İSTANBUL 11. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C.
İSTANBUL
11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2018/374 Esas
KARAR NO :2024/280

DAVA:Tazminat
DAVA TARİHİ:25/04/2018
KARAR TARİHİ:29/04/2024

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ...’ m. 06.02.2014 tarihli 5 yıl süreli Bayilik Sözleşmesi ile Sıvılaştırılmış Petrol Gazlan (LPG) dağıtım şirketi olan ... A.Ş. ile bayilik sözleşmesi imzaladığı. 06/02/2019 tarihinde sözleşmenin sona ereceğini, sözleşmenin konusu davalı ...’ın, davacı şirketten aldığı LPG ’yi düzenli şekilde abonelere aktarması olup. 2017 yılı Ağustos ayından sonra davacı ...Ş.'nden LPG alımı yapmadığı görüldüğünü, Bayilik Sözleşmesine uygun çalışma için davalının LPG alımlarının düzenli, karşılıklı ekonomik ve ticari koşullara uygun olması gerekmekte, aksi durumda davacının bayilik sözleşmesinden ticari bir fayda sağlayamayacağından, Bayilik Sözleşmesine göre 30 günden
uzun süreli ile LPG alımı yapmaması davacı müvekkile sözleşmeyi tek taraflı fesih hakkı verdiğini, davalının müvekkili nezdinde protesto edilen senetleri bulunduğunu, bu sebeplerle davalının bayilik sözleşmesi .... Noterliği’nin 1 Kasım 2017 tarihli ve ... nolu ihtarnamesi ile feshedilerek: mülkiyeti davacıya ait olan 2.590 adet LPG tüpünü iade etmesi talep edildiğini, iade edilmeyen tüplerden kaynaklanan tazminat talebi, iade edilmeyen tüplerden kaynaklı tazminat talebi: davacının zilyetliğinde: mülkiyeti müvekkile ait: 1350 adet 2 kg’lık, 1210 adet 12 kg’lık, 18 adet 24 kg’lık, 12 adet 45 kg’lık olmak üzere toplam da 2.590 adet LPG tüpü bulunduğu, tüplerin bayilik sözleşmesinin 1. maddesine göre, sözleşme sona erdiğinde 15 gün içindedavacıya teslim edilmesi gerekmesine rağmen halen teslim edilmediğini, bayilik sözleşmesinin 25. maddesine göre bayilik ilişkisinin bitmesi halinde bayi elindeki tüpleri teslim etmediği takdirde ... A.Ş.’nin beher tüp başına imalat bedeli kadar cezai şart talep etme hakkı doğduğunu, bu tüplerin imalat bedellerinin tespit edilemediğini, bu nedenle İmalat bedellerinin ... Ltd. Şti.’den sorulmasını ve yapılacak bilirkişi incelemesi ile talep edebileceğiniz cezai şart tutarının tespit edilmesini talep ettiklerini, davalının 11.959.57 TL tüp depozito alacağını huzurdaki davaya konu taleplerden takas edildiğini beyan ettiklerini. Kar mahrumiyeti talebi: davalının, sözleşmenin feshine sebebiyet vermekle, müvekkilin zarara uğramasına neden olduğu, bu nedenle Bayilik sözleşmesinin 21/ a maddesine göre müvekkilin uğradığı müspet zararı (kar mahrumiyetini) tazmin etmek durumunda olduğunu, davalı bayilik sözleşmesinin feshinden önceki bir senelik sürede 42.001 Kg LPG satışı yaptığını, bu nedenle sözleşme olağan şartlarda devam etseydi, davalı LPG satışlarına deva edecek ve müvekkil de kar etmeye devam edeceğinden Sözleşmenin süresinden önce davalının kusuru ile sona ermiş olması sebebi ile müvekkilin bu kardan mahrum kaldığını, dağıtım şirketlerinin ton başına kar payı sözleşmenin feshi tarihindeki LPG Ana depo fiyat cetvelinde gösterildiği üzere 255 TL/ton olduğunu,
müvekkilinin kar mahrumiyetinin, yapılacak bilirkişi incelemesi ile tespit edilmesini talep ettiklerini, Cezai şart talebi: davalı tarafın, sözleşmenin 21/b maddesine göre sözleşmeye aykırı davranışlarından dolayı sözleşmenin feshine neden olduğundan cezai şart ödemekle yükümlü olduğu, Cezai şart hesabı bayinin son bir yıl içinde en yüksek LPG alımı yaptığı aya ait ton miktarının kaç adet 12 kg’lık tüpe tekabül ettiği bulunarak, bu sayının sözleşmenin feshi tarihindeki 12 kg’lık tüplü LPG perakende satış fiyatının çarpımıyla hesap edileceğini; davalı son 1 yılda en yüksek LPG alımını Mayıs 2017 ayında 5.756 kg ile yaptığını, davalının bayilik bölgesi olan ... ilinde fesih tarihinde 12 kg'lık tüplü LPG ’nin