İSTANBUL 17. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)

ESAS NO : 2022/378 Esas
KARAR NO : 2024/52
DAVA : Tazminat (Rücuen Tazminat)
DAVA TARİHİ : 14/09/2022
KARAR TARİHİ : 07/02/2024

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... isimli geminin müvekkili sigorta şirketi tarafından ... nolu tekne sigorta poliçesi ile sigortalandığı, geminin Rusya'dan yüklediği kömürü ... Limanı'na 15.12.2021 tarihinde getirerek demirlediği, 17.12.2021 tarihinde kılavuz Kaptan eşliğinde yanaşma manevrası için hareket ettiği, 2 nolu iskeleye yanaşma manevrası esnasında baş tarafta bulunan ... isimli römorkörün halatının kopması üzerine gemi sancak bordasının iskeleye sert bir şekilde çarptığı, çarpmanın etkisiyle iskelede bulunan 1 adet usturmaçanın koparak deniz düştüğü, 1 adet usturmaçanın ağır hasar aldığı ve geminin sancak bordasında hasar meydana geldiği, geminin...Kulübü adına hareket eden ... Mümessillik firması tarafından ... römorkörü üzerinde yapılan incelemeler neticesinde düzenlenen rapor ile koparak dava konusu zararın meydana gelmesine sebep olan halatın kusurlu olduğunun tespit edildiği, kusurlu halat veren Römorkörün sahibi ve sigortacısının zarardan sorumlu oldukları, fatura ve yapılan tespitler gereğince 99.768,28 Usd sigortalı zararının tazmin edildiği ve ilgili TTK hükümlerince davalılara rücu hakkı doğduğu beyanları ile 99.776,28 Usd rücuen tazminat alacağının sigortalıya ödeme yapılan 17.02.2022 tarihinden itibaren işleyecek devlet bankalarının 1 yıl vadeli döviz hesabına işlettiği en yüksek döviz faizi ile birlikte davalılardan tahsili talep edilmektedir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;Dava konusu zarara neden olan olayın römorkör halatındaki bir uygunsuzluktan meydana gelmediği, temel nedenin bölgedeki akıntı ve geminin hızı olduğu, akıntının hızı 2 knots, geminin hızının ise 1,5-1,7 knots iken manevraya başlandığı, geminin pozisyonu, yanaşma açısı ve hızının tümüyle kaptanın sorumluluğunda olduğu, halatın sertifikalı, dayanıklı ve uygun olduğu, deniz suyuna maruz kalarak dış satgılarının yıpranmış olmasının sağlam olmadığını kanıtlamayacağı, römorkörün 52,26 ton çekmesine sahip iken halatın 156,06 ton asgari kopma kuvvetine sahip olduğu, halatın olaydan sonra onarılarak kullanılmaya devam edildiği, 10.01.2022 tarihli test raporuna göre kopma kuvvetinin 163,5 ton ölçüldüğü, ... ... tarafından düzenlenen 04.02.2022 tarihli survey raporunda da halatın bölgedeki akıntı ve geminin hızı nedeniyle ani ve çok fazla strese maruz kaldığı ve bu nedenle koptuğunun ifade edildiği, öte yandan operasyona ilişkin sözleşmeyi kuran 14.12.2021 tarihli “römorkaj ve palamar hizmetleri talep ve taahhütnamesi” ile Kaptan imzasını havi pilotaj makbuzu uyarınca verilen hizmetlerin Birleşik Krallık Çeki ve Diğer Hizmetlere İlişkin Standart Şartlar (1986) uyarınca verildiği, Şartlar 4. maddesinde düzenlenen sorumsuzluk kaydı uyarınca sorumlu tutulmalarının mümkün olmadığı, TBK m.115 hükmünde düzenlenen ağır kusur halleri söz konusu olmadıkça, taraflarca seçildiği durumda anılan kuralların ve sorumsuzluk kaydının tatbiki yönünde olduğu, bir an için sorumlu oldukları varsayılsa dahi talebin fahiş ve delilden yoksun olduğu, gemideki hasarın basit onarım gerektiren hasar olması nedeniyle gemi kaptanı tarafından imzalanan pilotaj makbuzunda gemi hasarından bahsedilmediği, sadece iskeledeki usturmaçaların koptuğuna dair şerh konulduğu, ... ... raporunda gemi hasarının 40.000 USD masrafla onarılabileceğinin tespit ve ifade edildiği beyan edilerek davanın reddi talep edilmiştir.
