İSTANBUL 14. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C.
İSTANBUL
14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2019/534 Esas
KARAR NO : 2024/166 Karar
DAVA : İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 17/09/2014
KARAR TARİHİ : 19/03/2024

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekilinin Mahkemeye sunmuş olduğu dava dilekçesini özetle; Davacı vekili, davalı şirket ile müvekkili arasında Türkmenistan'da bulunan spor okulu şantiyesine yapı, peyzaj ve çiçek malzemesi satımı hususundaki ticari ilişkiye binaen, yurt dışındaki okul şantiyesine teslim edilmek üzere dava dışı uluslararası taşımacılık şirketlerine söz konusu malların teslim edildiğini, nakliye şirketleri tarafından da, Türkmenistan'daki okula teslimatın sağlandığını, davalı tarafa gönderilen ihtarnamelere rağmen borcun ödenmediğini belirterek başlatılan icra takibine yöneltilen itirazın iptali ile takibin devamına, inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekilinin Mahkemeye sunmuş olduğu cevap dilekçesini özetle; Davalı vekili, takibe dayanak faturanın müvekkil şirket yetkililerine tebliğ edilmediğini, faturaya konu çiçek bitkilerinin teslim edilmediğini, kendi kayıtlarında da teslime ilişkin sevk irsaliyesi bulunmadığını, davacı ile aralarında ticari ilişki de bulunmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.
Dava, faturadan kaynaklanan alacağın tahsiline yönelik icra takibine yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir.
Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre fatura emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriye verilen ticari vesikadır (229. md.). Fatura malın teslimi veya hizmetin yapıldığı tarihten itibaren azami "yedi gün" içinde düzenlenir. Bu süre içerisinde düzenlenmeyen faturalar hiç düzenlenmemiş sayılır (231/5. md.). 6102 sayılı TTK'da da fatura konusunda hükümler vardır. Ticari işletmesi bağlamında bir mal satmış, üretmiş, bir iş görmüş veya bir menfaat sağlamış olan tacirden, diğer taraf, kendisine bir fatura verilmesini ve bedeli ödenmiş ise bunun da faturada gösterilmesini isteyebilir.” (6102 Sayılı TTK 21/1) Bir fatura alan kişi aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde, faturanın içeriği hakkında bir itirazda bulunmamışsa bu içeriği kabul etmiş sayılır (6102 Sayılı TTK 21/2).
Faturanın onu teslim alan kişiyi borç altına sokabilmesi için taraflar arasında borç doğurucu bir ilişkinin varlığı ve faturanın da bu ilişki nedeniyle düzenlenmiş olması gerekir. Borç münasebeti olmaksızın düzenlenen ve muhatap tarafından her nasılsa teslim alınan faturaya sekiz günde itiraz edilmemiş olması onu borç altına sokmaz. Ancak TTK 21/2 maddesi uyarınca , faturalara 8 gün içerisinde itiraz edilmediği takdirde faturadaki gösterilen bu bedeli kabul edilmiş sayılır.
Faturanın tebliği şekle bağlı değildir, yazılı veya sözlü herhangi bir şekilde yapılabilir. Muhatap hazır ise kendisine elden verilmesi, değil ise herhangi bir şekilde gönderilmesi mümkündür. Ancak, uyuşmazlık halinde ispat kolaylığı açısından, fatura tebliğinin noter aracılığıyla ya da imza karşılığı elden tebliğ yolu ile ya da telgraf, teleks yolu ile veya PTT aracılığıyla ya da faks çekilmesi yahut güvenli elektronik imza ile elektronik posta gönderilmesi şeklinde yapılması uygundur.
