DIYARBAKIR ASLIYE TICARET MAHKEMESI

TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
DİYARBAKIR
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO :
KARAR NO :

HAKİM :
KATİP :

DAVACI :
VEKİLLERİ :

DAVALI :
VEKİLİ :
DAVALILAR :

VEKİLİ :
DAVALILAR :

DAVA : Tazminat (Rücuen Tazminat)
DAVA TARİHİ : 14/02/2022
KARAR TARİHİ : 06/09/2023

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili, müvekkili ile davalı alt işverenler arasında imzalanan hizmet alım sözleşmesi kapsamında... tarihleri arasında çalışan dava dışı işçi...'ün iş akdinin emeklilik nedeniyle sona ermiş olmasından dolayı müvekkili tarafından dava dışı işçiyi ... tarihinde ... TL kıdem tazminatı ve .. TL damga vergisi olmak üzere toplamda ... TL ödendiğini, yapılan ödemelerden, kıdem tazminatı ve damga vergisi olarak ödenen bedellerden davalıların işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olmak üzere dönemlerine isabet eden miktardan sorumlu olduğunu ileri sürerek yapılan ödemelerden her bir davalının dönemine isabet eden miktarın ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte rücuen tahsilini istemiş, .... tarihli dilekçe ile bir kısım davalılar yönünden talep sonucunu ıslah etmiştir.
Davalılar ... Ticaret A.Ş. ve ... Eğitim Taahhüt Ve Ticaret Ltd. Şti. vekili, zamanaşımının dolduğunu, dava konusu hizmet alım sözleşmesinde teklif birim fiyatın unsurları arasında kıdem tazminatının yer aldığını, ... tarih ve 7166 sayılı Kanunun 11. maddesinin rücu keyfiyetine açıklık getirmekle sözleşme hükmünü önde çıkardığını, esasen 4857 sayılı İş Kanununun 112. maddesine 6552 sayılı Kanunla eklenen fıkralarda kıdem tazminatının kimin tarafından ödeneceğinin açık bir şekilde yer aldığını, kıdem tazminatının bir maliyet unsuru olduğu göz önünde bulundurulduğunda sözleşme teklif birim fiyatı içinde gider olarak yer almaması halinde alt işverenlerden kıdem tazminatını kısmen veya tamamen üstlenmesinin beklenmemesi gerektiğini, 6552 sayılı Yasa ile yapılan değişiklik sonucunda hizmet alımı ihalelerinde çalışan işçilerin kıdem tazminatlarının asıl işveren olan kamu kurumunca ödenmesi esasının getirildiğini, 6552 sayılı yasanın 8. maddesi ile 4857 sayılı Kanunun 112. maddesine eklenen fıkralar ile alt işverenler tarafından çalıştırılan işçilerin kıdem tazminatlarının alt işverenlerin değişip değişmediğine bakılmaksızın ilgili kamu kurum ve kuruluşları tarafından ödeneceği şeklinde düzenleme yapıldığını, 6552 sayılı yasa ile yapılan yasal düzenleme sonucunda kamu kurumu olan asıl işverenlerin kıdem tazminatlarından sorumlu tutulmaları öngörüldüğünden hizmet alımı ihalelerine ilişkin fiili durumun 6552 sayılı yasanın öncesinde ve sonrasında değişmediği dikkate alınarak devam eden davalarında yeni yasal durum göz ardı edilmeden değerlendirilmesinin hakkaniyete uygun olacağını, işyeri devri olmadığından buna dair hükümlerin uygulanamayacağını, Yargıtay kararlarında taraflar arasındaki sözleşme hükümlerinde, işçilerin iş akitlerinden doğacak tazminattan hangi tarafın ne oranda sorumlu olduğu hususunda bir düzenlemenin bulunmaması halinde asıl işveren ve alt işverenin 1/2'şer oranda sorumlu olacaklarından bahsedilmiş olduğunu beyan ederek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.