Dava; davalı ... Denizcilik tarafından verilen Römörkör hizmeti sırasında meydana gelen hasar nedeniyle davacı sigorta şirketinin sigortalısına ödediği hasar bedelinin römörkör maliki ve sigortacısı olan davalılara rücü edilmesine istemine ilişkin olup, davalılardan ... hakkında ki dava bu dosyadan tefrik edilerek ayrı bir esasa kaydı yapılmıştır.
Dosya kapsamından, davacı sigorta şirketi nezdinde 01.09.2021 tarihli, ... nolu tekne sigorta poliçesi ile sigortalı olan ... isimli geminin Rusya'dan yüklediği kömür yükünü ... Limanı'na getirdiği, 17.12.2021 tarihinde geminin, davalıya ait römörkör eşliğinde Limana yanaşma yaptığı sırasında baş römorkör halatının koptuğu ve geminin baş tarafının rıhtıma temas ettiği, sahilden bir adet usturmaçanın koptuğu ve denize düştüğü, başka bir usturmaçanın cıvatalarının denize düştüğü, gemi sancak bordasında temas eden mevkilerde ezilmelerin olduğu, söz konusu hasar nedeniyle davacının17.02.2022 tarihinde sigortalısına 99.776,28 USD hasar bedeli ödediği anlaşılmıştır. Davacı sigorta şirketi, TTK'nın 1478. Maddesine göre yaptığı ödeme tutarınca sigortalısının haklarına halef olduğundan, davada aktif husumet ehliyetine haizdir.
Davacı vekili tarafından, koparak dava konusu zararın meydana gelmesine sebep olan halatın kusurlu olduğunun tespit edildiği, kusurlu halat veren Römorkörün sahibi ve sigortacısının zarardan sorumlu olduklarını ileri sürerken, davalı taraf ise, kopan halatın sertifikalı, dayanıklı ve uygun olduğunu, öte yandan14.12.2021 tarihli “römorkaj ve palamar hizmetleri talep ve taahhütnamesi” ve Kaptan imzasını havi pilotaj makbuzu uyarınca verilen hizmetlerin Birleşik Krallık Çeki ve Diğer Hizmetlere İlişkin Standart Şartlar (1986) uyarınca verildiği, Şartlar 4. maddesinde düzenlenen sorumsuzluk kaydı uyarınca sorumlu tutulmalarının mümkün olmadığını sasunmuştur.
Olayın meydana geliş şekline ilişkin olarak dosyaya sunulan belgelerden ... Gemi Kaptanı Nazmi ... Protesto Mektubunda özetle; 17.12.2021 saat 09:00 da kılavuz kaptanın gemiye çıktığı, saat 09:20 de ... limanına doğru ilerlemeye başlandığı, 10:20 de ... XV römorkörü halatının bağlandığı, manevra sırasında gemi hızının 1,7 knot olduğu, römorkörün geminin başını açmak için tam yol tornistan yaptığı esnada saat 10:40 sularında römorkör halatının koptuğu, geminin sancak tarafa gelmeye başladığı ve iskeleye temas ettiği, temas nedeniyle 1 usturmaçanın deniz düştüğü ve diğer usturmaçanın vidalarının çıktığı, ayrıca geminin sancak topside 1, 2, 3 no üst kısım civarının hasar gördüğü, kılavuz kaptan ... ...’ın hazırlanan raporu imzalamayı reddettiğinin belirtilmiş olduğu görülmektedir.
17.12.2021 Tarihli Kaptan Raporu Kaptan raporunda;17.12.2021 tarihinde saat 10:20 de baş taraftan ... XV römorkörünün, römorkör halatı ile volta edildiği, ... 2 nolu rıhtıma yanaşma manevrası esnasında yaklaşık 10:40 civarında baş römorkör halatının koptuğu ve geminin baş tarafının rıhtıma temas ettiği, sahilden bir adet usturmaçanın koptuğu ve denize düştüğü, başka bir usturmaçanın cıvatalarının denize düştüğü, gemi sancak bordasında temas eden mevkilerde ezilmelerin olduğu, kılavuz kaptan ... ...’ın hazırlanan raporu imzaladan imtina ettiği, pilot makbuzu üzerine remark yazıldığı beyan edilmektedir.
... XV Kaptanı ... tarafından hazırlanan raporda; 17.12.2021 tarihinde 10:20-10:55 saatleri arasında ... 2 nolu rıhtıma yanaşma manevrasının ... XV ve ... IX römorkörleri tarafından yapıldığı, manevra sırasında kılavuz kaptan ... ’in talimatları gereği tam yol açar pozisyonda çalışırken geminin loçasına gelen kısımdan halatının koptuğu, kılavuz kaptanı bilgilendirerek geminin sancak baş omuzluğuna geçtiği, geminin rıhtıma yaklaşmasını engellemek için açar pozisyonda çalışmaya başladığı, rıhtıma yakın düşmeye başlayınca açmayı bıraktığı, yedek halatın ayarlanarak, halatın aynı yerden gemiye verdiği, kılavuz kaptan talimatlarına göre tam yol açar pozisyonda manevraya devam ettiği beyan edilmektedir.