Faturaların borçluya tebliğ edilip edilmediği, itiraza uğrayıp uğramadığı belirlenmeli, faturaların tebliğ edilmiş ve 8 günlük itiraz süresi içerisinde itiraz edilmemiş olduğunun tespiti halinde faturaların içeriğinin sözleşmeye uygun olduğunun alacaklı tarafça kanıtlanmış olduğu ve sadece fatura içeriğinin kesinleştiği, bunun aksinin yani faturaların içeriğinin sözleşmeye uygun olmadığının ve kesinleşmediğinin kanıt yükünün bu kez borçluya geçtiği kabul edilmelidir.
Faturanın delil olması ile ticari defterlerin delil olması birbirinden farklıdır. 6102 sayılı TTK'nın 21/2. maddeye göre faturaya itiraz edilmemiş ise içeriği kesinleşir ise de akdî ilişkinin yazılı delillerle ispatı gerekir. Fatura ticari defterlere kayıt edilmiş ise artık faturanın delil olmasıyla ilgili bu maddeye değil ticari defterlerin delil olmasıyla ilgili TTK'nın 222. maddeye bakmak gerekir. Bu nedenle ticari defterlere kaydedilmiş fatura akdi ilişkinin varlığını da kanıtlar. Faturayı teslim aldıktan sonra süresi içinde itiraz ve iade etmeyerek ticari defterlerine kaydeden kimse, bu faturanın mal veya hizmet aldığı için geçerli bir sözleşme ilişkisine göre düzenlendiğini kabul etmiş sayılır ve fatura nedeniyle mal veya hizmet almadığını, bu faturadan dolayı borçlu olmadığını yazılı veya kesin delillerle ispatlaması gerekir.
Faturalarda belirtilen mal veya hizmetin davalı alıcıya teslim edildiği iddiasını davacı ispatla yükümlüdür. Fatura içeriğindeki mal veya hizmetin davalıya teslimi dayanak belgelerle kanıtlanmadığı sürece ticari defterler tek başına malın teslim edildiğini ispata yeterli değildir.
.... İcra Müdürlüğü'nün 2013/... Esas sayılı icra takip dosyasının incelenmesinde; toplamda 64.477,18 USD tutarlı dört adet faturanın tahsili için takip başlatıldığı, ödeme emrine 03/10/2013 tarihinde davalı borçluya tebliğ edildiği, 08/10/2013'te de borca, faize ve fer'ilerine itiraz edildiği, tespit edilmiştir.
... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 22.02.2017 tarihli 2014/... E. - 2017/... K.sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulü ile; .... İcra Müdürlüğü'nün 2013/... esas sayılı icra dosyasına davalı tarafça yöneltilen itirazın İİK 67/1 maddesi uyarınca kısmen iptali ile; 56.332,50 USD asıl alacak ve 421,34 USD işlemiş faiz olmak üzere toplam 56.753,84 USD alacağın asıl alacağa takip tarihi 01/10/2013 tarihinden itibaren işleyecek ve hesaplanacak %11'den aşağı olmamak üzere değişen oranlarda reeskont faizi ile birlikte tahsili için takibin devamına, alacak likit olmakla kabul edilen toplam alacak miktarının takip tarihi 01/10/2013 itibariyle hesaplanan kuru üzerinden belirlenen %20 inkar tazminatı 22.892,22 TL inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, karar verilmiştir.
