İSTANBUL 17. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)

ESAS NO : 2022/114 Esas
KARAR NO : 2024/248
DAVA : İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 14/03/2022
KARAR TARİHİ : 04/06/2024

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının dava dışı sigortalısı ... Sanayi A.Ş.’ye ait emtianın oluşabilecek rizikolara karşı nakliyat emtia sigorta poliçesi ve abonman sözleşmesi ile davacı tarafından teminat altın alındığını, davacının sigortalısına ait PVC film emtiasının 07/08/2020 tarihli ve ... numaralı konşimento tahtında Çin’den Mersin’e taşınmak üzere ... gemisine hasarsız bir şekilde yüklendiğini, emtianın yüklendiği ...-1 numaralı konteynerin yırtık ve delikten su alması sonucu emtiaların ıslanarak hasara uğradığını, 1 numaralı davalının konşimentoyu düzenlemek ve taşıma işlemini fiilen gerçekleştirmek suretiyle somut olaya konu taşımada TTK madde 1191 gereğince fiili taşıyan sıfatını haiz olduğunu, 2 numaralı davalının navlun faturası düzenlemesi sebebiyle TTK madde 1138 ve Yargıtay İçtihatları gereğince somut olaya konu taşımada akdi taşıyan olarak hareket ederek sorumluluğunun söz konusu olduğunu, hasarsız bir şekilde gemiye yüklenen emtianın konteynerde olan yırtıkların ve deliklerin olması sebebiyle su alması sonucu emtiaların ıslanarak hasara uğraması sebebiyle her iki davalının taşıyan sıfatıyla müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğunu, davacı sigortalısının uğradığı zarar ve ziyanı tazmin ettiğini, 6102 sayılı TTK 1472. maddeye göre hukuken sigortalının haklarına halef olduğunu, kanuni halef sıfatını kazandığını, temlikname ile de TBK 183. madde gereğince akdi halef sıfatına haiz olduğunu belirterek ... İcra Müdürlüğü'nün 2021/... Esas sayılı dosyasına borçlular tarafından yapılan itirazların iptali ile takibin devamını, haksız itiraz ile takibin durmasına sebebiyet veren davalılar aleyhine %20’den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini, ücret-i vekalet ve yargılama giderlerinin davalılar tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının 1 numaralı davalı ... şirketini konşimentoyu düzenlemesi sıfatı ile asıl taşıyıcı olarak nitelendirdiğini, ... tarafından düzenlenen ve dosyaya dava tarafından ibraz edilen konşimentonun ara konşimento olduğunu, asıl taşıyan mübrez ana konşimentoya göre .. olduğunu, davanın ana taşıyıcı sıfatı ile bu firmaya açılmasının gerektiğini, diğer davalının konşimentoda asıl taşıyan ... şirketinin alt taşıyıcı ... şirketinin acentesi olarak gözüktüğünü, ... alt veya asıl taşıyıcı olsa dahi konşimentoya göre davalı ... A.Ş. Acente konumunda olduğundan kendisine direkt husumet yöneltilemeyeceğini, ... açısından davanın reddinin gerektiğini, navlun faturanın Türkiye’de düzenlenmesinin huzurdaki taşımanın gereği olduğunu, konşimento hükümlerine göre freight collect ... konşimentosuna istinaden ... acentesi olan davalı ... A.Ş.’nin navlun faturasını düzenlemesinin taşıma işinin gereği olduğunu, ... şirketinin asıl değil alt taşıyıcı olarak kabulünü, davalı ...’un alt taşıyıcının acentesi olarak kabulü ile acentelerin vekil sıfatı ile hareket etmeleri sebebi ile kendilerine direk husumet yöneltilemeyeceğini, davanın husumetten reddini, davacının dosyaya ibraz ettiği sigorta poliçesinin tanzim tarihinin 25/08/2020 tarihi olduğunu, yükleme tarihinin ise 07/08/2020 olduğunu, poliçenin seferin sona doğru düzenlendiğini, hasarın poliçesinin tanziminden sonra gerçekleştiğini ispatla yükümlü olanın davacı olduğunu, ekspertiz raporundaki 7. sayfadaki sigorta değerlendirilmesi adlı başlık altında bu hususa ekspertiz tarafından aynen değinildiğini, sigorta şirketinin uyarıldığını, ödemenin takdirinin sizde denildiğini, raporun 7. sayfasında 06/10/2020 tarihli bir sefer poliçesi düzenlendiği yazılı ise de bu poliçe dosyada bulunmadığını, buna ilişkin itirazlarını saklı tuttuklarını, davanın reddinin gerektiğini, ortada 2. bir sefer poliçesi varsa