İSTANBUL 12. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C.
İSTANBUL
12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2021/366 Esas
KARAR NO:2023/687

DAVA:İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:04/06/2021
KARAR TARİHİ:20/09/2023

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkil şirket, distribütör ve davalı arasında 01/02/2017 tarihli Açık Satış Noktası Sözleşmesi imzalandığı, müvekkil şirket ve bayi/distribütör tarafından Sözleşme uyarınca yerine getirilmesi gereken yükümlülüklerin tamamı eksiksiz olarak yerine getirilmiş olmasına rağmen, karşı tarafın sözleşmeye aykırı olacak şekilde sözleşmenin ilgili maddelerine aykırı davrandığı öğrenildiği, bunun akabinde davalının işyerinde, .... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... D.İş sayılı dosyası ile yapılan keşif yapıldığı, .... Noterliği'nin 02.04.2019 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesini keşide ederek Müvekkil Şirket ile arasındaki sözleşmeyi feshettiği, davalı yanın işbu fesih ihtarı müvekkil şirket tarafından talep edilen delil tespiti sonrasında tebliğ edilmiş olup, esasen kötü niyetli olmakla ihtarnamedeki iddiaları gerçeği yansıtmadığı, davalı yanın müvekkil şirket ile akdettiği sözleşme kapsamında ürün alımı en son Ekim 2018'dedir ve her ne kadar .... Sulh Hukuk Mahkemesi'nce gerçekleştirilen keşif sırasında davalı işletmesinde Müvekkil Şirket'e ait 22 adet şişe ürün bulunduğu tespit edilmiş ise de, keşif tarihi ve satış litre dökümü dikkate birlikte değerlendirildiğinde davalının sözleşmeye aykırı davrandığı Taraflar arasındaki 01/02/2017 tarihli Sözleşme’nin ilgili maddeleri uyarınca 105.000,00.-TL (yüzbeşbin Türk Lirası) tutarındaki katkı bedeli davalıya ödendiği, bu sebeple .... İcra Müdürlüğü’nün 2020/... E. Sayılı dosyasıyla davalıya yapılan katkı bedeli ve sözleşmeye aykırı davranması nedeniyle cezai şartın ve delil tespiti masrafının ödenmesi talep edildiği, taraflar arasındaki 01/02/2017 tarihli Sözleşme’nin ilgili maddeleri uyarınca 105.000,00.-TL tutarındaki katkı bedeli davalıya ödendiği, işleyiş itibariyle, davalı, satış desteğine ilişkin olarak ödenen genel katkı bedeline ilişkin bayi/distribütöre fatura kesmekte sonrasında bu tutar bayi/distribütör tarafından müvekkil şirkete fatura edildiği, davalıya 105.000,00-TL katkı bedeli yapıldığı, cari hesap ekstresi ve banka ödeme kayıtları ile bayi/distribütörün Müvekkil Şirket’e kestiği faturadan tespit edildiği, yukarıda arz ve izah edilen sebeplerle ve fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla, davalının .... İcra Müdürlüğü’nün 2019/... E. sayılı dosyasına yaptığı haksız itirazın iptali ile takibin devamına, davalının %20’den az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderleri, harç ve ücreti vekaletin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP : Davalı taraf cevap dilekçesi sunmamıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava, açık satış noktası sözleşmesinin feshi sebebiyle davacı tarafından davalıya ödenen katkı bedelinin iadesini ve sözleşmenin 20. Maddesi uyarınca cezai şart bedelinin tahsili amacıyla yapılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.
Dava dilekçesi ve sair tüm evraklar hep birlikte incelenmiştir.
Dosyamıza getirtilen .... İcra Müdürlüğünün 2019/... Esas sayılı takip dosyasının incelenmesinde; davacı tarafından davalı aleyhine toplam 248.862,07-TL üzerinden icra takibi yapıldığı, davalının itirazı üzerine takibin durduğu, itirazın süresinde ve usulüne uygun yapıldığı, buna göre davanın, İİK.67.maddesinde yazılı 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.
