İSTANBUL 17. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)

ESAS NO :2022/365 Esas
KARAR NO :2024/10
DAVA :Alacak (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ :05/09/2022
KARAR TARİHİ :16/01/2024

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ... İthalat'a ait yüklerin ... numaralı konteynere yüklenerek müvekkili şirketin acenteliğini yapmakta olduğu ...
... tarafından düzenlenen ... numaralı konşimento tahtında Gebze'den ... ...'e taşındığını, taşımaya ilişkin olarak ... ... ...’nin acentesi olan müvekkili ... A.Ş. tarafından davalı adına deniz ihracat navlunu ve lokal masraf tutarlarının fatura edildiğini ve fatura bedelinin davalı tarafından ödendiğini, taşınan yüklerin ...’da gemiden tahliye edildiğini ancak müvekkili şirket tarafından yapılan tüm bildirimlere rağmen yüklerin konşimentoda alıcı olarak görünen
firma tarafından limandan çekilmediğini ve demuraj oluştuğunu belirterek mahkemece resen gözetilecek nedenlerle müvekkilinin her türlü fazla ilişkin
hakkının saklı kalması kaydıyla konteynerlerin halen tahliye edilmemiş olması nedeniyle sonradan artırılmak üzere davalının sorumlu olduğu dava tarihi itibari ile işlemiş 12.640,00 Euro‘nun fiili ödeme günündeki kur üzerinden olacak şekilde ve faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ile avukatlık ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın müvekkili tarafından Gebze Limanı'ndan ...'a gönderilen yüklerin teslim alınmaması sebebiyle oluşan demuraj talebine ilişkin olduğunu, müvekkili firmanın MBL NO: ... numaralı konşimentoda her ne kadar taşıtan olarak görünse dahi düzenlenmiş olan ... NO: ...-... numaralı konşimentoda görüleceği üzere taşıyan olduğunu, ilgili taşımaya istinaden navlun ve diğer masrafların davacıya ödendiğini, konşimentoların alınmadığını, taşımanın gümrük beyannamesi ve ... NO: ...-... numaralı konşimentosu ve gönderici tarafından alıcıya düzenlenmiş olan resmi satış faturasında görüldüğü üzere Gönderici: ... ... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi firması ile Alıcı: ... arasındaki ticarete istinaden yapıldığını, müvekkili tarafından taşıma senedi ... NO: ...-... numaralı konşimentonun gönderici adresine iletildiğini, gönderici firmanın mal bedeli ödemesinin tamamını almadığı gerekçesi ile malın ithalat işlemleri için elzem olan ...
NO: ...-... numaralı konşimento, fatura, çeki listesi, menşe evraklarını alıcı firmaya göndermediğini, evrak eksikliğinden dolayı malların gümrükten çekilemediğinden demuraj/ardiye ve sair masraflar oluştuğunu, ... ana taşıyıcısının taşımayı .../... Limanı'na kadar gerçekleştirip taşımayı sonlandırdığını, gemiden konteynerin
limana indirilmesini sağlamış olsa dahi konteynerin içindeki malların liman içinde bulunan gümrüklü bir depoya tahliyesini yapmadığını, malları konteyner içerisinde tuttuğu ve demuraj rakamlarının artmasına sebep olduğunu ve artan yüksek demuraj rakamlarını da talep ettiğini, konu ile ilgili bilgilendirilmiş ve çözüm konusunda yardım talebinde bulunulmuş ise de herhangi bir sonuç elde edilemediğini, konşimentonun müvekkiline teslim edilmediği ifade edilmek suretiyle davacı tarafından konşimentonun arka kısmında yazdığı iddia edilen hükümlerin sözleşmelerin yazı sınırının altında bulunduğunu, konşimentonun arkasında yazan hükümlerin gerçeği yansıtmadığını, konşimentonun geçerliliğinin mahkemece araştırılması gerektiğini, ... numaralı konşimentoda her ne kadar yükleyici kısmında firmaları yazılmış
