İSTANBUL 1. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C.
İSTANBUL
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/463
KARAR NO : 2024/493

DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 13/07/2023
KARAR TARİHİ : 28/06/2024

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
(I) TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
(1) Davacı Tarafın İddialarının Özeti:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin işlettiği marketin mal ihtiyacını karşılamak amacıyla ... Limited Şirketi ile alışveriş yaptığını, bu ticari faaliyet kapsamında müvekkilinin sahibi olduğu ...'da mukim ... adlı markete satılan mala karşılık alınan çekin meşru hamili ...Limited Şirketi olduğunu, söz konusu çekin bu şirkete teslim edildikten sonra anılan şirketin ... şubesinden ...'daki şirket merkezine kargo ile gönderildiği sırada varış şubesi olan ... Şubesinde meydana gelen hırsızlık olayında kaybolduğunu, ekte sunulan kargoya dair fotoğraf ve kargo çalışanı ...'nın ... Polis Merkez Amirliğine verdiği 20.04.2023 tarihli ifadesine göre kargo dağıtım sırasında ... plakalı araçtan çalındığını, ...'nın şikayeti üzerine başlatılan ... C.Başsavcılığının ... sayılı soruşturması devam ettiğini, ayrıca da çekleri icraya koyan davalı hakkında ... Ticaret Limited Şirketi'nin şikayeti üzerine başlatılan...Başsavcılığının... Soruşturma sayılı dosyası üzerinden soruşturma devam ettiğini, zayi edilen çekin üçüncü şahısların ellerine geçmesi halinde hamilin mağdur olacağı, bu nedenle kötü niyetli üçüncü kişilerin haksız şekilde yararlanarak sebepsiz zenginleşmesine mahal vermemek ve müvekkilin mağdur olmaması için ihtiyati tedbir kararı verilerek ödeme yasağı konulmasına ve çeklerin kayıp nedeniyle iptaline karar verilmesi amacıyla .. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasıyla çeki iptali davası açıldığını, Mahkemece Ticaret Sicil Gazetesinde gerekli ilanlar yapıldığını, açıklanan tüm bu nedenlere ve Mahkemece resen öngöreceği diğer nedenlere binaen haklı davanın kabulüne; ... 13. İcra Müdürlüğü’nün ... E. sayılı dosyası üzerinden yürütülen icra takibinin, dayanak çekte lehtar olan müvekkil şirket cirosunun sahte olması sonucu alacaklının yetkili hamil olmaması ve takip hakkının da bulunmaması nedeniyle İİK 170/a-2 maddesi gereğince takibin iptaline, İİK'nın 72/3. maddesinde; ''İcra takibinden sonra açılan menfi tesbit davasında ihtiyati tedbir yolu ile takibin durdurulmasına karar verilemez. Ancak, borçlu gecikmeden doğan zararları karşılamak ve alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere göstereceği teminat karşılığında, mahkemeden ihtiyati tedbir yoluyle icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini isteyebilir” hükmü uyarınca icra veznesinde paranın alacaklıya ödenmemesi hususunda tedbir kararı verilmesini, yargılama harç ve giderleri ile avukatlık ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
(2) Davalı Tarafın Savunmalarının Özeti:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı ve dilekçesinde geçen ... şirketi birlikte hareket ettiğini, sürekli olarak aynı vekil aracılığı ile davalar ikame edildiğini, davacı yanın huzurda ki davaya ilişkin olarak aktif dava ehliyetinin bulunmadığı hususunun sabit olduğunu, davacı yanın beyanı itibari ile çekin ... ünvanlı şirkete teslim edildiğini, bu şirket tarafından zayi edildiği iddia edildiğini, davacı yanın buna ilişkin nasıl ve neye istinaden dava ikame ettiği hususunun taraflarınca anlaşılamadığını, huzurda ki davada davacı vekili olan kişi temelinde ... ünvanlı şirketin vekili olduğunu, davacı yanın imzasına yönelik bir itirazı olmaksızın ve ayrıca çeki ticari ilişkisinde kullanmış olduğu beyanı itibari ile huzurda ki davayı ikame etme hakkının bulunmadığını, davanın aktif dava ehliyetinin bulunmaması itibari ile reddi gerektiği hususunun sabit olduğunu, dava dilekçesinde ki tüm beyanların dava dışı şirket üzerine kurulmuş olduğunu, davacı yanın dava dışı şirket adına beyanlarla kendi adına dava