Davalı ...Ltd. Şti. vekili, zamanaşımının dolduğunu, mahkemenin yetkili olmadığını, 6552 Sayılılş Kanunun ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması ile Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair Kanun 11/09/2014 tarih ve 29116 sayılı (Mükerrer) Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girdiğini, 6552 sayılı Kanunun 8'inci maddesi ile 4857 sayılı İş Kanunun 112 inci maddesine (Ek fıkra 10/9/2014-6552/8 md) 4/1/2002 tarih ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 62 inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında alt işverenler tarafından çalıştırılan işçilerin kıdem tazminatları; a)Alt işverenlerin değişip değişmediğine bakılmaksızın aralıksız olarak aynı kamu kurum veya kuruluşuna ait işyerlerinde çalışmış olanların bu şekilde çalışmış oldukları sürelere ilişkin kiıdem tazminatına esas hizmet süreleri, aynı kamu kurum veya kuruluşuna ait işyerlerinde geçen toplam çalışma süreleri esas alınarak tespit olunur. Bunlardan son alt işverenleri ile yapılmış olan iş sözleşmeleri 1475 sayılı İş Kanununun 14 üncü maddesine göre kıdem tazminatı ödemesini gerektirecek şekilde sona ermiş olanların kıdem tazminatları ilgili kamu veya kuruluşları tarafından; 4857 sayılı İş Kanununun 2. ve 3. Maddeleri gereğince işçi alacaklarından yükleniciyle beraber asıl işveren idare müştereken ve müteselsilen sorumludur dendiğini, ayrıca davacı kurum bunu dava dilekçesinde açıkça belirtmiştir. Müştereken sorumluluk Birden çok kimsenin, bir'borcun veya zararın(tamamının) ödenmesinden, kendi payları oranında sorumlu olmasıdır. Davacı söz konusu işçi...'ün işine son verdiği için sorumluluğun kendisine ait olduğunu, sözleşmelerin diğer hükümleri incelendiğinde, davacı kurumun çalıştırılacak işçiler ile ilgili işe başlama, çalışma koşulları, denetleme, mali haklarının ödenmesi ile ilgili denetim ve kontrolün tamamen elinde bulundurduğu ancak taraflar arasındaki sözleşme hükümlerinde, işçilerin iş akitlerinden doğacak tazminattan hangi tarafın ne oranda sorumlu olduğu hususunda bir düzenlemenin bulunmadığını, davacı idarenin de asıl işveren durumunu muhafaza etmesi nazara alındığında doğan zararlardan tarafların müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğunun kabulü gerektiğini, o halde mahkemece, davalının bu ilkeler çerçevesinde sorumluluğunun belirlenmesi gerekirken, aksi düşüncelerle işçiye ödenen tazminat miktarının tamamının davalıya rücu edilebileceği hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olduğunu, bir işçinin kıdem tazminatı almaya hak kazanabilmesi için aynı işyerinde veya aynı işverene bağlı değişik işyerlerinde en az bir yıllık çalışma süresi olması gerektiğini, kıdem tazminatını almaya hak ettiği tarihe kadar, SGK hizmet dökümünde yer alan gün sayıları toplamı dikkate alınarak hesaplanması gerektiğini, SGK'dan hizmet dökümü istenildiğinde müvekkil şirkette 1 yıldan az bir çalışmasının olduğunun görüleceğini, Yargıtay 13.HD. 11/06/2014 tarih ve 2013/24537 E.-2014/18698 K. sayılı ilamında belirttiği üzere tacir olan davalıların kıdem tazminatı yönünden her alt işveren yanında çalışılan süre ile orantılı olarak sorumlu oldukları ve bu sorumluluğunda davacı ile yarı yarıya paylaşılması gerektiği göz önünde bulundurularak bu ilkeler doğrultusunda hesaplamanın yapılması gerektiği, iş kanunun ortak sorumluluk ilkesi gereği; asıl işverenin/alt işverenlere rücu etmesinin genel hükümlerine göre gerçekleşeceği, bu nedenle mezkur Yargıtay kararı doğrultusunda asıl işveren ile alt işverenin sorumluluğunun 1/2 oranında paylaştırılması gerektiği değerlendirilip Yargıtay tarafından hüküm altına alındığını, işçilerin işe alınmalarında işten çıkarılmalarında, iş organizasyonunun gerçekleştirilmesinde tek yetkilinin davacı kurum olduğunu, dolayısı ile işçi ile işveren ilişkisinin dava dışı işçi ile işbu dosyanın davacısı idare arasında olduğunun kabulünün gerektiğini, bu