olsa da talimat taraflarınca gerçek taşıtan ve tüccar olan ... firmasının yerine sehven yazdırıldığını, düzeltme masrafı talep edildiğinden ve taşımaya ve teslimata engel
teşkil oluşturmayacağından düzeltme talep edilmediğini, gerçek taşıtan ve tüccarın anlaşılması için evrakların tamamına bakmak gerektiğini, ... numara ve
14.07.2021 tarihli beyanname, ... NO: ...-... numaralı konşimento ve gönderici tarafından alıcıya düzenlenmiş olan 13/07/2021 tarih ... numaralı resmi faturadan anlaşılacağı üzere gönderici/taşıtan/tüccar: ... ... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi firması olduğunu belirterek haksız davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
Dava, taraflar arasındaki taşıma ilişkisi kapsamında oluşan demuraj bedelinin tahsili talepli alacak davası olup uyuşmazlığın davalının taşıtan sıfatına haiz olup olmadığı, demuraj bedeli bakımından davalı sorumluluğunun bulunup bulunmadığı ve bunlara göre var ise davacı alacak miktarının tespiti hususlarında toplandığı anlaşılmıştır.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler Serbest Mali Müşavir ... ve Uzakyol Kaptanı ... tarafından tanzim edilen 12/11/2023 havale tarihli raporda özetle; davacı tarafından 27.07.2019 tarihinde davalı adına tanzim edilen navlun ve yükleme limanı masrafları faturalalarının bedellerinin nezdindeki davalı ... İthalat'a ait hesaba
borç kaydı yapıldığı ve fatura bedellerinin cari hesaba mahsuben tahsil edildiği, davacı tarafından davaya konu edilen 12.640,00 USD demuraj bedeli için davacı tarafından davalı adına fatura tanzim edilmediği, ilgili tutarın davacının kendi yasal ticari defter kayıtlarında herhangi bir kaydın yer almadığı, emtia 24.03.2022 tarihinde asıl gönderilen dava dışı şirket tarafından teslim alındıysa konteyner demurajından dava dışı şirketin sorumlu olması gerektiği, eğer dava
dışı asıl gönderilen şirketin emteayı teslim almadığı ve gümrük tarafından açık artırma yolu ile emtianın tasfiye edildiği kanıtlanması durumunda masraflardan davacı şirketin taşıtanı konumundaki davalı şirketin sorumlu olması gerektiği, davacı fiili taşıyan konumunda olduğundan varsa konteyner demurajının alacaklısı olduğu, davalı şirketin taşıtan konumunda olarak emtianın asıl gönderilen tarafından teslim alınmadığının kanıtlanması durumunda konteyner demurajının sorumlusu olacağı, 24.03.2022 konteyner hareketlerine göre emtianın gönderilene ithal edildiği ya da beyanlara göre gümrük tarafından açık artırma ile tasfiye edildiği tarihine kadar demuraj tutarı toplamının 5.419,00 EURO, 22.09.2022 konteynerin taşıyana boş iade edildiği tarihe kadar demuraj tutarı toplamının 10.697,00 EURO olduğu belirtilmiştir.
