İSTANBUL 17. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)

ESAS NO : 2023/270 Esas
KARAR NO : 2024/208
DAVA : İtirazın İptali
DAVA TARİHİ : 30/11/2021
KARAR TARİHİ : 07/05/2024

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Dava dışı sigortalı ... San. Dış Tic. A.Ş.'nin müvekkil şirket nezdinde... numaralı Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi ile sigortalı olduğunu, sigortalı şirketin İspanya'ya ihraç ettiği konveyör bandı emtiaları İstanbul'dan İspanya'ya nakliye işi için davalının ... numaralı konteynıra, söz konusu konteynır da İstanbul Marport limanından “... ...” gemisine 12.11.2019 tarihinde yüklendiğini, söz konusu konteynerin, 28.11.2019 tarihinde İspanya'daki alıcı firmanın adresine ulaştığını emtiaların tahliyesi sırasında sigortalıya ait emtiada borçlu şirketin taşımacılığı esnasında meydana gelen hasar tespit edildiğini, hasara uğrayan sigortalı emtia için müvekkil şirkete yapılan müracaat sonucu açılan ... sayılı hasar dosyası ile 5684 sayılı Kanun’un 22. maddesi uyarınca bağımsız ve uzman eksper tarafından hasarın niteliğinin ve miktarının tespiti için ekspertiz incelemesi yaptırıldığını, sigortalının söz konusu zararı olan ve ekspertiz raporu ile belirlenen 12.135,99-TL maddi hasar tazminatı 21.02.2020 tarihinde müvekkil şirket tarafından sigortalı hesabına ödendiğini ve müvekkil şirketin , sigortalının bu hasarla ilgili tüm talep ve dava hakları devir ve temlik alındığını, TTK madde 1472 gereği müvekkil şirket sigortalısının halefi durumuna geçerek kusurlu olanlara rücu talebinde bulunduğunu ancak davalı tarafından herhangi bir ödeme yapılmaması üzerine, davalıya karşı ... İcra Müdürlüğü'nün 2020/... Esas sayılı dosyası ile 12.135,99-TL asıl alacağın ödeme tarihinden itibaren işlemiş 872,38-TL yasal faizi ile toplam 13.008,37-TL için ilamsız icra takibinde bulunulduğunu ancak davalı tarafından yapılan itiraz sonucunda takibin durduğunu, belirterek itirazın iptali ile talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı sigorta şirketinin işbu davayı açmak için aktif husumet ehliyetine sahip olmadığını, müvekkil şirketlerden ... A.Ş., İsviçre Cenevre merkezli deniz yolu ile konteyner içinde yük taşıma işi ile iştigal eden ... ... S.A şirketinin Türkiye acenteliğini gerçekleştirdiğini, İşbu taşıma sözleşmesinin bir tarafı İsviçre merkezli ... S.A olup müvekkil şirket, işbu sözleşmede varış limanı acentesi olarak hareket ettiğini, müvekkil şirketin acenteliğini yaptığı taşıyan tarafından tarafından düzenlenen ve taşıma sözleşmesi şartlarının yer aldığı swb'in 10. maddesi ile taşıma sözleşmesinden kaynaklanacak uyuşmazlıkların çözümü için başvurulacak yetkili mahkeme Londra Mahkemeleri ve uygulanacak hukuk İngiliz hukuku olarak belirlendiğini, davacı tarafından dava konusu hasar ile ilgili olarak taşıyana ttk. m.1185 gereğince süresinde bir ihbar yapılmadığını, iddia edilen hasar dava dilekçesinde de belirtildiği gibi istifleme ve sabitleme yetersizliğinden meydana gelmiş olup müvekkil şirketin doğan zarardan hiçbir sorumluluğu bulunmadığını, hasarlandığı iddia edilen malların kullanılamaz durumda olduğu dahi kanıtlanamadığını, emtiaya ilişkin bir belge sunulmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Mahkememizde açılan işbu davanın, Mahkememiz 17/05/2022 tarih, 2021/... Esas, 2022/... Karar sayılı kararının ... BAM ... Hukuk Dairesinin 02/05/2023 tarih, 2022/... Esas, 2023/... Karar sayılı ilamıyla kaldırılarak geldiği anlaşılmıştır.