perakende satış fiyatının 89.00 TL olduğunu, o halde müvekkilin: 5.766 12 X 89.00 = 42.764,50-TL cezai şart talep hakkı doğduğunu, bayilik sözleşmesinde kararlaştırılan cezai şartın, ifaya eklenen cezai şart niteliğinde olduğunu, dolayısıyla hem müspet zararın (kar mahrumiyeti) hem de cezai şartın aynı anda talep edilebileceğini belirterek, fazlaya ilişkin haklan saklı kalmak kavdı ile; tüplerin iade edilmemesi sebebiyle tazminat taleplerinin, bilirkişi tarafından davalının takas edilen depozito alacağı da mahsup edilmek suretiyle hesaplandığında artırılmak üzere 1,000,00-TL, kar mahrumiyeti olarak bilirkişi tarafından hesaplandığında artırılmak üzere şimdilik 1,000.-TL, Cezai şart olarak fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla 15.000,00-TL olmak üzere şimdilik toplam 17.000,00-TL’nin fesih ihtarnamesinin tebliği tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faiz oranı üzerinden faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir. Davacı vekili mahkememize sunmuş olduğu 05/12/2023 tarihli ıslah dilekçesi ile; Sözleşmenin feshinden kaynaklı tazminat alacağımızın 171.732,67-TL üzerinden ıslah tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte tahsilini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; ava dilekçesi ekinde davacı tarafın delil alacak taleplerine dayanak gösterdiği ek - 1 06.02.2014 tarihli sıvılaştırılmış petrol gazları ( LPG ) Tüplü bayiliği sözleşmesi tarafıma tebliğ edilmediğini, davacı şirketin bu sözleşmeyi tarafına teslim etmediğinden, bu delil olarak sunulan sözleşmenin ve davacının delil olarak gösterdiği Ek - 3 tüplerin adetlerini gösterir liste ve tüp teslim belgelerinin tarafına tebliğini talep ettiğini, davacı şirketin, bayi olarak teslim ettiği tüplerin birim fiyatlarından daha düşük bedelle tali bayilere, satışa hazır ürün teslim etmesi nedeniyle bu işten gelir elde edilmemesi, zarar etmesi nedeniyle, davacı şirketten tüp alma ve piyasada pazarlama işini terk etmek, tüp satış işini tasfiye etmek zorunda kalıp, dava tarihi itibariyle tüp satış işi yapmamakta olduğunu, davacı şirketin dava dilekçesinde bahsettiği gibi ‘'davacı şirketin sözleşmeyi tek taraflı olarak feshettiğini”, davacının sözleşmeyi feshi nedeniyle aleyhe açılan davanın reddine karar verilmesini talep ettiğini, davacının iade edilmeyen tüp bedeli alacaklarının tahsiline yönelik talebin reddine karar verilmesini talep ettiğini, davacı 1350 adet 2 kg’lık, 1210 adet 12 kg’lık, 18 adet 24 kg’lık, 12 adet 45 kg’lık olmak üzere toplamda 2.590 adet LPG tüpü olduğunu iddia ettiğini, davacının delil olarak sunduğu, tarafına tebliğ edilmeyen Ek-3 tüplerin adetlerini gösterir liste ve tüp teslim belgelerinin tarafına tebliğini talep ettiğini, bayilik sözleşmesi devamı sırasında abonelere teslim edilen tüplerin sistemde kayıtlı olduğunu, davacının sözleşmenin iptalinden sonra ... ile yeni sözleşme yaptığı, abonelerin boş tüpleri bu şirkete verip dolu tüpleri bu şirketten teslim aldığını,davacının kar mahrumiyeti talebinin reddine karar verilmesini, davacının sözleşmeyi kendisinin feshettiğini, talebinin hukuki dayanağı olmadığını, Fesihten önce 42.001 Kg. LPG satışı yaptığını, sözleşmenin devam etmesi halinde satışların devam edeceğini ve davacının kar elde etmeye devam edeceği iddiasının soyut ve hayali olduğunu, davacı şirketin piyasa müşteri portföyünün değişmeyeceğini, sözleşmesi iptal olan davalı bayiden temin edemediğinde tüpü yeni bayiden talep edeceğini, böylece satışın değişmeyeceğini, kar elde etmeye devam edeceğini bu nedenle kar yoksunluğunun gerçekleşmediğini, davacı şirketin cezai şart talebinin de -davacının sözleşmeyi kendisinin feshetmesi nedeniyle sözleşmenin cezai şart koşulunun geçersiz olduğundan dolayı, davacı talebinin ve aleyhine açılan davanın reddini talep etmiştir.