sebeple dahi işçiler başlangıçtan beri asıl işverenin işçisi sayılmalı ve müvekkil şirket yönünden davanın reddi gerektiğini, işçilerin sözleşmesel sorumluluk bakımından alt işverene bağlı olsalar da asıl işverene ait bir işi icra ettiklerini, kamudan iş alan alt işveren işçilerine (kamu kurumlarınca hizmet ihalesi kapsamında çalıştırılan taşeron işçilere) kıdem tazminatı ödenmesi ve bu kiıdem tazminatlarına kamu güvencesi getirilmesine ilişkin düzenlemenin 11.09.2014 tarihinde 6552 sayılı Torba Yasa ile birlikte kanunlaşarak yürürlüğe girdiğini, bahsi geçen Kanun 'un (İş kanunu ile bazı kanunun ve kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması ile Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair Kanun'un) 8 inci maddesi ile 4857 sayılı iş Kanununun kıdem tazminatını ilgilendiren 112. maddesinde yeni düzenlemeler yapıldığını, düzenlemeyle ilgili yönetmeliğin ise 08/02/2015 tarihinde Resmi Gazetede yayımlandığını, Kamu İhale Kanunu uyarınca, kamu kurum ve kuruluşlarından ihale ile iş alan alt işverenlerin bu işlerde çalıştırılan işçilerinin kıdem tazminatlarından kamu kurum ve kuruluşlarını yükümlü tutmak suretiyle taşeron işçilerinin hak kaybının önüne geçmek bu düzenlemenin asıl amacını oluşturmuş olmakla birlikte, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 112nci maddesinde yapılan değişiklik ile kamu işverenleri arasındaki rücu işleminin düzenlendiği ancak asıl işverenin (kamu) alt işverene/işverenlere rücu işleminin düzenlenmediği, 4857 sayılı İş Kanunu'nun “Tanımlar” başlıklı 2nci maddesinde asıl işveren-alt işveren ilişkisi tanımlandıktan sonra, mezkur ilişkiden asıl işverenin, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak İş Kanunundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumlu olduğunun hükme bağlanmış olduğu, keza, Yargıtay 13. Hukuk Dairesinin yukarıya alınan 11.06.2014 tarih ve 2013/24537 E.- 2014/18698 K. sayılı ilamında kıdem tazminatı talebine ilişkin olarak her alt işverenin yanında çalışılan süre ile orantılı olarak sorumlu olduğu ve bu sorumluluğun davacı (asıl işveren olan Kamu Kurumu) ile yarı yarıya paylaşılması gerektiği şeklinde karar vermiş olduğu, buradan hareketle, İş Kanunundaki ortak sorumluluk ilkesi gereği; asıl işverenin (kamu) ödediği tazminat tutarını alt işverene/alt işverenlere rücu etmesinin genel hükümlere göre gerçekleşeceği, bu nedenle mezkur Yargıtay kararı doğrultusunda asıl işveren ile alt işverenin/alt işverenlerin sorumluluğunun 1/2 oranında paylaştırılması gerektiğinin değerlendirildiğinin görüleceğini beyan ederek davanın reddi gerektiğini savunmuştuk.
Usulüne uygun tebligata rağmen diğer davalılar davaya cevap vermemiş, duruşmalara katılmamıştır.
Taraflarca dosyaya sunulan deliller incelenmiş, dava dışı işçi...'ün hizmet döküm cetveli celp edilerek dosya arasına kazandırılmış, davaya konu uyuşmazlığın çözümü bakımından 11/11/2022 tarihli kök ve 16/03/2023 tarihli ek bilirkişi raporu raporu alınmıştır.
Dava, taraflar arasında imzalanan hizmet alım sözleşmesinden kaynaklanan rücuen tazminat istemine ilişkindir.
Dava dışı işçi...'ün... tarihlerinde davacı üst işveren ile davalı alt işverenler arasında imzalanan hizmet alım sözleşmesi kapsamında çalışmakta iken iş aktinin sona ermesi sonucu davacı üst işveren tarafından dava dışı işçiye 05/05/2021 tarihinde 101.351,16 TL kıdem tazminatı ödendiği, ayrıca 775,14 TL damga vergisi ödendiği dosya içerinde yer alan hizmet alım sözleşmeleri, SGK hizmet döküm cetveli ve ödeme belgelerinden anlaşılmaktadır.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık, zamanaşımının dolup dolmadığı, davacı üst işverenin dava dışı işçiye ödenen kıdem tazminatı ile damga vergisi olarak ödenen bedeli davalı alt işverenlerin davalı işçiyi çalıştırdığı döneme isabet eden miktarların rücuen tahsilini talep edip edemeyeceği, edebilecekse miktarı ile faizin türü ve başlangıç tarihine ilişkindir.