veya olmasa dahi abonman poliçesi de olsa taşımanın sonuna doğru düzenlendiğinden davacının hasarın poliçe düzenlenmesinden sonra olduğunu ispat yükümlülüğü kendisinde olduğunu, sigorta poliçe şartlarına göre ihbarın sigorta şirketine derhal yapılması gerektiğini belirterek, husumet itirazlarının kabulü ile davanın ... Lojistik yönünden husumet sebebi ile reddini, ... firmasına davanın ihbarını, poliçe şartlarına göre ödeme gerçekleştirilmediğinden ve izah edilen sair sebeplerden dolayı davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Dava, davacı sigortalısına ait emtiaların, davalılar sorumluluğunda deniz taşımasında hasarlandığı iddiası ile sigortalıya ödenen hasar tazminatının rücuen davalılardan tahsili talebi ile başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup, uyuşmazlığın konusunun davanın hak düşürücü süre içinde açılıp açılmadığı, tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı, sigorta sözleşmesinin geçerli olup olmadığı, geçerli bir sözleşme uyarınca ödemenin yapılıp yapılmadığı, hasara ilişkin süresinde ve geçerli bir ihbarın bulunup bulunmadığı ve hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelip gelmediği, hasarda davalının sorumlu olup olmadığı ve hasarın miktarının tespiti noktasında toplandığı görülmüştür.
... İcra Müdürlüğü'nün 2021/... Esas sayılı icra takip dosyasının incelenmesinden; davacı alacaklı tarafından davalı borçlu aleyhine tarihinde icra takibine başlandığı, ödeme emrinin davalı borçlulara 24/05/2021 tarihinde tebliği üzerine, davalı borçlunun 26/03/2021 tarihli borca itiraz dilekçesi ile takibin durduğu ve eldeki davanın da 14/03/2022 tarihinde İİK 67 maddesi gereğince yasal 1 yıllık süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.
Davalılar vekilinin 23/05/2022 havale tarihli dilekçesindeki ihbar talebi doğrultusunda dava, ... Denizaşırı Nakliyat Anonim Şirketi firmasına ihbar edilmiştir.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler Serbest Mali Müşavir ... , Uzakyol Kaptanı ... , Gemi İnşa Mühendisi ... Açma ve Taşıma Uzmanı ... tarafından tanzim edilen 10/06/2023 havale tarihli raporda özetle; tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetlerinin bulunduğu, sigortalının alacağının davacı sigortacıya temlik edilmiş olması itibariyle halefiyetinin şartlarının araştırılmasına gerek olmadığı, dosya muhteviyatından hasar ihbarının zamanında yapıldığının tespit edilemediği ancak eşyanın denizde taşıma senedinde yazılı olduğu şekilde, yani iyi halde teslim edildiği yönünde doğan karinenin aksinin davacı tarafından ispat edildiği, mevcut deliller ışığında sigorta eksperi tarafından çekilen ve dosyaya celp edilen renkli fotoğrafların incelenmesi neticesinde; dava konusu konteynerlerde deliklerin olduğu, konteyner tavanında ve tabanında ıslaklıklar olduğunun görüldüğü, hasarın delik ve yırtık konteynerlerden sızan sular nedeniyle deniz taşıması esnasında meydana geldiği, PVC film emtiasının ıslanması nedeniyle oluşan hasar tutarının 14.851,60 USD olduğu ve davacı sigortacı tarafından sigortalısına 25/11/2020 tarihinde 14.851,00 USD olarak ödendiği, 2 numaralı davalı ... A.Ş. tarafından dava dışı sigortalı ... San. Tic. A.Ş adına 05/10/2020 tarih, ... seri numaralı, 7.600,00 USD bedelli “NAVLUN” içerikli faturanın tanzim edilerek ilgili hesaba borç kaydedildiği, söz konusu fatura bedelinin 09/11/2020 tarihinde 104.678,97 TL bedelli çek dahilinde tahsil edilmiş olduğu, davalı ... Lojistik A.Ş. tarafından, dava dışı sigortalı ... San. Tic. A.Ş. adına 05.10.2020 tarih, ... seri numaralı, 7.600,00 USD bedelli fatura karşılığında asıl taşıyıcı ... Ltd. şirketine ödeme yapıldığına dair herhangi bir belgenin, firmaları adına tanzim edilmiş faturanın sunulmadığı, defter kayıtlarında da herhangi bir kayda rastlanmadığı, tahsil edilen navlun bedelinin taşıma şirketine yansıtılmamış olduğu, hasar bedelinin faturayla uyumlu ve kadri marufunda olduğu belirtilmiştir.
Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler Serbest Mali Müşavir ... , Uzakyol Kaptanı ... ve Taşıma Uzmanı ... tarafından tanzim edilen 26/04/2024 havale tarihli ek raporda özetle; fiili deniz taşıyanı ... tarafından tanzim edilen faturaların muhtelif tarihlerde banka yoluyla yapılan kısmi ödemeler ile gerçekleştirildiği, 7.036,40 USD’lik fatura ödemelerinin ise 06.11.2020 tarih, 163.795,74 USD bedelli kısmi ödeme karşılığında gerçekleştirilmiş olduğu, diğer hususlarda kök rapordaki görüşlerin değişmesine sebep olacak herhangi bir bilgi ya da belge sunulmamış olması itibariyle kök raporda yapılan değerlendirmelerin ve varılan sonuçların geçerli olduğu belirtilmiştir.
Dava halefiyete istinaden açılmış olmakla, davacının TTK 1472. maddesi gereğince halef sıfatını ve hali ile aktif husumet ehliyetini kazanabilmesi için, geçerli bir sigorta sözleşmesinin kurulmuş olması, sigortacının himaye kapsamında yer alan riziko sebebiyle meydana gelen zararları ödemiş olması ancak bu ödemenin geçerli bir sözleşme uyarınca ve gerçek hak sahibine yapılması gerekmektedir. Sigortacının halefiyeti, kanundan kaynaklandığından kendiliğinden meydana gelir. Sigortacı tazminatı ödediği anda, sigortalının yerine geçer ve sigortalının zarara sebep olan üçüncü şahsa karşı olan talep hakkı düşer.
Son olarak ise halefiyetin gerçekleşmesi için, zarar nedeni ile sorumlu bulunan üçüncü bir kişinin varlığı gereklidir. Sonuç olarak davacı sigortacının, sigortalısının haklarına halef olabilmesi için, sigortalının
üçüncü şahıslara karşı tazminat talebi hakkına sahip olması, sigortacının sigorta tazminatını gerçek hak sahibine ödemiş olması ve geçerli bir sigorta sözleşmesinin var olması gerekir. Dosyada bulunan ... poliçe numaralı Nakliyat Emtia Abonman Sigorta Sözleşmesi'ne göre dava dışı sigortalı ... Sanayi Ticaret AŞ firması tarafından yapılacak ithalat ve ihracat işlemlerinin sigorta teminatı altına alındığı, bu abonman poliçesi kapsamnıda düzenlenen bir sefer poliçesinin dosyaya ibraz edilmediği görülmüştür. Dava dışı sigortalı ... Sanayi ve Ticaret A.Ş. firmasının davaya konu konşimentoda gönderilen olarak kayıtlı olduğu, emtianın hasarlanması neticesinde davacı sigorta şirketi tarafından dosyada bulunan 25/11/2020 tarihli ... Bankası ödeme dekontuna göre 14.851,00 USD hasar bedelinin dava dışı sigortalı ... firmasına ödendiği anlaşılmıştır. Dosyaya celp edilen gümrük beyannamesinden davaya konu emtia satım şeklinin FOB olması nedeni ile, emtianın yükleme limanında gemiye yüklenmesi ile birlikte hasara katlanma yükümlülüğünün dava dışı sigortalıya geçmiş olduğu bu hali ile dava dışı sigortalının sigortalanbilir menfaati bulunduğu da değerlendirilerek, davacının yapmış olduğu sigorta tazminatı ödemesi ile dosyada mübrez 17/11/2020 tarihli İbraname belgesine göre hasara dayalı talep haklarının davacı ... Sigorta AŞ ye temlik edildiği anlaşıldığından, davacının temlikame uyaranıca aktif husumet ehliyetini haiz olduğu kabul edilmiş, dosyada ayrıca sefer poliçesinin incelenmesine gerek görülmemiştir.
