İSTANBUL 16. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C.
İSTANBUL
16. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2020/586 Esas
KARAR NO : 2024/216
DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımlı))
DAVA TARİHİ : 16/10/2020
KARAR TARİHİ : 02/04/2024

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımlı)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... İcra Müdürlüğü'nün 2020/... sayılı dosyasında , takibin dayanağının 30/09/2020 vade tarihli 25.000-TL bedelli ... nolu çek olduğunu, çeki düzenleyen keşideci müvekkili davacının Dikili'de inşaat malzemesi faaliyeti gösterdiğini, çekin düzenlendiği zamanki lehtarı olan diğer borçlu ... A.Ş'de ... marka boyaların Ege Bölge dağıtıcı olduğunu, müvekkili ile ... A.Ş arasında o dönemde ticari ilişki söz konusu olduğunu, taraflar arasındaki ticari ilişki ve ticari hayattaki fiyat hareketlerinden etkilenmemek için ... A.Ş'den sipariş edilen mallara karşılık müvekkili tarafından bağlantı çekleri verildiğini, müvekkili tarafından ... A.Ş'ye rutin bir şekilde toplu mal siparişi verildiğinde karşılığında, 31/07/2020 vade tarihli 25.000-TL bedelli ... nolu, 31/08/2020 vade tarihli 25.000-TL ... nolu, 30/09/2020 vade tarihli 25.000-TL bedelli ... nolu, 31/10/2020 vade tarihli 25.000-TL bedelli ... nolu ,30/11/2020 vade tarihli 25.000-TL bedelli ... nolu, 31/12/2020 vade tarihli 25.000-TL bedelli ... nolu çeklerin ... A.Ş'ne teslim edildiğini, icra takibine dayanak çekin , bu çeklerden birisi olduğunu, toplam 150.000-TL değerinde çek teslim edildiğini, ancak ... A.Ş tarafından sadece 50.000-TL'sini karşılayan mal teslimi yapıldığını, geriye kalan 100.000-TL'sinin karşılığı mal teslimi yapılmadığını, davacıya söz konusu malların gönderilmediğini, müvekkilinin bu sebeple piyasadaki müşterilerine karşı mağdur olduğunu, çekler nedeni ile ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2020/... esas sayılı davasının derdest olduğunu, mahkemece... nolu çekler için ödeme yasağı kararı verildiğini belirterek mahkeme kararına ek olarak tedbiren de dava sonuna kadar ....İcra Müdürlüğü 2020/... takip sayılı takibinin davacı yönünden teminatsız aksi halde teminatlı şekilde durdurulmasını , davanın kabulünü, takibin davacı yönünden iptalini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı yana hükmedilmesini arz ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacının dava dilekçesindeki ikrarlarının açılan davanın haksızlığını ve faktoring işleminin yapıldığı tarih itibari ile temlik alınan çekin bedelsiz sayılmasının mümkün olmadığını açıkça ortaya koyduğunu, müvekkilinin faktoring işlemini yaptığı ve çeki teslim aldığı tarihin 15/01/2020 tarihi olduğunu, dolayısı ile davacı ikrarından ve iddialarından hareket edildiğinde davacının dava dışı ... A.Ş'den 50.000-TL'lik mal teslim aldığı ve 50.000-TL'lik çek miktarı açısından ... A.Ş'ye borçlu olduğu, müvekkilinin temlik aldığı çekin miktarının 25.000-TL olduğu ve davacının borçlu olduğu miktarı karşıladığını, faktoring işleminin yapıldığı tarih 15/01/2020 tarihi itibari ile temlik alan çekin bedelsiz sayılmasının mümkün olmadığını, müvekkilinin yaptığı faktoring işleminin usul ve yasaya uygun olduğunu, benzer iddialarla müvekkiline karşı açılan davada ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2018/... esas sayılı dosyadan davanın reddi kararı verildiğini, davacı basiretli bir tacir olarak , avans çeki keşide ediyor ise , çeki usulüne uygun keşide etmesi gerektiğini, çekin ciro ve devir kabiliyetinin bulunduğunu bildiği halde kesin borç doğuracak kayıtsız şartsız çek keşide eden ve bu çeklerin piyasada kullanılacağını bilmesi gerektiğini belirterek davanın reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı yana hükmedilmesini arz ve beyan etmiştir.
TAHKİKAT, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
Dava; davaya ve takibe konu senedin, dava dışı 3. şahsa bağlantı çeki olarak verildiğinden ve 3. Şahsın mal teslimini gerçekleştirmediğinden bahisle menfi tespit istemine ilişkindir.
Mahkememizce celp edilen ... İcra Müdürlüğü'nün 2020/... takip sayılı icra dosyasının yapılan tetkikinde; takibin davalı tarafça davacı ve dava dışı borçlular aleyhine senet alacağına istinaden faizler dahil toplam 27.636,64-TL alacağın ticari faizi ile birlikte tahsili için yapılan ilamsız icra takibinden ibaret bulunduğu anlaşılmıştır.