Uyuşmazlığın hizmet alım sözleşmesinden kaynaklanan rücu talebine ilişkin olduğundan 6098 sayılı TBK.'nun 147.maddesi gereğince zamanaşımı süresi 10 yıldır. Davacı tarafın rücu yapılan dava dışı işçiye yapılan ödeme ile birlikte doğduğundan zamanaşımı süresinin başlangıç tarihi dava dışı işçiye yapılan ödeme tarihidir. Ödeme tarihi ile davanın açıldığı tarih gözetildiğinde, davanın zamanaşımı süresi içerisinde açıldığı anlaşılmakla işin esasının incelenmesine geçilmiştir.
Davalı ...Ltd. Şti. Vekili tarafından yetki itirazında bulunulmuş ise de, yetki itirazında yetkili mahkemeyi belirtmediği, bu haliyle usulüne uygun bir yetki itirazından bahsedilemeyeceğinden davalının yetki itirazı yerinde görülmemiştir.
Dava, hizmet sözleşmesinden kaynaklanan rücu istemine ilişkin olup uyuşmazlık bu davalarda uygulanan ve Yargıtay (Kapatılan) 23. Hukuk Dairesi ve Yargıtay 6. Hukuk Dairesince benimsenen genel ilkelere göre çözümlenmelidir. Buna göre;
Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir.
Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.
Taraflar arasındaki sözleşmede aksi düzenlenmemiş ise işçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması nedeniyle davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.
Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.
İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar.
Yıllık izinler ise kullanılmadığı taktirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir. Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerin de bu fesih ile ücrete dönüştüğü gözönüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır.
Aynı şekilde ihbar tazminatından da son işveren sorumludur.
Bunların dışında hafta tatil ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır (Yargıtay 23. Hukuk Dairesi'nin 09/03/2020 tarihli ve 2019/378 E., 2020/1629 K. sayılı kararı ile Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 22/09/2021 tarihli ve 2021/687 E., 2021/301 K. sayılı kararları da bu yöndedir).
Yargıtay 6. HD'nin 05/05/2023 tarihli ve 2023/1118 E., 2023/1683 K. Sayılı uyuşmazlığın giderilmesine ilişkin güncel kararında da; "Dairemizin istikrar kazanan uygulamalarında da belirtildiği gibi, hizmet alımına ilişkin sözleşmelerde, hizmetin yüklenicinin (alt işveren) işçileri tarafından yerine getirilmesi kabul edildiğinden, asıl işverenin yüklenicinin (alt işveren) işçileri ile herhangi bir organik bağı bulunmamaktadır. Hizmet alımına ilişkin tip sözleşmelerde, işçilik ücretleri arasında işçilere ait özlük haklarının tümü belirlenmekte ve bu şartlarla sözleşme imzalanmaktadır. İş Kanunu'nda, işçiyi korumak amacıyla düzenlenmiş olan asıl işveren ve alt işverenin (yüklenici) müteselsil sorumluluğuna ilişkin düzenlemenin taraflar arasındaki hizmet sözleşmelerinde iç ilişki bakımından uygulanması mümkün değildir. Hizmet alım sözleşmelerinde, işçilerin özlük hakları ile ilgili olarak yüklenici (alt işveren) lehine herhangi bir hüküm bulunmaması durumunda, yüklenicinin (alt işveren) işçisi ile organik bir bağı olmayan asıl işveren, işçilerin özlük haklarından sorumlu tutulmamalıdır. Yukarıdaki gerekçelerle; hizmet alım sözleşmesinde herhangi bir hüküm bulunmaması hâlinde, asıl işverenin yüklenicinin (alt işveren) işçilerine ödediği işçilik alacaklarının tamamından yüklenicinin (alt işveren) sorumluluğun mevcut olduğuna" karar verilmiştir. (Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesinin 16/05/2023 tarihli ve 2021/610 E.-2023/782 K.).