Dava, davacı nakliyat sigortacısı tarafından sigortalısına ödenen hasar bedelinin davalıya rücu edilmesi için başlatılan icra takibine itirazın iptali davası olduğu, uyuşmazlığın tarafların husumet ehliyetlerinin bulunup bulunmadığı, yetki itirazının yerinde olup olmadığı, hasarın sigorta kapsamında kalıp kalmadığı, hasarın neden ve nasıl meydana geldiği, hasarın meydana gelmesinde davalının kusur ve sorumluluğunun bulunup bulunmadığı, ile istenebilecek hasar miktarına ilişkin olduğu anlaşılmıştır.
... İcra Müdürlüğünün 2020/... esas sayılı icra dosyasının incelemesinde; alacaklısının ... Sigorta A.Ş. borçlusunun ... A.Ş. olduğunu, 28/09/2020 tarihinde 13.008,37.TL nin tahsili için takibe geçildiği, ödeme emrinin borçluya 07/10/2020 tarihinde tebliğ edildiği, borçlu vekilinin 12/10/2020 tarihli itiraz dilekçesi ile takibin durduğu ve eldeki davanın da 30/11/2021 tarihinde açıldığı anlaşılmıştır.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ... tarafından tanzim edilen 12/12/2023 tarihli raporda; Taraflar arasındaki navlun sözleşmesi tahtında, Türk mahkemelerinin münhasır yetkisi bulunduğu, konşimentoda yer alan konulan uyuşmazlığın yabancı mahkemelerde görülmesine dair yetki şartının davacıya karşı ileri sürülemeyeceği gibi, bu yetki şartının Türk mahkemelerinin münhasır yetkisini ortadan kaldırır nitelikte olması nedeniyle geçersiz olduğu, Davacının aktif dava ehliyetinin bulunmadığı, davalının pasif dava ehliyetine sahip olduğu, Satış bedelinin ödenip ödenmediği, dava dışı alıcının hasar bedelini mahsup edipmediği veya cari hesaba kayıt edilip edilmediği hususlarının uzmanlık alanımız dışında olduğu, bu konuda nihai Takdirin Sayın Mahkeme'ye ait olduğu, Hasarın emtianın hasarın konteyner içi kötü istifleme ile kifayetsiz lashing/sabitleme sebebiyle konveyör bandı emtiasının yalpa esnasında sağa sola savrulması sonucunda meydana geldiği, Konteyner içi istiften dava dışı yükleten sigortalının sorumlu olduğu, zarardan davalının sorumlu tutulamayacağı, Hasar ihbarının kanunun belirlediği süre içerisinde yapılmamış olduğu, davalı taşıyan lehine doğan karinelerin aksinin ispat edilememiş olduğu, Sayın Mahkeme aksi kanaatte ise, eksper tarafından 1.845,16 EUR olarak hesaplanan hasar tutarının gerçekçi ve kadri marufunda olduğuna ilişkin görüşlerini bildirmişlerdir.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişi ... tarafından tanzim edilen 25/01/2024 tarihli raporda; Dava dışı ... San. Dış Tic. A. Ş. tarafından müşterisi ... 'e yapılan 30.578.38 Euro emtia bedelinin tamamının tahsil edildiği, Kısmı tahsilat yapılmadığı, Meydana gelen hasar nedeniyle müşteriye ücretsiz mal gönderiminde bulunulmadığı, Meydana gelen hasar nedeniyle oluşan 1.845,16 Euro hasar bedelinin, nezdindeki müşteri hesabına alacak kaydedilerek, müşteriden olan alacağından düşüldüğüne ilişkin görüş ve tespitlerini bildirmiştir.
Dava ; hasar sebebiyle davacının sigortalısına ödediği bedelin taşıyandan tahsili talep edilmektedir.