Dosya kapsamında uyuşmazlık, davacı tarafından imzalanan ... numaralı konşimento tahtında Gebze'den ...'e taşıması gerçekleştirilen ... numaralı konteyner ile muhteviyatı eşyanın dava dışı alıcısı tarafından teslim alınmaması nedeni ile oluştuğu belirtilen demuraj alacağının tahsili istemine ilişkin olup, ... numaralı konşimento kayıtları incelendiğinde davalının yükleten olarak kayıtlı olduğu anlaşılmıştır. Davacı vekili tarafından dosyaya ibraz edilen 27/07/2021 tarihli Navlun-Deniz İhracat Navlunu açıklamalı 2.831,00 USD bedelli faturanın ve aynı tarihli Deniz İhracat Yükleme ve Terminal Hizmetleri 349 USD bedelli faturanın davalı adına düzenlendiği ve davacıya ait ticari defter kayıtları üzerinde yapılan inceleme neticesinde ise davalı tarafından adına düzenlenen fatura bedellerinin ödemesinin yapılmış olduğu tespit olunmuştur. Davalı vekili tarafından ise aynı konteyner taşımasına ilişkin ...-... numaralı konşimento ile bu konşimentoda yükleten olarak kayıtlı bulunan dava dışı ... ... Sanayi Ve Ticaret Ltd. Şti ile aralarındaki bir kısım e posta yazışmalarını dosyaya ibraz ederek, dava konusu taşıma bakımından taşıtan sıfatının dava dışı ... ... Sanayi Ve Ticaret Ltd. Şti firmasına ait olduğunu savunmuştur. Dosyaya celp edilen ... Gümrük Müdürlüğü müzekkere cevabında Gümrük Beyannamesi'nin dava dışı ... ... Sanayi Ve Ticaret Ltd. Şti firması tarafından verildiği bu haliyle ihracatın da dava dışı ... ... Sanayi Ve Ticaret Ltd. Şti firması tarafından yapıldığı görülmüş olup, davalı vekili tarafından dosyaya ibraz edilen 13/07/2021 tarihli ... numaralı satım faturasının da dava dışı ... ... firması tarafından, dosyaya davalı vekili tarafından ibraz edilen konşimentoda ve dosyaya celp edilen Gümrük Beyannamesine göre alıcı olarak kayıtlı bulunan dava dışı ... ... isimli firma adına düzenlendiği anlaşılmıştır. Tüm bu hususlar bir arada değerlendirildiğinde, bilirkişi raporunda da açıklandığı hali ile, dava dışı ... ... firmasının dava konusu konteyner muhteviyatı emtianın EXW satım şekli ile satımını yapan asıl yükleten ve satıcı sıfatını haiz olduğu, davalının bu taşımayı dava dışı alıcı firmaya karşı konşimento düzenlemek suretiyle akdi taşıyan sıfatını haiz olduğu, ancak üstlenmiş olduğu bu taşıma işini fiilen yerine getirmesi için davacı ile anlaşarak ilgili navlun faturasını ödemek suretiyle davacıya karşı taşıtan sıfatını haiz olduğu anlaşılmıştır. Bu nedenle davalı vekili tarafından her ne kadar taşıtan sıfatını haiz olmadığından dava konusu demuraj bedeli bakımından sorumluluğu bulunmadığı itirazı yerinde görülmemiş olup, davacıya taşıma talimatının davalı tarafından verildiği ve ilgili navlun bedelinin de davalı tarafından davacıya ödendiği dosya kapsamında sabit olduğundan davalının itirazının davacıya karşı ileri sürülemeyeceği ancak dava dışı satıcı ... ... ile Dava dışı alıcı ... ... firmaları ile arasında iç ilişkide değerlendirilmesi gerektiği mahkemece kabul edilmiştir.
Konteyner üzerinde tasarruf hakkı bulunan kişi, gönderilenin belli bir süre içinde konteyneri iade etmesini ister, çünkü konteyneri başka taşımalarda kullanacaktır. Bu sebeple konteynerin gönderilen tarafından iadesi için genellikle belli süreler kararlaştırılmakta, bu süreler için, arlan oranlara göre ödemelerin yapılması istenmektedir Söz konusu ücret, dolu olarak gelen konteynerlerin gemiden tahliye edildiği gün ile içerisindeki eşyanın konteynerden boşaltıldığı güne kadar geçen süre, belli bir gün adedinden fazla ise taşıyana ödenen bir ücrettir Bu ödemelere de, gemilerin gecikmesi hâlinde ödenen "demoraj" teriminden türetilmiş olarak "konteyner demorajı" denilmektedir Bu istem, konteyner gecikme ücrcti yahut konteyner işgaliye ücreti olarak ifade edilebilir. Konteynerlerin iadesindeki gecikme sebebiyle bir bedel isteyebilecek kişi navlun sözleşmesine göre "taşıyan"dır. Söz konusu taşıyan taşıma işini fiilen yerine getirmiş olan kişidir.