Davaya ve takibe konu 30.09.2020 keşide tarihli ve 228040 nolu ve 25.000 bedelli çekin keşidecisinin davacı, lehtarının ve ilk cirantanın .....A.Ş, sonraki cirantanın ise davalı olduğu görülmüştür.
Bilirkişi ... tarafından düzenlenen 17/02/2022 tarihli bilirkişi raporunda özetle;
''..-Davalı şirkete ait ticari defterlerinin HMK'nun 222/3.maddesi gereğince TTK hükümlerine göre usulüne uygun yapıldığı, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve birbirini doğrulayan defter kayıtlarının sahibi lehine delil niteliği taşıdığı,
-Dava ve takip konusu çekin davalı şirketin ticari defterler kayıtlarında yer aldığı,
-Dava konusu çek ... A.Ş tarafından 29/11/2019 tarih ... numaralı fatura karşılığı ödeme aracı olarak ... A.Ş'ye ciro edildiği ve 15.01.2020 tarihinde dava dışı şirketin ... A.Ş ... numaralı Iban hesabına 30.000-TL ödeme yapıldığı,
-Taraflar arasında (davalı ve dava dışı şirket) faktoring sözleşmesi dolasıyla ticari ilişki bulunduğu, davalı tarafın faturayla ilgili davalı tarafça yasal zorunluluk olan araştırmaların yapıldığı, faktoring işlemi sırasında temlik edilen 29/11/2019 tarih ... numaralı 42.769,37-TL miktarında faturanın dava konusu çek miktarı temlik edilen faturayla ilgili olarak çek miktarı ile uyumlu olduğu ve bir borcun tahsili amacıyla verildiği,
-Davacının davalıdan alacak talebinde bulunamayacağı , sonuç ve kanaatine varılmıştır."şeklinde mütalaada bulunmuştur.
... ASHM'nin 2022/... esas sayılı dosyasında davacı defterleri incelenmiş olmakla mahkememizce yeniden incelenmemiştir.
Her ne kadar dava dilekçesinde, menfi tespit istemi ile birlikte takibin iptali talebinde bulunulmuş ise de icra takibinin iptaline yalnızca icra mahkemelerince karar verilebileceğinden, bu talep yönünden ayrıca bir inceleme yapılmaksızın davaya menfi tespit davası olarak devam edilmiştir.
Yargılama kapsamında toplanan tüm delillerin değerlendirilmesi sonucunda; Davacının, davaya konu senedi dava dışı lehtara bağlantı çeki olarak verdiğini ve dava dışı lehtardan mal alamadığını iddia ederek davalıya borçlu olunmadığının tespiti istemi ile eldeki davayı ikame ettiği, davalının ise senedi mevzuata uygun olarak ve iyiniyetle iktisap ettiklerini, avans çeklerinin usulüne uygun düzenlenmesi gerektiğini savunduğu, ... ASHM'nin 2022/64 esas, 2022/... karar sayılı dosyasında dosyamız davacısının lehtara açtığı davada, davacının söz konusu çekleri avans olarak verdiği, davalı lehtarın bu çekler karşılığında mal teslimini ispat edemediği hususları belirtilerek ... nolu senet yönünden davacının lehtara borçlu olmadığının tespitine karar verildiği ve kararın 08.09.2022 tarihinde kesinleştiği görülmüştür.
6361 Sayılı Kanunu'nun 9. maddesinin 2. fıkrasındaki "Faktoring şirketi Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez" düzenlemesi karşısında yerleşmiş Yargıtay uygulamaları uyarınca, faktoring sözleşmeleri alacağın devri hükmünde olup, Borçlar Kanunu'nda sayılmış sözleşmeler arasında yer almayan ve birden fazla sözleşme unsurunu kapsamına alan karma sözleşmelerdendir. Bu niteliği itibariyle faktoring sözleşmelerinde üçlü ilişki mevcut olup, işlemlerin taraflarını alacağı temlik alan faktoring şirketi, temlik eden önceki alacaklı (faktoring şirketinin müşterisi) ve önceki alacaklıyla arasında temel hukuki ilişki bulunan borçlu oluşturmaktadır. Faktoring sözleşmesinin alacağın devri hükmünü ihtiva etme niteliği gereği TBK md. 188/1 maddesi uyarınca kural olarak borçlu, önceki alacaklısına karşı ileri sürebileceği şahsi defileri temlik alan durumundaki faktoring şirketine karşı da ileri sürebilir.
6361 Sayılı Kanunu'nun 9. maddesinin 3. fıkrasında"Bir kambiyo senedinin ciro yoluyla faktoring şirketine devri hâlinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri faktoring şirketine karşı ileri süremez; meğerki, faktoring şirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun." hükmü yer almaktadır.