Dosya içerisinde yer alan 16/03/2016 tarihi öncesine ilişkin Tip Sözleşmelerin 8. maddesinde ihale dökümananın sözleşmenin eki ve ayrılmaz parçası olduğu, idareyi ve yükleniciyi bağlayacağı, sözleşme hükümleri ile ihale dokümanını oluşturan belgelerdeki hükümler arasında çelişki veya farklılık olması halinde ihale dokümanında yer alan hükümlerin esas alınacağı, aynı Tip Sözleşmenin 8.2 maddesinde ise, ihale dökümanları arasında öncelik sıralamasının belirtildiği, buna göre öncelikli sırasıyla birinci sırada Hizmet İşleri Genel Şartnamesine, ikinci sırada İdari Şartnameye, üçüncü sırada Hizmet Alım Sözleşmelerine ve sonrasında Teknik Şartnameye yer verildiği, hizmet alım sözleşmelerinin 7/1. maddesinde istihdam edilen işçinin işçilik ücretlerinin sözleşme bedeline dahil olduğu kararlaştırılmıştır. Kaldı ki, Hizmet İşleri Genel Şartnamesininin 38/6. maddesine göre, yüklenicinin iş verdiği alt yüklenicilerin gündelikçi, haftalıkçı veya aylıkçı olarak işyerinde çalıştırdığı işçi, personel ve teknik elemanların tamamı da yüklenicinin elemanları hükmünde olup bunların ücretlerinin ödenmesinden doğrudan doğruya yüklenicinin sorumlu olacağının kararlaştırıldığı, sözleşmede işçi hak ve alacakları nedeniyle açıkça yüklenicinin (alt işveren davalıların) sorumlu olacağı belirtilmiştir. Bu nedenle, 16/03/2016 ve öncesi döneme ilişkin ödenen kıdem tazminatından işçiyi çalıştıran davalı alt işverenlerin kendi dönemlerine isabet eden miktarla sınırlı olmak üzere sorumlu olduğunun kabulü gerekir.
Ancak dosya içerisinde yer alan 16/03/2016 tarihi ve sonrasına ilişkin imzalanan Tip sözleşmelerin "Sözleşme bedeline dahil olan giderler" başlıklı 7. maddesinde "... Sözleşmenin akdinden ve taahhüt olunan işin yürütülmesinden doğacak, ulaşım, sigorta, vergi, resim, harç, işçinin diğer sosyal hakları (Kıdem tazminatı hariç) ile verilecek olan işçinin yol ücreti tüm işçilere ... Ödenecektir..." şeklindeki düzenleme ve sözleşmenin eki olan Teknik Şartnamenin 8.3 maddesinde “Yüklenici, çalıştırdığı elemanların her türlü özlük haklarını karşılamak (Kıdem tazminatı Hariç olmak üzere) ve ödemek zorundadır. İş, sosyal güvenlik ve diğer ilgili mevzuat uyarınca yüklenici istihdam edilen hizmet personelinin işvereni olarak kabul edilecek ve mevzuattan doğan bütün borç ve yükümlülükler ile istihdam edilen personelin özlük, yıllık ücretli izinine ilişkin hakları ile ilgili Kanun ve bunlara ilişkin tüzük ve yönetmelik ve tebliğlerle belirlenmiş tüm yükümlülükler yerine getirilecektir. Bu konularda idarenin hiçbir sorumluluğu yoktur..." şeklindeki düzenleme ile kıdem tazmınatı dışında hizmet personelinin tüm sorumluluğunun alt işveren yüklenicide olacağı kararlaştırılmıştır. Taraflar arasında imzalanan sözleşmenin eki sayılan Hizmet İşleri Genel Şartnamesininin 38/6. maddesine göre, yüklenicinin iş verdiği alt yüklenicilerin gündelikçi, haftalıkçı veya aylıkçı olarak işyerinde çalıştırdığı işçi, personel ve teknik elemanların tamamı da yüklenicinin elemanları hükmünde olup bunların ücretlerinin ödenmesinden doğrudan doğruya yüklenicinin sorumlu olacağının kararlaştırıldığı, sözleşmede işçi hak ve alacakları nedeniyle açıkça yüklenicinin (alt işveren davalıların) sorumlu olacağı belirtilmiştir. Bu durumda Hizmet İşleri Genel Şartnamesinde yer alan düzenleme ile hizmet alımına ilişkin tip sözlemede ve teknik şartnamede yer alan düzenlemeler birbiri ile çelişmektedir. Hizmet Alımına İlişkin Sözleşme'nin 8.2 maddesine göre ihale dökümanları arasında çelişki veya farklılık olması halinde Hizmet İşleri Genel Şartnamesi hükümlerinin birinci sırada uygulanması gerektiğinden 16/032016 ve sonrası döneme ilişkin ödenen kıdem tazminatından da işçiyi çalıştıran alt işverenlerin kendi dönemlerine isabet eden miktarla sınırlı olmak üzere sorumlu olduğunun kabulü gerekir. Nitekim benzer uyuşmazlıkta verilen Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 11/10/2021 tarihli ve 2021/5092 E.-2021/747 K. Sayılı ilamında da aynı hususlar vurgulanmıştır.
