İSTANBUL 11. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C.
İSTANBUL
11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2024/141 Esas
KARAR NO :2024/150

DAVA:Menfi Tespit
DAVA TARİHİ:01/03/2024
KARAR TARİHİ:05/03/2024

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde; ....İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyası ile müvekkilinin takip borçlusu davalı ...'ne karşı var ise borcunun takip alacaklısı davalıya ödenmesi adına düzenlenen 89/1 haciz ihbarnamesi "... Mah. ... Sk. No:6 İç Kapı No:3 .../İstanbul" adresine Müvekkil adına tebliğe çıkarılmış, işbu tebligatın müvekkilinin adreste "tanınmadığı" gerekçesi ile bila iade dönmüş, akabinde tekrar aynı adrese çıkarılan tebligatın müvekkilinin adreste "tanınmadığı/taşındığı" gerekçesi ile adreste kimin beyanının alınarak işbu durumun tespit edildiği tebliğ mazbatasına usulüne uygun, okunaklı, denetime elverişli şekilde şerh düşülmeden, mahalle muhtarına teslim edilmiş, mahalle muhtarına tebliğ edildiği beyan edilen 89/1 haciz ihbarnamesine ilişkin haber kağıdı da ilgili adresin kapısına yapıştırılmamış, usulsüz bir şekilde tebliğ edilen 89/1 haciz ihbarnamesine, usulsüz tebligat sebebiyle 89/1 haciz ihbarnamesinden haberi olamayan müvekkilinin, kusuru olmaksızın süresi içerisinde cevap verememiş, bunun akabinde yine müdürlükçe "... Mah. ... Sk. No:6 İç Kapı No:3 .../İstanbul" adresine 89/2 haciz ihbarnamesi tebligata çıkarılmış, işbu tebligatın müvekkilinin adreste "tanınmadığı/taşındığı" gerekçesi ile bila iade dönmüş, iade dönen işbu tebligat akabinde yine aynı adrese ikinci kere 89/2 haciz ihbarnamesi tebliğ edilmek istenmiş, yine aynı şekilde usul ve yasaya aykırı olarak müvekkilinin adreste "tanınmadığı/taşındığı" gerekçesi ile adreste kimin beyanının alınarak işbu durumun tespit edildiği tebliğ mazbatasına usulüne uygun, okunaklı, denetime elverişli şekilde şerh düşülmeden, mahalle muhtarına teslim edilmiş, mahalle muhtarına tebliğ edildiği beyan edilen 89/2 haciz ihbarnamesine ilişkin haber kağıdı da ilgili adresin kapısına yapıştırılmamış olduğunu, tüm bu usulsüz tebligatların akabinde, ....İcra Müdürlüğü'nce aynı adrese 89/3 haciz ihbarnamesi tebliğe çıkarılmış, işbu tebligatın müvekkilinin adreste "tanınmadığı" gerekçesi ile bila iade dönmüş, iade dönen tebligatın ardından yine aynı adrese ikinci kere 89/3 haciz ihbarnamesi tebliğ edilmek istenmiş, yine aynı şekilde usul ve yasaya aykırı olarak müvekkilinin adreste "tanınmadığı/taşındığı" gerekçesi ile adreste kimin beyanının alınarak işbu durumun tespit edildiği tebliğ mazbatasına usulüne uygun, okunaklı, denetime elverişli şekilde şerh düşülmeden, mahalle muhtarına teslim edilmiş, mahalle muhtarına tebliğ edildiği beyan edilen 89/3 haciz ihbarnamesine ilişkin haber kağıdı da ilgili adresin kapısına yapıştırılmamış olduğunu, ....İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyası nezdinde davalı ...'nin müvekkili nezdinde herhangi bir hak ve alacağı olmadığını, müvekkilinin ilgili borçlu arasında takip ve borç tahakkuku tarihi aralıklarında hiçbir ilişki bulunmamakta olduğunu.......davalı takip alacaklısı ... tarafından .... İcra Müdürlüğü ... esas sayılı dosyası nezdinde başlatılan icra takibi dosyasında gerçekleştirilen usulsüz tebligatlar nedeni ile müvekkilinin cebri icra baskısı altında olduğunu ilgili icra dosyası nezdinde haksız olarak müvekkile ait ... ... Anonim Şirketi hesabında var olan 38.623,23 TL hesap bakiyesine davalı takip alacaklısı yanca haciz koyulmuş ve bahsi geçen 38.623,23 TL davalı takip