İSTANBUL 17. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)

ESAS NO :2023/90 Esas
KARAR NO:2024/70

DAVA:İtirazın İptali
DAVA TARİHİ:24/02/2023
KARAR TARİHİ:13/02/2024

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin müvekkilinin yurtdışından satın aldığı emtiaların davalının acenteliğini yaptığı uluslararası taşıyıcının Türkiye'ye getirildiğini, davalının haksız bir şekilde ve ilave gelir yaratmak amacıyla standart dışı dayanaksız masraflar iddiası ile ödemeler talep ettiğini, konşimento kaydında malların ... yani navlun ücreti ödenmiş olarak ve CIF teslim şekli ile taşımanın taahhüdü edildiğini, ancak ’Terminal Elleçleme Ücreti Tahliye, Geçici Kabul, Tahliye Ücreti, Dokümantasyon Ücreti, Liman ve Gemi Güvenlik Ücreti Tahl, Ekipman Denetim ve Kontrol‘ diye adlandırılan ücretlerin malın tesliminden önce ödenmesi gerektiğinin bildirildiği, müvekkilinin de ihtirazi kayıt ile ödeme yaptığını, ihtirazi kayıt ile yapılan ödemelerin tahsili için ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile icra takibi yapıldığını, davalının itirazı üzerine takibin durduğunu beyanla ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptaline ve %20 den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin davaya konu taşıma organizasyonu uyarınca acente değil, bizzat taşıyan sıfatına haiz olduğunu, zamanaşımı itirazlarının bulunduğunu, dava konusu edilen yüklerin CIF teslim şekli ile alındığını ve boşaltma limanı masraflarının yük alacısının mesuliyetinde olduğunu, mal bedellerinin boşaltma limanı masrafları hariç tutularak belirlendiğini, müvekkilinin emtiaların Türkiye'ye taşınması işini usule uygun olarak gerçekleştirdiğini ve yükü tahliye ettiğini, boşaltma limanında verilen zorunlu hizmetlere ilişkin lokal masraflara katlanılmasının, davacıya bu masrafların fatura edilmesinin usul ve yasaya uygun olduğunu, beyanla öncelikle davanın usulden reddine ve Mahkeme aksi kanaatte ise davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı icra dosyasının incelemesinde; alacaklısının ... Teks. San. Ve Tic. A.Ş. olduğu, borçlunun ... A.Ş. olduğu, 11/02/2022 tarihinde 2.376,87.USD nin tahsili için takibe geçildiği, ödeme emrinin borçluya 30/03/2022 tarihinde tebliğ edildiği, borçlu vekilinin 31/03/2022 tarihli itiraz dilekçesi ile takibin durduğu ve eldeki davanın da 24/02/2023 tarihinde İİK 67 maddesi gereğince yasal süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ... tarafından tanzim edilen 11/12/2023 tarihli raporda; Davalı ...'a ait hesapların ... no.lu hesap kodunda takip edildiği, davalı ... tarafından davacı ...' e verilen taşıma hizmetlerinden dolayı ... adına USD para birimi olarak tanzim edilen davaya konu 6 adet fatura tutarlarının, hiçbir itiraza uğramadan bu hesaba alacak, davalı Turkona yapılan ödemelerin ise bu hesaba borç kaydedildiği ve ilgili fatura tutarlarının tamamının bedelinin ödenmiş olduğu, Davacı ... tarafından davaya konu edilen 6 adet fatura tutarlarının tarafların ticari defter kayıtlarında karşılıklı olarak yer aldığı ve davacı ... tarafından davalı ...'a ödendiği, Taraflar arasındaki cari hesabın bakiyesinin 31.12.2022 tarihinde karşılıklı olarak "0" bakiye verdiği, Denizcilik piyasasındaki hakim teamül de nazarı dikkate alınmak sureti ile, TTK mad. 1203 tahtında yapılan değerlendirmeler sonunda: Terminal Elleçleme ücreti bakımından;Davalı tarafından talep edilen, 20 lik konteyner için 55 USD, 40 lik için 77 USD nin ...'