... Mahkemesinin ... Hukuk Dairesinin 2017/... E, 2019/... K sayılı 13/09/2019 tarihli ilamı ile kaldırılmıştır. Kaldırma ilamında özetle ; " davaya konu ....İcra Müdürlüğü'nün 2013/... Esas sayılı ilamsız icra takibinin faturaya dayalı olduğu, davacı şirketin davalı şirketin Türkmenistan'daki "... Şantiyesi'ne" bahçe ve süs bitkileri teslim ettiklerini, davalının bedelini ödemediğini beyan ettiği, faturaların davalı defterlerinde kayıtlı olmadığı ancak davalı defterlerinde " Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar" hesabında Merv İnş. Türkmenistan açıklaması ile kayıt bulunduğu, her iki şirket arasında bağlı ortaklık ilişkisinin bulunduğunun bilirkişi raporunda beyan edildiği, ancak raporda ve gerekçeli kararda ... İnş.Türkmenistan ile davacı şirketin ilişkisinin açıklanmadığı, dava dışı ... Şirketi ve ... Şirketine yazılan müzekkerelere verilen cevaplarda, fatura konusu malların davalı şirkete şantiyede çalışan ... ...'na teslim edildiğini bildirdikleri, dava dışı ... Şirketi'nin davalı şirkete şantiye'de teslim edildiğini bildirmişse de kime teslim edildiğini bildirmediği, mahkemece adı geçen şirketlerden imzalı teslim belgelerinin istenmediği, ... ...oğlu'nun ... Konsolosluğu'nda tasdik ettirdiği belgeden, teslim tarihlerinde davalı borçlu şirket çalışanı olduğu anlaşılıyorsa da, beyanında kendisine mal teslimi yapılmadığını açıkladığı, ilk derece mahkemesinin, uluslararası taşımacılık konusunda uzman bir bilirkişinin de yer aldığı bilirkişi heyetinden, davaya konu alacağın davalı defterlerindeki " Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar" hesabında kayıtlı olup olmadığı ve fatura konusu ürünlerin davalı şirkete teslim edilip edilmediği konusunda rapor alınarak, dava dışı ... Şirketi ve ... Şirketi ile ... Şirketi'nden teslim belgeleri asıllarının getirtilerek imzanın ... ...'na ait olup olmadığı konusunda inceleme yapıldıktan sonra karar vermesi gerekirken eksik inceleme ile karar verdiği kanaatiyle davalı tarafın istinaf başvurusunun kabulü ile, mahkeme kararının kaldırılarak eksiklikler giderildikten sonra karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir. "gerekçesi ile mahkememiz hükmünü kaldırmıştır.
Mahkememizce kaldırma ilamına uyularak yargılamaya devam edilmiştir.
Mahkememizce ... , ... ve ... şirketlerine müzekkere yazılarak fatura konusu malların teslimine ilişkin imzalı belgelerin talep edildiği,
Dava dışı ... Uluslararası Nakliye şirketi tarafından verilen cevapta taraflar ile ticari bağının bulunmadığını, taraflara ilişkin taşıma işi yapmadığının belirtildiği,
Dava dışı ... ... cevabi yazılarında fatura konusu malların davalıya teslim edildiğine dair ıslak imzalı evrak sunulmadığı, sunulan fotokopi belgelerin davacı tarafından dava dilekçesi ekinde sunulan evrak ile benzerlik gösterdiği anlaşılmıştır.
Grafoloji alanında uzman bilirkişinin düzenlediği 05/05/2023 tarihli 2 sayfadan ibaret raporunu özetle; Grafolojide belge aslı üzerinde inceleme yapmak esas olmakla birlikte dosyanın uzun süredir belge aslının beklediği ve belge aslının bulunamadığının sözlü olarak bildirilmesi üzerine yapılan incelemede inceleme konusu belge fotokopisinin incelemesinde belge üzerinde sağ üstteki 3. Kutucukta kutucuk üzerine atılmış bir imzanın kalıntılarının şahsın imzası olmasının yüksek ihtimal göstermesi nedeniyle belge aslının veya okunaklı bir fotokopisinin teminin uygun olacağının bildirir bilirkişi raporu sunmuştur.
