'da bildirilen adrese, deniz yoluyla sevkiyat için davalı taraflardan ... ve Tic. A.Ş'nin yönetiminde olan ...ı'na getirildiğini, taşımayı gerçekleştirecek olan, davalılardan ... 'in donatanı olduğu ... (IMO NO:...) gemiye yükleme yapılırken, 30.05.2020 günü 23:30 sıralarında liman personeli tarafından, ambar üstündeki yüklerin sabitlenmesi için kaynak işlemi yapılırken geminin 3 numaralı ambar kapağı üzerindeki kaynak işlemi devam ederken, ambar içerisindeki yükün tutuşmasına sebep olduğu ve yangın başladığı, tüm müdahalelere rağmen yangına engel olunamadığı, davacı tarafından satın alınan malların yanarak kullanılamaz hale geldiğini, bu durumda, somut olayda uyuşmazlığın deniz taşımasından kaynaklanan zararın tazminine ilişkin olduğuna hiçbir şüphe bulunmadığını, Bu kapsamda, HSYK’nın 20.07.2004 gün 370 sayılı kararı ile İstanbul ilinde Denizcilik İhtisas Mahkemesi kurulup, faaliyete geçirildiği ancak daha sonra HSYK'nın 24.03.2005 gün 188 sayılı kararında Denizcilik İhtisas Mahkemesi kurulmayan yerlerde, ticaret mahkemesi bulunması halinde bu mahkemenin, ticaret mahkemesi bulunmayan yerlerde 1 numaralı Asliye Hukuk mahkemesinin görevli olacağı hususunun karar altına alındığını, en son 2014 yılı yaz kararnamesi ile verilen HSK kararı ile, İstanbul İl sınırlarında yetkili olmak üzere, üç hakimli İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi görevli ve yetkili kılındığını, Bu hususta Yargıtay 11. ve 20. Hukuk Daireleri kararlarından da anlaşılacağı, davada denizcilik ihtisas mahkemesi olan İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesinin yetkili ve görevli olduğu, mahkemece görevsizlik kararı verilerek, dosyanın İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesini talep ettiklerini, arabulucu anlaşmazlık tutanağından da görüleceği üzere, davacı arabulucuya başvuru yaparken, müvekkil aleyhine, donatan olan ... ... Shiping'e izafeten başvurduğunu, müvekkil aleyhine doğrudan arabulucuya bir başvuru yapmadığını, dolayısıyla, söz konusu uyuşmazlıkta arabuluculuğun zorunlu olduğunu, müvekkil şirket aleyhine ise arabulucuya yapılmış herhangi bir başvuru bulunmadığını, dava şartı eksikliği nedeniyle davanın reddinin gerektiğini, müvekkil hakkında doğrudan davalı sıfatıyla dava açılmış olmasının tamamen yanlış olduğunu, bu davada müvekkilin acentesi olduğu ... IMO NOLU ... Gemisi Donatanı ... 'e karşı ve bunun yanında taşımada aracılık eden diğer ilgililere karşı asaleten dava açılmış olmasına rağmen, acente konumundaki müvekkile karşı (izafeten olarak dahi) dava açılmasının hukuka aykırı olduğu, ilgili yasa hükümlerine göre, zarar gören tarafından donatana dava açılmasının mümkün olmadığı durumlarda acenteye karşı donatana izafeten dava açılabileceğini, Buna göre, bu davada müvekkile izafeten bile dava açılmasının yasaya aykırı olduğunu, Ayrıca bir davada husumet yokluğunda davanın esasına girilmeksizin davanın sadece bu nedenle reddinin gerektiğini, husumet itirazına ilişkin olarak, açıkladıkları hususlar çerçevesinde, bu davada müvekkilinin pasif husumeti (davalı sıfatı) bulunmadığından, müvekkil hakkında açılan davanın öncelikle sırf bu nedenlerle reddinin gerektiği, Her ne kadar dava dilekçesinde hatalı olarak kaza tarihi 30.05.2021 olarak yazılmış ise de kaza 30.05.2020 tarihinde meydana geldiğini, davaya konu zararın niteliğine göre, bu zarara ilişkin zamanaşımının 1 yıl olduğu, zamanaşımını kesen bir işlem de söz konusu olmadığı, bu nedenle zamanaşımı dolduktan sonra dava açıldığı, davanın zamanaşımı nedeniyle reddinin gerektiği, dava tarihi itibari ile dava konusu miktarın belirlenmemiş olması, belirsiz alacak davası açılabilmesi için yeterli olmadığını, dava konusu olayda geminin bağlandığı İskenderun ...ı'nda yükleme devam ederken 30.05.2020 Cumartesi günü gece 23:30 sıralarında, liman personeli tarafından, ambar üstündeki yüklerin sabitlenmesi için "kaynak işlemi" yapılırken, geminin 3 numaralı ambar kapağı üzerindeki kaynak işlemi devam ederken, ambar içerisindeki yükün tutuşmasına sebep olunduğu ve yangın başladığı, müdahalelere rağmen yangına engel olunamadığı, malların yanarak kullanılamaz hale geldiğini, dava konusu taşıma; limana kadar kara taşıması ve malların gemiye yükletilmesi ve deniz taşıması olarak iki ayrı aşama olarak gerçekleştiği, dava konusu zararın, müvekkilin ve acentesi olduğu donatanın sorumluluğu dışında meydana geldiği, dava konusu olayda ve doğan zararda müvekkilin acentesi olduğu gemi donatanının bir kusuru ve sorumluluğu olmadığı, dava dilekçesinde de, yangının ... AŞ'nin kaynak işlemleri nedeniyle çıktığı, çıkan yangın nedeniyle meydana gelen zarardan da bu firmanın sorumlu olduğu belirtildiği halde, dayanaktan yoksun gerekçeler ve gerçeğe aykırı isnatlarla müvekkil aleyhine dava açıldığını, aleyhe olan hususları kabul etmemekle birlikte davacı tarafça dosyaya sunulan yangın raporu ve fotoğraflarda bu hususun anlaşıldığı, yine dosyadaki ... Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/ ... D. İş sayılı delil tespiti dosyasında alınan bilirkişi yine tarafımızca kabul edildiği anlamına gelmemek kaydıyla zararın nedeninin açıklandığı, TTK'nın 1179 ve 1180. maddelerinde açıklandığı üzere, taşıma sürecinde, taşıyanın kusurun bulunmadığı hallerde ve özellikle zararın yangın nedeniyle meydana geldiği durumlarda, taşıyanın sorumluluğunun bulunmadığının açıklandığı, bu davada bu hususların özellikle tartışılıp değerlendirilmesi gerektiği, kusurun ve buna göre sorumluluğun nasıl tespit edileceği, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin aşağıdaki kararında açıklandığı yargılamanın buna göre yapılmasının gerektiği, dava konusu olayda, Borçlar Kanunu ve Ticaret Kanunu hükümlerine göre, müteselsil sorumluluk ilkelerine dayanılmakta ise de, olayda taşımanın etaplar halinde gerçekleştiği dikkate alındığında, zarara neden yangının davalılardan ... . A.Ş.nin sorumluluğunda ve bu davalın kusuru ile gerçekleştiği çok açık olduğundan, varsa zararın bu davalıdan talebi gerektiği, öte yandan ise davacı şirket delil listesinde belirttiği delillerden, kendi uhdesinde olanları dahi dosyaya ibraz etmemiş olduğu, sonradan delil ikamesine muvafakatleri bulunmadığı, davalının öne sürdüğü zarar kalemlerinin de gerçeği yansıtmadığı, davaya konu edilen malların sahibi olduğu iddiasıyla müvekkil aleyhine, davacı vekili iş bu dava öncesinde ihracatçı firma ''... İnşaat Otomotiv Tekstil Sanayi ve Ticaret ... '' isimli adi şirket adına ... İcra Dairesinin 2020/... nolu dosyasında icra takibi yapıldığı, Bu nedenle de, davaya konu malların sahibinin kim olduğunun da öncelikli olarak belirlenmesi gerektiği, Bunun içinde, satıcı ile alıcı arasındaki sözleşmenin incelenmesi ve satışın hangi incotermsle yapıldığının tespiti gerektiği, davadaki satış ve buna göre taşıma işlemi FOB (Free On Board) usulüne göre yapıldığından, müvekkilin acentesi olduğu ... IMO NOLU Rusya ... Gemisi Donatanı ... adlı firmanın taşımadaki ve buna göre dava konusu zarardaki sorumluluğu, zararda kusuru olması şartıyla, taşıma başladıktan sonraki zararlar açısından sorumluluğu bulunduğu, Oysa somut olayda, yukarıda 2. ve 17. bentlerde ayrıntılı olarak açıklandığı üzere, henüz yükleme tamamlanmadan, liman personeli tarafından, ambar üstündeki yüklerin sabitlenmesi için "kaynak işlemi" yapılırken geminin 3 numaralı ambar kapağı üzerindeki kaynak işlemi devam ederken, ambar içerisindeki yükün tutuşmasına sebep olunmuş ve yangın başladığı ve zarar oluştuğu, bu itibarla, dava konusu zarardan müvekkilin acentesi olduğu donatanın da kusur ve sorumluğu bulunmadığı, her ne kadar müteselsil sorumluluk hükümlerine göre tüm davalılara birlikte bu dava açılmış ise de; somut olayda, davada açıklanan nitelikte müteselsil sorumluluğu gerektiren ortak ve bir bütün olarak gerçekleştirilmiş bir taşıma söz konusu olmadığı, Davacı tarafça, gemi taşımacılığı sözleşmesi FOB (Free On Board) usulüne göre yapıldığı, ilk olarak ... Ltd.Şti. ile taşıma sözleşmesi düzenlendiği, anılan davalı daha sonra, malların limana getirtilip gemiye yüklenmesi için davalılardan ... A.Ş. ile sözleşme düzenlendiği, bundan ayrı olarak da davalılardan ... Ltd. Şti. ile, malların gemi ile deniz taşıması yapılması için önceki sözleşmeden ayrı ve bağımsız olarak müvekkil ile ayrı bir sözleşme yaptığını, Dava konusu taşıma sırasında meydana gelen yangın ve zararın doğmasında, davalı ... Tic. A.Ş. ve çalışanlarının kusurlu olduğu, Bu durumda, bu davada, tüm davalıların zincirleme olarak ortak bir taşımaya kısmen iştirak ettikleri ve buna göre zarardan müteselsilen sorumlu olmalarını gerektirir bir taşıma ve zarar söz konusu olmadığını, müvekkilin acente olması nedeniyle, zarardan sorumlu tutulamayacağı açık olduğu gibi, zararın meydana geliş biçimine göre müvekkilin acentesi oldu donatanın da zarardan sorumlu tutulmasının mümkün olmadığı, bu itibarla, her hal ve durumda müvekkili hakkındaki davanın reddini talep etmiştir.