Arabuluculuk tutanağı, dava dilekçesi, cevap dilekçesi, hasar dosyası ,konişmento, ödeme dekontu, ibrarname, bilirkişi raporu ile dosya içerisinde bulunan tüm bilgi ve belgeler bir bütün değerlendirildiğinde ;
Taşıyan aleyhine tazminat istemi TTK'nın 1188.maddesindeki hak düşürücü süreye tabidir. Anılan yasal düzenleme uyarınca;"(1) Eşyanın zıyaı veya hasarı ile geç tesliminden dolayı taşıyana karşı her türlü tazminat istem hakkı, bir yıl içinde yargı yoluna başvurulmadığı takdirde düşer. (2) Bu süre taşıyanın eşyayı veya bir kısmını teslim ettiği veya eşya hiç teslim edilmemişse, onun teslim edilmesinin gerektiği tarihten itibaren işlemeye başlar. (3) Sorumlu tutulan kişinin rücu davası, birinci fıkrada öngörülen hak düşürücü sürenin sona ermesinden sonra da açılabilir. Ancak, rücu davası açma hakkı, bu hakka sahip olan kişinin, istenen tazminat bedelini ödediği veya aleyhine açılan tazminat davasında dava dilekçesini tebellüğ ettiği tarihten itibaren doksan gün içinde kullanılmadıkça düşer. (4) Bu süre, tarafların dava sebebinin doğmasından sonra yapacakları bir anlaşma ile uzatılabilir."Somut olayda konteynerin, alıcı firmanın ispanyada bulunan adresine 28.11.2019 tarihinde vardığı, davacının 28.09.2020 tarihinde davalı aleyhinde icra takibine giriştiği görülmekle davanın TTK 1188 gereğince hak düşürücü süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.
Dava halefiyete istinaden açılmış olmakla davacı sigortacının, sigortalısının haklarına halef olabilmesi için, sigortalının
üçüncü şahıslara karşı tazminat talebi hakkına sahip olması, sigortacının sigorta tazminatını gerçek hak sahibine ödemiş olması ve geçerli bir sigorta sözleşmesinin var olması gerekir. Somut olayda taşımaya konu emtianın ... sayılı nakliyat emtia sigorta poliçesi tahtında 06.11.2019 tarihinde sigortalandığı, buna göre geçerli bir sigorta sözleşmesi mevcut olup satış şeklinin DAP olduğu, buna göre emtianın alıcı ve satıcı tarafından belirlenmiş olan teslim yerinde boşaltma için hazır durumda nakliye aracının üzerinde alıcı emrine bırakılması ile teslim gerçekleşeceği, belirlenen teslim yerinde malın alıcı emrine bırakılmasına kadar yapılan tüm masraflar ve riskler satıcıya ait olup, belirlenen yerde malın teslim alınmasından sonra yapılacak tüm gümrük işlemleri, masrafları, gümrükte doğan vergi, resim, harçlar ise alıcıya aittir. İş bu davada taşımaya konu emtiayı sigorta ettirenin satıcı olduğu, teslim yerinin İspanya olduğu, 05.11.2019 tarihli ... numaralı satış faturası uyarınca satış bedelinin %25 peşin , %40 konişmento sureti karşılığı, %35 konişmento tarihinden 60 gün sonra ödemenin yapılacağının belirtildiği, konişmento tarihinin 12.11.2019 olduğu, alıcının 09.12.2019 tarihinde hasar bildiriminde bulunduğu, ödeme tarihinden önce hasarın gerçekleşmesi sebebiyle satıcının iş bu davada sigortalanabilir menfaatinin bulunduğu, ayrıca davadışı sigortalı ... San Tic. A.Ş nin ticari defterlerinin incelenmesi ile 1.845,16 euro alıcı hesabına alacak kaydı yapıldığı görülmekle sigortalının iş bu davada sigortalanabilir menfaatinin bulunduğu değerlendirilmiş, davacının 21.02.2020 tarihinde sigortalıya 1.845,16 euro karşılığı olmak üzere 12.135,99 TL ödediği dosyaya sunulu dekonttan anlaşıldığından davacının TTK 1472 uyarınca aktif husumet ehliyetinin bulunduğu anlaşılmıştır.