alacaklısı ... tarafından haksız olarak tahsil edilmiş olduğunu belirterek, dava dilekçesinde belirtilen nedenlerle .... İcra Müdürlüğü ... esas sayılı haksız icra takibinin teminatsız durdurulmasına, müvekkilinin davalı takip alacaklısına ve diğer davalı takip borçlusuna herhangi borcu olmadığının ve davalı takip borçlusunun müvekkili yedinde hiçbir hak ve alacağının bulunmadığının tespit edilmesini, müvekkilinin haksız ve sebepsiz olarak tahsil edilen 38.623,23 TL bedelin iadesini talep ve dava etmiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE:
Dava 2004 sayılı İcra İflas Kanunu'nun 89. Maddesi uyarınca gönderilen haciz ihbarnamesi nedeniyle ihbarnameye muhatap olan 3. kişi tarafından açılan borçlu olmadığının tespiti (menfi tespit) istemine ilişkindir.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114. Maddesinde dava şartları düzenlemiş olup, mahkemenin görevli olup olmadığı hususu da dava şartı olarak düzenlenmiştir. Aynı yasanın 115. Maddesi uyarınca ) mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 1 inci maddesinde; Mahkemelerin görevi, ancak kanunla düzenlenir. Göreve ilişkin kurallar, kamu düzenindendir hükmü, Asliye hukuk mahkemelerinin görevi başlıklı 2 nci maddesinde Dava konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın malvarlığı haklarına ilişkin davalarla, şahıs varlığına ilişkin davalarda görevli mahkeme, aksine bir düzenleme bulunmadıkça asliye hukuk mahkemesidir. Bu Kanunda ve diğer kanunlarda aksine düzenleme bulunmadıkça, asliye hukuk mahkemesi diğer dava ve işler bakımından da görevlidir" hükmü düzenlenmiştir.
6102 sayılı ... Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı Kanun) "Ticari davalar, çekişmesiz yargı işleri ve delilleri" başlıklı 4 üncü maddesinde her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ile tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın; 6102 sayılı Kanun'da, sayılan diğer Kanun ve düzenlemelerde öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işlerinin ticari dava ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi sayılacağı öngörülmüştür.
Ticari davalar ve çekişmesiz yargı işlerinin görüleceği mahkemeler başlıklı 5 inci maddesinde ise "Aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir. Bir yerde asliye ticaret mahkemesi varsa, asliye hukuk mahkemesinin görevi içinde bulunan ve 4 üncü madde hükmünce ticari sayılan davalarla özel hükümler uyarınca ticaret mahkemesinde görülecek diğer işlere asliye ticaret mahkemesinde bakılır. Bir yerde ticaret davalarına bakan birden çok asliye ticaret mahkemesi varsa, iş durumunun gerekli kıldığı yerlerde Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca, asliye ticaret mahkemelerinden biri veya birkaçı münhasıran bu Kanundan ve diğer kanunlardan doğan deniz ticaretine ve deniz sigortalarına ilişkin hukuk davalarına bakmakla görevlendirilebilir. Asliye ticaret mahkemesi ile asliye hukuk mahkemesi ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki görev ilişkisi olup, bu durumda göreve ilişkin usul hükümleri uygulanır." hükmü düzenlenmiştir.
Üçüncü kişi tarafından açılacak menfi tespit davasının konusu, takip borçlusunun kendisinde hiç ya da haczedilen miktarda alacağının bulunmadığı, yani takip borçlusuna borcunun olmadığı, malın yedinde bulunmadığı, haciz ihbarnamesi tebliğinden önce ödendiği veya borcun sona erdiğine ilişkin iddiadır. Takip alacaklısı, takip borçlusu ile üçüncü kişi arasındaki ilişkiye yabancı olduğu gibi üçüncü kişi de takip alacaklısı ile takip borçlusu arasındaki ilişkiye yabancıdır.