Dosyada mevcut sertifikalara göre; ... tarafından verilmiş olan 16.07.2020 tarihli sertifikaya göre Römorkörün Çekme Gücü (Bollard Pull) 52,26 M.Tondur. 02.08.2019 tarihli Halat Ürün Sertifikasına göre halatın asgari kopma kuvveti 156,06 M.Tondur. Halat 10.01.2022 tarihinde tekrar teste tabi tutulmuş olup kopma yükü 163,5 M.Ton olarak sertifikalandırılmıştır.
04.02.2022 Tarihli ... ... Raporunda hasar nedeni olarak; ... XV 52,26 ton, Delicçay IX 75,00 ton çekme kapasitesi ile istenen 2 adet 27 ton asgari kapasitenin çok üstünde olduğu, halatın da 156,06 ton çekme kapasitesine sahip ve gemi için fazlasıyla yeterli olduğu, olayın römorkör halatının yanaşma manevrası sırasında kopması sonucu geminin boşta kalması ile olduğunu söyleyebilecekleri, gemi ile rıhtım arasının dar olması nedeniyle römorkörün araya girip teması önleyemediği ve geminin rıhtıma temas ederek hasara yol açtığı, halatta bazı kol atmaları görülse de genel olarak iyi durumda olduğu, olay esnasında çok fazla strese maruz kalarak koptuğu beyan edilmiştir.
23.12.2021 Tarihli ... Raporunda; 22.12.2021 tarihinde ... limanında ... XV römorkörüne çıkıldığı, halat üzerinde yapılan incelemede, halat çapının 48 mm, uzunluğunun 100 m olduğu, halatın petrokimyasal/sentetik malzemeden üretildiği, halatın her iki ucunda kasa bulunduğu ve kasalardan başlayarak 10 m boyunca sentetik bir muhafaza ile korunduğu, kopan ucun gemiye verilen kasadan 10,5 m kadar uzak olduğunun görüldüğü, yani halatın korunan uca en yakın yerden koptuğu, halatın korunan kısımlar hariç oldukça yıpranmış durumda olduğu, halatta eklemeler bulunduğu tespitleri yapılmıştır.
... A.T.M 2021/... D.İş Dosyası Kapsamında alınan ifadelerden, Gemi Kaptanı ... ... olay ile ilgili ifadesinde; 17.12.2021 tarihinde kılavuz kaptan eşliğinde yanaşma manevrası için saat 10:20 de ... isimli römorkörden halat alarak bağladıkları, römorkörün kılavuz talimatıyla gemiyi açma yönünde manevra yaptığı, o sıradaki akıntı rüzgar gibi çevre şartlarını engellemek amacıyla yaptığı, bu manevra esnasında halatın koptuğu, geminin manevrasının bozulduğu, geminin baş tarafının rıhtıma vurduğu ifade edilmektedir. Gemi 2.Kaptanı ... 'de ifadesinde; 17.12.2021 tarihinde kılavuz kaptan eşliğinde yanaşma manevrası için saat 10:20 de ... isimli römorkörden halat alarak bağladıkları, rıhtıma 90 derece içeriye dönüş manevrası sırasında gemi rıhtıma yaklaştığında bir ses duyduğu, halat kopma sesi olduğunu anladığı, yedek halatı almadan önce geminin akıntının etkisiyle rıhtıma vurduğu, rüzgarın 10 knot civarında kuvvetli olmadığını beyan etmiştir.