Mahkememizde açılan işbu davanın, Mahkememiz 09/05/2023 tarih, 2023/ ... Esas, 2023/... Karar sayılı kararının ... BAM ... Hukuk Dairesinin 08/02/2024 tarih, 2023/... Esas, 2024/... Karar sayılı ilamıyla Kaldırıldığı, Mahkememiz 2024/ ... Esas sayılı dosyasının 27/03/2024 tarihli Tensip Tutanağının 1 numaralı ara kararı gereğince tefrik edilerek açıldığı anlaşılmıştır.
Davacı, dava dışı ... Ltd. Şti.'den FOB teslim şekli ile madeni yağ satın aldığını, ancak emtianın İskenderun Limanında yüklenmesi sırasında yangın çıktığını, emtianın yanarak kullanılamaz hale geldiğini ileri sürerek, uğradığı zararın tazmini için davalı aleyhinde dava açmıştır. Ancak davacı taraf dava dilekçesinde davalı ... nin ... gemisinin donatanı ... ... ...in acentesi olduğunu iddia ettiği, davalının da cevap dilekçesinde donatan ... Türkiye acentesi olduğundan bahisle pasif husumet ehliyeti itirazında bulundukları görülmüştür.
TTK'nın 102.maddesine göre acente; "ticari mümessil, ticari vekil, satış memuru veya işletmenin çalışanı gibi işletmeye bağlı bir hukuki konuma sahip olmaksızın bir sözleşmeye dayanarak belirli bir yer veya bölge içinde sürekli olarak ticari bir işletmeyi ilgilendiren sözleşmelerde aracılık etmeyi veya bunları tacir adına yapmayı meslek edinen kimse" olarak tanımlanmıştır
TTK'nın 105. maddesinde; "Acente, aracılıkta bulunduğu veya yaptığı sözleşmelerle ilgili her türlü ihtar, ihbar ve protesto gibi hakkı koruyan beyanları müvekkili adına yapmaya ve bunları kabule yetkilidir. Bu sözleşmelerden doğacak uyuşmazlıklardan dolayı acente, müvekkili adına dava açabileceği gibi, kendisine karşı da aynı sıfatla dava açılabilir. Yabancı tacirler adına acentelik yapanlar hakkındaki sözleşmelerde yer alan, bu hükme aykırı şartlar geçersizdir. Acentelerin ad ve hesabına hareket ettikleri kişilere karşı Türkiye’de açılacak olan davalar sonucunda alınan kararlar acentelere uygulanamaz." düzenlemesi bulunmaktadır.
Somut olayda dosyanın incelenmesi ile davacının emtialarının zayi olması sebebiyle ... gemisinin donatanı ... ... ...in Türkiye acentesi ... Gemi Acentesi aleyhinde dava açtığı, ... Gemi Acenteliğinin donatanın acentesi olması sebebiyle hakkında 105/2 gereğince dava açılamayacağı, anca müvekkile izafeten dava açılabileceğinden pasif husumet yokluğu sebebiyle davanınn usulden reddine karar verilerek aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:
1-... Gemi Acenteliğinin Transriverin acentesi olması sebebiyle pasif husumet ehliyeti yokluğu sebebiyle USULDEN REDDİNE,
2-Dosyanın tefrik yolu ile açıldığı ve tefrik edilen işbu dosyada harç alınmadığı göz önünde bulundurularak, Karar harcı olan 427,60TL ve 427,60.TL başvuru harcı olmak üzere toplam 850,20.TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye İRAD KAYDINA,
3-Davalı vekili için takdir edilen 8.445,54.TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya VERİLMESİNE,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde BIRAKILMASINA,
5-Arabaluculuk ücretine konusunda esas davada hüküm kurulacağından, işbu dosyada arabuluculuk ücretine ilişkin KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
6-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara İADESİNE,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde ... Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.. 25/04/2024

Katip ...
e-imzalıdır

Hakim ...
e-imzalıdır

e-imzalıdır e-imzalıdır