Yukarıda yer verilen ilkeler uyarınca somut olay incelendiğinde;
Elde ki davada, davalılar davacı üst işveren tarafından ödenen bedelden kendi dönemine isabet eden mitarlardan sorumlu olup, mahkememizce en son alınan ve davalıların dava dışı işçiyi çalıştırdıkları döneme isabet miktarların tespiti yönünden denetime ve hüküm kurmaya elverişli kabul edilen 16/03/2023 tarihli ek bilirkişi raporunda davacı üst işveren tarafından ödenen kıdem tazminatı ve damga vergisinden davalıların işçiyi çalıştırdığı döneme isabet eden miktarlar tek tek belirlenmiştir. Bilirkişi ek raporu ve ıslahla talep edilen miktarlar üzerinden davalıların sorumluğuna hükmedilerek davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Taraflar tacir olduğundan davacının avans faizi isteyebileceği kabul edilmiştir.
Her ne kadar davacı tarafından ödeme tarihinden itibaren faiz talebinde bulunulmuş ise de; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 117. maddesi gereğince muaccel bir borcun borçlusu, alacaklının ihtarı ile mütemerrit olur. Somut olayda, davacı tarafından davalının dava tarihinden önce temerrüde düşürüldüğü ispatlanamadığından hükmedilen alacak miktarlarına dava dilekçesinde talep edilen kısım yönünden dava tarihinden, ıslahla arttırılan kısım yönünden ıslah tarihinden itibaren faiz işletilmesine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın kesmen kabul kısmen reddine,
... TL'nın davalılardan ...Ticaret A.Ş.'den tahsili ile davacıya verilmesine, bu bedelin .... TL'lik kısmına dava tarihinden, ... TL'lik kısmına ise ıslah tarihi olan ... tarihinden itibaren avans faizi işletilmesine,
.. TL'nın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan ... Taahhüt Ticaret Ltd. Şti.'den tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,
.. TL'nın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan ...Ltd. Şti.'den tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,
. TL'nın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan ... Ltd. Şti.'den tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,
. TL'nın davalılardan ...Ltd.Şti.'den tahsili ile davacıya verilmesine, bu bedelin .... TL'lik kısmına dava tarihinden, ... TL'lik kısmına ise ıslah tarihi olan ... tarihinden itibaren avans faizi işletilmesine,
...TL'nın davalılardan ...Ltd.Şti.'den tahsili ile davacıya verilmesine, bu bedelin ... TL'lik kısmına dava tarihinden, .. TL'lik kısmına ise ıslah tarihi olan ... tarihinden itibaren avans faizi işletilmesine,
... TL'nın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan ... Ltd. Şti.'den tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,
... TL'nın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan ...Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. ile ... İhracat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'den müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,

. TL'nın davalılardan ...Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'den tahsili ile davacıya verilmesine, bu bedelin .... TL'lik kısmına dava tarihinden, ... TL'lik kısmına ise ıslah tarihi olan .... tarihinden itibaren avans faizi işletilmesine,
. TL'nın davalılardan ...Ticaret Ltd. Şti. ile ...Ltd. Şti.'den müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, bu bedelin ... TL'lik kısmına dava tarihinden, 19,46 TL'lik kısmına ise ıslah tarihi olan .... tarihinden itibaren avans faizi işletilmesine,
.. TL'nın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan ....A.Ş.'den tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,
.. 'TL'nın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan...A.Ş.'den tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,
.. TL'nın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan ... Ticaret A.Ş.'den tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,