ikame etmesi şeklinde bir usulün bulunmadığını, bu hali ile davanın reddi gerektiği hususu sabit olmakla davanın reddine karar verilmesini talep ettiklerini, davacı yanın çekte ki diğer cirantalara yönelik söylemleri asılsız olduğunu, diğer cirantalara yönelik ithamların müvekkili ile bir ilgisi olamayacağının açık olduğunu, davacı yanın kendi uydurmuş olduğu beyanları ile müvekkiline yönelik bir kötüniyet senaryosu ürettiğini, müvekkilinin bahsi geçen söylemler ile uzaktan yakından bir ilgisi bulunmadığını, çek ve bono gibi kıymetli evrakların kargoya tesliminin yasak olduğunu, bu beyanın asılsız olduğunu, kargo şirketlerinin çek ve bono teslim almadığı hususu kesin olan bir durum olduğunu, bu beyanlara asla itibar edilemeyeceğini, kargo şirketi aleyhine hiçbir dava ikame edilmemiş olması itibari ile iş bu beyanlara asla itibar edilemeyeceği hususunun sabit olduğunu, kabul anlamına gelmemek kaydı ile davacı yanın kendi beyanı itibari ile aktif dava ehliyetinin bulunmadığı hususu sabit olmakla davanın reddine, davacı yanın dava dışı şirket adına beyanlarda bulunmak sureti ile müvekkil aleyhine dava ikame etmiş olduğu açık olmakla, usul ve yasaya aykırı davaya ilişkin davacı yanın ihtiyati tedbir taleplerinin reddine, kargo şirketlerine çek veya bono gibi kıymetli evrak tesliminin yasak olduğu, buna ilişkin tek bir belge sunulmaksızın bu şekilde asılsız iddiada bulunulduğu hususu sabit olmakla yasal dayanaktan yoksun davanın reddine, Türk Ticaret Kanunu 792. Maddesi ve Konuya ilişkin Yargıtay içtihatları itibari ile müvekkilin çekte iyiniyetli yetkili hamil olduğu ve iş bu kazanımının korunması gerektiği hususu sabit olmakla davanın reddine, davanın reddi ile davacı yanın %20’den az olmamak üzere tazminata mahkûm edilmesine karar verilmesini savunmuştur.
(II) ÇEKİŞMELİ VAKIALAR HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER:
1-... Cumhuriyet Başsavcılığının ... Soruşturma sayılı dosyası,
2-... 13. İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyası,
3-... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası,
4-... Cumhuriyet Başsavcılığının ... Soruşturma sayılı dosyası,
5-... Cumhuriyet Başsavcılığının ... Soruşturma sayılı dosyası,
6-... 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası,
7-... 7. Asliye Ticaret Mahkemesinin ..., ..., ... Esas sayılı dosyaları,
8-... 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...Esas sayılı dosyası,
9-Tüm dosya kapsamı.
(III) DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE DEĞERLENDİRİLMESİ, SABİT GÖRÜLEN VAKIALAR, ÇIKARILAN SONUÇ VE HUKUKÎ SEBEPLER:
Davacının davası, davaya konu çekin çalındığından bahisle davalı tarafa borçlu olunmadığının tespiti(menfi tespit) davasıdır.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık temelde, davaya konu çekin davalıya usulüne uygun olarak devredilip devredilmediği, davacının davalıya çek nedeniyle borçlu olup olmadıkları noktasındadır.
Davalı ... tarafından, davacılar ve dava dışı diğer cirantalar hakkında ... 13. İcra Dairesinin ...Esas sayılı dosyasında dava konusu çeke dayalı olarak kambiyo senetlerine mahsus icra takibi başlatılmıştır.
Eldeki dava ise menfi tespit istemiyle açılmıştır.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu(TTK)'nun 788/1. Maddesinde, açıkça “emre yazılı” kaydıyla veya bu kayıt olmadan belirli bir kişi lehine ödenmesi şart kılınan bir çekin, ciro ve zilyetliğin geçirilmesiyle devredilebileceği düzenlenmiştir. Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır(TTK m. 790).
Dava konusu çekteki ciro silsilesi görünürde düzgün olup, şeklen çeki elinde bulunduran kişinin hamil sıfatını ispat eder niteliktedir. Ciro silsilesinde bir kopukluk söz konusu olmadığından hamil senedin illetten mücerret olması ilkesinden yararlanır.
TTK'nın 818/1-e maddesinin atfı ile çek hakkında da uygulanan TTK'nın 687. Maddesine göre, poliçeden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri başvuran hamile karşı ileri süremez; meğerki, hamil, poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun.