ın fiyatlandırmaları ile karşılaştırıldığında uyumlu olduğu Davacı'nın Davalı'dan iadesi talep edemeyeceği, Tahliye; eşyayı teslim edene kadar yapılan tahliye nezaret taşıyanın yüke özen ve gözetim sorumluluğu nedeni ile taşıyanın kendisinin ödemesi gerektiği, dolayısıyla, bu konuda düzenlenen beş faturadaki 155 USD tahliye ücreti talep edilemeyeceği, Davacı'ya iadesi gerektiği ancak 9.8.2021 tarihli ... nolu deniz yük senedinde "liner in liner out" klozunun yer aldığı, buna göre, boşaltma masraflarından Davacı gönderilenin sorumlu olduğu, bu taşımaya ilişkin düzenlenen 31.8.2021 tarihli TRK ... nolu ticari faturadaki 155 USD tahliye ücreti talep edilebileceği, Geçici Kabul; Davalı'nın konteyner başına 30 USD makul bir ücret talep edebileceği, Dökümantasyon ücreti, Davalı'nın konteyner başına 20 USD makul bir ücretin talep edebileceği, Liman ve gemi güvenlik ücreti, Davalı'nın konteyner başına 12. USD olarak talep edilen miktarın makul olduğu, ancak ... tarafından sunulan belgelerden bu hizmetin verilip verilmediği anlaşılamadığı, ... veya başka bir firma tarafından verilen bu hizmetin açıklanmaya muhtaç olduğu, Ekipman denetim ve kontrol ücreti; Davalı'nın konteyner başına 10. USD olarak talep edilen miktarın makul olduğu, ancak ... tarafından sunulan belgelerden bu hizmetin verilip verilmediği anlaşılamadığı, ... veya başka bir firma tarafından ver ilen bu hizmetin açıklanmaya muhtaç olduğuna ilişkin görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir.
Dava, itirazın iptali olup, uyuşmazlığın konusunun; davacının dava konusu malı teslim alabilmek için ihtirazi kayıt ile davalıya ödemek zorunda kaldığı Terminal Elleçleme ücreti Tahliye , Geçici Kabul Bedeli , Dökümantasyon ücreti, Tahliye ücreti, Liman ve Gemi Güvenlik Ücreti , Ekipman Denetim ve Kontrol Ücreti gibi ücretlerden sorumluluğun hangi tarafta olduğu noktasında toplandığı anlaşılmıştır.
Davacı'nın, İsrail' yerleşik ... firmasından muhtelif zamanlarda satın almış olduğu naylon emtiasının Haifa limanından ... ... ... Limanına dava dışı ... ... Inc. Tarafından ... numaralı konişmentolar tahtında taşındığı, her bir konişmento üzerinde navlunun peşin ödendiği kaydının yer aldığı, taşımalar sebebiyle davalı tarafça 24.5.2021 tarihli ... numaralı , 07.06.2021 tarihli ... numaralı , 04.06.2021 tarihli ... numaralı , 02.08.2021 tarihli ... numaralı, 09.08.2021 tarihli ... ve 23.08.2021 tarihli ... numaralı Terminal Elleçleme ücreti , Geçici Kabul Bedeli , Dökümantasyon ücreti, Tahliye ücreti, Liman ve Gemi Güvenlik Ücreti , Ekipman Denetim ve Kontrol Ücreti konulu faturaların düzenlendiği anlaşılmıştır.
Taşımalara konu mal faturasına göre satışın CIF teslim şekli ile yapıldığı görülmektedir. Buna göre varış yerindeki masraflardan alıcı sorumlu olacaktır. TTK 1203. maddesinde " Eşya, taşıtandan başka bir kişiye teslim edilecekse, bu kişi, navlun sözleşmesi veya konişmento ya da diğer bir denizde taşıma senedi uyarınca eşyanın teslimini istediğinde, bu istemin dayandığı sözleşmenin veya konişmentonun yahut diğer bir denizde taşıma senedinin hükümlerine göre ödemeye yetkili kılındığı bütün alacakları ödemekle, kendi hesabına gümrük resmi ödenmiş ve başka giderler yapılmış ise bunları da vermekle ve üstüne düşen diğer bütün borçları yerine getirmekle yükümlü olur." düzenlemesi bulunmaktadır. Anılan hükme göre gönderilenin sözleşme veya konişmentoya göre ödemesi gereken alacaklar ile kendisi adına yapılmış masrafları ödemesi gerekmektedir. Davacı ile satıcı arasında CIF teslim şeklinde yapılan sözleşme gereği varma limanı masrafları gönderilen üzerinde ise de TTK 1203. Maddesi hükmüne göre gönderilenin sorumlu olduğu bu bedellerin her bir taşıma için navlun sözleşmesi ve konişmento kayıtları doğrultusunda tespit edilmesi gerekmektedir. Davacı taraf yükü teslim aldığından konişmento kayıtları ile bağlıdır.
