İSTANBUL 1. ASLIYE TICARET MAHKEMESI

T.C.
İSTANBUL
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2020/18 Esas
KARAR NO : 2024/317

DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 08/01/2020
KARAR TARİHİ : 14/05/2024

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin işyerinde bilişim malzemeleri alım satım işe ile iştigal ettiğini, davacının 02/12/2019 tarihinde sahibi olduğu ... plaka sayılı aracında bulunan çanta içerisinde muhafaza ettiği iş evrakları ile davaya konu çekinde arasında bulunduğu çek yapraklarının olmadığını ve kaybettiğini anladığını, söz konusu kayıp olan çeklerden işbu dava konusu ... nolu çek ile ... nolu çeklerin sadece davacı imzası taşıdığını, diğer kısımlarının boş, diğer çeklerin ise imzasız ve tamamen boş bir şekilde kaybolduğunu, davacının çeklerin kaybolduğunu anlamasının akabinde aynı gün ... C.Başsavcılığına başvurduğunu, başvuruya istinaden ... soruşturma nolu dosyanın açıldığını, davacının başvuru tarihinden yaklaşık 1 ay sonra çek hesabının bulunduğu ... A.Ş tarafından 03/01/2020 tarihinde gönderilen maille davaya konu ... seri nolu çekin takastan sorulduğu bilgisinin verildiğini, davacı tarafından her ne kadar savcılığa başvurusunun bulunduğu söylenmişse de söz konusu çekin karşılıksızdır işlemine tabi tutulduğunu, çekin karşılıksız şeklinde yazdırılmasına müteakip ilgili bankada çek bilgilerini ve fotokopisini isteyen davacının çek fotokopisinin mail ile gönderildiğini, çek fotokopisini inceleyen davacı müvekkilinin çekte lehtar olarak davalı ... Ltd. Şti.'nin gösterildiğini, çekin ön yüzünde ... isminin yazıldığını ve yanında imzasının bulunduğunu, keşide tarihinin 03/01/2020 keşide yerinin İstanbul ve meblağın 25.000-TL olarak çek üzerine yazılarak tedavüle sokulduğunu, lehtar gözüken şirket tarafından ciro edilerek diğer davalı ... Ltd. Şti'ne verildiğini ve en son davalı ... tarafından takasa verilerek çekin yazdırıldığını öğrendiğini, davacı müvekkilinin ne çek lehtarını nede ciro yoluyla çeki eline geçiren ciranta ve hamillerini tanımadığını, davaya konu çekin tacir çeki olduğunu, davacının davalı lehtar ile arasında hiçbir zaman ticari bir ilişkisinin olmadığını, borcunun olmadığını, tanımadığını, diğer davalılarla ilgili de bilgisinin olmadığını, çekin üzerinde yazılı olanların davacı tarafça yazılmadığını, çekin zorunlu unsurlarının tamamlanarak tedavüle sokulup müvekkilinin borçlandırıldığını, öncelikle müvekkili davacının daha fazla mağduriyetine sebep olmamak açısından dava konusu ... seri nolu çekin icra takibine konu edilmemesi ve açılabilecek icra takiplerinin dava sonuçlanıncaya kadar durdurulması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesine, davalarının kabulü ile davacının davalılara borçlu olmadığının tespitine, dava konusu çekin hangi davalıda ise taraflarına iadesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile diğer davalı ... Ltd. Şti arasında ... tarih ... nolu Faktoring Sözleşmesi akdedildiğini, diğer davalı ... Şti'nin gerçekleştirdiği ön ödemeli faktoring işlemi çerçevesinde konu firma tarafından müvekkili şirkete dökümü yapılan dava konusu 1 adet çek ciro teslim edildiğini, Dava konusu çekin yasal süresi içinde müvekkili muhatap bankaya ibraz edildiğinde çekin karşılığının bulunmaması nedeniyle işlem yapılamadığına dair şerh düşüldüğünü, muhatap banka tarafından müvekkili şirkete herhangi bir ödeme yapılmadığını, muhatabına ibraz edilmesi üzerine tahsili olmayan çek bedelinin müvekkili şirket ile diğer davalı ... Tic. Ltd. Şti. Arasında faktoring sözleşmesine dayalı faktoring ilişkisi çerçevesinde ... Tic. Ltd. Şti'nden talep edildiğini, 08/01/2020 tarihinde 2.030,00-TL muhatap bankanın ödemekle sorumlu olduğu karşılıksız çek yaprak bedelinin muhatap bankadan tahsil edildiğini, kalan bakiyenin ise hiçbir dava açılmaksızın davalı ...Ltd. Şti tarafından 13/01/2020 tarihinde 3.000,00-TL, 22/01/2020 tarihinde 4.000,00-TL,24/01/2020 tarihinde 5.000,00-TL