.. TL'nın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan ... Eğitim Taahhüt Ve Ticaret Ltd. Şti.'den tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,
2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken .... TL harçtan davacı tarafından başlangıçta yatırılan ... TL peşin harcın mahsubu ile bakiye kalan .. TL harcın;
.. TL'lik kısmının davalılardan ...Ticaret A.Ş.'den,
. TL'lik kısmının davalılardan ... Taahhüt Ticaret Ltd. Şti.'den,
. TL'lik kısmının davalılardan ...Ltd. Şti.'den,
. TL'lik kısmının davalılardan ... Ltd. Şti.'den,
. TL'lik kısmının davalılardan ...Ltd.Şti.'den,
. TL'lik kısmının davalılardan ... Sanayi Ve Ticaret Ltd. Şti.'den,
. TL'lik kısmının davalılardan ... Ltd. Şti.'den,
. TL'lik kısmının davalılardan ...Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. ile ... İhracat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'den müştereken ve müteselsilen,
. TL'lik kısmının davalılardan ...Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'den,
. TL'lik kısmının davalılardan ...Ticaret Ltd. Şti. ile ...Ltd. Şti. ile ...Ltd. Şti.'den müştereken ve müteselsilen,
. TL'lik kısmının... A.Ş.'den,
. TL'lik kısmının davalılardan ... A.Ş.'den,
. TL'lik kısmının ... Ticaret A.Ş.'den,
... TL'lik kısmının davalılardan...Gıda Eğitim Taahhüt Ve Ticaret Ltd. Şti.'den,
tahsili ile Hazineye irad kaydına,
3-Davacı tarafından başlangıçta yatırılan .. TL başvuru harcı ve . TL peşin harcın toplamı olan .. TL'nın;
. TL'lik kısmının davalılardan ...Ticaret A.Ş.'den,
.,. TL'lik kısmının davalılardan ... Taahhüt Ticaret Ltd. Şti.'den,
.. TL'lik kısmının davalılardan ...Ltd. Şti.'den,
.. TL'lik kısmının davalılardan ... Ltd. Şti.'den,
.. TL'lik kısmının davalılardan ...Ltd.Şti.'den,
... TL'lik kısmının davalılardan ... Sanayi Ve Ticaret Ltd. Şti.'den,
.. TL'lik kısmının davalılardan ... Ltd. Şti.'den,
.. TL'lik kısmının davalılardan ...Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. ile ... İhracat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'den müştereken ve müteselsilen,
. TL'lik kısmının davalılardan ...Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'den,
.. TL'lik kısmının davalılardan ...Ticaret Ltd. Şti. ile ...Ltd. Şti. ile ...Ltd. Şti.'den müştereken ve müteselsilen,
. TL'lik kısmının... A.Ş.'den,
. TL'lik kısmının davalılardan ... A.Ş.'den,
.. TL'lik kısmının ... Ticaret A.Ş.'den,
. TL'lik kısmının davalılardan... Taahhüt Ve Ticaret Ltd. Şti.'den,
tahsili ile davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından 2.662,00 TL tebligat ve posta masrafı ile ... TL bilirkişi ücreti olarak sarf edilen toplamda ... TL yargılama giderinin;
.. TL'lik kısmının davalılardan ...Ticaret A.Ş.'den,
.. TL'lik kısmının davalılardan ... Taahhüt Ticaret Ltd. Şti.'den,
.. TL'lik kısmının davalılardan ...Ltd. Şti.'den,
.. TL'lik kısmının davalılardan ... Ltd. Şti.'den,
.. TL'lik kısmının davalılardan ...Ltd.Şti.'den,
.. TL'lik kısmının davalılardan ... Sanayi Ve Ticaret Ltd. Şti.'den,
. TL'lik kısmının davalılardan ... Ltd. Şti.'den,
.. TL'lik kısmının davalılardan ...Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. ile ... İhracat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'den müştereken ve müteselsilen,
. TL'lik kısmının davalılardan ...Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'den,
. TL'lik kısmının davalılardan ...Ticaret Ltd. Şti. ile ...Ltd. Şti. ile ...Ltd. Şti.'den müştereken ve müteselsilen,
.. TL'lik kısmının... A.Ş.'den,
... TL'lik kısmının davalılardan ... A.Ş.'den,
... TL'lik kısmının ... Ticaret A.Ş.'den,
... TL'lik kısmının davalılardan... Eğitim Taahhüt Ve Ticaret Ltd. Şti.'den,
tahsili ile davacıya verilmesine,
5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T gereğince hesaplanan;