Davalı tarafın gönderilen konumundaki davacıdan talep ettiği masraf kalemlerinden Terminal Elleçleme ücreti , Geçici Kabul Bedeli , Liman ve Gemi Güvenlik Ücreti , Ekipman Denetim ve Kontrol Ücreti hizmetleri TTK 1203 maddesi gereğince gönderilen adına yapılan masraflardandır. Taraflar arasında, varma limanında yükün tahliyesine ilişkin işlemlerin davalı ya da ifa yardımcıları tarafından yapıldığı hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Yükün gönderilen tarafından teslim alındığı, buna göre taşıyan veya onu temsilen acentesi tarafından gönderilen adına yapılıp boşaltma gideri olarak değerlendirilecek olan bu masraflardan TTK 1203 maddesi gereğince davacı tarafın sorumlu olduğu kanaatine varılmıştır.
-Terminal Elleçleme ücreti: Terminal hizmeti eşyanın geldiği limanda tahliye, boşaltma, giriş, çıkış işlemleri, bir yerden bir yere nakil, elleçleme gibi hizmet kalemi olarak tanımlanmakta olup, bu gibi hizmetler eşyanın geldiği ... ... liman işletmesi tarafından verilmektedir. Bu masraf kalemi 1990 yılında taşıyıcı konfederasyonları tarafından alınan bir karar ile navlun içerisinden çıkarılarak ayrı bir kalem olarak alıcılardan masraf olarak tahsil edilmeye başlanmıştır. ... ...'dan davalı adına verilen hizmete ilişkin toplu fatura detayları ve ödeme dekontları dosyaya sunulmuş ve dava dışı ... tarafından verilen hizmet ayrıntıları liste halinde açıklanmış olup , konteyner başına bu hizmetin alındığı sabit olduğundan davacının bu alacak talebinin reddine karar verilmiştir.
- Tahliye ücreti : Boşaltma limanında eşyanın kendisine teslimi zorunlu makamlara teslimi ile (Olayımızda ... ) taşıyanın teslim borcunu yerine getirdiğine ve eşya üzerindeki hakimiyetinin sona erdiğine göre eşyayı teslim edene kadar yapılan tahliye nezaret taşıyanın yüke özen ve gözetim sorumluluğu nedeni ile taşıyanın kendisinin ödemesi gerekir. Dolayısıyla, bu konuda düzenlenen beş faturadaki 155 USD tahliye ücreti talep edilemez. Davacı'ya iadesi gereklidir. Ancak, 9.8.2021 tarihli ... nolu deniz yük senedinde "liner in liner out" klozu yer aldığından Buna göre, boşaltma masraflarından Davacı gönderilen sorumludur. Bu taşımaya ilişkin düzenlenen 31.8.2021 tarihli TRK ... nolu ticari faturadaki 155 USD tahliye ücretini Davalı talep edilebilir.
Gemi - Liman güvenlik bedeli: Liman güvenlik bedelinin liman işletmesi tarafından alınan güvenlik önlemleri nedeniyle tahsil edildiği anlaşılmaktadır. Bu ücretin taşıyanın teslim borcu ile bir ilgisi bulunmamaktadır. Dolayısıyla anılan ücreti liman işletmesine gönderilen adına ödeyen acentenin bunu gönderilenden talep etmesi mümkün olduğundan davacının bu talebinin reddine karar verilmiştir.
Geçici Kabul; Konteynerin limandaki gümrüklü sahadan çıkarılması ya da bu sahaya getirilmesi durumunda oluşan gümrükleme masrafı oluşmaktadır. Bu ücret acentelere göre değişkenlik göstermekte olup, uygulamada ücret farklılıkları olduğu bilinmektedir. Ülkemize giriş yapan konteynerler, Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü'nce yayımlanan 06.03.2017 tarihli 2017/3 sayılı "Konteyner ve Liman Takip Sistemi" başlıklı Genelge kapsamında işlem görmektedir. Acente ya da "Yükümlü Kayıt ve Takip Sistemi"nde temsilcisi olarak kayıtlı bulunan kişi tarafından yabancı konteynerler için giriş konteyner kayıt ve takip formu giriş nüshası düzenlenmektedir. Konteyner liman kapısından çıkış yapacak olması halinde, acente tarafından "Konteyner ve Liman Takip Sistemi" ne elektronik ortamda giriş yapılarak konteynerin geçici kabul işlemleri yani Ülkemize giriş işlemleri yapılmaktadır. Acenteler bu işlemleri, 2017 öncesi kağıt ortamında yapmakta iken, 2017 itibariyle genelge kapsamında elektronik ortamda yapmaktadırlar. Dolayısıyla gümrük işlemleri bakımından harcanan emek ve mesai karşılığından eşya sahiplerinden geçici kabul ücretini talep edebileceğinden davacının bu alacak talebinin reddine karar verilmiştir.