2004 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca açılan menfi tespit davasında görevli mahkeme belirlenirken 6100 sayılı Kanun'un göreve ilişkin hükümlerine bakmak gerekir. 2004 sayılı Kanun'unda söz konusu dava bakımından görev yönünden özel bir düzenlemeye yer verilmemiştir. Bu nedenle genel kurallara göre görevli mahkemenin belirlenmesi gerekmektedir. 6100 sayılı Kanun'un 2 nci maddesinde dava konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın malvarlığı haklarına ilişkin davalarla, şahıs varlığına ilişkin davalarda görevli mahkemenin, aksine bir düzenleme bulunmadıkça asliye hukuk mahkemesi olduğu, bu Kanunda ve diğer kanunlarda aksine düzenleme bulunmadıkça, asliye hukuk mahkemesinin diğer dava ve işler bakımından da görevli olduğu kabul edilmiştir.
6102 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesinde ticari davalar ve çekişmesiz yargı işleri düzenlenmiş, 5 inci maddesinde de ticari davalar ve ticari nitelikteki çekişmesiz işlerin aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesinde görüleceği hükme bağlanmıştır.
Bölge Adliye Mahkemelerinden eldeki dava ile benzer konulardaki davalarda görevli mahkeme hususunda verilen farklı kararlar nedeniyle Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2023/... Esas, 2023/... Karar sayılı 06/11/2023 tarihli Bölge Adliye Mahkemeleri Hukuk Dairelerinin Kesin Nitelikteki Kararları Arasındaki Uyuşmazlığın Giderilmesi hakkında ki kararında "Uyuşmazlıkların çözümünde asıl olan bir davanın genel mahkemelerde görülmesidir. Özel mahkemede görüleceğine dair açık bir kanuni düzenleme bulunmayan her davanın, genel mahkemelerde görülmesi esastır. 2004 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesinin üçüncü fıkrasına istinaden gönderilen haciz ihbarnamesi nedeniyle ihbarnameye muhatap olan üçüncü kişi tarafından açılan menfi tespit davasında görevli mahkeme konusunda Kanun'da özel bir düzenleme bulunmamaktadır. Buna göre davanın tarafları arasında doğrudan bir ilişki bulunmaması ve uyuşmazlığın takip hukukundan kaynaklanması nedeniyle görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu, tarafların tacir olmasının veya temel ilişkinin ticari nitelikte bulunmasının veyahut borcun temelini oluşturan senedin kambiyo senedi niteliğinde olmasının mahkemenin görevinin belirlenmesinde bir etkisinin bulunmadığının kabulü gerekçesi ile 2004 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesinin üçüncü fıkrasına istinaden gönderilen haciz ihbarnamesi nedeniyle ihbarnameye muhatap olan üçüncü kişi tarafından açılan menfi tespit davasında görevli mahkemenin; davanın tarafları arasında doğrudan bir ilişki bulunmaması ve uyuşmazlığın takip hukukundan kaynaklanması nedeniyle Asliye Hukuk Mahkemesi olduğuna, tarafların tacir olmasının veya temel ilişkinin ticari nitelikte bulunmasının veyahut borcun temelini oluşturan senedin kambiyo senedi niteliğinde olmasının mahkemenin görevinin belirlenmesinde bir etkisinin bulunmadığına, yukarıda belirtilen Bölge Adliye Mahkemeleri arasındaki uyuşmazlığın bu şekilde giderilmesine kesin olarak" karar verildiği dolasıyla eldeki davada da görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu anlaşılmakla görev dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine, mahkememizin görevsizliğine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
KARAR : Gerekçede açıklandığı üzere;
1-Davanın HMK 114/1-c ve 115/2 maddeleri uyarınca USULDEN REDDİNE, İstanbul Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemeleri görevli olduğundan mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE,
2-Taraflardan birinin yasal süresi içinde (kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmesi halinde kararın kesinleştiği tarihten kanun yoluna başvurulması halinde bu başvurunun reddi kararının tebliğinden itibaren en geç iki hafta içerisinde) müracaat edildiğinde dosyanın görevli mahkeme olan İstanbul Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
3-Yasal süresi içinde (kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmesi halinde kararın kesinleştiği tarihten kanun yoluna başvurulması halinde bu başvurunun reddi kararının tebliğinden itibaren en geç iki hafta içerisinde) dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesi için taraflardan birinin müracaat etmemesi halinde davanın açılmamış sayılmasına karar verileceğinin taraflara ihtarına,
4-Yargılama harç ve giderleri hususlarının görevli mahkemece değerlendirilmesine,
Dair; gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere, tarafların yokluğunda dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda karar verildi.05/03/2024

Katip ...
e-imzalı

Hakim ...
e-imzalı