DELİLLER:
Davacı taraf delil olarak; 06.02.2014 tarihli Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Tüplü Bayiliği Sözleşmesi, .... Noterliği 01.11.2017 tarih ... yev. no. İhtarnamesi, davalı elindeki tüplerin adetlerini gösteren liste ve tüp teslim belgeleri, davalıya ait LPG satış miktarları, LPG Ana Depo Fiyat Cetveli, Fesih tarihindeki tavan perakende ve tesis çıkış fiyatları, Cari hesap tablosu, bilirkişi incelemesi, keşif, tanık, yemin ve her türlü yasal delillere dayanmıştır
Davalı taraf delil olarak; avacı şirketin davalıdan sonra Amaysa ilçesinde hayilik sözleşmesi yaptığı ... ile yaptığı bayilik sözleşmesi, davacı ile yapılan ve taraflarına verilmeyen bayilik sözleşmeleri, davacı ile yapılan yazışmalar ve evrak delillerine dayanmıştır
Bilirkişi raporu:
Dosyanın teknik bilgi ve bilirkişi incelemesi gerektirmesi nedeniyle, dosya Prof. Dr...., SMMM ... ve akaryakıt uzmanı...'a tevdi edilmiş ve bilirkişiler mahkememize sunmuş oldukları 22/02/2021 tarihli heyet raporlarında; davalının, davacı şirketin, bayi olarak teslim ettiği tüplerin birim fiyatlarından daha düşük bedelle tali bayilere, satışa hazır ürün teslim etmesi nedeniyle bu işten gelir ekde edilmemesi nedeniyle özel olarak, ayrıca ... İlinde de doğalgaz kullanılmaya başlanması üzerine genel olarak LPG tüplü gaz satışlarının azalması nedeniyle ticaretine devam edemediğini, taraflar arasından münfesih bayilik sözleşmesine göre iade edilmeyen tüpler ile ilgili hesaplamanın davacı'nın defter ve kayıtlarına uygun olarak yapılması gerektiği, ancak davacı taraf defterlerinin satış ve depozito kayıtlarının VUK 218 e uygun olmadığının, gerekli belge ve bilgileri içermediğini iddia edilen rakamlarının tarafımızdan tespit edilemediğini, sözleşmeyi davacı tarafın sona erdirdiği ve 2 ayda yeni bayi sözleşmesi yaptığı için davacının makul süre olarak kabul edilebilecek bir süre içerisinde yeni bir bayilik tesis ettiği ve bu kapsamda kar mahrumiyetine ilişkin bir mağduriyeti olmadığını, taraflar arasında sözleşme devam ederken elde edilen karlılık oranlarının, pazara davacı tarafın müdahale ederek ucuza ürün sattırdığı ancak yanlış pazarlama politikası sonucu kendileri kar elde ederken bayinin zarar ettiğini, taraflar arasında yaşanan ticari anlaşmazlıkların kazananının bölgede yaşayan ve Tüplü LPG kullanan müşteriler olduğu ve kamu faydasının ortaya çıktığını, davacının bayilik sözleşmesini feshetmesinde asıl nedenin davalı bayinin ödeme güçlüğü içinde olduğu protestolu bir çok senedinin fesih sonrası yasal takibi sonunda tahsil edildiği muavin defter incelemesinden anlaşıldığı, davalının önceden de ödeme güçlüğü yaşadığı cezai şartlarla tamamen ekonomik mahvına sebep olunacağının tahmin edildiğine dair rapor sunmuşlardır.