Taşımanın ... numaralı konişmento tahtında ... ... gemisi ile gerçekleştirilmesi, konişmentonun ... ... SA. Adına acente sıfatıyla hareket eden ... tarafından imzalanması sebebiyle davalının TTK 1238 uyarınca fiili taşıyan olarak pasif husumet ehliyetinin bulunduğu anlaşılmıştır.
05.11.2019 tarih ve ... no.lu fatura uyarınca sigotalı ... San . Dtic. San. A.Ş nin taşımaya konu olan emtiayı İspanya'da bulunan... isimli firmaya brüt 15320 kg. ağırlığında ... kesik kenarlı rulo yapılmış taşıma bandı emtiasını ... İspanya teslim şartı ile 30.578,38 Euro bedel karşılığında sattığı, toplam 8 rulo konveyör bandı emtiasının ... konişmento tahtında ... no'lu 40' HC kapalı konteyner içerisinde 12.11.2019 tarihinde "..." isimli gemiye yüklendiği ve İstanbul/ ... limanından İspanya/Bilbao limanına taşındığı, İhbar olunan ... A.Ş. tarafından dava dışı sigortalı satıcı ... San. Dış Tic. A.Ş. adına toplam 2.363,14 EUR tutarında 13.11.2019 tarihli bir navlun faturası düzenlendiği buna göre sigortalı ... San Tic. AŞ nin emtiaların taşınması için ... A.Ş. Anlaştığı , ihbar olunanın navlun faturası uyarınca akdi taşıyan sıfatında olduğu, ... A.Ş. Nin taşıma işini bizzat yerine getirmeyerek alt taşıma yoluyla davalı ... ... SA. Ya devrettiği anlaşılmıştır. Dosyaya sunulu ekpertiz raporu uyarında ; ... numaralı konteynır alıcı ... firmasının İspanya-Tafalla'da bulunan adresine geldiği ve tahliye esnasında konteynır kapakları açıldığında, ruloların konteynır içinde dağıldığı ve ezildiğinin görüldüğü, konteynır yan duvarlarının dışa doğru bombe yaptığı, istifleme ve sabitlemenin yetersiz olmayı nedeniyle konveyör bant ruloları konteynır iç duvarlara çarpması sonucu hasarın meydana geldiğinin belirtildiği, dosyaya sunulu 11.12.2023 tarihli bilirkişi raporunda ; ... nolu konteynerin yükleten ... tarafından yüklenerek kapalı ve mühürlü bir şekilde taşıyana teslim edilmesi ve söz konusu konteynerin yan duvarlarının dışa doğru bombe yapması sebebiyle ; yükleyicinin gerçekleştirdiği konteyner içi kötü istifleme ile kifayetsiz lashing/sabitleme sebebiyle konveyörbandı emtiasının yalpa esnasında sağa sola savrulması sonucunda hasarın meydana geldiği ve gerçekleşen hasardan davalının sorumlu tutulamayacağının belirtildiği anlaşılmıştır. Dosyaya sunulu tüm delillerin bir bütün olarak değerlendirilmesi sonucu yükleyicinin tarafından gerçekleştirilen konteyner içi kötü istifleme ile kifayetsiz lashing/sabitleme sebebiyle hasarın meydana geldiği kabul edilmiştir.
Konişmento üzerinde SHIPPER'S LOAD, STOW AND COUNT kaydı yer almaktadır. Bu kayıt, taşıma konusu eşyanın konteynere yüklenmesi, istifi ve sayımının bizzat gönderen/yükleyici firma tarafından yapılmış olduğunu göstermektedir. Diğer bir ifadeyle, konteyner istiflenmiş ve mühürlenmiş bir halde kapalı olarak davalı taşıyana teslim edilmiştir. Uluslararası konteyner taşımacılığında, tüm konteynerler yükleme limanında gemiye yüklenmeden önce ve tahliye limanında gemiden indirildikten sonra gerek liman/gümrük görevlileri gerekse gemi acentesi tarafından kontrol edilerek varsa gözle görülen hasarlar tespit edilip "EIR (Equipment Interchange Receipt)" olarak tanımlanan "Konteyner El Değiştirme ve Hasar Makbuzuna" işlenmektedir. Dosyada, Gümrük işlemleri tamamlandıktan sonra konteynerin limandan çıkışı esnasında ve/veya kara nakliyesi için teslim alındığı esnada düzenlenmiş herhangi bir hasar tutanağına da rastlanılmamıştır. Dosyada mevcut belgelerden, konteynerde bulunan emtiadaki hasarın ilk defa, 28.11.2019 tarihinde alıcının İspanya'da bulunan adresine getirildikten sonra yapılan incelemede ortaya çıktığı ve hasarla ilgili herhangi bir tutanak düzenlenmediği anlaşılmıştır.
