İSTANBUL 11. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C.
İSTANBUL
11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2021/142 Esas
KARAR NO :2024/370

DAVA:Menfi Tespit (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:30/10/2015
KARAR TARİHİ:23/05/2024

Yukarıda tarafları ve konusu yazılı davanın mahkememizce yapılan açık yargılaması sonrasında;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalıdan 3.000.000 TL tutarında inşaat malzemeleri alımı hususunda davalı ile prensipte anlaştıklarını, davalının inşaat malzemelerinin satış bedeline karşılık 3 adet 1.000.000 TL bedelli açık bono istediğini, müvekkilinin, davalının mal teslim vaadinden önce 1.000.000 TL bedelli 3 adet açık senedi tanzim ederek davalıya verdiğini ancak, davalının açık senedi almasına rağmen 3.000.000 TL değerinde mal teslimi yapmadığını ve senetleri .... İcra Müdürlüğünün ... E sayılı dosyasından takibe koyduğunu, senetlerin üzerine davalı tarafça malen ibaresinin yazıldığını, davalı tarafça müvekkiline hiçbir suretle mal teslimi yapılmadığını ileri sürerek dilekçesinde bildirdiği diğer nedenlerle 26/01/2005 tanzim 30/01/2012 tediye tarihli 1.000.000 TL bedelli, 26/01/2005 tanzim 28/02/2012 tediye tarihli 1.000.000 TL bedelli, 26/01/2005 tanzim 30/03/2012 tediye tarihli 1.000.000 TL bedelli 3 adet bono için .... İcra Müdürlüğünün ... E sayılı dosyasından davacı hakkında takip başlatan davalıya borçlu olmadığının tespitine, davalının kötüniyet tazminatına mahkumiyetine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; açılan davaya karşı zamanaşımı itirazında bulunduklarını, davacının ... Ticaret Ltd. Şti.'nin kurucusu ve ortağı olduğunu, davacının ... ... İth.ve İhr. A.Ş., ... ....ve Tic. A.Ş.ve ... Tic. Ltd. Şti.'nin kurucusu olduğunu, müvekkili şirket ile tüm bu şirketlerin ticari ilişkisi bulunduğunu, müvekkili şirket ile dava dışı ... Tic. Ltd. Şti.'nin ticari ilişkisine ilişkin tüm kayıtların ticari defterlerinde bulunduğunu, dava dışı şirketin müvekkiline olan borçlarına karşılık davacının kefil olduğunu ve borçların teminatı olarak takibe konu senetleri tanzim ederek müvekkili şirkete verdiğini, senetlerin müvekkili şirketin defterlerine kaydedildiğini ve hesaplarına işlendiğini, davacı ile müvekkili şirket arasında gerçek bir hukuki ilişki bulunmadığını, müvekkili şirket tarafından dava dışı ... Tic. Ltd. Şti.ne karşı başlatılan takiplerin itirazsız kesinleştiğini ancak, müvekkili şirketin dava dışı şirketten alacaklarını tahsil edememesi nedeniyle davacı tarafından teminat olarak verilen senetlerin, teminata ilişkin alacağın da ödenmemesi üzerine takibe konulduğunu, davacının davasını ispat etme zorunluluğunun bulunduğunu ileri sürerek dilekçesinde bildirdiği diğer nedenlerle davanın reddini savunmuş, davacının kötüniyet tazminatına mahkumiyetine karar verilmesini talep etmiştir.
Mahkememizce yapılan yargılama sonrasında 20/09/2018 tarih 2015/... Esas 2018/... Karar sayılı kararla, davanın reddine; takibin durdurulmasına karar verildiği ancak, infaz edilmediği ve bu nedenle İİK'nun 72/4.maddesindeki koşulların gerçekleşmediği anlaşıldığından davalı tarafın tazminat isteminin reddine karar verilmiş; verilen karar davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14.HD'sinin 22/01/2021 tarih 2019/... E. 2021/... K.sayılı kararıyla; "Dava, kambiyo senedine dayalı icra takibine konu edilen senetlerin davalı nezdinde bedelsiz kaldığı iddiasıyla İİK'nın 67.maddesi uyarınca açılmış bir menfi tespit davasıdır.
İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, yukarıda açıklanan gerekçelerle, davanın reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekili tarafından, yasal süresi içerisinde istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.
İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, istinaf başvuru nedenleriyle ve kamu düzenine aykırılık yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.
Davaya konu üç adet bononun yapılan incelenmesinde; lehtarının davalı, keşidecisinin ise davacı oduğu, bonoların yasal unsurlarının tam olduğu ve senetlerin veriliş sebebi kısmında "malen" kaydının bulunduğu anlaşılmaktadır.
Olayımızda olduğu gibi "Bedeli malen ahzolunmuştur" kaydını içeren bir kambiyo senedinin, karine olarak teslim alınan bir mal karşılığında düzenlendiğinin kabulü gerekir. Bu durumda, borçlu olmadığını iddia eden keşidecinin, keşide edilen bono karşılığında kendisine mal teslim edilmediğini ve dolayısıyla bu senetten dolayı borcunun bulunmadığını kanıtlaması zorunludur. Ancak, davalı taraf senedin teminat senedi olduğunu ileri sürmekle, senedi talil ettiğinden, ispat yükü davalı tarafa geçmiştir ( Yargıtay HGK'nun 04.03.2015 tarihli, 2013/1409 E -2015/ 885 K. sayılı emsal kararı). Bu durumda, ispat yükü üzerinde olan davalıya, savunmasını ispat olanağı tanınmalıdır.
İlk derece mahkemesince 28.06.2016 tarihli celsede tarafların ticari defterleri incelenmek suretiyle bilirkişiden rapor alınması yönünde ara karar kurulmuştur. İlk derece mahkemesince yargılama aşamasında alınan 05.12.2016 tarihli bilirkişi raporunda, ara karar doğrultusunda sadece Kale'nin ticari defterleri incelenmiş, 31.12.2011 tarihi itibariyle dava dışı ... şirketinin Kale'ye 2.933.664, 36 TL borçlu olduğu tespit tespit edilmiştir.
Dava dışı ... Tic. Ltd. Şti.'nin yetkilisinin elinin ürünü olduğu ilk derece mahkemesince alınan grafolog bilirkişi raporu ile ortaya çıkan “Teslim Tesellüm Tutanağı” isimli belgenin incelenmesinde; belgenin üzerinde Kale ile ... arasındaki ticari ilişki kapsamında eldeki dava konusu 3 adet bononun, ...'ın doğmuş, doğacak borçlarına karşılık verildiğinin yazılı olduğu anlaşılmaktadır. Bu belge davalı tarafından, defter incelemesi aşamasında sunulmuştur. HMK'nın 145. maddesi uyarınca, taraflar, kanunda belirtilen sürelerden sonra yeni delil sunamazlar. Ancak, delilin sonradan ileri sürülmesi yargılamayı geciktirme amacı taşımıyorsa veya süresinde ileri sürülememesi ilgili tarafın kusurundan kaynaklanmıyorsa, mahkeme o delilin sonradan gösterilmesine izin verebilir.
Somut olayda davalının yargılamayı uzatmak amacıyla hareket ettiğini gösteren bir bulgu bulunmamaktadır. İspat yükü de az yukarıda bahsi geçtiği üzere davalıdadır. Davalının, bu senetlerin teminat senedi olduğuna ve teminat fonksiyonun gerçekleştiğine, yani veriliş amacına göre davalının bonolar nedeniyle alacaklı olduğuna dair savunmasını incelemek ve davalıya ispat imkanı tanımak gerekir.