Mahkememiz 17/06/2020 tarihli ara kararı ile davalı tarafın ticari defter ve belgeleri incelenmek üzere dosya ... Asliye Hukuk Mahkemesine tevdi edilmiş ve bilirkişi ... 2020/36 Talimat numarasıyla mahkememize sunmuş olduğu 14/09/2020 tarihli raporunda; Davacı ile davalı arasında, 06.02.2014 tarihi itibariyle 5 yıl süreli olarak Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Bayilik Sözleşmesi imzalanmış ve ticari borç alacak ilişkisi başlamış, davalı taraf gelir elde edemediğinden bahisle 2017 Ağustos ayından sonra LPG alımı yapmamıştır. Davacı da işlerinin devamını sağlamak maksatlı sözleşmesini 30.10.2017 tarihi itibariyle .... Noterliği vasıtasıyla feshetmiştir. Davalının defter, belge ve kayıtları incelenmiş olup, kanun ve nizama uygun bir şekilde tutulduğu, açılış ve kapanış onaylarının yapıldığı, yıllar itibariyle açılış ve kapanış rakamlarının birbiriyle uyumlu olduğu tarafından izlenmiş, davalı taraf davacıya ait cari hesabı 320.05 ile 120.04 hesaplarında takip etmiştir. Bu hesaplarda 2017 sonu itibariyle borç alacak bakiyesi bulunmamakta olduğunu, tüp alışları kontrol edildiğinde 153.18.02 ile 153.20.18.02 hesaplarında kayıtların izlendiği ve 2017 yılı sonu itibariyle kdv hariç 461.245,07 TL tüp envanterinin bir sonraki seneye devir ettiğini görülmekte olduğunu, davalının son bir yıl içindeki tüp alışları kontrol edildiğinde, en fazla alış 2017 Mayıs ayı içinde 5756 kg. Olarak yapılmış, davalı tarafın tüp satışlarından yapmış olduğu karlar yıllar itibariyle 2014 yılı 41.406,19 TL, 2015 yılı 30.170,39 TL, 2016 yılı 30.037,62 TL ve 2017 yılı 7.924,41 TL dir. En son 30.08.2017/... ...Lokantasına kesilen faturada 12 kg lık tüp fiyatının kdv dahil 58,00-TL olduğuna dair rapor sunmuştur
Mahkememiz 09/07/2021 tarihli ara kararı uyarınca davalı tarafın ticari defter ve belgeleri incelenmek üzere ... Mahkemesine talimat yazılmasına karar verildiği ve bilirkişi ... 72 Talimat numarasıyla mahkememiz 02/04/2021 havale tarihli raporunda; Davacı ile davalı arasında, 06.02.2014 tarihi itibariyle 5 yıl süreli olarak Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Bayilik Sözleşmesi imzalanmış ve ticari borç alacak ilişkisi başlamış, davalı tarafın gelir elde edemediğinden bahisle 2017Ağustos ayından sonra LPG alımı yapmamış, davacı da işlerinin devamını sağlamak maksatlı sözleşmesini30.10.2017 tarihi itibariyle .... Noterliği vasıtasıyla feshetmiş, davalının defter, belge ve kayıtları incelenmiş olup, kanun ve nizama uygun bir şekilde tutulduğu, açılış ve kapanış onaylarının yapıldığı, yıllar itibariyle açılış ve kapanış rakamlarının birbiriyle uyumlu olduğu tarafından izlenmiş, davalı taraf davacıya ait cari hesabı 320.05 ile 120.04 hesaplarında takip etmiş, bu hesaplarda 2017 sonu itibariyle borç alacak bakiyesi bulunmamakta olduğunu, tüp alışları kontrol edildiğinde 153.18.02 ile 153.20.18.02 hesaplarında kayıtların izlendiği ve 2017 yılı sonu itibariyle kdv hariç 461.245,07 TL tüp envanterinin bir sonraki seneye devir ettiği görülmekte olduğunu, davalının elinde bulunan tüp ile depozito miktarları, defterlerin bu hususun tespit edilmesine uygun bir şekilde tutulmamasından dolayı tespit edilememiş, son bir yıl içindeki tüp alışları kontrol edildiğinde, en fazla alış 5756 kg olarak 2017 Mayıs ayı içinde yapılmış, davalı tarafın tüp satışlarından yapmış olduğu karlar ortalama olarak hesap edilmiş ve yıllar itibariyle 2014 yılı 41.406,19 TL, 2015 yılı 30.170,39 TL, 2016 yılı 30.037,62 TL ve 2017 yılı 7.924,41 TL olup, en son 30,08.2017/... ...Lokantasına kesilen faturada 12 kg lık tüp fiyatının kdv dahil 58,00 TL olduğuna dair rapor sunmuştur.
