DANIŞTAY IDARE DAVA DAIRELERI KURULU

DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU         2024/3002 E.  ,  2025/75 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2024/3002
Karar No : 2025/75

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Ankara ili, Polatlı ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza akaryakıt ve LPG servis istasyonu kullanım kararı getirilmesine yönelik 1/5000 ölçekli nazım imar planı yapılması talebinin reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Büyükşehir Belediye Meclisi kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; fiilen LPG istasyonu olarak kullanılan dava konusu taşınmaza "akaryakıt ve LPG istasyonu" kullanım kararı verilmesine yönelik davacı tarafından yapılan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği teklifinin davalı idarece, dava konusu taşınmazın bulunduğu alanda yürürlükte bulunan 1/5000 ölçekli nazım imar planının bulunmadığı belirtilerek reddedildiği, ancak taşınmazın bulunduğu alanda onaylı bir 1/5000 ölçekli nazım imar planının bulunmadığı, dolayısıyla davacıya ait önerinin yeni bir 1/5000 ölçekli nazım imar planı yapılması yönünde bir talep olarak değerlendirilip işlem tesis edilmesi gerekirken, başvurunun reddine karar verilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; mevzi imar planı bulunan yerlerde 1/5000 ölçekli nazım imar planı yapma zorunluluğu bulunmamakla birlikte Belediye Kanunu'nun 80. maddesi ile yapılan düzenleme gereği, akaryakıt ve LPG istasyonlarının 1/5000 ölçekli nazım imar planına işlenme zorunluluğunu getirildiği, davalı idarenin 1/5000 ölçekli nazım imar planı yapma yetkisi bulunmasına rağmen dava konusu taşınmazın bulunduğu alanda yürürlükte bulunan 1/5000 ölçekli nazım imar planının bulunmadığı gerekçesiyle davacının değişiklik önerisini reddetmesinin hukuka aykırı olduğu, Dairelerinin 21/11/2019 tarihli ara kararına davalı idarece verilen cevaptan, LPG istasyonu olarak kullanılan söz konusu taşınmazın imar planına akaryakıt istasyonu kullanımının da eklenmesinin önünde herhangi bir teknik engel bulunmadığının anlaşıldığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 20/03/2024 tarih ve E:2020/3993, K:2024/1932 sayılı kararıyla; 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu'nun geçici 1. maddesi gereği, büyükşehir belediyelerinin bu Kanun'un yürürlüğe girmesinden itibaren en geç iki yıl içinde salt 1/25000 ölçekli nazım imar planları yönünden bağlı yetkisinin bulunduğu, 1/5000 ölçekli nazım imar planı yönünden ise parsel ölçeğinde bir değişiklik istemini yerine getirme zorunluluğunun bulunmadığı, belediyelerin kanunen 1/5000 ölçekli nazım imar planı yapma yetkisini haiz olmasına rağmen, yargı kararıyla 1/5000 ölçekli nazım imar planı yapmaya zorlanamayacağı, bu hususta takdir yetkisinin bulunduğu, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 80.maddesi gereği akaryakıt ve LPG istasyonlarının 1/5000 ölçekli nazım imar planına işlenmesi gerekmekte ise de, söz konusu hükmün 1/5000 ölçekli nazım imar planının yürürlükte bulunduğu bölgeler için geçerli olacağının kabulünün gerektiği, bir taşınmazın belirli bir amaca yönelik olarak teknik koşulları sağlamasının, o taşınmazın amacı, kapsamı, niteliği ve esasları gözetilerek talep edilen amaca idarece tahsis edilmesi sonucunu doğurmayacağı, bireysel bir gayeyi gerçekleştirmeye dahi yönelse de kamusal hizmetlerini iyileştirme amacı güden sosyal ve teknik alt yapı gereklerini sağlamadığı müddetçe bilimsel, nesnel ve teknik gerekçeleri taşımayacağından dava konusu imar planı değişikliğinin kabulünün mümkün olmadığı gerekçesiyle ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; uyuşmazlıkta, dava konusu nazım imar planı teklifinin, plan değişikliği teklifi olarak değerlendirilemeyeceği, talebin 1/1000 ölçekli uygulama imar planının, planlar arası hiyerarşi ve kademeli birliktelik