Navlun sözleşmesinin gönderileni eğer navlun sözleşmesinin aynı zamanda tarafı değilse, diğer bir ifadeyle, taşıtan değilse anılan ücret ve masrafların borçlusu değildir. Ancak TTK 1203 maddesi koşullarının gerçekleşmesi hâlinde gönderilen söz konusu masraflardan sorumlu hâle gelir. Gönderilenin TTK 1203 maddesi kapsamında yer alan kalemlerden sorumlu tutulabilmesi, iki koşulun bir arada gerçekleşmesine bağlı kılınmıştır. Buna göre, gönderilenin sorumlu olabilmesi için, konişmento veya konişmentonun atıf yaptığı navlun sözleşmesinde gönderilenin anılan borçlardan sorumlu olacağı ilkesine yer verilmesi ve yükün gönderilen tarafından tesliminin istenmesi gereklidir. Bu koşullar karşılandığında taşıtan borçtan kurtulur. Dosya kapsamında dava konusu konteyner muhteviyatı emtiaların alıcısı tarafından teslim alınmadığı sabit olup bu hususta taraflar arasında bir uyuşmazlık bulunmamaktadır. Buna göre demuraj bedelinden taşıtan sıfatını haiz davalının sorumlu olduğu mahkemece kabul edilmiştir. Dosyaya ibraz edilen konteyner hareketleri, varış ihbarnamesi ile demuraj tarifesi esas alınarak bilirkişilerce yapılan hasepleme neticesinde davacının konteynerin davacıya boş olarak teslim edildiği 22/09/2022 tarihine kadar 10.697,00 Euro demuraj talep edebileceği hesap edilmiştir. Her ne kadar bilirkişiler tarafından emtianın açık artırma yolu ile satışı yapıldığına dair ve konteynerin iade tarihlerine ilişkin resmi yazıyarın dosyada bulunmadığı belirtilmişse de, davalı vekilince cevap diekçesinde dava dışı alıcının emtia satım bedelini dava dışı alıcıya ödemediğinden bahisle dava dışı ... ... firması tarafından yükün teslimi için gerekli evrakların alıcıya teslim edilmediği beyan etmiş olup dosyaya davalı tarafından sunulan e posta yazışmaları ile de bu husus teyit edilmiş olup davalının aksi yönde bir itirazı yahut savunması da bulunmamaktadır. Bu nedenle konteynerin alacısı tarafından teslim alınmadığı, bu durumda işleyecek demuraj bakımından davacı tarafından davalıya bilgi verildiği de dikkate alındığında, davalının dava konusu demuraj bedeli bakımından sorumlu bulunduğu ancak davacı tarafından talep edilebilecek demuraj bedelinin 10.697,00 Euro olacağı mahkemece kabul edilmiştir.
Açıklanan nedenlerle, bilirkişi raporundaki tespitler de mahkemece esas alınarak neticede davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki hali ile karar ermek gerekmiştir.
HÜKÜM:
1-Davanın KISMEN KABULÜ ile 10.697,00 EURO'nun dava tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/A maddesi uyarınca işleyecek EURO faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
-Fazlaya dair talebin REDDİNE,
2-Karar harcı olan 13.518,88 TL'den peşin alınan 3.937,25 TL'nin mahsubu ile bakiye 9.581,63 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-Davacının peşin olarak yatırdığı 3.937,25 TL harcın davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
4-Davacı yargı gider toplamı olan 3.766,70 TL'nin (80,70 TL başvurma harcı, 186,00 TL posta gideri ve 3.500,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere) davanın kabul ve reddi oranına göre hesaplanan 3.233,71 TL'sinin davalıdan alınıp davacıya ödenmesine, bakiye giderin davacı üzerinde bırakılmasına,
5-Davacı için takdir edilen 31.664,77 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine,
6-Davalı vekili için takdir edilen 17.900,00 TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,
7-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.560,00.-TL nin Arabuluculuk ücretinin kabul ve red oranı üzerinden hesaplanan 1.339,26-TL sinin davalıdan, 220,74-TL sinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
8-Bakiye gider avansının kesinleşmeye müteakip talep halinde taraflara iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı davalı taraf yokluğunda, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde ... Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.16/01/2024

Katip ...
¸e-imzalıdır

Hakim ...
¸e-imzalıdır