Mahkememiz 01/11/2021 tarihli celsesinde alınan ara karar uyarınca dosya Pr.Dr...., SMMM ... ... ve akaryakıt uzmanı ... ... tevdi ediliş ve bilirkişiler mahkememize sunmuş oldukları 26/04/2022 tarihli raporlarında; dosyada yapılan incelemeler sonucunda davalının, 2017 yılı Ağustos ayından itibaren sözleşmenin 3. maddesi gereği bir aydan fazla süreli LPG alımı yapmaması ve borçlarını zamanında ödememesi suretiyle sözleşmeye aykırı davrandığı ve bunun (olağan) fesih sebebi sayıldığını, sözleşmenin devamının davacı açısından artık mümkün olmadığı, sözleşmeyi katlanılmaz ve çekilmez kılan bir haklı (olağanüstü) fesih sebebinin oluşup oluşmadığını, haklı fesih sebebi oluştuğu kararı durumunda: İade edilmeyen tüplerden kaynaklı tazminatın; davacı beyanındaki tüp sayısına göre 142.122 TL, davalı beyanındaki tüp sayısına göre 28.503-TL olarak hesaplandığını, Kar mahrumiyeti miktarının; 1.790,- TL olarak hesaplandığını, Ceza-i şart miktarının; ...’da 12 Kg’lık tüpün perakende satış fiyatının 89 TL olarak kabul edildiğinde 42.690,33-TL, ...’da 12 Kg’lık tüpün perakende satış fiyatının en son kesilen 30.08.2017/... tarih/no’lu faturadaki birim fiyat olan 58,00-TL olarak kabul edildiğinde 27.820,67 TL olarak hesaplandığına dair rapor sunmuşlardır.
Mahkememiz 23/05/2022 tarihli celsesinde bilirkişi heyetinden ek rapor alınmasına karar verilmiş olmakla, bilirkişiler mahkememize sunmuş oldukları 31/08/2022 havale tarihli ek raporlarında; taraflar arasındaki mezkûr sözleşmenin davacı tarafından haklı olarak feshedildiği mezkûr sözleşmenin davacı tarafından haklı nedenle feshedildiğinin kabulü hâlinde davacının iade edilmeyen tüplerden dolayı 142.122 TL tazminat talep edebileceğini, davacının kâr mahrumiyetinin 1.790 TL, cezaî şart talebinin 27.820,67 TL olarak hesaplanabileceğine dair ek rapor sunmuşlardır.
Mahkememiz 17/10/2022 tarihli celsesinde bilirkişi heyetinden ek rapor alınmasına karar verilmiş olmakla, bilirkişiler mahkememize sunmuş oldukları 12.06.2023 havale tarihli 2. ek raporlarında; 31.08.2022 tarihli bilirkişi heyeti raporundaki görüşlerinin değişmeyeceğine dair rapor sunmuşlardır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:
Dava, bayilik sözleşmesinin feshi nedeniyle, iade edilmeyen tüp bedelleri, kar kaybı ve cezai şart alacağının tahsili davasıdır.
Tüm dosya kapsamına göre; taraflar arasında 06/02/2014 tarihli 5 yıl süreli Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG)Tüplü Bayiliği sözleşmesi imzalandığı, davacı tarafça keşide edilen .... Noterliği'nin 01/11/2017 tarihli ... yevmiye nolu ihtarname ile; davalının 2017 yılı Ağustos ayından itibaren LPG alımı yapmadığını, sözleşmenin devamında ticari fayda kalmadığını, sözleşmeye göre 30 günden uzun süre ile LPG alınmaması halinde sözleşmeyi derhal fesih hakkının bulunduğunun, ayrıca davalının ödemeleri süresinde yapmadığını, 2016 yılında 8 adet 110.776,96 TL, 2017 yılında 4 adet 42.870,99 TL olmak üzere toplam 153.647,95 TL'lik senet ödenmediğinden protesto edildiğini, davacının cari hesabında davalının 01/11/2017 tarihi itibariyle protestolu senetten 70.362,70 TL'si (vade farkı hariç) vadeli senetten 5.634,00 TL'si olmak üzere toplam 75.996,70 TL borcu bulunduğunu, alacağın 7 gün içerisinde ödenmesini, bayilik sözleşmesini 30/10/2017 tarihi itibariyle feshettiğini, davalının zilyetliğinde bulunan davacıya ait 1.350 adet 2 kg'lık, 1.210 adet 12 kg'lık, 18 adet 24 kg'lık, 12 adet 45 kg'lık toplam 2590 adet tüpün 15 gün içerisinde iade edilmesini aksi halde beher tüp için imalat bedeli üzerinden cezai şart talep edeceğini bildirdiği, ihtarına tebliğine ilişkin evrak sunmadığı anlaşılmıştır.
