İSTANBUL 17. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)

ESAS NO : 2023/368 Esas
KARAR NO : 2024/210
DAVA : İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 15/08/2023
KARAR TARİHİ : 07/05/2024

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı ... Sigorta A.Ş.'nin ... numaralı, emtia nakliyat sigorta poliçesi ile sigortalısı dava dışı ... San. ve Tic. A.Ş.'nin Çin'den satın aldığı sanayi tipi dikiş makinelerinde nakliye sırasında oluşabilecek hasarların sigorta teminatı altına alındığını, Sigortalının, Çin'den satın aldığı sanayi tipi dikiş makinelerinin Çin'den İstanbul'a deniz yoluyla nakliyesini davalı ... Ltd. Şti.'nin üstlendiği; 25.10.2022 tarihinde, henüz nakliye tamamlanmamış ve mallar sigortalıya teslim de edilmemişken, davalı ...'da makinelerin bulunduğu kasaların forklift ile aktarımı anında düşerek kırıldığını, Eksper incelemesi sonucunda sigortalıya 58.561,34 TL ödendiği ve sigortalının haklarına halef olunduğu; hasar tutarının tahsili için başlatılan icra takibinin davalıların haksız itirazı ile durdurulduğu; arabuluculuk görüşmelerinin uyuşmazlıkla sonuçlandığı beyanla, .... İcra Müdürlüğü'nün 2023/...E dosyası ile 58.561,34 TL hasar tutarı ile 2.155,54 TL işlenmiş avans faizinin toplamı 60.716,88 TL tazminatın davalılardan tahsili için 15.08.2023 tarihinde başlatılan icra takibine itirazın iptali ve %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatı talep edilmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; zamanaşımı itirazlarının bulunduğunu, taşımadan kaynaklı davaların 1 yıl içinde açılması gerektiğini, ancak eldeki davanın zamanaşımı süresi dolduktan sonra açıldığını, meydana gelen hasarın CMR 17/2 kapsamında kaldığından müvekkilinin herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını, davacının yaptığı ödemenin lütuf ödemesi olduğunu, dava konusu edilen hasarda müvekkilinin sorumluluğunun bulunmadığını, kabul anlamına gelmemek kaydı ile talep edilen tutarın fahiş olduğunu beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Dava, davacı sigortalısına ait emtiaların davalılar sorumluluğunda deniz taşıması esnasında hasarlandığı iddiası ile sigortalıya ödenen hasar tazminatının rücuen davalılardan tahsili talepli başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup, uyuşmazlığın konusunun; davalılar vekilinin zamanaşımı itirazının yerinde olup olmadığı, tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetlerinin olup olmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasarda davalıların sorumlu olup olmadığı, hasarın miktarının tespiti, davacının talebinin fahiş olup olmadığı, davacının faiz talebinin yerinde olup olmadığı noktasında toplandığı anlaşılmıştır.