ilkeleri uyarınca 1/5000 ölçekli nazım imar planına işlenmesi niteliğinde olduğu, mevzi imar planı bulunan yerde 1/5000 ölçekli nazım imar planı yapma zorunluluğu bulunmamakla birlikte Belediye Kanunu'nun 80. maddesi ile yapılan düzenleme sonrası akaryakıt ve LPG istasyonlarının 1/5000 ölçekli nazım imar planına işlenme zorunluluğunun getirildiği hususları dikkate alındığında, teklifin reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesi eklenmek suretiyle istinaf başvurusunun gerekçeli reddi yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile parsel ölçeğinde bir değişiklik yapılmasına yönelik olarak takdir yetkisinin bulunduğu, yargı kararıyla 1/5000 ölçekli nazım imar planı yapmaya zorlanamayacağı, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, parsele akaryakıt kullanımı getirilmesine engel hiçbir durumun bulunmadığı, idarenin takdir yetkisinin sınırlı olduğu, taşınmazın akaryakıt kullanımına ayrılmasının Ankara'da yaşayanların konforunu artıracağı, istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : UYAP üzerinden yapılan TAKBİS Mal Varlığı Sorgusu sonucu elde edilen ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza ilişkin tapu kaydı örneğinin incelenmesinden, dava konusu parselin 51/100 hissesinin 09/01/2019 tarihinde, geriye kalan 49/100 hisesinin ise Danıştay Altıncı Dairesinin 20/03/2024 tarih ve E:2020/3993, K:2024/1932 sayılı bozma kararından önce, 04/07/2023 tarihinde dava dışı ... Taşımacılık Akaryakıt Petrol İnşaat Gıda Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'ne satıldığı anlaşılmıştır.
Bu durumda, davanın devamı sırasında davacı ile uyuşmazlık konusu ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz arasında mülkiyet ilişkisi tamamıyla sona erdiğinden, davacının dava konusu taşınmazı sattığı şirket yönünden taraf teşkilinin sağlanması amacıyla 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 26. maddesinin 1. fıkrasının uygulanması suretiyle yeniden bir karar verilmesi gerektiğinden, temyize konu ısrar kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
Üyeler ..., ..., ..., ..., ... ve ...'in; UYAP üzerinden yapılan TAKBİS Mal Varlığı Sorgusu sonucu elde edilen ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza ilişkin tapu kaydı örneğinin incelenmesinden, dava konusu parselin 51/100 hissesinin 09/01/2019 tarihinde, geriye kalan 49/100 hisesinin ise Danıştay Altıncı Dairesinin 20/03/2024 tarih ve E:2020/3993, K:2024/1932 sayılı bozma kararından önce, 04/07/2023 tarihinde dava dışı ... LPG Taşımacılık Akaryakıt Petrol İnşaat Gıda Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'ne satıldığının anlaşıldığı, bu durumda, davanın devamı sırasında davacı ile uyuşmazlık konusu ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz arasında mülkiyet ilişkisi tamamıyla sona erdiğinden, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 26. maddesinin 1. fıkrasının uygulanması suretiyle yeniden bir karar verilmesi için, temyize konu ısrar kararının bozulması gerektiği yönündeki usule ilişkin oylarına karşılık, davacının taşınmazını sattığı şirkete karşı hukuki sorumluluğunun ve dolayısıyla davacı ile uyuşmazlık konusu taşınmaz arasındaki bağın devam ettiğine oyçokluğu ile karar verilerek, işin esasına geçildi.

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Fiilen LPG istasyonu olarak kullanılan Ankara ili, Polatlı ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz ilk olarak ... tarih ve ... sayılı İl İdare Kurulu kararı ile kabul edilen mevzi imar planında LPG istasyonu kullanımına alınmış, ... tarih ve ... sayılı ilçe belediye meclisi kararı ile kabul edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile E:0,20, Hmax: 6,50 yapılaşma şartları ile LPG istasyonu kullanımına ayrılarak, fiili kullanım olan ve mevzi imar planı getirilen LPG istasyonu kullanım kararı, uygulama imar planına aktarılmıştır.