Bayilik sözleşmesinin 19. Maddesine göre; bayinin 30 gün süre ile ...'dan LPG almaması durumunda, yine bayinin ...'la mutabık kaldığı ödeme araçlarından herhangi biri ile ödenmesi gereken borçlarını veya cari hesabında varolan borçlarını vadesinde ödememesi durumunda, ...'ın sözleşmeyi derhal fesih hakkının bulunduğu anlaşılmıştır.
Davalı ticari defter ve kayıtları üzerinde yapılan inceleme sonucu düzenlenen 14/06/2020 tarihli bilirkişi raporuna göre davalının en son 2017 yılı Ağustos ayında davacıdan LPG alımı gerçekleştirdiği 01/11/2017 tarihli ihtarname tarihi itibariyle davalının 30 günden uzun süre ile davacıdan LPG alımı yapmadığı bu halde davacının sözleşmenin 19. Maddesi uyarınca sözleşmeyi geçerli sebeple feshettiği anlaşılmıştır.
Davacı davayı başlangıçta 1.000,00 TL tüplerin iade edilmemesi nedeniyle tazminat, 1.000,00 TL kar mahrumiyeti, 15.000,00 TL cezai şart olmak üzere 17.000,00 TL dava değeri üzerinden açmış bilahare 05/12/2023 tarihinde sunduğu ıslah dilekçesi ile 142.122,00 TL tüplerin iade edilmemesi nedeniyle tazminat, 1.790,00 TL kar mahrumiyeti, 27.820,67 TL cezai şart olmak üzere toplam 171.732,67 TL alacak istemi olarak davasını ıslah etmiştir.
Davacının iade edilmeyen tüp bedellerinden kaynaklı alacak talebi yönünden yapılan incelemede; davacı iddia ettiği sayıda ve cinste tüpü davalıya teslim ettiğini ispatlamakla mükellef olup, sunduğu imzasız ve kaşesiz liste bu iddianın ispatına elverişli olmadığı gibi başkaca bir delil de getirememiştir. Ancak davalı vekili 28/10/2019 tarihinde sunduğu dilekçe ile müvekkilinde 150 adet 2 kg'lık, 300 adet 12 kg'lık, 18 Adet 24 kg'lık, 12 adet 45 kg'lık tüp bulunduğunu, bunları da davacı teslim almaya gelmediği için tüpleri ... bayiliği'ne emanete bıraktığını beyan ettiği, bu beyanın tevilli ikrar niteliğinde olduğu, şu halde artık kabul edilen miktarda tüp yönünden davacının tüpleri teslim almaktan kaçındığı, tüplerin davacıya veya bayiine teslim edildiği hususlarını ispat yükünün davalı da olduğu ancak davalının bu hususu ispat edemediği anlaşılmakla davalının kabulünde olan miktar kadar tüpü davacıya iade etmekle yükümlü olduğu anlaşılmıştır. Bu kapsamda 26/04/2022 tarihli bilirkişi raporuna göre; ... San. A.Ş.'nin imalat bedelleri esas alınarak hesaplanan iade edilmeyen tüp bedellerinin 28.502,00 TL olduğu anlaşılmıştır.
Davacının kar mahrumiyeti talebi yönünden yapılan incelemede; davacının davalı ile olan sözleşmeyi feshettikten iki ay sonra ... ile sözleşme yaptığı, bu halde davacının kar mahrumiyetinin fesih tarihinden yeni bayi sözleşme tarihi olan kadar ki 60 günlük süre için istenebileceği, bu konuda 26/04/2022 tarihli bilirkişi raporunda hesaplanan ve denetime elverişli olup mahkememizce de uygun bulunup hükme esas alınan rapora göre davacının kar mahrumiyetinin 1.790,00 TL olduğu anlaşılmıştır.