Türk Ticaret Kanunu'nun "Defiler" başlıklı 687/1. maddesindeki "Poliçeden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri başvuran hamile karşı ileri süremez; meğerki, hamil, poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun." şeklindeki düzenleme 6361 sayılı Kanunun 9/3. maddesi ile paralel bir hüküm taşımaktadır.
6361 Sayılı yasanın 9/3 maddesi hükmü faktoring işleminin tarafları olan borçlu önceki alacaklı ve temlik alan faktoring şirketi dışındaki, kambiyo senedinde ciro silsilesinde yer alan diğer kambiyo borçluları bakımından getirilmiş bir hüküm olup, kanunun 9/3 maddesi hükmünün faktoring işleminin tarafları arasında yer almayan kambiyo borçlularını ilgilendirdiği gerekçenin son cümlesinde yer alan "Bu bağlamda 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanununun defiler başlıklı 687. maddesi ile paralellik sağlanması hedeflenmiştir" sözlerinden anlaşılmaktadır. 6102 Sayılı TTK'nun 687/2 maddesinde "Alacağın temliki hükümleri saklıdır" hükmü yer aldığından, 6361 Sayılı Kanun'un 9/2. maddesi hükmünden hareketle faktoring sözleşmelerinde alacağın temliki hükümleri uygulanacağından, 6102 Sayılı TTKnun 687/2. maddesi ve 6361 Sayılı Kanun'un 9/2 maddesi karşısında faktoring işleminin taraflarından olan kambiyo borçluları hakkında alacağın temliki hükümlerinin uygulanacağı aynı kanunun 9/3 maddesi hükmünün ise faktoring işleminin tarafı olmayan ve ciro silsilesinde yer alan diğer kambiyo borçluları bakımından uygulanabileceği tespit edilmektedir. (Yargıtay 19. Hukuk Dairesinin 2015/1159 Esas - 2015/12752 Karar sayılı sayılı ilamı).
Somut olay bakımından dosyada mübrez faktoring sözleşmesinde görüldüğü üzere davalı ... Faktoring A.Ş nin faktoring işlemini dava dışı lehtar ile yaptığı, yani dosyamız davacısının dava dışı lehtara verdiği dava konusu senedin faktoring işlemine konu olduğu ve böylece davacı, dava dışı lehtar ve davalının yapılan faktoring işlemlerinin tarafları oldukları, bu sebeple yukarıda açıklandığı üzere davacının, dava dışı lehtara karşı ileri sürebileceği şahsi defileri davalı şirkete karşı da ileri sürülebileceği, ... ASHM'nin kesinleşen 2022/... esas, 2022/... karar sayılı dosyasında davaya konu senedin avans çeki olduğunun ve davacının bu senetler karşılığında hizmet almadığının sabit olduğu anlaşılmakla davanın kabulüne, davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine ve davacı tarafça yapılan ödemenin davacıya iadesine karar verilmiştir.( Benzer gerekçelerle verilen ilk derece mahkemesi kararınına yapılan İstinaf başvurusunu reddeden emsal karar ... BAM ... H.D 2023/... esas, 2023/... karar)
H Ü K Ü M : Gerekçesi açıklandığı üzere;
1-Davanın KABULÜ ile,
Davacının, davaya konu 25.000,00-TL bedelli senet ve bu senede dayalı olarak başlatılan ... İcra Müdürlüğünün 2020/... sayılı takip dosyası yönünden davalıya borçlu olmadığının tespitine,
Davacı tarafça ödenen 36.601,11 TL nin ödeme tarihi olan 27.10.2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
2- Kabul edilen dava değeri üzerinden hesaplanan 2.500,22-TL karar-ilam harcından, davacı tarafça peşin yatırılan 471,97-TL harcın mahsubu ile bakiye 2.028,25-TL harcın davalıdan tahsili ile Hazine'ye gelir kaydedilmesine,
3-Dava tam kabul ile sonuçlandığından, davacı tarafça yapılan 969 TL yargılama giderinin, davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
4- Davalı taraf yargılama gideri yapmadığından bu hususta bir karar verilmesine yerolmadığına,
5- Davacı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesap ve takdir olunan 17.900-TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya ödenmesine,
6-Dava tam kabul ile sonuçlandığından, davalı lehine vekalet ücretine hükmedilmesine YEROLMADIĞINA
7-Taraflarca yatırılan avansların kullanılmayan kısmının, karar kesinleştiğinde, istek halinde ilgili tarafa iadesine,
8- Davacı tarafça yatırılan 471,97-TL peşin ve 54,40-TL başvuru harcı olmak üzere toplam 526,37-TL nin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
Dair, davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize ya da mahkememize gönderilmek üzere istinaf dilekçesi sunulmak suretiyle ... Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere dosya üzerinden verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.02/04/2024

Katip ...
¸e-imzalıdır

Hakim ...
¸e-imzalıdır