Dosyada alınan 10.11.2023 Tarihli Bilirkişi raporunda teknik bilirkişiler tarafından yapılan değerlendirmede; dava konusu geminin makineleri 17.12.2021 tarihinde çalışır durumda olduğu, Geminin saat 09:00 sularında kılavuz kaptanın gemiye katılmasıyla ... nolu rıhtıma yanaşma manevrasına başladığı, saat 10:20 sularında ... römorköründen, römorköre ait halat alınarak gemiye volta edildiği, dosyadaki ifadelerden rüzgarın 10 knots civarında estiği, akıntı hızının 1,5-2 knots civarında, gemi süratinin ise 1,5-1,7 knots civarında olduğu, yanaşma manevrası esnasında gemi baş tarafının rıhtıma doğru yaklaşmasını önlemek maksadıyla kılavuz kaptan tarafından baş tarafta bağlı bulunan ... römorkörüne tornistan manevrası ile geminin baş tarafının rıhtımdan uzaklaştırma talimatı verildiği sırada römorkör halatının kasasının bulunduğu yerin 10-11 metre kadar gerisinden koptuğunun anlaşılmakta olduğu, kopma nedeniyle geminin baş tarafı rıhtıma yaklaşmış, römorkör, gemi ile rıhtım arasında az mesafe olması nedeniyle araya giremediği, yedek halat verilemeden gemi baş tarafı rıhtıma çarptığı, ... Körfezi Limanlarında yüklü veya boş hergün onlarca gemi manevrasının yapıldığı, manevralarda; geminin yüklü olup olmadığı, rüzgar şiddeti ve yönü ile akıntının şiddeti ve yönü dikkate alınmak suretiyle yanaşma kalkma manevralarının yapılmakta olduğu, ... tarafından verilmiş olan 16.07.2020 tarihli sertifikaya göre ... XV römorkörünün Römorkör Çekme Gücü (Bollard Pull) 52,26 M.Ton, 02.08.2019 tarihli Halat Ürün Sertifikasına göre halatın asgari kopma kuvveti 156,06 M.Ton olduğu, ... XV römorkörü baştan, 75 ton çekme gücündeki ... IX römorkörü ise kıçtan gemiye bağlandığı, römorkörler regülasyonlar ile dava konusu gemi için istenen römorkör sayısı ile uyumlu, çekme güçlerinin ise istenen çekme gücünün üzerinde yeterli olduğu, rüzgarın görece zayıf, akıntının beklenen şiddette olduğu, onlarca manevranın yapıldığı ... Körfezi’nde daha kuvvetli rüzgar ve rüzgarın şiddetiyle akıntının beklenenden daha fazla şiddette olması durumunda dahi mevcut durumlar dikkate alınarak güvenli bir şekilde yanaşma/kalkma manevraları yapılmakta olduğu, dosyada mevcut olan raporlar ve renkli fotoğrafların incelenmesi kapsamında, ... XV römorkörüne ait halatın korunan kısımlarının haricinde, özellikle kasalarının 10-15 metre gerisindeki bölgelerde yıpranmış olduğunun görüldüğü, dava konusu römorköre ait halatın 2 ucu kasalı halat olduğu, halat, gemiye el incesi/kılavuz halat yardımıyla alınarak, kasanın gemide bulunan babaya takılması ile bağlanmakta olduğu, halatın kasası ve geriye doğru bir miktar uzunlukta halat bedeni sürtünmeye karşı koruma sağlayacak şekilde muhafaza vazifesini gören kılıf ile kaplanmakta olduğu, halat kasası ile gemiden halatın alınacağı loça diye tabir edilen delik arasındaki mesafenin halatın muhafaza altına alındığı kısımdan uzun olması durumunda halat kullanım süre ve adedine bağlı olarak loça bölgesinden yıpranmaya uğradığı, dava konusu olayda da halatın muhafaza altında olduğu kısmın biraz daha gerisinden, loça ile temas ettiği yerden koptuğu değerlendirildiği, bu kapsamda dava konusu çarpma hadisesinin, römorkörden alınan halatın yıpranmış ve buna bağlı kopma nedeniyle meydana geldiği kanaatine ulaşıldığı, söz konusu kusurun ağır ihmal kapsamında değerlendirildiği, Ekspertiz Raporunda Hasar Onarım Bedeli olarak tespit edilen 176.901,28 USD'nin kadri marufunda olduğu, 75.000,00 USD muafiyet tenzili ile sonuçta hasar miktarının101.901,28 USD olduğu yönünde görüş ve kanaat bildirilmiştir.