Davacının sözleşmenin 21/b maddesi uyarınca cezai şart ödemesi talebi yönünden yapılan incelemede; sözleşmenin 21. Maddesi uyarınca bayinin ...'ın sözleşmeyi feshine sebebiyet vermesi halinde; sözleşmenin 21/a maddesinde düzenlenen ...'ın mahrum kalacağı kar karşılığı tazminat isteminden ayrı olarak bayinin, son bir yıl içinde ...'dan aldığı LPG'nin en yüksek aya ait ton miktarının, sözleşmenin feshi tarihindeki 12 kg.lık tüplü LPG'nin perakende satış fiyatı baz alınarak bulunacak LPG perakende satış fiyatı ile çarpımı sonucu bulunan bedeli ...'a cezai şart olarak ödeyeceğinin kararlaştırıldığı, yukarıda açıklandığı üzere davacının sözleşmeyi geçerli nedenle feshettiği, bu duruma davalının sebebiyet verdiği, kararlaştırılan cezai şartın ifaya eklenen cezai şart niteliğinde olduğu, 26/04/2022 tarihli bilirkişi raporuna göre; davalının son 1 yılda en yüksek LPG alımını Mayıs 2017'de 5.756 kg ile yaptığı, davalının bayilik bölgesinde ... ilinde fesih tarihinde 12 kg'lık tüplü LPG'nin perakende satış fiyatının 89,00 TL olduğu, bu durumda 5766 / 12 x 89,00 TL = 42,764,50 TL davacının davalıdan cezai şart talep edebileceği ancak davacının bu alacak kalemi yönünden 27.820,67 TL cezai şart talebinde bulunduğu anlaşılmakla taleple bağlılık ilkesi gereği 27.820,67 TL yönünden alacağın kabulü gerekmiştir.
Sonuç olarak yukarıda yapılan açıklamalar uyarınca davacının 28.503,00 TL tüplerin iade edilmemesi nedeniyle tazminat, 1.790,00 TL kar mahrumiyeti, 27.820,67 TL cezai şart olmak üzere toplam 58.113,67 TL alacağının bulunduğu, davacının davalıdan alınan 11.959,57 TL tüp depozito bedelini iade edilmeyen tüp bedellerinden takas ettiğini beyan ettiği bu halde davacının 58.113,67TL-11.959,57TL = 46.154,10 TL alacağının bulunduğu, anlaşılmakla davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi açıklanan nedenlerle;
1-Davanın kısmen kabulü ile; 28.503,00 TL iade edilmeyen tüp bedelleri, 1.790,00 TL kar mahrumiyeti, 27.820,67 TL cezai şart olmak üzere toplam 58.113,67-TL den davacının takas defi dikkate alınarak 11.959,57-TL düşüldükten sonra kalan miktar olan 46.154,10-TL alacağın 17.000,00 TL'sinin dava tarihinden itibaren kalan kısmının ıslah tarihi olan 05/12/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince alınması gerekli 3.152,79-TL ilam harcının peşin alınan 290,32-TL ve bilahare ikmal edilen 4.169,60-TL ıslah harcı olmak üzere toplam 4.459,92 harçtan mahsubu ile fazla alınan 1.307,13-TL'nin karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
3-Davacı tarafından yatırılan 35,90 TL başvurma harcı ile 3.152,79 TL ilam harcı olmak üzere toplam 3.188,69 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan 5,20-TL vekalet harcı ve 10.720,63-TL tebligat/posta/bilirkişi gideri olmak üzere toplam 10.725,83-TL yargılama giderinden davanın kabul (% 26,87) ve red (%73,13)oranı dikkate alınarak hesap olunan 2.882,03 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
5-Davalı tarafından yapılan 450,00-TL yargılama giderinden davanın kabul (% 26,87) ve red (%73,13) oranı dikkate alınarak hesap olunan 329,08-TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, bakiye kısmın davalı üzerinde bırakılmasına,
6-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesap ve takdir olunan 17.900,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,
7-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesap ve takdir olunan 20.092,57-TL vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,
8-Davacı tarafça yatırılan ve harcanmayan gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde davacı tarafa iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup ana hatları ile anlatıldı. 29/04/2024

Katip ...
e-imzalı

Hakim ...
e-imzalı