ve 30/01/2020 tarihinde ise başkaca faktoring işleminden mahsup edilmek suretiyle 10.970,00-TL olmak üzere müvekkili şirket hesaplarına ödendiğini, dava konusu çek aslının 04/02/2020 tarihinde diğer davalı ...Tic. Ltd. Şti'ne iae edildiğini,davacının dava konusu çek hakkındaki menfi tespit isteminin yerinde olmadığını, çeke ilişkin olarak müvekkili şirket aleyhine açılmış olan davanın reddinin gerektiğini, müvekkili şirketin genelge esaslarına uygun bir şekilde faaliyetlerini sürdürdüğünü, düzenli olarakta denetlendiğini, müvekkili olan şirketin BDDK'nın kararlarına ve yürürlükte olan yasa hükümlerine aykırı hiçbir işlem gerçekleştirmediğini, davacının menfi tespit talebinin ödeme davacı tarafından gerçekleştirilmediğinden haksız ve mesnetsiz olduğunu, dava konusu faktoring işleminin hukuka uygunluğunun denetlenmesi açısından da mahkeme tarafından dosyanın bilirkişiye gönderilmesine karar verilmesi halinde müvekkili şirket nezdindeki ticari defter ve kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılması durumunda davaya konu müvekkili şirket nezdinde yaptırılacak bilirkişi incelemesi neticesinde müvekkil faktoring şirketinin yetkili hamil olduğunu, müvekkili faktoring şirketinin çeki takibe ve tahsile yetkili olduğu, müvekkili faktoring şirketinin çek hakkında takip yapabileceği hususlarının kolaylıkla tespit edilebileceğini, tüm bu nedenlerle dosyaya sundukları deliller neticesinde aleyhe açılan haksız ve mesnetsiz davanın reddine karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE/
Asıl dava ve birleşen dava, kambiyo senetlerinden kaynaklanan menfi tespit davasıdır.
Dava konusu uyuşmazlığın asıl davada davacının ... seri nolu, 03/01/2020 keşide tarihli, 25.000,00 TL bedelli çek yönünden, birleşen .... 11. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasında ise, ...seri nolu, 18/01/2020 keşide tarihli, 25.000,00 TL bedelli çek yönünden, davalılara borçlu olmadığının tespiti hususlarından kaynaklandığı görülmektedir.
Asıl dava konusu, ...bank ... Şb. ... no.lu 03.01.2020 tarihli 25.000.-TL bedelli çekin; davacı ... tarafından keşide edilmiş olduğu, çek lehdarının davalı .. Tic. Ltd. Şti olduğu, çekin arka yüzündeki ciro silsilesine göre; davalı ... Ltd. Şti, davalı ...Tic. Ltd. Şti cirosu ile davalı ... A.Ş.'ne verilmiş olduğu görülmektedir .
Birleşen Dava konusu, ...bank ... Şb. ... no.lu 18.01.2020 tarihli 25.000.-TL bedelli çekin; davacı ... tarafından keşide edilmiş olduğu, çek lehdarının davalı ...Tic. Ltd. Şti olduğu, çek arka yüzündeki ciro silsilesine göre; davalı ... Ltd. Şti., davalı ...Ltd. Şti. Cirosu ile dava dışı ...Tic. A.Ş'ne verilmiş olduğu görülmektedir.
... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ...Soruşturma numarasıyla davacı tarafından 02.12.2019 tarihinde dava konusu çekler hakkında suç duyurusunda bulunulmuş olduğu, 04.12.2019 tarihli Karar ile; olay hakkında kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmiş olduğu, ayrıca 2020/49861 soruşturma numarası ile 23.12.2020 tarihinde dava konusu çekler hakkında suç duyurusunda bulunulmuş olduğu görülmektedir.
Davalı ...A.Ş. ile diğer davalı ...Tic. Ltd. Şti. arasında akdedilmiş 11.04.2019 tarihli 300.000,00'TL Limitli Faktoring Sözleşmesi” nin mevcut olduğu, Faktoring sözleşmesinin tarafı olan ... Tic. Ltd. Şti. tarafından, davalı ... Ltd. Şti. adına tanzim edilen 20.11.2019 tarihli ... no.lu 25.370,00 TL tutarındaki faturanın Faktoring sözleşmesi kapsamında davalı şirkete 21.11.2019 tarihinde 25.000,00 TL bedel ile temlik edilmiş olduğu, faturaya karşılık dava konusu 03.01.2020 tarihli ... no.lu 25.000,00 TL bedelli çekin davalı ... A.Ş. ne teslim edilmiş olduğu görülmektedir. Faktoring sözleşmesi çerçevesinde; dava konusu çeke ait faktoring işlemine istinaden, davalı faktöring şirketi tarafından davalı .... Ltd. Şti. banka hesabına 21.11.2019 tarihinde 23.995,00 TL havale yolu ile ödeme yapılmış olduğu ... Bankası dekontundan anlaşılmaktadır.