... İcra Müdürlüğünün 2023/... esas sayılı icra dosyasının incelemesinde; alacaklısının ... Sigorta A.Ş. Borçlularının ... ve Loj. Hiz. Tic. Ltd. Şti. Ve ... Nak. Ve Tic. Ltd. Şti. olduğunu, 02/05/2023 tarihinde 60.716,88.TL nin tahsili için takibe geçildiği, ödeme emrinin borçluya 10/05/2023 tarihinde tebliğ edildiği, borçlu vekilinin 15/05/2023 tarihli itiraz dilekçesi ile takibin durduğu ve eldeki davanın da 15/08/2023 tarihinde açıldığı anlaşılmıştır.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ... tarafından tanzim edilen 11/03/2024 tarihli raporda; Davacının TTK m. 1472 gereğince halef sıfatına sahip olduğu ve bu sıfatı ile zarardan sorumlu olan üçüncü kişilere dava dışı sigortalısına ödediği tazminat için rücu edebileceği, davacının talebinin dava dışı sigortalısının davalı üçüncü kişilerden talep edebileceği tazminat tutarı kadar olduğu, Davalılardan ... ve Tic. Ltd. Şti.'nin taşıyan sıfatına sahip olduğunun kabul edilebileceği zira navlun faturası düzenlemiş olduğu, Davalılardan ... Tic. Ltd. Şti.'nin eşyanın teslim edilmesi için forklift ile aktarılması işini yerine getirdiği, bu bakımdan esasen diğer davalının eşyanın teslim edilmesi borcunun ifasına yardım ettiği, kusurlu forklift sürücüsü TBK m. 66 uyarınca ...'nun çalışanı olduğundan onun eyleminden sorumlu olduğu, Hasara sebep olan olgu eşyanın teslim edilmesinden önce gerçekleştiğinden davalı ...'in TTK m. 1178 gereğince sorumlu tutulmasının gerektiği, Talep edilebilecek tazminat tutarının faizi ile birlikte 53.471,53 TL olarak belirlenmesinin uygun olacağına ilişkin görüşlerini bildirmişlerdir.
Arabuluculuk tutanağı, dava dilekçesi, cevap dilekçesi, hasar dosyası ,konişmento, ödeme dekontu, ibrarname, bilirkişi raporu ile dosya içerisinde bulunan tüm bilgi ve belgeler bir bütün değerlendirildiğinde ;
Taşıyan aleyhine tazminat istemi TTK'nın 1188.maddesindeki hak düşürücü süreye tabidir. Anılan yasal düzenleme uyarınca;"(1) Eşyanın zıyaı veya hasarı ile geç tesliminden dolayı taşıyana karşı her türlü tazminat istem hakkı, bir yıl içinde yargı yoluna başvurulmadığı takdirde düşer. (2) Bu süre taşıyanın eşyayı veya bir kısmını teslim ettiği veya eşya hiç teslim edilmemişse, onun teslim edilmesinin gerektiği tarihten itibaren işlemeye başlar. (3) Sorumlu tutulan kişinin rücu davası, birinci fıkrada öngörülen hak düşürücü sürenin sona ermesinden sonra da açılabilir. Ancak, rücu davası açma hakkı, bu hakka sahip olan kişinin, istenen tazminat bedelini ödediği veya aleyhine açılan tazminat davasında dava dilekçesini tebellüğ ettiği tarihten itibaren doksan gün içinde kullanılmadıkça düşer. (4) Bu süre, tarafların dava sebebinin doğmasından sonra yapacakları bir anlaşma ile uzatılabilir." Somut olayda davacının sigortalısının 2 numaralı davalı tarafla navlun sözleşmesi gereği sorumluluk altına olduğu, davaya konu taşımanın deniz taşıması olması sebebiyle bu davalıya karşı hak düşürücü sürenin TTK 1188 kapsamında değerlendirildiği, hasarın 25.10.2022 tarihinde meydana geldiği, davacının 02.05.2023 tarihinde davalı aleyhinde icra takibine giriştiği görülmekle davanın hak düşürücü süre içerisinde açıldığı tespit edilmiş, diğer davalı ... Hizmetleri ile sigortalının ve davacının herhangi bir sözleşmesel ilişki içinde bulunmadığı, aşağıda detaylıca izah edildiği üzere davalı ... hizmetlerinin TBK 66 gereğince ifa yardımcısı sıfatıyla çalıştırdığı adamın kusurundan kaynaklandığından TBK 72 madde gereğince zamanaşımının değerlendirilmesi gerektiği, hasarın 25.10.2022 tarihinde meydana geldiği, davacının 02.05.2023 tarihinde davalı aleyhinde icra takibine giriştiği görülmekle davanın hak düşürücü süre içerisinde açıldığı tespit edilmiştir.
