İSTANBUL 17. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)

ESAS NO:2023/451 Esas
KARAR NO :2024/30

DAVA:İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:05/10/2023
KARAR TARİHİ:30/01/2024

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ... A.Ş.'nin sigortacılık işi ile iştigal eden Türkiye’nin önde gelen şirketlerinden biri olduğunu, müvekkili tarafından sigortalısı ... San. Tic. Ltd. Şti. Tarafından satın alınan börülce emtiası taşıma sırasında oluşabilecek rizikolara karşı Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi ile teminat altına alındığını, taşınan börülce emtiası 08.06.2022 tarihli ve ... numaralı deniz taşıma senedi tahtında Peru'dan Türkiye'ye taşınmak üzere ... gemisine hasarsız bir şekilde yüklendiğini, emtianın tahliyesi sırasında konteyner kapaklarından sızan yabancı sıvının sirayet etmesiyle emtiaların hasarlandığı tespit edildiğini, 1 numaralı davalının konşimentoyu düzenlemek ve taşıma işlemini fiilen gerçekleştirmek suretiyle somut olaya konu taşımada TTK madde 1191 gereğince fiili taşıyan sıfatına haiz olduğunu, müvekkilinin hasar nedeniyle sigortalısının uğradığı zarar ve ziyanı tazmin ettiğini, 6102 Sayılı TTK 1472. maddesine göre hukuken sigortalının haklarına halef olduğunu ve kanuni halef sıfatını ve TBK 183. madde uyarınca akdi halef sıfatına hak kazandığını, taşıyan sıfatına haiz davalının hem kendisinden beklenen dikkat ve özeni göstermediğini hem de hasarın eşyanın kendi hakimiyetinde bulunduğu sırada meydana geldiğini, dolayısıyla TTK madde 1178 uyarınca taşıyanın sorumluluğu olduğunu, bu nedenlerle borçlu aleyhine .... İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı dosyası ile başlatılan takibe davalı/borçlu tarafından yapılmış olan itirazın haksız olduğunu, alacaklarının sürüncemede bırakmak amacıyla yapıldığını belirterek .... İcra Müdürlüğü ...Esas sayılı dosyasına borçlular/davalılar tarafından yapılan haksız itirazların iptali ile takibin devamına, haksız itirazı ile takibin durmasına sebebiyet veren borçlular/davalılar aleyhine %20’den aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; .... tarafından dava konusu taşıma ile ilgili olarak düzenlenmiş olan konşimentoda taşıyana karşı doğan tüm talepler ve uyuşmazlıkların Marsilya Ticaret Mahkemeleri tarafından başkaca hiçbir ülke mahkemesinin yetkisi olmaksızın münhasıran çözüme kavuşturulacağının öngörüldüğünü, Marsilya Mahkemelerinin münhasır yetkisi kabul edildiğini, MÖHUK madde 40 uyarınca yabancılık unsuru taşıyan davalarda Türk Mahkemelerinin milletlerarası yetkisinin iç hukukun yer itibariyle yetki kurallarıyla belirlendiğini, ....’nın ticari merkezinin de Marsilya/Fransa’da olduğundan Türkiye’de daimi bir ikametgahı bulunmadığını, iç hukukun yetki kurallarını belirleyen HMK madde 6 f.1 hükmü uyarınca da taşıyan/donatanın ikametgahı mahkemesi olan ... Ticaret Mahkemeleri yetkili olduğunu, mahkememizin yetkisi bulunmadığını, dava konusu konşimento incelendiğinde taşıyan ...' nın nam ve hesabına hareketle acentesi sıfatı ile Peru acentesi .... tarafından düzenlendiğinin ve ... A.Ş.'nin imza ve kaşesi bulunmadığının görüleceğini, ...’nın ikametgahının bulunduğu yer ve konşimentoda yer alan yetki şartı nedeniyle işbu dava bakımından yetkili Mahkeme Marsilya Ticaret Mahkemeleri olduğunu, davacı aktif husumetinin bulunduğunu kanıtlayan hiçbir delilin müvekkiline tebliğ edilmediğini, dosyaya sunulan emtia nakliyat sigorta poliçesinde bu poliçenin Nakliyat Abonman Sözleşmesi şartlarına tabi olarak düzenlendiğinin yazılı olduğunu, davacı tarafından evvelce başka dosyalara sunulan Nakliye Abonman Sigorta Sözleşmelerinde muhtelif istisna klozları olduğu örneğin "dökme yüklerin teminat dışı olduğu" yazılı olduğunu, dava konusu hasarın sigorta teminatı dışı olduğu halde abonman poliçesinde şartlara aykırı olarak ödeme yapılması halinde davacı rücu hakkına haiz olamayacağını, ... numaralı Nakliyat Abonman