İstinaf ilamı doğrultusunda uluslararası taşımacılık konusunda uzman bir bilirkişinin de yer aldığı bilirkişi heyetinden rapor aldırılmış, bilirkişilerin düzenlediği 03/06/2022 tarihli 11 sayfadan ibaret raporunu özetle; Dava konusunun, davacının, davalı ile olan ticari ilişki dolayısıyla oluşan fatura alacağının tahsili amacıyla yürüttüğü takibe yapılan itirazın iptali talebinden ibaret olduğu, Davalının 2012 ve 2013 yılları ticari defterlerinin lehine delil niteliğinin bulunduğu, Davalı şirket ticari defterlerinde ... İnşaat Türkmenistan açıklaması ile kayıtlar mevcut olmakla birlikte, davalı ... San. ve Tic. Ltd. Şti. İle ... Türkmenistan arasında Bağlı Ortaklık ilişkisi olduğu tespit edilmiş olup, davacı şirket tarafından dosyaya sunulan takip konusu mezkur faturaların ... Ltd. Şti. – Türkmenistan’ a kesildiği görülmüş olup davacı şirketin, ... Tic. Ltd. Şti. - Türkmenistan ile ihtilaflı olduğu, mezkur faturaların 233.01.001 – Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar hesabında kayıtlı olmadığının tespit edildiği ve bu husustaki takdirin Sayın Mahkemeye ait olduğu, Takip konusunun davacının davalıya düzenlemiş olduğu 4 adet toplamda 56.332,50 USD tutarlı faturalardan kaynaklı olduğu, mezkur faturalar içeriğindeki ürünlerin davalıya teslim edilip edilmediği hususu heyetimiz teknik bilirkişisi tarafından değerlendirmeye alınacağı, Teslim tutanaklarında yer alan imzanın ... ...’ye ait olduğunun Yüce Mahkeme’ce değerlendirilmesi halinde (bu tespitin ayrı bir uzmanlık gerektirmesi sebebiyle bilirkişi heyetimiz tarafından yapılması mümkün olmamıştır) fatura konusu ürünlerin davalı şirkete teslim edildiğinin ve buna bağlı olarak, yanlar arasında akdi ilişki olduğunun kabul edilebileceği; görüş ve kanaatine rapor sunulmuştur.
Bilirkişinin düzenlediği 16/11/2023 tarihli 2 sayfadan ibaret raporunu özetle; Kök raporumuzdan sonra dosyaya yeni bir bilgi ve belgenin gelmediği görüşmüş olup; bu sebeple kök raporumuzda varmış olduğumuz kanaatlerin de değiştirilmemiştir. Diğer taraftan davanın taraflarından sadece davacı taraf kök raporumuzdaki değerlendirmelerimize, esasen kök raporumuz öncesinde ki dilekçelerin de de yer alan hususları tekrarla; taşıma hukukuna yönelik değerlendirmeler özelinde, özetle; davacı tarafa davalı tarafından kendisine gelemediğini iddia ettiği ürünlerin gümrük bedelini ödemiş olmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu ve kök raporda bu hususun gör artı edildiğini ileri sürmüştür. Bununla birlikte, esasen davacının hemen yukarıda verilen itirazında da yer aldığı üzere, konu temelde davalının iddiasını ispat ile ilgilidir ve bu hususta mesele kök raporumuzda geniş ve gerekçeli bir şekilde incelenmiş ve dosyada yer alan ve taşıcı ile alcı gönderilen imzasının bulunduğu bahse konu senetlerin davanın tarafları arasındaki ilişkinin varlığını ispata yetmediği; bu durumda söz konusu ilişkinin varlığı tespit için varsa taraflar arasındaki mail vb. yazışmaların irdelenmesi gerektiği ve fakat dosya mündericatında bu manada bir yazışmaya da rastlanmadığı, dolayısıyla dosyada yer alan bilgi belge ve yüce Mahkemece sorulmuş olması münasebetiyle CMR belgelerinden hareketle taraflar arasında taşıma ilişkisinin olduğu söylenemeyeceği, buna karşılık emtianın taşındığı ve Türkmenistan'da teslim edildiği hususlarının ise sabit olduğu; emtianın Türkmenistan'da ... ...'ye teslim edilmiş olduğunun kabulü halinde ... ...'nin dosyada yer alan beyanında davalıya ait şantiye çalıştığını ikrar ettiği süre ile dava konusu emtianın teslim edildiği tarihlerin örtüştüğü dikkate alındığında ve keza teslim tutanaklarında yer alan imzanın ... ...'ye ait olduğunun Yüce MAhkeme'ce değerlendirilmesi halinde fatura konusu ürünlerin davalı şirkete teslim edildiğini ve buna bağlı olarak, yanlar arasında akdi ilişki olduğunun kabul edilebileceği, yönündeki tespit ve değerlendirmelerimiz aynen devam etmekte olup, nihai ve hukuki takdir Yüce Mahkeme'ye aittir. Görüş ve kanaatinde raporunu sunmuştur.