Dokümantasyon ücreti ; uygulamada bu bedel, eşyanın gönderilen tarafından teslim alınabilmesi için konişmentonun ibrazı üzerine konişmentonun incelenmesi, gönderilenin haklı hamil olduğunun tespit edilmesi, taşımaya ilişkin belgelerin tasnif edilmesi ve saklanmasının karşılığı olarak talep ve tahsil edilmektedir. Konişmentonun ibrazı karşılığında eşyanın teslim edilmesi ve konişmentoyu ibraz eden kişinin haklı hamil olup olmadığının araştırılması taşıyanın TTK m. 1230'dan kaynaklanan bir yükümlülüğü olduğundan taşıyanı temsilen bu yükümlülükleri yerine getiren acentenin bunu ek bir hizmet olarak nitelendirip ücret talep etmesi mümkün değildir. Bu sebeple dökümantasyon ücretinin davacıdan talep ve tahsil edilmesi yerinde olmadığından davacının bu alacak talebinin kabulüne karar verilmiştir.
Gümrüklü saha - Ekipman kontrol ve denetim ücreti: DTO'nun yukarıda zikredilen yazısında "bu hizmetin acente tarafından verildiği; yük sahipleri tarafından teslim alınıncaya kadar konteynerlerin gümrüklü sahada beklemesi sırasında konteynerlerin kontrolü, operasyonel sebeplerle istif içinde hareketinin takibi, gümrük idaresi tarafından konteynerin bir muayene işlemine tabi tutulması durumunda muayene işlemine eşlik edilmesi, gerekli tutanakların tutulması gibi hizmetleri kapsadığı; acentelerin bu işlemler için liman içinde veya yakınında ofis açtığı ve personel istihdam ettiği" açıklanmaktadır.TTK m. 1178/3-c uyarınca eşya "boşaltma limanında geçerli kanun ve düzenlemeler uyannea eşyanın kendilerine teslimi zorunlu makamlara veya üçüncü kişilere teslim edildiği ana kadar taşıyanın hâkimiyetinde sayılır". Şu hâlde eşyanın gümrüklü sahada bulunduğu süre taşıyanın hakimiyetine, dolayısıyla sorumluluk süresine dahil değildir. Buna göre de bu süre içinde konteynerin kontrolü, takibi, muayene işlemine eşlik edilmesi vb. hizmetler taşıyanın yükümlülüğünde değildir. Açıklanan nedenle anılan hizmetlerin gönderilen için yapıldığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla bu hizmetin bedelinin gönderilenden talep edilmesi mümkün olduğundan davacının bu alacak talebinin reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM:
1-Davanın KISMEN KABULÜ ile Davalının ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı icra dosyasına vaki itirazının 1.170,00.USD yönünden iptali ile takibin kabul edilen miktar üzerinden DEVAMINA,
2-Karar harcı olan 1.508,99.TL'den peşin alınan 179,90.TL'nin mahsubu ile bakiye 1.329,09.TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye İRAD KAYDINA,
3-Davacının peşin olarak yatırdığı 179,90.TL harcın davalıdan tahsili ile davacıya VERİLMESİNE,
4-Davacı yargı gider toplamı olan 6.347,15.TL'nin (179,90.TL başvurma harcı, 167,25.TL posta gideri ve 6.000,00.TL bilirkişi ücreti olmak üzere) davanın kabul ve reddi oranına göre hesaplanan 3.124,34.TL'sinin davalıdan alınıp davacıya ödenmesine, bakiye giderin davacı üzerinde BIRAKILMASINA,
5-Davacı için takdir edilen 17.900,00.TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa ÖDENMESİNE,
6-Davalı vekili için takdir edilen 17.900,00. TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya VERİLMESİNE,
7-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 3.120,00.-TL nin Arabuluculuk ücretinin kabul ve red oranı üzerinden hesaplanan 1.584,34.TL sinin davalıdan, 1.535,66.-TL sinin davacıdan alınarak hazineye gelir KAYDINA,
8-Bakiye gider avansının kesinleşmeye müteakip talep halinde taraflara İADESİNE,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 13/02/2024

Katip ...
e-imzalıdır

Hakim ...
e-imzalıdır

e-imzalıdır e-imzalıdır