Deniz taşıması açısından hasarın ihbar külfeti TTK m. 1185'te düzenlenmiştir. TTK m. 1185 f. 1 uyarınca "Zıya veya hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında taşıyana yazılı olarak bildirilmesi şarttır. Zıya veya hasar haricen belli değilse, bildirimin eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde gönderilmesi yeterlidir. İhbarnamede zıya veya hasarın neden ibaret olduğunun genel olarak belirtilmesi gereklidir." TTK m. 1185 f. 2'de Eşyanın incelenmesi tarafların katılımıyla mahkeme veya yetkili makam ya da bu husus için resmen atanmış uzmanlar tarafından yapılmışsa bildirime gerek yoktur." denilmiştir. Bu hüküm taşıyanın temsilcisi tarafından hasar raporunun imzalanması hâlinde yazılı ihbara gerek olmadığı yönünde yorumlanmaktadır. TTK m. 1185 f. 4 uyarınca "Eşyanın zıya veya hasarı ne bildirilmiş ne de tespit ettirilmiş olursa, taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir zıya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği kabul olunur. Şu kadar ki, bu karinelerin aksi ispat olunabilir". Somut olayda ... no'lu konteynerle ilgili olarak tahliye limanında düzenlenmiş herhangi bir hasar tutanağına veya gümrük işlemleri tamamlandıktan sonra konteynerin limandan çıkışı esnasında ve/veya kara nakliyesi için teslim alındığı esnada düzenlenmiş herhangi bir hasar tutanağına da rastlanılmadığı, geminin 25.11.2019 tarihinde boşaltma limanına vardığı, 28.11.2019 tarihinde konteyner gemiden tahliye edildiği ve aynı tarihinde alıcının deposuna kara yolu ile nakil edilerek hasarın ilk defa, 28.11.2019 tarihinde alıcının İspanya'da bulunan adresine getirildikten sonra yapılan incelemede ortaya çıktığı belirtildiği ancak hasarla ilgili herhangi bir tutanak düzenlenmediği, sigorta şirketine hasar ihbarının 9.12.2019 tarihinde yapıldığı görülmekle geçerli bir hasar ihbarının bulunmadığı kabul edilmiştir. TTK 1185 f. 4 uyarınca "Eşyanın zıya veya hasarı ne bildirilmiş ne de tespit ettirilmiş olursa, taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir zıya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği kabul olunur. Şu kadar ki, bu karinelerin aksi ispat olunabilir", hükmü uygulama alanı bulabilecektir. Diğer bir ifadeyle, eşyanın deniz aşamasında hasara uğradığını ispat etme külfeti Davacı'ya aittir. Somut olayda hasarın istifleme ve ambalaj işinin gereği gibi yerine getirilmemesinden kaynaklandığı ve bu yükümlülük yükletene ait olduğundan taşıyan lehine olan karinenin aksinin ispat edilemediği kabul edilmiş ve davanın esastan reddine karar verilmiş ve aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:
1-Davanın REDDİNE,
2-Karar harcı olan 427,60TL'den peşin alınan 157,12TL'nin mahsubu ile bakiye 270,48TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye İRAD KAYDINA,
3-Davalı vekili için takdir edilen 13.008,37.TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya VERİLMESİNE,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde BIRAKILMASINA,
5-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.320,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davanın reddine karar verildiğinden davacıdan alınarak hazineye gelir KAYDINA,
6-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara İADESİNE,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde ... Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.. 07/05/2024

Katip ...
e-imzalıdır

Hakim ...
e-imzalıdır

e-imzalıdır e-imzalıdır