Dosyada mevcut olan bilgi ve belgeler ile alınan bilirkişi raporunun birilikte değerlendirilmesi sonucunda; davacının sigortalısı ile davalı davalı ... Denizcilik arasında 14.12.2021 tarihli “Römorkaj ve Palamar Hizmetleri Talep ve Taahhütnamesi”nin ve pilotaj makbuzunun imzalandığı, bu sözleşme uyarınca taraflar arasında iş görmeyi konu edinen bir hukuki ilişkinin kurulduğu, söz konusu iş görme sözleşmesinin vekalet sözleşmesi niteliğinde olduğu, TBK m. 506 uyarınca iş görenin üstlenmiş olduğu işi yerine getirirken özen gösterme yükümlülüğünün bulunduğu, bu kapsamda vekilin, edim sonucunun elde edilmesi için işlerin olağan akışına ve yaşam deneyimlerine göre gerekli davranışlarda bulunması gerektiği, sözleşmeden doğan özen borcuna aykırı davranışın ise kötü ifa olarak sözleşmenin ihlali sonucunu doğuracağı, dava konusu olayda teknik bilirkişiler tarafından iyi hava koşullarında yıpranmış haldeki halatın kopmasının ağır ihmal olarak değerlendirilebilecek bir kusur olarak nitelendirildiği, bu kapsamda davalı ...’ın borcunu gereği gibi ifa etmediği, özen borcuna aykırılık bulunduğu kabul edilmiştir. Diğer yandan taraflar arasındaki sözleşmenin parçası olan Birleşik Krallık Çeki ve Diğer Hizmetlere İlişkin Standart Şartlarda yer alan sorumsuzluk anlaşmasının geçersiz olduğu, zira, TBK m. 115 gereğince, borçlunun alacaklı ile hizmet sözleşmesinden kaynaklanan herhangi bir borç sebebiyle sorumlu olmayacağına ilişkin olarak önceden yaptığı her türlü anlaşma kesin olarak hükümsüz olduğu, uzmanlığı gerektiren bir hizmet, meslek veya sanat, ancak kanun ya da yetkili makamlar tarafından verilen izinle yürütülebiliyorsa, borçlunun hafif kusurundan sorumlu olmayacağına ilişkin önceden yapılan anlaşmanında hükümsüz olduğu, bu nedenle uzmanlığı gerektiren kanun ya da yetkili makamlardan alınan yetki ile yürütülen hizmet, meslek veya sanatlarda sorumsuzluk anlaşmalarının geçerli sayılamayacağı, bu nedenle borçlu hafif kusur olsa bile sorumluluktan kurtulmasının söz konusu olamayacağı, dava konusu olayda davalı tarafından verilen Römorkaj ve Palamar hizmeti devletten verilen izinle yürütülmekte olup, uzmanlığı gereketiren bir hizmet olduğu, bu nedenle sözleşmedeki her türlü kusuru kapsayacak şekilde konulan sorumsuzluk kaydının geçersiz olduğu, teknik bilirkişiler tarafından yapılmış olan ağır kusur tespitine neticesinde davalının sorumsuzluk anlaşmasına dayanarak sorumluluktan kurtulmayacağı, değerlendirilmiş olduğundan sonuçta; dava konusu deniz kazasının iyi hava koşullarında römorköre ait yıpranmış halat nedeniyle meydana geldiği, davacının sigortalısına ait geminin hasarlanmasında römorkör tarafının kusur ve sorumluluğunun bulunduğu, ortaya çıkan hasar miktarının 101.901,28 USD olduğu, davacı tarafından 99.776,28 USD talep edildiği, davvacı tarafından 17.02.2022 tarihinde dava dışı sigortalısına 99.776,28 USD hasar tazminatının ödendiği, yapılan ödeme ve 10.02.2022 tarihli ibraname gereğince davacının sigortalısının haklarına yasal ve akdi halef olduğu, davalı ... Denizcilik'in dava dışı sigortalı ile arasındaki vekalet ilişkisi gereğince özen borcuna aykırı davrandığı, sözleşmedeki sorumsuzluk kaydının da geçersiz olduğu, bu nedenle ortaya çıkan zarardan dolayı davacıya karşı sorumlu bulunduğu kanaatine varılmış olduğundan, bu kanaat ışığında davanın kabulü yönünde şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.
HÜKÜM/Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,
1-Davanın KABULÜ ile 99.768,28 USD'nin 17.02.2022 tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/A maddesine göre işleyecek yıllık dolar faiziyle birlikte davalıdan tahsil edilerek davacıya ÖDENMESİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harç Tarifesi gereğince tayin olunan 124.586,10 TL karar harcından 31.149,03 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 93.437,07 TL harcın davalıdan tahsili ile Hazineye irad kaydına,
3- Davacı tarafından yapılan yargılama gideri olan 80,70 TL ilk harç, 629,00 TL posta gideri ile 21.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 21.709,70 TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
4-Davacı taraf vekil ile temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca tayin olunan 217.906,72 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
5-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.600,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına
6-Taraflarca yatırılan gider avansı bakiyesinin karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,
Dair, davalı ... Denizcilik vekilinin yüzüne karşı diğer tarafların yokluğunda, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde istinaf yolu (... Mahkemesine başvuru yolu) açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 07/02/2024

Başkan ...
✍e-imzalıdır.
Üye ...
✍e-imzalıdır.
Üye ...
✍e-imzalıdır.
Katip ...
✍e-imzalıdır.