... TL vekalet ücretinin davalılardan ...Ticaret A.Ş.'den tahsili ile davacıya verilmesine,
... TL vekalet ücretinin davalılardan ... Taahhüt Ticaret Ltd. Şti.'den tahsili ile davacıya verilmesine,
.. TL vekalet ücretinin davalılardan ...Ltd. Şti.'den tahsili ile davacıya verilmesine,
.. TL vekalet ücretinin davalılardan ... Ltd. Şti.'den tahsili ile davacıya verilmesine,
.. TL vekalet ücretinin davalılardan ...Ltd.Şti.'den tahsili ile davacıya verilmesine,
... TL vekalet ücretinin davalılardan ...Ltd. Şti.'den tahsili ile davacıya verilmesine,
.. TL vekalet ücretinin davalılardan ... Ltd. Şti.'den tahsili ile davacıya verilmesine,
.. TL vekalet ücretinin ...Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. ile ... İhracat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'den müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,
.. TL vekalet ücretinin davalılardan ...Ticaret Ltd. Şti. ile ...Ltd. Şti. ile ...Ltd. Şti.'den müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,
.. TL vekalet ücretinin davalılardan... A.Ş.'den tahsili ile davacıya verilmesine,
.. TL vekalet ücretinin davalılardan ... A.Ş.'den tahsili ile davacıya verilmesine,
.. TL vekalet ücretinin davalılardan ... Ticaret A.Ş.'den tahsili ile davacıya verilmesine,
. TL vekalet ücretinin davalılardan ... Eğitim Taahhüt Ve Ticaret Ltd. Şti.'den tahsili ile davacıya verilmesine,
6-Davalılardan ... Ticaret A.Ş. kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden reddedilen miktar üzerinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. gereğince hesaplanan 3,67 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile adı geçen bu davalıya verilmesine,
7-Davalılardan ... Eğitim Taahhüt Ve Ticaret Ltd. Şti. kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden reddedilen miktar üzerinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. gereğince hesaplanan 449,23 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile adı geçen bu davalıya verilmesine,
8-Davalılardan ...Ltd. Şti. kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden reddedilen miktar üzerinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. gereğince hesaplanan ... TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile adı geçen bu davalıya verilmesine,
9-Arabuluculuk aşaması görüşme sonucunda anlaşamama ile sonuçlandığından, 6325 Sayılı HUAK'nun 18/A-13 maddesi ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen ... TL arabuluculuk ücretinin kabul/red oranı dikkate alınarak;
... TL'lik kısmının davalılardan ...Ticaret A.Ş.'den,
... TL'lik kısmının davalılardan ... Taahhüt Ticaret Ltd. Şti.'den,
.. TL'lik kısmının davalılardan ...Ltd. Şti.'den,
.. TL'lik kısmının davalılardan ... Ltd. Şti.'den,
.. TL'lik kısmının davalılardan ...Ltd.Şti.'den,
.. TL'lik kısmının davalılardan ... Sanayi Ve Ticaret Ltd. Şti.'den,
.. TL'lik kısmının davalılardan ... Ltd. Şti.'den,
.. TL'lik kısmının davalılardan ...Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. ile ... İhracat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'den müştereken ve müteselsilen,
.. TL'lik kısmının davalılardan ...Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'den,
.. TL'lik kısmının davalılardan ...Ticaret Ltd. Şti. ile ...Ltd. Şti. ile ...Ltd. Şti.'den müştereken ve müteselsilen,
.. TL'lik kısmının... A.Ş.'den,
.. TL'lik kısmının davalılardan ... A.Ş.'den,
.. TL'lik kısmının ... Ticaret A.Ş.'den,
. TL'lik kısmının davalılardan... Taahhüt Ve Ticaret Ltd. Şti.'den,
tahsili ile Hazineye irad kaydına,
10-Davacı tarafından yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştiğinde davacı yana iadesine,
Dair, davacı vekili, Davalı Doğa Nak. .... Ltd. Şti vekili ve davalılar .... Ltd Şti vekilinin yüzüne karşı, diğer davalıların yokluğunda, kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı

Katip Hakim