Dava halefiyete istinaden açılmış olmakla davacı sigortacının, sigortalısının haklarına halef olabilmesi için, sigortalının
üçüncü şahıslara karşı tazminat talebi hakkına sahip olması, sigortacının sigorta tazminatını gerçek hak sahibine ödemiş olması ve geçerli bir sigorta sözleşmesinin var olması gerekir. Somut olayda taşımaya konu emtianın ... nakliyat emtia sigorta poliçesi tahtında 13.06.2022 tarihinde sigortalandığı, sigortanın 13.06.2023 tarihine kadar koruma sağladığı, hasarın 25.10.2022 tarihinde meydana geldiği görülmekle hasarın sigorta koruma süresi içinde meydana geldiği, buna göre geçerli bir sigorta sözleşmesi mevcut olup satış şeklinin FOB (free on board – gemide/bordada masrafsız teslim) olduğu, buna göre navlun sözleşmesi alıcı tarafından akdedilir ve satıcı satım konusu malı alıcı tarafından belirlenen gemide teslim eder; malın gemide teslimi için yapılması gereken (malın limana ve liman içinde taşınması ve yüklenmesi) işlemler ve masrafları satıcıya ait olur. Dolayısıyla FOB satımda yarar ve hasar, satım konusu mal gemiye yüklendiği (gemi küpeştesini geçtiği) anda alıcıya intikal eder. Bu nedenle alıcı hasarın kendisine intikal ettiği andan itibaren satım konusu mala ilişkin sigortalanabilir menfaate sahiptir. Dava konusu olayda da emtiayı sigorta ettiren alıcı olduğundan alıcının sigortalanabilir menfaatinin bulunduğu, davacının 16.12.2022 tarihinde sigortalıya 58.561,34 TL ödediği dosyaya sunulu dekonttan anlaşıldığından davacının TTK 1472 uyarınca aktif husumet ehliyetinin bulunduğu anlaşılmıştır.
Dosyaya sunulu 14.07.2022 tarihli navlun faturası uyarınca davalı ... A.Ş nin davadışı alıcı ... San.Tic.A.Ş ile arasında emtiaların ... /Çin limanından İstanbul ... limanına taşınması için navlun sözleşmesinin kurulduğu görülmekle davalının TT 1138 uyarınca akdi taşıyan olarak pasif husumet ehliyetinin bulunduğu, davalının taşımayı bizzat yerine getirmeyerek alt taşıma sözleşmesi yapmak suretiyle yerine getirdiği TTK 1178 uyarınca alt taşıma sözleşmesi yaparak taşıma edimini ifa etse de sorumluluğu kalmaya devam ettiği anlaşılmakla davalının pasif husumet ehliyetinin bulunduğu anlaşılmıştır.
Davacının sigortalısı ... San. ve Tic. A.Ş. tarafından Çin ... Ltd. Firmasından 16 paket - brüt 10.600 kg endüstriyel dikiş makinesini FOB ... teslim şartı ile 77.045 USD bedelle satın aldığı, emtianın ... gemisi ile ... numaralı konteyner içinde nakliyeci ... Ltd. Şti. Sorumluluğunda 06.09.2022 tarihinde ... Limanından yüklendiği, konteynerin ...limanında gemiden tahliye edildiği, emtiaların gemiden tahliyesi sonrası ... Ltd. Şti. tesisinde 25.10.2022 tarihinde dikiş makineleri alıcı ... A.Ş.'ye teslim edilmek üzere forklift ile aktarılırken paketlerden 1 tanesi forkliftten kayarak düştüğü, içindeki 1 adet dikiş makinesinin hasar gördüğü dosyadaki ekspertiz raporundan ve 25.10.2022 tarihli tutanaktan anlaşılmıştır. 