İhtilaf, rıza dışı elden çıkmış olan çek nedeniyle davacının borçlu olup olmadığının tespiti noktalarında toplanmakta olup davalı şirketin faktoring şirketi olması nedeniyle davalının iş bu çeki iktisap ederken 6361 Sayılı Finansal Kiralama ve Finansman Şirketleri Kanunu m.9/2 kapsamında ve 29257 Sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan Faktoring İşlemler Hakkında Uygulanacak Usul Ve Esasları Hakkında Yönetmeliği m.5/1 kapsamında üstüne düşen yükümlülükleri yerine getirip getirmediği ve bu nedenle iyi niyetli kabul edilip edilmediğinin tespiti noktalarından kaynaklanmaktadır. Anılan mevzuat hükümleri ve Yargıtay 11. HD'nin 30/06/2020 tarih 2019/4611 Esas ve 2020/3330 Karar sayılı içtihatlar kapsamında tedavül gören bir çeki iktisap eden faktoring şirketinin iyi niyetli kabul edilebilmesi için faktoring şirketinin faktoring işlemleri kapsamında aldığı çek bakımından gerekli istihbarat çalışmalarını yapıp çeki kendisine ciro ve temlik eden kişiden önce gelen cirantaların mail durumuna ilişkin de araştırma yapması gerektiğinden aksi halde iyi niyetli olduğunun kabul edilemeyeceği içtihat edildiğinden iyi niyetli olduğunu ispat yükü davalı faktoring şirketinde olduğu gibi bu hususun araştırılması bakımından taraf defter ve belgelerinin incelenmesi gerektiğinden ve taraf defter ve belgelerinin incelenmesi hukuk dışında özel ve teknik bilgiyi gerektiren hal olduğundan 6100 sayılı HMK m.266 gereği mahkemenin tarafların talebi yahut kendiliğinden vereceği karar ile bu hususları bilirkişiye tespit ettirmesi mümkündür.
Bu kapsamda mali müşavir ve faktoring uzmanı bilirkişi ...'ndan alınan 16/03/2022 tarihli bilirkişi raporu ile; davalı faktoring şirketi ile diğer davalı ...arasında akdedilen Faktoring sözleşmesi kapsamında davalı Faktoring şirketine temlik edilen fatura borçlusunun diğer davalı ... Ltd. Şti. olduğu, fatura karşılığında davalı şirkete teslim edilen dava konusu çekin arka yüzünde fatura borçlusu şirket cirosu ile ...'na verildiği, ve bu şirket tarafından davalı faktoring şirketine teslim edildiği, buna göre dava konusu çekin faktoring işlemine konu edildiği, böylece faktoring sözleşmesi çerçevesinde dava konusu çekin düzgün ciro silsilesi ile davalı şirkete ulaştığı ve dava konusu çek bedeline istinaden davalı faktoring şirketi tarafından ödeme yapılmış olduğu, davacı şirkete ait 2019 yılı Mizan dökümünde, dava konusu çek lehdarı ve ciro eden davalı şirketlere ilişkin herhangi bir kayıta rastlanılmamış olup, davacının söz konusu şirketler ile herhangi bir ticari ilişkisinin bulunmadığı, incelenen Ödenecek Çekler hesabında; asıl dava konusu ... no.lu ve birleşen dava konusu ... no.lu çeklere ilişkin herhangi bir kayıt bulunmadığı, dava konusu olmayan ... Seri numaralı çeklerin 30.11.2019 tarihinde kayıtlı olduğu, ...seri numaralı çekin 19.12.2019 tarihinde kayıtlı olduğu, ... seri numaralı çekin 26.12.2019 tarihinde kayıtlı olduğu, ... seri numaralı çekin 31.12.2019 tarihinde kayıtlı olduğu dosya kapsamıyla çekin davalı tarafından iktisapta davalının borçlunun zararına hareket etmekte kusurunun olup olmadığı hususunun mahkemenin takdirinde olduğu tespit edilmiştir.