Yasal dayanakları ortaya konularak yapılan bu açıklamalardan sonra somut olaya gelindiğinde; davacının alacağın tahsili istemiyle icra dosyasında takip yaptığı, davalının yasal süresi içerisinde yaptığı itiraz üzerine takibin durmasına karar verildiği, somut olayda davacı tarafın öncelikle taraflar arasında ticari ilişkinin bulunduğunu, sonrasında ise dava konusu faturalara konu malı teslim ettiğini kanıtlaması gerektiği, mahkememizce tarafların tüm delillerin toplandığı, dosyanın uluslararası taşımacılık konusunda uzman bir bilirkişinin de yer aldığı bilirkişi heyetine tevdi edildiği, mahkememizce aldırılan bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere davaya konu faturaların davalı şirket adına düzenlememiş olup dava dışı ... Türkmenistan adına düzenlendiği, davalı ile dava dışı ... İnşaat Türkmenistan arasında bağlı ortaklık ilişkisi bulunsa dahi davaya konu faturaların bağlı ortaklıklardan alacaklar hesabında kayıtlı olmadığı, dosyamız arasında dava konusu malların taşınmasına ilişkin hamule senetlerinin fotokopilerinin yer aldığı, her iki tarafça imzalanan hamule senetlerinin taşımaya kanıt olabileceği değerlendirilmiş ise de davaya konu hamule senetlerinde gönderenin imzasının bulunmaması sebebiyle taşıma ilişkisini kanıtlayamadığı, taraflara arasında ilişkiye ilişkin hiçbir yazışma veya mail bulunmadığı, teslim tutanaklarının asıllarının dosya arasında bulunmadığı, mahkememizce aldırılan Grafoloji alanında uzman bilirkişi raporunun ise gerek fotokopi evrak üzerinden yapılması gerekse de imza kalıntısı üzerinden inceleme yapılamayacağı, bilirkişi raporunun denetimden uzak olması sebebiyle hükme esas alınmadığı tüm bu açıklamalar ışığında davacı tarafından taraflar arasında ticari ilişki olduğu hususunun ispatlanamadığı, davalı ile ticari ilişkisinin bulunduğuna ilişkin sözleşme, teklif formu vs. sunulamadığı, ticari ilişki kurulmaksızın davaya konu 64.477,18 USD tutarında malın doğrudan davalı tarafa gönderilmesinin ticari teamüle uygun olmadığı, dava konusu malların teslimi hususunun tartışmalı olmakla birlikte davalı tarafa teslimi hususunun kesin olarak ispat edilemediği, teslime ilişkin evrak asıllarının dosyaya sunulamadığı anlaşıldığından davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1- Davanın reddine,
2-427,60-TL karar harcının peşin alınan 1.257,85-TL den düşümü ile kalan 830,25-TL nin karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
3-Davalı tarafından yapılan 158,00-TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
4- Davalı taraf kendisini dava ve duruşmalarda vekili ile temsil ettirdiği anlaşılmakla AAÜT gereğince 17.956,10-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
6-Tarafların gider avansından artan bakiyesinin karar kesinleştiğinde ve talep halinde taraflara iadesine,
Dair, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık yasal süresi içerisinde ... Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.

Katip ...
e-imzalıdır

Hakim ...
e-imzalıdır