İSTANBUL 15. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C.
İSTANBUL
15. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2021/850 Esas
KARAR NO : 2024/241
DAVA : Alacak (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 30/12/2021
KARAR TARİHİ : 07/05/2024

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA
Davacı vekilinin dava dilekçesi özetle; Müvekkil Şirket ile Davalı, ilk olarak ; 14/09/2007 tarihli acentelik sözleşmesi uyarınca ...- ... Şubesinin işletmesinin Müvekkil Şirkete verilmesi ile ticari ilişki geliştirmişlerdir. Müvekkil, ... Şubesini devraldığı günden itibaren üstün gayret ve çabaları ile şubenin cirosunu katlayarak ve yılsonu hedeflerinin üzerine çıkarak uzun seneler acentelik hizmeti sunduğunu, ardından ise, Müvekkilin üstün başarısı doğrultusunda, Davalının ...-...'daki Şubesinin acenteliği de Müvekkile 31/01/2014 tarihinde imzalanan sözleşmeye uyarınca devredildiğini, ...-... Şubesini de işletmeye başladıktan sonra yine çok üstün bir performans sergileyerek şubenin cirosunu yıl sonu hedeflerinin kat be kat üzerine çıkardığını, Çeşitli müşteri gruplarını portföyüne kattığını ve hatta ... A.Ş. firmasıyla çalışmaya başlayarak şubenin cirosunun fırlamasını sağladığını,davacının acentelik sözleşmesi ve ek protokollerle üstlenmiş olduğu edimleri olağan üstü başarı ile yerine getirmesine rağmen Davalı aynı sözleşme ve protokollerle üstlendiği edimleri yerine getirmediğini, sürekli olarak Müvekkilin zararına olacak şekilde ticari faaliyetlerde bulunduğunu, yapmış olduğu girişim faaliyetleri ile portföyüne kazandırdığı kurumsal müşterilerden dolayı ... Şubesinde oluşan yüksek ciro bir müddet sonra Davalının dikkatini çektiğini, Davalıdan acentesini yüreklendirici başarı primi gibi ödül vermesini beklerken karşılaştığı durum karşısında adeta şok olduğunu, "Acente" , "..." nun talepleri doğrultusunda mevcut imkânlarını arttırmasına rağmen, iş potansiyelini karşılamayacak duruma düşerse ve bu sorunun, imkân artırımı yoluyla çözülemeyeceği anlaşılır ise (bu yöndeki belirleme ve takdir hakkı da; "..." ya aittir); "..." aynı çalışma alanında yeni bir şube veya acentelik tesis edilmesine karar verebilir." şeklinde olmakla taraflarca akdedilen sözleşmede, aynı bölgede yeni bir acentelik tesis edilmesi halinde dahi mevcut acenteye süre vererek kapasitesini arttırması, bunun sağlanamaması durumunda gerekli önlemlerin alınması şeklinde ifade edildiğini, Burada Davalı tarafından, Müvekkilin portföyünde bulunan ... A.Ş. isimli müşterinin bir anlamda haksız bir şekilde (madde 6'da belirtilen kurala aykırı hareket dolayısıyla) kendi portföyüne geçirilmesi, Müvekkile sözleşmesini haklı nedenle feshetme hakkını vermekle taraflar arasındaki ticari ilişkinin uzun yıllar devam cdcccğinc güvenilerek ödenen "..." marka isim hakkı bedelinin iadesini talep ederek başka şubenin işletilmesinden dolayı uzun ve sağlıklı bir ilişki yürüttüğü Davalı ile yeni şube olan "... Şubesi" nin devri aşamasında imzaladıkları 31/01/2014 tarihli Acentelik Sözleşmesine istinaden tekrar "isim hakkı" anlamında bir bedel ödediğini, Ancak taraflar arasındaki iş ilişkisinin bozulmasından dolayı, ödenmiş olan iş bu "isim hakkı" bedeli haksız olarak Davalının uhdesinde kalmış olup tarafımıza iade edilmediğini, Bu nedenle ticari kayıtların incelenmesi ile netleşecek olan iş bu isim hakkı bedelinin iadesinin 31/01/2014 tarihli Acentelik Sözleşmesi'nin 37. Maddesinde son fıkrası "acenteden isim hakkı olarak alınan bedel, iade tarihinde aynen Euro cinsinden acenteye iade edilecektir." hükmü doğrultusunda hesap yapılarak karar verilmesini, Davalıya 31/01/2014 tarihli Acentelik Sözleşmesi Ek-2 Cari Hesap Sözleşmesi uyarınca, 15/03/2014 tarihinden 15/02/2015 tarihine değin ödemiş olduğu toplamda 5.897,00-Euro'yu iş yerine alınan demirbaşların temini için Davalıya ödediğini, Ancak taraflar arasında ticari ilişkinin sona ermesinden sonra demirbaşlar Davalıya tam ve eksiksiz olarak teslim edilmesine rağmen demirbaş bedelleri tarafımıza iade edilmediğini, İş bu sebeple Mahkemeden demirbaş bedellerinin iadesi yönünde karar verilmesini talep ederek açıklanan nedenlerle, ... A.