Davacılar çekte keşideci ve lehtar-ilk ciranta olup, çekin kendilerinde iken, çeki yasal olarak dava dışı ...A.Ş.'ye devrettiklerini beyan etmişlerdir. Davacılar, kural olarak kendi aralarındaki ticari ilişkiye ilişkin defileri hamile karşı ileri süremezler. Ancak, hamil, poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olursa bonodan dolayı kendisine başvurulan kişi şahsi def'ilere dayanabilir.
TTK'nın 792. Maddesine göre de, çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.
Dosya kapsamında mevcut soruşturma dosyası nazara alındığında dava konusu çekin davacının elinden rızası hilafına çıktığı kanaatine varılmıştır. Dosya kapsamında mevcut delillerden aksi yönde bir bilgiye rastlanılmadığı gibi davalının da aksi yönde bir savunması bulunmamaktadır.
Bu durumda davacının da davalının çeki kötüniyetli veya ağır kusurlu olarak iktisap ettiğini ispat etmesi gerekir. Bununla birlikte davalının çeki edinme nedenini açıklama mecburiyeti bulunmamaktadır, aksi düşüncenin kabulü çekin “mücerretlik” vasfını ortadan kaldırır.
Dosya kapsamı itibariyle davacı tarafın, davalının taraf olduğu aynı nitelikte çok sayıda dava bulunduğunu beyan etmesi üzerine, UYAP üzerinden yapılan inceleme sonucu, davalı hakkında farklı hırsızlık suçlarına konu çok sayıda çeki elinde bulundurması nedeniyle başlatılan ceza kovuşturması bulunduğu, bunun yanı sıra davalının farklı çok sayıda olayda, hırsızlık yoluyla elden çıkan çekleri benzer cirantalardan ciro yoluyla devralıp, bir çoğunu son hamil olarak farklı kişiler/firmalar aleyhine icra takiplerine konu ettiği tespit edilmiştir. Kargodan çalınan ve Türkiye'nin çeşitli yerlerinde kaybolan çek veya bonoların bir şekilde davalı şirketin eline geçmiş olması hayatın olağan akışına aykırı olup, bu durumda davalı şirketin basiretli bir işadamı gibi davranma yükümlülüğü gereği çekin iktisabında, gerekli dikkat ve özeni göstermemesi nedeniyle ağır kusurlu olduğunun kabulü gerekir(Yargıtay 11. HD'nin 26.05.2021 tarih, 2020/5570 E. - 2021/4450 K. sayılı kararı).
Yapılan yargılama, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre, davalının dava konusu icra takibine dayanak çekin meşru hamili olduğunu ispatlayamadığı, bu haliyle davalının davaya konu çekin meşru ve yetkili hamili olmaması nedeniyle davaya konu çek nedeniyle davacıdan alacaklı olmasının da söz konusu olmadığı, eş deyişle davacının davalıya dava konusu icra takibine dayanak çekten dolayı borçlu olmadığı anlaşılmakla davacının davasının kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM/ Gerekçesi yukarıda belirtildiği üzere;
Davacının davasının KABULÜNE,
1-Davacının ... 13. İcra Dairesinin ... Esas sayılı takip dosyasına dayanak ... seri numaralı 20/05/2023 keşide tarihli 38.488,00 TL bedelli çekten dolayı davalıya borçlu olmadığının tespitine,
Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan 2.629,12 TL nispi karar harcının, 657,28 TL peşin harçtan mahsubu ile noksan kalan 1.971,84‬ TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,
Davacı lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
Davacı tarafından yapılan toplam 50,00 TL yargılama gideri ile 657,28 TL peşin harç, 269,85 TL başvuru harcı toplamı 977,13‬ TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
Davacı tarafça dosyaya yatırılan 5.773,20 TL teminatın kararın kesinleşmesi ve talep halinde davacıya iadesine,
Davacı tarafından yatırılan bakiye gider avansının kararın kesinleşmesi üzerine davacıya iadesine,
Dair, davacı vekilinin yokluğunda davalı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi'nde İSTİNAF yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 28/06/2024

KATİP
¸e-imzalıdır

HAKİM
¸e-imzalıdır

Harç / Masraf Dökümü
Peşin Harç : 657,28 TL
Karar Harcı : 2.629,12 TL
Noksan Harç : 1.971,84‬ TL

Teminat : 5.773,20 TL

Davacı Gider Avansı
Yatırılan Avans : 710,00 TL

Davalı Gider Avansı
Yatırılan Avans : 00,00 TL

Yargılama gideri detayları
Posta Giderleri : 50,00 TL