25.10.2022 tarihli tutanağın Antrepo sorumlusu, davalı ... Ltd ve forklift operatörü ... ... tarafından düzenlendiği görülmüştür. Dosyaya sunulu SGK hizmet kaydı uyarınca forklit kullanıcısı ... ın ... Hiz.Tic.Ltd de forklit operatörü olarak çalıştığı ve dosyada ... ...nın forklit kullanma sertifikasının bulunduğu görülmüştür. Ekspertiz raporunda dava dışı ... ...'nın idaresindeki forklift ile dikiş makinelerinin bulunduğu paketleri aktarırken paketin düştüğü ve hasarın sigorta teminatı içinde kaldığının belirtildiği, bilirkişi raporunda; dava dışı ... ...'nın idaresindeki forklift ile dikiş makinelerinin bulunduğu paketleri aktarırken yeterince dikkatli ve tedbirli olmadığı ve paketlerden birini düşürerek içindeki dikiş makinesinin hasar görmesine neden olduğu için kazanın ve hasarın meydana gelmesinde asli ve %100 kusurlu olduğunun belirtildiği, dosyaya sunulu delillerin bir bütün olarak değerlendirilmesi sonucu ; ... Tic. Ltd. Şti. tesisinde 25.10.2022 tarihinde dikiş makineleri alıcı ... San. ve Tic. A.Ş.'ye teslim edilmek üzere forklift ile aktarılırken paketlerden 1 tanesi forkliftten kayarak düştüğü, içindeki 1 adet dikiş makinesinin hasar gördüğü olayda forklift operatörü ... 'ın olayın meydana gelmesinde tam kusurlu kabul edildiği, davadışı bu kişinin ... Hizmetlerinde çalışması sebebiyle ... Hizmetlerinin TBK 66 gereğince sorumlu olduğu, davalı ... A.Ş nin TK m. 1178 gereğince navlun sözleşmesi gereği sorumlu olduğu kabul edilmiştir.
Taşıyana ihbar yükümlülüğünün TT 1185 maddede düzenlediği, TTK m. 1185/1 uyarınca "zıya veya hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında taşıyana yazılı olarak" bildirilmesi şarttır. Zıya veya hasar haricen belli değilse, bildirimin eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde gönderilmesi yeterlidir. İhbarnamede zıya veya hasarın neden ibaret olduğunun genel olarak belirtilmesi gereklidir." TTK m. 1185/2'de ise eşyanın incelenmesi tarafların katılımıyla mahkeme veya yetkili makam ya da bu husus için resmen atanmış uzmanlar tarafından yapılmışsa bildirime gerek olmadığı hüküm altına alınmıştır. Eşyanın zıya veya hasarı ne bildirilmiş ne de tespit ettirilmiş olursa, taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir zıya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği kabul olunur. Şu kadar ki, bu karinelerin aksi ispat olunabilir (TTK m. 1185/4). Somut olayda; emtia henüz alıcıya teslim edilmeden 25.10.2022 tarihinde Antrepo sorumlusu, davalı ... .Ltd ve forklift operatörü ... ... tarafından tutulan tutanak ile emtianın hasarlandığının tutanak altına alındığı, bu tutanakta taşıyıcı ... A.Ş nin temsilcisinin imzasının bulunmadığı fakat alıcının 27.10.2022 tarihinde mevcut hasarı davalı ... A.Ş ye ihbar ettiği görülmekle usulüne uygun ihbarın bulunduğu kabul edilmiştir.