Ş. isimli müşterinin acenteye kazandınldığı tarih itibariyle Davalı ...'daıı bu müşteriye kesilen faturalar ile Müvekkilin elinden alınan iş bu ... A.Ş. firmasının Davalı ... merkez şubeden hizmet almaya başladığı dönemde kesilen faturaların bilirkişi marifetiyle incelctilmesi amacıyla ... Yatırım A.Ş. ile ... A.Ş. Şirketlerinin 2014-2015 dönemlerine ilişkin tüm ticari defterlerinin dosyaya celbine ve elimizden müşterinin alınmasından dolayısıyla haklı olarak feshettiğimiz acentelik sözleşmesinden kaynaklı portföy (denkleştirme) tazminatının ve diğer alacak kalemlerinin hesaplanmasını ve bilirkişi raporu doğrultusunda da davamızın kabulüne karar verilmesini sonuçta Denkleştirme (Portföy) Tazminatına karşılık, şimdilik HMK 107 gereğince. Davalıdan 1.500,00- TL'nin sözleşmenin sona erdiği tarihten itibaren işleyecek T.C. Merkez Bankasınca öngörülen avans faizi ile birlikte alınarak tarafımıza verilmesine, (Belirsiz Alacak) İsim hakkı için ödenmiş olan bedelin iadesi için, şimdilik HMK 109 gereğince. Davalıdan 1.000,00-TL'nin sözleşmenin sona erdiği tarihten itibaren işleyecek T.C. Merkez Bankasınca öngörülen avans faizi ile birlikte alınarak tarafımıza verilmesine (Kısmi Alacak) İş yerine alınmış olan demirbaşlar için ödenen bedelin iadesi için, şimdilik HMK 109 gereğince, Davalıdan alacaklarına karşılık, şimdilik HMK 109 gereğince, Davalıdan 1.000,00-TL'nin sözleşmenin sona erdiği tarihten itibaren işleyecek T.C. Merkez Bankasınca öngörülen avans faizi ile birlikte alınarak tarafımıza verilmesine (Kısmi Alacak) Mahkeme masrafı ve vekâlet ücretinin Davalıya yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP
Davalı vekilinin cevap dilekçesi özetle; Müvekkil Şirket ile davacı ... Ltd. Şti.arasında imzalanmış olan tarihli Acentelik Sözleşmesi, Acentelik Sözleşmesi Ek Protokolü. Cari Hesap Sözleşmesi niteliğindeki Ek Protokol ve Alt Kira Sözleşmeleri ile Müvekkil Şirkete ait ... ve en son ... Şubesi Acente olarak devredilmiş ve işletmesine bırakıldığını, Taraflar arasında akdedilmiş olup işbu davanın konusunu oluşturan alacak taleplerinin dayanağını teşkil eden Acentelik Sözleşmesi 43/a uyarınca, "Acente" ile "..." arasında çıkacak çekişmelerde "..."nun defter ve kayıtları geçerli ve KESİN DELİL olacaktır.' Akit tarafların her ikisi de tacir olmakla işbu hüküm HMK 193 uyarınca geçerli bir delil sözleşmesi hükmü olup sözleşmenin taraflarını bağladığını, Taraflar arasında düzenlenen sözleşmenin 40.md sinde davacı tarafın ticari defterlerinin geçerli ve kesin delil olacağının kararlaştırıldığı, incelenen ticari defterler ile davacının davalıdan 18.999,21.TL. Alacaklı olduğunu, Davacı yanın talepleri içinde zamanaşımı süresi dolmuş olan alacak kalemleri bulunduğunu, Davacının feshinin haklı nedene dayanmadığını, Acentelik Sözleşmesinin 38.maddesi fesihle ilgili düzenlemeleri ihtiva etmekte olup, ilk paragraflarda ...'nun fesih nedenleri yazılmış, son paragrafta da " ...nun iş bu sözleşmedeki yükümlülüklerinden herhangi birisini, mücbir sebebe dayananlar hariç,30 gün süreli ihtara rağmen yerine getirmemesi durumunda acente açısından haklı bir nedenle fesih imkânı oluşacaktır. Haklı fesih durumlarında taraflar uğramış oldukları tüm zararları, karşı taraftan talep etme hakkına sahip olacaklardır." şeklinde kendinden kaynaklı sebeplerle acenteliği bırakan ve maddede yer alan 30 gün süreli ihtarnamenin de söz konusu olmadığı bir durumda davacının taleplerinin haksız ve dayanaksız olduğunu, Acentelik Sözleşmesinin 37.maddesi lıükmii açık olup, isim hakkı bedelinin davalıya iadesi mümkün olmadığını, dava dilekçesinde hem portföy sağladığını hem de zarara uğradığını ifade edildiğini, Bu iddianın yersiz ve dayanaksız olduğunu, davacı ile müvekkil şirket arasında aktedilmiş olan acentelik sözleşmesinde portföy tazminatına yada portföye dair herhangi bir hüküm öngörülmediğini, Acentenin ortada herhangi bir haklı neden olmaksızın keyfi nedenle, kendinden kaynaklı sebeplerle sözleşmeyi feshetmesi üzerine acentelik sözleşmesi 4/1/j hükmü gereği müvekkil şirketten hiçbir hak veya bedeli iadesi talebi olamayacağını, Haksız davanın külliyen reddine, Yargılama giderleri ile ücreti vekâletin karşı yana yükletilmesine karar verilmesi talep etmitştir.