Uyuşmazlık konusu taşınmazın bulunduğu alana yönelik onaylı 1/5000 ölçekli nazım imar planı bulunmadığından, davacı tarafından ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın, 07/05/2012 onay tarihli 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile verilen "LPG istasyonu" fonksiyonuna "akaryakıt alanı" ibaresi de eklenerek E:0,40 "akaryakıt ve LPG servis istasyonu alanı"na alınmasına yönelik yapılan 1/5000 nazım imar planı teklifleri, ... tarih ve ... sayılı ve ... tarih ve ... sayılı Büyükşehir Belediye Meclisi kararlarıyla reddedilmiş, ardından davacı tarafından yapılan ... ada, ... sayılı parselin E:0,30 "akaryakıt ve LPG istasyonu alanı"na alınmasına yönelik 1/5000 ölçekli nazım imar planı teklifinin dava konusu ... tarih ve ... sayılı Büyükşehir Belediye Meclisi kararıyla reddedilmesi üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT :
3194 sayılı İmar Kanunu'nun "Tanımlar" başılıklı 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, "nazım imar planı"; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak tanımlanmıştır. Kanun'un "Planlama kademeleri" başlıklı 6. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde ise, planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından bölge planları ve imar planları olarak iki ana kategoriye ayrılmış, imar planları da uygulamaya esas olan uygulama imar planları ve bu planın hazırlanmasındaki temel hedefleri, ilkeleri ve arazi kullanım kararlarını belirleyen nazım imar planları olarak sınıflandırılmış, her planın bir üst kademedeki plana uygun olarak hazırlanması zorunluluğu getirilmiştir.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun geçici 1. maddesinde, "Büyükşehir belediyeleri, bu Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç iki yıl içinde büyükşehirin 1/25.000 ölçekli nazım imar plânlarını yapar veya yaptırır." hükmü yer almaktadır.
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Şehirlerarası özel otobüs terminali işletmesi ve akaryakıt istasyonları" başlıklı 80. maddesinde, "Belediye sınırları ve mücavir alanları içinde, kara yolu ile yolcu taşıma hakkına sahip gerçek ve tüzel kişilerin şehirlerarası otobüs terminali kurmalarına ve işletmeleri ile her türlü akaryakıt ile sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG) ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) istasyonlarına nazım imar ve uygulama imar plânına uygun olmak kaydıyla belediye tarafından izin verilebilir. Akaryakıt istasyonlarına izin verilmesi için nazım imar plânında akaryakıt istasyonu olarak gösterilmesi şarttır. Bu istasyonlara çalışma ruhsatı büyükşehirlerde büyükşehir belediyesi tarafından verilir." hükmü bulunmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
... İdare Mahkemesi, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi ve Danıştay Altıncı Dairesi kararlarında dava konusu işlem, 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği yapılması talebinin reddine ilişkin işlem olarak belirtilmiş ise de; uyuşmazlık konusu taşınmazın bulunduğu alana yönelik onaylı 1/5000 ölçekli nazım imar planı bulunmadığından, dava konusu işlemin ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza akaryakıt ve LPG servis istasyonu kullanım kararı getirilmesine yönelik 1/5000 ölçekli nazım imar planı yapılması talebinin reddine ilişkin olduğu açıktır.
5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu'nun geçici 1. maddesi gereği, büyükşehir belediyelerinin, Büyükşehir Belediye Kanunu'nun yürürlüğe girmesinden itibaren en geç iki yıl içinde 1/25.000 ölçekli nazım imar planları yapmak veya yaptırmak zorunda olduğu, dolayısıyla bağlı yetkisinin bulunduğu, parsel bazında 1/5000 ölçekli nazım imar planı yapma veya yaptırma yönünden ise böyle bir bağlı yetkisinin söz konusu olmadığı, büyükşehir belediyelerinin 1/5000 ölçekli nazım imar planı yapma yetkilerinin bulunduğu, ancak bu konudaki yetkinin takdir yetkisi niteliğinde olduğu, davalının uyuşmazlık konusu parsele ilişkin 1/5000 ölçekli nazım imar planı yapmaya zorlanamayacağı tabiidir.
Öte yandan, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 80. maddesi gereği akaryakıt ve LPG istasyonlarının 1/5000 ölçekli nazım imar planına işlenmesi gerekmekte ise de, söz konusu zorunluluğun, onaylı 1/5000 ölçekli nazım imar planı bulunan bölgeler için geçerli olacağının kabulü gerekmektedir. Uyuşmazlık konusu taşınmazın bulunduğu alanda ise onaylı 1/5000 ölçekli nazım imar planı bulunmadığından, davalı idarenin, dava konusu taşınmazın akaryakıt ve LPG istasyonu alanına alınmasına ilişkin 1/5000 ölçekli nazım imar planı yapma zorunluluğu bulunmamaktadır.
Bu itibarla, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza yönelik 1/5000 ölçekli nazım imar planı yapılması talebinin reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Büyükşehir Belediye Meclisi kararında hukuka aykırılık bulunmadığından aksi yönde değerlendirme ile verilen iptal yolundaki Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi ısrar kararında hukuki isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne;
2.Davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının BOZULMASINA,
3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 20/01/2025 tarihinde kesin olarak oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY
X- ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının, usul ve hukuka uygun olduğu, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından, temyiz isteminin reddi ile temyize konu ısrar kararının onanması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.