Mahkememizce dosyanın bilirkişi heyetine tevdi edildiği, bilirkişi heyetinin sunmuş olduğu 07/05/2023 tarihli raporunda özetle;
"Taraflar arasında akdedilen 01/02/2017 tarihli (ihtarnamelerde 01/12/2016 olarak yazılan) “Açık Satış Noktası Sözleşmesi”ne göre, davalı tarafın, davacı taraftan 40.000 lt bira ürünü almayı ve işletmesinde satmayı taahhüt ettiği,
Söz konusu sözleşmenin 3.maddesine göre alım (ve satım) yükümlülüğü yönünden herhangi bir süre kıstası bulunmadığı, bir başka deyişle sözleşmenin belirli bir süre için akdedilmemiş, şartın (40.000 lt alım/satım taahhüdünün) sağlanması ile sona ereceğinin kararlaştırıldığı,
Sözleşmenin 3.maddesine göre davalının satış noktasında başka firmalara ait ürünleri bulundurması ve satmasının mümkün olduğu, bu husus cezai şartı düzenleyen 20.madde de kendisine yer bulduğu ve başka marka biraların satılması yahut litre hedefine ulaşılamamasının cezai şartın doğumuna sebebiyet vermediği,
Heyetimizde yer alan teknik ve mali bilirkişiler tarafından yapılan incelemede, davalının toplam 5.533,36 lt yaptığı, bu miktarın sözleşmenin 3.maddesinde belirtilen alım miktarının yaklaşık 1/8’i seviyesinde olduğu, bununla birlikte davalı taraf gönderdiği ihtarname ile çeşitli ürünler talep etmesine rağmen davacının bu ürünleri temin etmediğini iddia edildiği, davacının ise bu hususu reddettiği; ancak bu durumu ispata yarar bilgi ve belgelerin dosyaya sunulmadığı,
Bu nedenle de tarafların iddiaları bakımından takdirin sayın mahkemeye ait olduğu,
- .... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... D.İş sayılı dosyadan alınan tespit raporunda davalının işletmesinde farklı firmalara ait ürünlerin bulunduğu tespit edilmişse de bu durumun taraflar arasında akdedilen sözleşmeye aykırı olmadığı, zira yukarıda da zikredildiği üzere,
Taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 3.maddesine göre farklı marka ürünlerin satılmasının sözleşmeye uygun olduğu ve bu durumun yine sözleşmenin 20.maddesinde yer alan cezai şartın doğumuna sebebiyet vermediği,
- Sözleşmenin 20.maddesine göre işleticinin “…işletmeyi devretmesi, işletmede iş değişikliği yapması…” durumlarında davalının cezai şart ödeyeceği kararlaştırıldığı, davalı şirket herhangi bir cevap dilekçesi sunmadığı için şirketin neden tasfiye sürecinde olduğunun bilinmediği,
Bununla birlikte söz konusu tasfiye sürecinin, şirketin kapatılması ve işletmede iş değişikliği yapılması yahut faaliyetlere son verilmesi gibi bir sebeple yapılması durumunda, 20.maddede belirtilen cezai şartın şartlarının vücut bulduğu,
Bu durumda; Mali İncelemeye Göre;
Davacı vekilinin talep ettiği şekilde şirket adresinde yerinde inceleme talebi karşılanmadığından davalı şirketin davacı şirketten satın aldığı ürünleri, tüm bu ürünlerler ilgili faturaları ve fatura kayıtlarını tespit etme imkanı olmamıştır.
İcra takip talebinde talep edilen 1.198,00 TL delil tespitine ilişkin herhangi bir belge icra dosyasında, dava dosyasında ya da sunulan mali belgelerde görülememiştir.
Diğer yandan aşağıda dava konusu ile ilgili talep edilen 3 ayrı talebin takip öncesi işlemiş faiz hesabı denetlenmiştir.