Dosyada bulunan ... numaralı konşimento kayıtları incelendiğinde; konşimentoda taşıyan olarak davalı ... Limited Firmasının kayıtlı bulunduğu, bu hali ile bu davalının taşıyan sıfatı ile pasif husumet ehliyetini haiz olduğu kabul edilmiştir. Diğer davalı ... A.Ş. bakımından ise; dosyada bulunan 05/10/2020 tarihli ve davalı ... firması tarafından dava dışı sigortalı ... Sanayi ve Ticaret AŞ firması adına düzenlenen 7.600,00 USD bedelli Navlun açıklamalı fatura dikkate alınarak TTK 921. maddesi uyarınca bu davalının da pasif husumet ehliyetini haiz olduğu kabul edilmiştir. Taşıma işi fiilen davalılar tarafından değil, dava dışı ... firması tarafından yerine getirilmiştir. Her ne kadar davalılardan ... vekilince müvekkilinin diğer davalı ... firmasının acentesi olduğundan bahisle pasif husumet ehliyetinin bulunmadığı savunulmuşsa da, ... firmasına ait ticari defter kayıtları üzerinde muhasip incelemesi yapılmış olup, inceleme neticesinde navlun bedelinin davalı ... tarafından tahsil edildiği ve diğer davalıya navlun bedelinin aktarıldığına dair bir kaydın bulunmadığı tespit edilmiş olup, davalı vekilinin aksi yöndeki savunması yerinde görülmemiş, açıklandığı hali ile, navlun bedelini tahsil eden davalı ... firmasının pasif husumet ehliyetini haiz olduğu kabul edilmiştir.
Dosyada bulunan 04/11/2020 tarihli ekspertiz raporuna göre; dava dışı sigortalı tarafından satın alınan PVC film emtiasının Çin Qingdao Limanı'ndan Türkiye Mersin Limanı'na taşındığı, yükün Mersin Limanı'na 12/10/2020 tarihinde tahliyesi sonrasında Gümrük Müşaviri ve Liman çalışanları tarafından düzenlenen tutanakta; "... Firmasına ait ... numaralı, ...-1 numaralı konteyner tam tespit muayene işleminin gerçekleştirilmesi için, x03 sahasına serilmiştir. Konteyneri takılı olan orjinal mühür kırılarak kapağı açılmıştır. Konteynerin iç muhteviyatında bulunan karton koli içerisindeki PVC film olan eşya cinsinin orjinalinde kolilerin ambalajının ıslak olduğu görülmüş, herhangi bir sayım işlemi yapılmamış nitel gözlem yapılmıştır. Yapılan muayene operasyonu sonunda tarafıbızca eşyaya ve konteyneri hiç bir şekilde zarar verilmeden konteynerin yüklemesi yapılıp kapakları kapatılmıştır." beyanlarının bulunduğu, yükün sigortalı tesislerine ulaşması sonrasında sigortalı yetkilileri tarafından düzenlenen 19/10/2020 tarihli Hadise Beyanı başlıklı tutanakta ise fabrikaya gelen konteynerlerin tam sayımının yapıldığı sayım sonucu 226 adet rulonun kullanılamaz halde olduğunun tespit edilerek video ve fotoğraflarının alındığı belirtilmiştir. Eksper incelemesinin 27/10/2020 tarihinde yapıldığı ekspertiz incelemesi neticesinde düzenlenen raporda ise PVC rulolarında dışarıdan sirayet eden suyun etkisi ile renk değişikliğine, pas rengine rastlanıldığı, filmlerin formlarını kaybettiği, filmlerin gerilmek istendiğinde nemden dolayı koparak parçalandıkları, özelliğini kaybeden yapısı nedeniyle kaplama esnasında alçıpan üzerine tam olarak yapışmadığı, bobinlerin cihaz üzerine takılamadığı, makineye takılsa bile PVC kaplamalar üzerinde kopma ve yırtılmaların meydana geldiğinin tespit edildiği, emtianın formlarını kaybetmesi nedeniyle üretimde veya herhangi bir alanda kullanılmasının mümkün olmadığı, dolayısıyla sovtaj değerinin olmadığı belirtilerek hasar bedelinin 14.851,60 USD olduğu belirtilmiştir.