O halde ilk derece mahkemesince dava dışı .... Şirketi'nin ticari defterlerinin incelenmesi yönünde ara karar oluşturulmak suretiyle, senedin teminat senedi olarak verildiğine dair savunma üzerinde durularak .... Şirketin'in davalıya borcunun olup olmadığı, varsa miktarının ne olduğu, senetlerin bu borcun teminatı olduğuna dair savunmanın yerinde olup olmadığı üzerinde durularak sonuca gidilmelidir.
İlk derece mahkemesi, ispat yükü yanlış değerlendirilerek ve yukarıda açıklanan deliller toplanıp değerlendirilmeden karar vermiştir. Bu deliller, davanın çözümünde oldukça önemli deliller olup bu eksikliğin ilk derece mahkemesince tamamlanması sonrasında bir karar verilmesi gerekir." neden ve gerekçesi ile mahkememiz kararı kaldırılmış ve dosya yukarıdaki esasa kaydedilerek yargılamaya devam olunmuştur.
İstanbul BAM 14. HD'nin yukarıda özetlenen kararında açıklandığı üzere; dava konusu bonoların, davalı şirket ile dava dışı Tasfiye sürecine giren .... ltd Şti arasındaki ticari ilişki kapsamında adı geçen dava dışı şirketin, davalı şirkete doğmuş veya doğacak borçlarının teminatı olarak davacı keşideci tarafça düzenlenerek davalıya verildiği tartışmasız olup; bonoların teminat fonksiyonunun gerçekleştiği yani, veriliş amacına göre davalının bonolar nedeniyle dava dışı şirketten alacaklı olduğu yönündeki savunmanın, bu savunmayı ileri süren davalı tarafça ispatlanması zorunludur.
BAM kararı öncesi davalı taraf defterleri üzerinde yaptırılan bilirkişi incelemesine göre davalının, dava dışı şirketten 2.933.664,36 TL alacaklı olduğu belirlenmiş ise de;
İstanbul BAM 14. HD'sinin kararı gereğince, dava dışı şirketin (... ... Ltd Şti) ticari defter ve kayıtları üzerinde inceleme yapılmasına karar verilmiş ancak, tüm araştırmalara karşın, bu şirketin ticari defter ve kayıtlarına ulaşılamamıştır. Davalı tarafın kendi defterlerinde tek taraflı olarak yapmış olduğu kayıtlar, alacağın varlığını ispata elverişli değildir. Bu durumda, yukarıda özetlendiği şekliyle alacağın varlığı ve miktarını ispat yükü kendisinde olan davalı tarafça alacağın varlığı ve miktarı ispatlanamamış olduğundan, bu alacağın teminatı olarak verildiği anlaşılan dava konusu bonoların bedelsizliği nedeniyle aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
H Ü K Ü M : Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere;
Davanın KABULÜ ile,
1-....İcra Müdürlüğü'nün ... Esas Sayılı takip dosyasında talep edilen alacaktan ve bu takip konusu 3 adet bonodan dolayı davacı takip borçlusunun davalı takip alacaklısına karşı borçlu olmadığının tespitine,
2-Koşulları gerçekleşmediğinden davacı tarafın tazminat isteminin reddine,
3-Alınması gerekli 283.684,45 TL karar ve ilam harcından 70.921,11 TL tamamlama harcından mahsubu ile geriye kalan 212.763,34 TL harcın davalıdan alınıp maliyeye gelir kaydına,
4-Davacı taraf vekille temsil olunduğundan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesap ve taktir olunan 326.586,94 TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafça yatırılan ve önceki kararda hesaplanan 27,70 TL başvuru harcı, 70.921,11 TL tamamlama harcı, 4,10 TL vekalet harcı, 2.550 TL bilirkişi ücreti, 550,30 TL tebligat giderleri olmak üzere toplam 74.053,21 TL yargılama giderinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,
6-Taraflarca yatırılan gider avansından geriye kalanın karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzünde, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere oy birliğiyle verilen karar açıkca okunup, usulen anlatıldı. 23/05/2024

Başkan ...
¸e-imzalı
Üye ...
¸e-imzalı
Üye ...
¸e-imzalı
Katip ...
¸e-imzalı