DELİLLER
Dosya kapsamı ile ilgili deliller getirtilmiş, sözleşme incelenerek ticari defter üzerinde bilirkişi incelemesi yapılmıştır.
Alınan 02/05/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle, Davalı tarafından davacı hesabına ... 461.616,15.-TL borç kaydı ile 22.338.77.-TL alacak kaydı yapılan işlemler davacı şirketin muavin defterinde net 439.277,77.-TL kayıtlı olmadığı, Davacının 10.07.2015 tarihli muavin defterinde davalı şirketten 191.836,32.-TL alacaklı olduğu, ancak davalı şirkettin muavin defterinde ise davacı şirkete 1.869,31.-TL borçlu olduğu her iki muavin deftere farkı ise 189.965,32.-TL olduğu, Davacı ile davalı şirketlerden davacının dilekçesinde belirtiği ... A.Ş.'ne ait muavin defterleri ile cari hesapları talep edilmesine rağmen taraflar ... A.Ş.'e ait muavinleri ibraz etmedikleri için davacının iddiaları değerlendirilemediği, Demirbaş iadesi hakkında Heyet Üyeleri arasında iki farkı değerlendirmenin olduğu; Taşımacılık Uzmanı Bilirkişinin değerlendirmesinin; "Davacının ücretini ödediği demirbaşların mülkiyet hakkı kapsamında değerlendirilmesi gerektiği sözleşme süresi boyunca kullanıma ilişkin amortisman bedeli düşüldükten sonra 4.324,53 EUR iade edilmesi gereken demirbaş ücreti hesaplandığı," yönünde olduğu; Hukukçu Bilirkişinin ise "Davacının sözleşmeyi haksız olarak feshettiği için, davalıya ödemiş olduğu Demirbaş Malzeme Bedelinin iadesini talebe hak kazanamadığı tespit edilmiştir.
GEREKÇE
Dava; davacı sigorta acentesinin, sözleşmenin haklı nedenle feshedilmesi iddiasına dayalı olarak davalının davacıya denkleştirme tazminatı, demirbaş bedeli ve isim hakkı bedeli ödenmesi istemine ilişkindir.
Davacı ... Ltd. Şti. ile davalı ... A.Ş arasında 31.01.2014 tarihli Acentelik Sözleşmesi imzalanmıştır.
Davacı ile davacı arasındaki acentelik ilişkisi 25.05.2015 tarihinde davacının tek taraflı ve sebep belirtilmeyen dilekçesi ile sona ermiştir. Dava ekindeki dilekçe " ... olarak yürütmekte olduğumuz ... Şube Müdürlüğünün acentelisini bırakmak istiyorum." Şeklindedir.
Davacı tarafından, fesih iradesi açıklanırken herhangi bir şekilde neden belirtilmediği anlaşılmıştır.
Acentelik Sözleşmesinin 37.maddesinde, isim hakkı bedeliyle ilgili olarak " İş bu bedel acentenin haklı feshi hariç, hiçbir hal ve şartta iade edilmeyecek olup bu husus acentenin açık ve seçik gayri kabili rücu kabilindedir." Şeklinde belirtilmektedir.
Sözleşmedeki 9-2 FESHE BAĞLANAN SONUÇLAR madde (a) da acentenin kazanmış olduğu mülkiyet hakları dışında başkaca bir talepte bulunamayacağı şeklindedir.