TTK 1185. maddesi gereği zıya veya hasarın haricen belli olması durumunda en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında, haricen belli olmaması halindeyse eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde taşıyana ihbar edilmesi gerekmektedir. Bu kapsamda dava konusu konteynerlerin 09/10/2020 tarihinde gümrük işlemlerinin tamamlandığı, 12/10/2020 tarihinde gümrük muayene memurları nezdinde konteynerlerin mührünün kırıldığı ve emtianın hasarlı olarak görüldüğü ancak bu esnada davalıları temsilen kimsenin bulunmadığı, akabinde Mersin MIP limanı puantörü, ... liman memuru ve Gümrük Müşaviri tarafından birlikte tutanak tutulduğu görülmüş; dava dışı sigortalı ... tarafından da 19/10/2020 tarihli bir tutanağın düzenlediği ancak kime hitaben düzenlendiğinin anlaşılmadığı ve davalılara iletilip iletilmediği hususu dosya kapsamında belirsiz olmakla TTK 1185/1 maddesi gereği geçerli bir hasar ihbarının yapılmadığı, 1185/2 gereğince de eşyanın incelenmesinin tarafların katılımıyla yapılmadığı anlaşılmıştır. İhbar yükümlülüğünün yerine getirilmemesi halinde eşyanın konişmentoda yazılı olduğu şekilde teslim edildiği ve herhangi bir zıya veya hasar söz konusu ise bunun taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği yönünde iki karine doğmakta olup, eldeki dosyada davacının bu iki karinenin aksini ispat ederek davalıların sorumluluğunu ispatlaması gerekmektedir.
Dosyada mübrez 12/10/2020 tarihinde, henüz konteynerlerin liman dışına çıkmadan, gümrük muayene memurları nezdinde konteynerlerin mührünün kırıldığı ve emtianın hasarlı olarak görüldüğü, akabinde Mersin ... limanı puantörü, ... liman memuru ve Gümrük Müşaviri tarafından birlikte tutanak tutulduğu anlaşılmakla birlikte yine dosyada mübrez sigorta eksperi tarafından çekilen ve dosyaya celp edilen renkli fotoğrafların incelenmesi neticesinde, dava konusu konteynerlerde deliklerin olduğu, konteyner tavanında ve tabanında ıslaklıklar olduğu görülmüş olup, delik ve yırtık konteynerlerden sızan sular nedeniyle hasarın deniz taşıması esnasında davalıların zilyetliğinde meydana geldiği dosyada alınan bilirkişi raporuna derc edilmiş olup, dosyada bulunan ekspertiz raporundaki tespitler de bu doğrultudadır. Yargıtay'ın yerleşik uygulamaları uyarınca konteynerde bulunan delik nedeni ile ve bu sebeple meydana gelen hasar bakımından davalının sorumluluğu kabul edilmekle birlikte, henüz davaya konu yükün bulunduğu konteyner gümrük sahası içerisindeyken ıslaklık hasarının tespit edilmesi karışsında mahkemece bilirkişi ve ekspertiz raporundaki tespitler benimsenmiş olup bu kapsamda davacı üzerinde bulunan ispat yükünün yerine getirildiği, hasarın denizyolu taşıması esnasında davalıların sorumluluk süresi içerisinde meydana geldiği ve hasar nedeni ile davalıların sorumluluğu bulunduğu mahkemece kabul edilmiştir. Yine dosyada mübrez ekspertiz raporundaki hasar miktarı bilirkişiler tarafından dosyada bulunan satım faturası ile uyumlu ve kadri marufunda olduğu belirtilmiş olup, mahkemece bu görüş de benimsenmiştir.
Dosyaya sunulan bilirkişi raporundaki tespitler mahkemece denetime ve hüküm kurmaya elverişli bulunmuş ve dayandıkları gerekçeler ile ulaştıkları tespitler ise mahkemece dosya kapsamı ve deliller ile uyumlu bulunduğundan bilirkişi raporu da hükme esas alınarak açıklanan nedenlerle davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM:
1-Davanın KABULÜ ile ... İcra Müdürlüğünün 2021/... Esas sayılı icra takip dosyasına yönelik itirazın İPTALİNE, takibin 14.851,00 USD asıl alacak bakımından devamına, asıl alacağa icra takip tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/A maddesi uyarınca USD faizi uygulanmasına,
-Şartlar oluşmadığın dan icra inkar tazminatı talebinin REDDİNE,
2-Karar harcı olan 15.169,90 TL'den peşin alınan 3.230,94 TL'nin mahsubu ile bakiye 11.938,96 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama gideri olan (3.323,14 TL ilk harç, 826,75 TL posta ücreti ve 10.250,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam) 14.399,89 TL'nin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,
4-Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
5-Davacı vekili için takdir edilen 35.311,16 TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,
6-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.600,00.-TL Arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
7-Bakiye gider avansının kesinleşmeye müteakip talep halinde taraflara iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde ... Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.04/06/2024

Katip ...
¸e-imzalıdır

Hakim ...
¸e-imzalıdır