Katkı Bedeli Faiz Hesabı;
İcra İle Talep Edilen Talep Edilen Takip Öncesi İşlemiş Faiz Hesap Dönemi Faiz Oranı Gün Sayısı Edilen Tutar İşlemiş Faiz 17.03.2017-01.07.2018 9,75 471 13.210,58
Katkı Bedeli 105.000,00 01.07.2018-23.07.2019 19,50 387 21.709,11 Toplam 105.000,00 858 34.919,69 Yeniden Hesaplanan Faiz Hesabı; Davacı talebindeki faiz oranlarındaki değişiklik tarihi talep edildiği gibi 01.07.2018 değil TCMB verilerine göre 28.06.2018 günü olarak belirlenmiştir. Bu durum ise genel toplamda davacı lehine takip öncesi işlemiş faiz tutarını değiştirmiştir. Bu nedenle taleple bağlı olarak 34.919,69 TL icra takibindeki tutarın kabul edilebileceği sonucuna varılmaktadır. Nihai takdir Sayın Mahmeye aittir.
İcra İle Talep Talep Edilen Takip Öncesi İşlemiş Faiz Hesap Dönemi Faiz Oranı Gün Sayısı Edilen Tutar İşlemiş Faiz
17.03.2017-28.06.2018 9,75 469 13.154,49
Katkı Bedeli 105.000,00
29.06.2018-23.07.2019 19,50 389 21.821,30
Toplam 105.000,00 34.975,79
Cezai Şart Faiz Hesabı;
Yapılan hesap denetlenmiş olup, doğru olduğu saptanmıştır.
İcra İle Talep Talep Edilen Takip Öncesi İşlemiş Faiz Hesap Dönemi Faiz Oranı Gün Sayısı Edilen Tutar İşlemiş Faiz Cezai Şart 105.000,00 01.07.2018-23.07.2018 9,00 106 2.744,38 Toplam 105.000,00 2.744,38
Delil Tespiti Talebi;
Herhangi bir faiz talebi olmamıştır.
İcra İle Talep Talep Edilen Takip Öncesi İşlemiş Faiz Hesap Dönemi Faiz Oranı Gün Sayısı Edilen Tutar İşlemiş Faiz Delil Tespiti 1.198,00 01.07.2018-23.07.2018 0,00
Toplam 1.198,00 0,00
Bu şekilde talep edilen ana para alacağı 105.000,00 TL +105.000,00 TL +1.198,00 TL=211.198,00 TL
Takip öncesi işlemiş faiz toplamı 34.919,69 TL +2.744,38 TL=37.664,07 TL olup Toplam talep 211.198,00 TL + 37.664,07 TL_248.862,07 TL olmaktadır.
Dava esas değeri de 248.862,07 TL olarak belirlendiği" şeklinde görüş bildirilmiştir.
Bu kapsamda somut olaya bakıldığında; taraflar arasında 01/02/2017 tarihinde alkollü içecek alım satımı konusunda “Açık
Satış Noktası Sözleşmesi" akdedildiği, bu sözleşmede davacının distribütör/bayi sıfatına davalının ise, işletici sıfatına haiz olduğu, sözleşme ile davalının davacıdan 40.000 lt bira ürünü almayı ve işletmesinde satmayı taahhüt ettiği görülmektedir. Söz konusu sözleşmenin 3.maddesine göre alım ve satım yükümlülüğü yönünden herhangi bir
süre sınırlamasının yapılmadığı yani, sözleşmenin belirli bir süre için akdedilmediği, 40.000 lt alım/satım taahhüdünün sağlanması ile sona ereceğinin kararlaştırıldığı anlaşılmaktadır.