TTK 1186/1 maddesi gereğince eşyanın uğradığı veya eşyaya ilişkin her türlü zıya veya hasar nedeniyle taşıyan, her hâlde, hangi sınır daha yüksek ise o sınırın uygulanması kaydıyla, koli veya ünite başına 666,67 Özel Çekme Hakkına veya zıyaa ya da hasara uğrayan eşyanın gayri safi ağırlığının her bir kilogramı için iki Özel Çekme Hakkını karşılayan tutarı aşan zarar için sorumlu olmaz; meğer ki, eşyanın cinsi ve değeri, yüklemeden önce yükleten tarafından bildirilmiş ve denizde taşıma senedine yazılmış olsun. Özel Çekme Hakkı, fiilî ödeme günündeki veya taraflarca
kararlaştırılan diğer bir tarihteki, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca belirlenen değerine göre Türk Lirası’na çevrilir. Dosyaya sunulan yük taşıma senedinde emtianın ağırlığı toplamda brüt 10.600 kg gösterilmiştir. Şu
hâlde sorumluluğun üst sınırı hesaplanırken yükün ağırlığının esas alınması gerekecektir. Bu şekilde hesaplanacak üst sınır 10600 Kg X 2 ÖÇH olmakla, icra takip tarihi itibarı ile esas alınan kur bilgilerine göre yapılan hesaplamada; 11.385 Kg X 2 ÖÇH (19,9677 TL) = 227.332,264TL olduğundan davacının talep ettiği miktarın üst sınır içinde yer aldığı görülmüştür.
Ekspertiz raporunda USD para birimi için poliçe kuru 17,1232 TL esas alındığı fakat 25.10.2022 tarihinde TCMB USD efektif satış kuru 18,6439 TL olduğu, poliçe kuru daha düşük ve davalının lehine olduğu için kabul edilmiş, Tedarikçi ... Ltd.'nin 12.05.2022 tarihli faturasında dava konusu ... (80x45cm) dikiş makinesinin fiyatı 4.200 USD olarak belirtildiği, dikiş makinesinin onarımı için 3.080 USD talep edildiği, dikiş makinesinin düşmesi nedeniyle ön sol ayağının kırıldığı, özel üst tezgah malzemesinin kırıldığı ve üst step motorunun kırıldığı, davacının sigortalısı ... San. ve Tic. A.Ş. tarafından hasarlı makine için 1.200 USD sovtaj bedeli teklif edildiğinden hasar tutarının 4.200 - 1.200 = 3.000 USD olduğu kabul edilmiş, 3.000 USD x 17,1232 TL/USD Hasar tutarı = 51.369,60 TL kabul edilmiş, davalılar sadece gerçek zarardan sorumlu olduğundan %10 ek bedel kabul edilmemiş, bilirkişi raporunda tespit edilen bedel üzerinden davanın kısmen kabulüne karar verilerek aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:
1-Davanın Kısmen kabulü ile .... İcra müdürlüğünün 2023/... e. Sayılı icra dosyasına yapılan itirazın 51.369,60 TL asıl alacak 2.101,93 TL işlemiş faiz olmak üzere 53.471,53TL üzerinden iptaline, takibin kabul edilen toplam alacak için kaldığı yerden aynen DEVAMINA,
-Fazlaya dair istemin REDDİNE,
2-Koşulları oluşmadığından icra inkar tazminatı talebinin REDDİNE,
3-Karar harcı olan 3.652,64.TL'den peşin alınan 733,32TL'nin mahsubu ile bakiye 2.919,32.TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye İRAD KAYDINA,
4-Davacı yargı gider toplamı olan 11.064,60.TL'nin ( 269,85.TL başvurma harcı, 294,75.TL posta gideri ve 10.500,00.TL bilirkişi ücreti olmak üzere) davanın kabul ve reddi oranına göre hesaplanan 9.743,48.TL'sinin davalıdan alınıp davacıya ödenmesine, bakiye giderin davacı üzerinde BIRAKILMASINA,
5-Davacı için takdir edilen 17.900,00.TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa ÖDENMESİNE,
6-Davalı vekili için takdir edilen 7.245,35.TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya VERİLMESİNE,
7-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 3.200,00.-TL nin Arabuluculuk ücretinin kabul ve red oranı üzerinden hesaplanan 2.817,92-TL sinin davalıdan, 382,08.TL sinin davacıdan alınarak hazineye gelir KAYDINA,
8-Bakiye gider avansının kesinleşmeye müteakip talep halinde taraflara İADESİNE,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde ... Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.

Katip ...
e-imzalıdır

Hakim ...
e-imzalıdır