Sözleşmesi şartlarının dosyaya ibrazını talep ettiklerini, TTK madde 1472 uyarınca sigortacının kanuni halefiyetinin gerçekleşebilmesi için sigortacının geçerli bir sigorta sözleşmesine dayanarak gerçek hak sahibi sigortalısına sigorta teminatına giren bir hasar nedeniyle bir ödeme yapması ve yapılan ödemenin sigortalının gerçek zararı miktarında olması zorunlu olduğunu,sigortacı tarafından sigortalısına poliçe hükümlerine ters düşen bir ödeme yapılması halinde sigortacının halefiyet hakkını kazanamayacağının gerek doktrinde gerekse Yargıtay kararlarında açıkça kabul edildiğini, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 22/03/1985 tarih ve 1985/1696-1636 sayılı kararı ile 09/05/1986 tarih ve 1986/2131-2806 sayılı kararında “teminat kapsamı dışında kalan bir zararı tazmin eden sigorta şirketinin kanuni halefiyet hakkını kazanamayacağı”nın açıkça vurgulandığını, dava dilekçesi ekinde müvekkiline herhangi bir delil tebliğ edilmediğini, ileri sürülen maddi vakıaların taleplerin ve eklentilerinin tümünü red ve inkar etmelerinin zorunlu olduğunu, ...'nın konşimentosunun 30. numaralı klozunda işbu konişmento tahtında doğan ihtilaflar bakımından Fransız hukukunun uygulanacağının kararlaştırıldığını, konşimentoda öngörülen süre içerisinde usulüne uygun olarak taşıyan veya taşıyanın tahliye limanı acentesine hasar ihbarında bulunulduğunun ispatlanamadığını, dava konusu yüklerin 09.07.2022 tarihinde tahliye limanında tahliye edildiğini, 25.07.2022 tarihinde alıcı tarafından teslim alındığını, konteynerin alıcı tarafından 26.07.2022 tarihinde boşaltılarak iade edildiğini, dosyaya sunulan ... San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin yazısında herhangi bir tarih olmadığını, bu yazının ne zaman hangi yolla (e-posta, mektup, noter ihtarı) ve kime gönderildiğinin de belli olmadığını, ekspertiz raporunda sigortalıdan gemi acentesine hasar ihbarı gönderilmesinin talep edildiğinin yazılı olduğunu, ekspertiz raporunun 01.08.2022 tarihinde düzenlendiği dikkate alındığında bu tarih itibari ile herhangi bir hasar ihbarında bulunulmadığının ortada olduğunu, davacının sigortalısının ihbar yükümlülüğünü yerine getirdiği kanıtlanmadığını, yüklerin gemiden hasarlı tahliye edildiğine ilişkin herhangi bir tutanağın bulunmadığını, hasarın ne zaman ve nerede meydana geldiğin belirsiz olduğunu, Uyap'ta yüklü fotoğrafların karanlık olduğunu, gemiden tahliye edildikten sonra limanda beklediği sırada üzerine konulan başka bir konteynerden akan sıvı nedeni ile hasar oluşması halinde denizyolu taşıyanının sorumlu tutulamayacağını, dava konusu konşimentoda free out kaydı bulunduğunu, konteynerin eksper tarafından incelenmeden rapor düzenlendiğini, ekspertiz incelemesi yapıldığı sırada tüm yüklerin konteynerden boşaltıldığını, inceleme yapılan malların dava konusu konteynerde taşındığının ispatlanamadığını, davacı tarafından başlatılan icra takip dosyası kapsamında müvekkiline gönderilen ödeme emri ekinde hiçbir belgenin tebliğ edilmediğini, davacının %20 icra inkar tazminatı talep etmesinin hukuka aykırı olduğunu belirterek davanın milletlerarası yetkisizlik nedeni ile reddine, her ihtimalde esastan reddine, yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Dava, davacı sigortalısına ait emtiaların, davalı sorumluluğunda deniz taşımasında hasarlandığı iddiası ile sigortalıya ödenen hasar tazminatının rücuen davalıdan tahsili talebi ile başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup, uyuşmazlığın konusunun, davalı vekilinin milletlerarası yetki itirazının yerinde olup olmadığı, davanın hak düşürücü süre içinde açılıp açılmadığı, tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde ve geçerli bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasarda davalının sorumlu olup olmadığı ve hasarın miktarının tespiti noktasında toplandığı görülmüştür.
... İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı icra takip dosyasının incelenmesinden; davacı alacaklı tarafından davalı borçlu aleyhine 21/10/2022 tarihinde icra takibine başlandığı, ödeme emrinin davalı borçluya 08/12/2022 tarihinde tebliği üzerine, davalı borçlunun 13/12/2022 tarihli borca itiraz dilekçesi ile takibin durduğu ve eldeki davanın da 05/10/2023 tarihinde İİK 67 maddesi gereğince yasal 1 yıllık süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.
Davalı vekilince davaya konu taşımanın icra edildiği konşimentoda bulunan yetki kaydı nedeniyle mahkememizin Milletlerarası yetkisizliği itirazında bulunulmuş olmakla öncelikle bu hususun incelenmesi gerekmiştir.
Dosya kapsamından, dava dışı sigortalı ... Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. tarafından yurt dışından ithal edilen börülce emtiasının dava dışı ... ve Tic. Ltd. Şti.'ye teslimi hususunun davacı sigorta şirketi nezdinde 09/06/2022 tanzim tarihli ve 474281001406-1 numaralı nakliyat sigorta poliçesi ile sigortalandığı, ... Limanı'ndan Türkiye Mersin Limanı'na taşımasının davalı ...'ya ait ... numaralı konşimento tahtında ... isimli gemi ile yapıldığı, taşımaya ilişkin düzenlenen konişmentonun taşıyıcı ... adına acente olarak ... tarafından imzalandığı, davalı ...'nın yabancı bir şirket olduğu, taşıyıcı şirket ile geminin yabancı olması ve emtiaların yurt dışından ithal edilmesi nedeniyle uyuşmazlığın yabancılık unsuru taşıdığı, konişmentonun arka sayfasında Yetkili Mahkeme başlıklı 31. bölümünde yer alan yetki klozu ile taşıma sözleşmesinin uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlıklarda yetkili mahkemenin Marsilya Ticaret Mahkemeleri olduğunun kararlaştırıldığı anlaşılmaktadır.
Yabancı unsur taşıyan uyuşmazlıkların çözümünde yetkili kanunun tayininden önce çözümü gereken sorun açılan davada mahkemenin milletlerarası yetkisinin bulunup bulunmadığı hususuna ilişkin olduğundan (Aysel Çeliker/Bahadır Erdem, Milletlerarası Özel Hukuk, Sayfa 19) uygulanacak hukuktan önce yetki konusunun karara bağlanması gerekmektedir. Eldeki dosyada somut uyuşmazlığın yabancılık unsuru taşıdığı, dosyaya sunulan sigorta poliçesi kapsamında sigortalı hak sahibinin dava dışı ... Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. olduğu, yetki kaydının bulunduğu konşimento tahtında emtiaların sigortalıya teslim edildiği ve hasar tazminatı ödemesinin de buna göre yapıldığı, dava konusunun Türk Mahkemelerinin yetkisinin münhasır yetki esasına göre düzenlenmiş bir konuya ilişkin olmadığı, (Yargıtay 11 Hukuk Dairesi'nin, 22/06/2020 tarihli, 2019/3799 Esas ve 2020/3051 Karar sayılı ilamına karşılık taşıma akdine davalının Türkiye acentesinin aracılık ettiğine ilişkin dosyada herhangi bir delil bulunmadığından) davaya konu konşimentonun düzenlenmesinde Türk acentenin dahilinin bulunmadığı, navlununu ... Limanında düzenleneceği hususunu konşimentoda kayıtlı bulunduğu, Türkiye acentesi tarafından düzenlenene bir navlun faturasının dosyaya sunulmadığı, konişmentonun arka yüzünde bulunan yetki klozunun halefiyet hükümlerine göre davacı sigorta şirketini bağladığı değerlendirilerek konişmentodaki yetki şartına göre somut uyuşmazlık yönünden Marsilya Mahkemesinin yetkili olduğu kanaatine varıldığından, davalı vekilinin milletlerarası yetki itirazının kabulü ile davanın yetkisizlik nedeniyle reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:
1-Davalı vekilinin milletlerarası yetki itirazının kabulüyle mahkememizin yetkisizliği nedeni ile davanın USULDEN REDDİNE,
2-Karar harcı olan 427,60 TL'den peşin alınan 301,18 TL'nin mahsubu ile bakiye 126,42 TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-Davalı vekili için takdir edilen 17.900,00 TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,
4-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 3.120,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
6-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.30/01/2024

Katip ...
e-imzalıdır

Hakim ...
e-imzalıdır