6102 Sayılı TTK m.792 gereği rıza dışı elden çıkmış bir çeki eline geçiren 3. Kişi bakımından aleyhe sonuç doğurması için çeki eline geçiren kişinin kötü niyetle iktisap etmiş olması veya iktisapta ağır bir kusuru bulunması gerekmektedir. Ancak faktoring şirketlerinin, faktoring işlemleri sırasında çek iktisap ederken uymaları gereken usul ve esaslar 6361 Sayılı Finansal Kiralama ve Finansman Şirketleri Kanunu m.9/2'de ayrıca düzenlenmiş bu hükmün uygulanması 29257 Sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan Faktoring İşlemleri Hakkında Uygulanacak Usul Ve Esasları Hakkında Yönetmeliği m.5/1 ile de ayrıca detaylandırılmıştır. Bu kapsamda faktoring işlemleri çerçevesinde çek iktisap eden davalı faktoring şirketinin rıza dışı elden çıkan bir çeki iktisap bakımından iyi niyetli kabul edilebilmesi için anılan düzenlemeler ile öngörülmüş olan yükümlülüklerini harfiyen yerine getirmesi gerekmekte olup bu yükümlülüklerini ifa ettiği bakımından ispat yükü ise kendisine düşmektedir. Nitekim Yargıtay 11. HD'nin 30/06/2020 tarih 2019/4611 Esas ve 2020/3330 Karar sayılı kararında "... Faktoring şirketinin dava konusu çekleri alırken gerekli istihbarat çalışmasını yapıp yapmadığı, dava dışı ...'ın ve önceki cirantaların mali durumuna ilişkin değerlendirme yapıp yapmadığı ve diğer yükümlülükleri yerine getirip getirmediği hususlarında araştırma yapılarak, temlik eden davalı faktoring şirketinin çeki iktisabında ağır kusurlu ve kötü niyetli olup olmadığının belirlenmesi ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken ... " şeklinde ifade edilen uygulama doğrultusunda somut olaya bakıldığında davalının dava konusu çeki iktisap ederken gerekli istihbarat çalışmalarını yaptığı ve önceki cirantaların mali durumunu değerlendirdiği yönünde dosya kapsamıyla ispat edilmiş bir durum olmadığı anlaşıldığından davalı faktoring şirketinin çeki iktisapta kusurlu olduğu anlaşıldığından asıl dava ve birleşen davanın kabulü ile dava konusu ...bank...Şubesine Ait ,... numaralı keşidecisi ... , keşide tarihi 03/01/2020 olan 25.000,00 TL bedelli çek yönünden ve ... / ... Şubesine Ait , ... numaralı keşidecisi ... , keşide tarihi 18/01/2020 olan 25.000,00 TL bedelli çek yönünden davacının, davalılara borçlu olmadığının tespitine dair karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
ASIL DAVA YÖNÜNDEN
1-Asıl Dava Yönünden Davanın KABULÜ İLE , dava konusu ...bank ....Şubesine Ait , ... numaralı keşidecisi ... , keşide tarihi 03/01/2020 olan 25.000,00 TL bedelli çek yönünden davacının, davalılara borçlu olmadığının tespitine,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince alınması gereken 1.707,75 TL karar harcından peşin yatırılan 426,94 TL harcın mahsubu ile noksan 1.280,81‬ TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
3-Davacı vekili lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince hükmolunan kısım üzerinden hesaplanan 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalılardan tahsili ile davacı tarafa verilmesine,
4-Davacı tarafından yatırılan 1.685,00-TL yargılama gideri ile 426,94-TL peşin harç 54,40-TL başvurma harcı toplamı 2.166,34-TL'nin davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine,
5-Davacı tarafından yatırılan teminat ve bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
DAVACININ BİRLEŞEN İSTANBUL 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ’NİN 2020/849 ESAS SAYILI DAVASI YÖNÜNDEN DAVACININ DAVASININ KABULÜNE,
1-Birleşen 11. ATM'nin 2020/165 Esas 2020/849 Karar sayılı davası yönünden davanın kabulü ile dava konusu ... Şubesine Ait , ... numaralı keşidecisi ... , keşide tarihi 18/01/2020 olan 25.000,00 TL bedelli çek yönünden davacının, davalılara borçlu olmadığının tespitine,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince alınması gereken 1.707,75 TL karar harcından peşin yatırılan 426,94-TL harcın mahsubu ile noksan 1.280,81‬ TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
4-Davacı vekili lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince hükmolunan kısım üzerinden hesaplanan 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalılardan tahsili ile davacı tarafa verilmesine,
5-Davacı tarafından yatırılan 345,00TL yargılama gideri ile 426,94-TL peşin harç 54,40-TL başvurma harcı toplamı 826,34‬ TL'nin davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine,
6-Davacı tarafından yatırılan teminat ve bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
Dair davacı birleşen davacı vekili ve davalı ... A.Ş vekilinin yüzüne karşı HMK'nun 341/1 vd. maddeleri uyarınca gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize ya da mahkememize gönderilmek üzere başka yer mahkemesine istinaf dilekçesi sunulmak ve istinaf başvurma ve karar harcı ile istinaf gider avansı yatırılmak suretiyle, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi İlgili Hukuk Dairesince incelenmesi için tarafların istinaf kanun yoluna başvuru hakkı açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 14/05/2024

Katip
¸e-imzalıdır

Hakim
¸e-imzalıdır