Acentelik Sözleşmesinin 41 nolu maddesi hükmü ile Acentelik sözleşmesi Ek Protokolünün 9/c nolu maddesi hükmünün yorumundan çıkan anlama göre; davalının (acentelik verenin) işbu sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklerinden (borçlarından) herhangi birisini ihlal etmesi halinde, davacı (acente) tarafından davalıya bir ihtar çekilerek yükümlülük ihlalini giderilmesi talep edilecek, 30 gün içinde davalı yükümlülük (borç) ihlalini gidermez ise davacı sözleşmeyi ve eklerini haklı sebeple feshetme hakkına sahip olacaktır.
TTK'nun 122/3.maddesinde de müvekkilin, feshi haklı gösterecek bir eylemi olmadan, acente sözleşmeyi feshetmişse veya acentenin kusuru sebebiyle sözleşme müvekkil tarafından haklı sebeplerle feshedilmişse, acentenin denkleştirme isteminde bulunamayacağını belirtilmiştir.
Somut olayda, Davacı, yukarıda açıklanan sözleşme hükümlerine uygun olarak, davalıya 30 gün içinde herhangi bir borç ihlalini gidermesine yönelik bir talepte bulunmadan sözleşmeyi fesih bildiriminde (25.05.2015 tarihinde davacının tek taraflı ve sebep belirtilmeyen dilekçesi) bulunmakla buna göre haklı bir sebep (davalının borç ihlalini vb.) belirtmeksizin (41. Maddeye uygun olmaması) sözleşmeyi fesih bildiriminde bulunduğu için sözleşmeyi haksız olarak feshettiği kanaatine varılmıştır.
Buna göre TTK.md. 122/3 hükmüne göre; davacı /acente davalı/müvekkilin (acentelik verenin), feshi haklı gösterecek bir eylemi (borç ihlali) olmadan sözleşmeyi feshettiği takdirde, yani sözleşmeyi haksız olarak feshettiği takdirde Denkleştirme İsteminde (Portföy Tazminatı Talebinde) bulunamayacağından ( davalı tarafça haksız bir fesih söz konusu olmadığı gibi davacı tarafça yapılan haklı bir feshin de söz konusu olmadığı anlaşılmakla denkleştirme tazminatı koşullarının gerçekleşmediği) ve somut olayda da davacı sözleşmeyi haksız olarak feshettiğinden davalıdan Portföy tazminatı talep etme hakkına sahip olmadığı kanaati ile isteminin reddine karar verilmiştir.
Yine Acentelik Sözleşmesinin 37 nolu maddesinin 3'üncü paragrafında yer alan hüküm ile Acentelik Sözleşmesi Ek Protokolünün 9/2/a nolu maddesinde yer alan hükme göre; davacı/acente, sözleşmeyi haksız olarak feshettiği takdirde, davalı/acentelik verene eklemiş olduğu İsim Hakkı Bedelinin iadesini talebe hak kazanamayacağından ve davacının da sözleşmeyi haksız olarak feshettiği sonucuna varıldığından davalıya ödemiş olduğu İsim Hakkı Bedelinin iadesini talebe hak kazanamadığı kanaati ile isteminin reddine karar verilmiştir.
Yine Acentelik Sözleşmesi Ek Protokolünün 9/2/a nolu maddesinde yer alan hükme göre; davacı/acente, sözleşmeyi haksız olarak feshettiği takdirde, davalıya ödemiş olduğu Demirbaş Malzeme Bedelinin iadesini talebe hak kazanamayacağından ve davacının da sözleşmeyi haksız olarak feshettiği sonucuna varıldığından davalıya ödemiş olduğu Demirbaş Malzeme Bedelinin iadesini talebe hak kazanamadığı kanaati ile isteminin reddine karar verilmiştir.
H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Kanunu Genel Tebliği gereğince hesap olunan 427,60-TL karar ve ilam harcının davacı tarafından peşin yatırılan harçtan mahsubu ile 367,82-TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4-Arabulucu Ücret Kararı gereği Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.320,00.-TL'nin davacıdan alınarak Hazineye irat kaydına,
5-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 3.500,00-TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6-HMK.nun 333 (1) maddesi uyarınca taraflarca yatırılan gider avansından bakiyesinin kararın kesinleşmesi sonrası resen mahkememizce taraflara iadesine,
7-Davalı tarafından yapılan toplam 150,00 TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
Dair, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren iki haftalık yasal süre içinde ... Mahkemesi'ne hitaben yazılacak dilekçeyle istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi. 07/05/2024

Katip ...
¸e-imzalıdır

Hakim ...
¸e-imzalıdır

*Bu evrak 5070 Sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*