Davacının takibe konu ettiği 105.000,00 TL'lik katkı bedeli iadesine yönelik talebi bakımından, dava dilekçesinde sözleşmenin ilgili maddeleri uyarınca katkı bedelinin iadesi talep edilmiş, bu talebe dayanak olarak davacı tarafça davalıya yapılan 105.000,00 TL 'lik ödemeye ilişkin işlem dekontunun ve buna ilişkin kesilen faturanın sunulduğu ancak bu bedelin talep edilebilirliği yönünden sözleşmenin irdelenmesinde davalının 40.000 lt alım taahhüdünün bulunduğu ancak dosyadaki bilgilere göre davalının 5.533,36 lt alım yaptığı bu miktarın sözleşmenin 3.maddesinde belirtilen alım miktarının yaklaşık 1/8’i seviyesinde olduğu yukarıda ayrıntılarına yer verilen ve dosya kapsamına göre denetime elverişli bulunan heyet raporu ile tespit edilmiş ise de sözleşmede daha önce de ifade ediliği üzere alım taahhüdü yönünden bir süre sınırı getirilmediği ve katkı payının iadesi için 20. Maddede öngörülen davalının sözleşmeye aykırı eylemleri ve dolayısı ile katkı bedeli iadesi koşullarının gerçekleştiğinin davacı tarafça ispat olunamadığı ve bu talep yönünden icra takibinin yerinde olmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
Cezai şart talebi yönünden; sözleşmenin 3.maddesine göre davalının satış noktasında başka firmalara ait ürünleri bulundurması ve satması da mümkündür. Bu husus cezai şartı düzenleyen 20.madde de aynı şekilde kayda geçmiş olup madde aynen; "Madde 20-İşletici, Sözleşme süresi içinde işletmeyi kısmen veya tamamen çalıştırmaması, işletmesindeki ürünlerin bulunurluğunun etkin ve süreklilik arz edecek şekilde yapılmaması veya bunun azaltılması, fıçı tesislerinin Şirket’in onayı olmaksızın hiç veya gereği gibi kullanılmaması veya kaldırılması, işletmeyi devretmesi, işletmede iş değişikliği yapması gibi işbu Sözleşme’de belirtilen hükümlerden herhangi birini ihlal etmesi, ilgili mevzuatlara aykırılıktan kaynaklanan nedenler ile faaliyetine son verilmesi, askıya alınması gibi nedenler ile işbu Sözleşme’nin feshine sebebiyet vermesi halinde, kredi ve/veya katkının kendisine henüz ödenmemiş kısmını talep etme hakkını yitireceği gibi Şirket veya Bayi veya Distribütör’ün kayıtlarındaki İşletici’den olan alacakları ile Şirket’ten ve/veya Bayi ve Distribütür’den almış olduğu nakit bazlı mali katkılar ile kredi ve diğer her türlü sabit yatırım harcamalarının tümü ile kendisine uygulanan iskonto tutarlarını verdiği tarihten itibaren işlemiş ticari faizi de dahil olmak üzere T.C.Merkez Bankası tarafından uygulanan avans işlemlerindeki güncel faiz oranı üzerinden hesaplanacak faizi ile birlikte Şirket ve/veya Bayi veya Distribütör’e nakden ve defaten itirazsız geri ödemeyi ve ayrıca Şirket’e 105.000,00 TL cezai şart ile birlikte Şirket ve/veya Bayi veya Distribütör’ün kar kaybı da dahil olmak üzere uğradığı her türlü zararını itiraz etmeksizin nakden ve defaten ödemeyi kabul ve taahhüt eder. İşletici, cezai şartın tenkisini hiçbir şekilde talep edemez. Satış noktasında başka marka bira çeşitlerinin satılması ya da işbu Sözleşme’nin 3’üncü maddesindeki müktar taahhüdüne ulaşılamaması halleri işbu madde kapsamı dışındadır ve bu durumda cezai şart hükmü uygulanmayacaktır." şeklindedir. Görüldüğü üzere, davacının cezai şart talebini dayandırdığı farklı marka biraların satışının yapılması ve litre hedefine ulaşılamaması hususlarının hem bu madde uyarınca hem de sözleşmenin 3.maddesine göre
cezai şart talep hakkının dışında tutulduğu açık olmakla cezai şart talebi yönünden de icra takibinin yerinde olmadığı anlaşılmış olıup davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda ayrıntılı olarak izah edildiği üzere;
1-Davanın Reddine,
2-Alınması gereken 269,85 TL karar ve ilam harcından peşin alınan 3.005,64 TL harcın mahsubu ile fazla alınan 2.735,79‬-TL'nin karar kesinleştiğinde talep halinde davacı tarafa iadesine,
3-Yargılama giderlerinin davacı üstünde bırakılmasına,
4-Karar kesinleşinceye kadar yapılacak giderlerin davacının yatırmış olduğu gider avansından karşılanmasına, karar kesinleştikten sonra bakiye avansın davacıya iadesine,
5-1.320,00-TL arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye irat kaydına,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, kararın tebliğinden itibaren iki haftalık kesin süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 20/09/2023

Katip ...

Hakim ...