DANIŞTAY İDARE DAVA DAIRELERI KURULU

DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU         2023/677 E.  ,  2023/2544 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2023/677
Karar No : 2023/2544

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Bakanlığı
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacının sorumlu denetim elemanı (inşaat mühendisi, uygulama denetçisi) olarak görev yaptığı ... Yapı Denetim Ltd. Şti.'nin sorumluluğunda bulunan …, … ile ... Yapı Denetim Ltd. Şti.'nin sorumluluğunda bulunan … YİBF nolu yapılara ilişkin mevzuat ile verilen görev ve sorumlulukları yerine getirmeyerek görev aldığı yapı denetim kuruluşlarına üç defa idari yaptırım uygulanmasına sebep olduğundan bahisle 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkındaki Kanun'un 8. maddesinin 8. fıkrası uyarınca denetçi belgesinin iptal edilerek üç yıl süreyle herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda idari veya teknik bir görev almaması ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı da olmaması için Bakanlıkça kayıtlarının tutulmasına ilişkin 25/04/2019 tarih ve 30755 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 16/04/2019 tarih ve 90669 sayılı Bakanlık Oluru'nun iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; yapı denetim kuruluşlarına üç ayrı idari para cezası verildiği, para cezalarının farklı yapılar için farklı tarihlerde düzenlendiği, idari para cezalarının iptali istemiyle açılan davaların Mahkeme kararıyla reddedilerek kesinleştiği, davacının yapı denetim şirketlerine üç ayrı idari para cezası verilmesine sebep olduğu hususunun sabit olduğu anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla;
Dava konusu işlem 6645 sayılı Kanun'dan sonra 16/04/2019 tarihinde tesis edilmiş ise de, cezai yaptırımlara ilişkin mevzuatta yapılan değişikliklerden lehe olan hükümlerin ilgililer hakkında uygulanması gerektiği, … YİBF numaralı yapıda şirketin cezalandırılmasına dayanak gösterilen fiillerin 2014 yılında gerçekleştiği, 4708 sayılı Kanun'un eylem tarihinde yürürlükte bulunan halinde sorumlu denetim elemanları hakkında yapı denetim kuruluşuna üç defa para cezası verilmesine neden olması halinde yaptırım uygulanacağını öngören bir hüküm bulunmaması karşısında, … YİBF nolu yapıdaki aykırılıklar nedeniyle uygulanan idari para cezasının davacı bakımından tekerrüre esas alınmasına hukuken olanak bulunmayıp tekerrüre esas alınabilecek iki idari para cezası bulunduğundan, anılan Kanun'da belirtilen yapı denetim kuruluşuna üç defa idari para cezası verilmesine sebep olma koşulunun gerçekleşmediği sonucuna varılarak, istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararı kaldırılmış ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 21/06/2022 tarih ve E:2021/5018, K:2022/7264 sayılı kararıyla;
23/04/2015 tarihinde yapılan değişiklikte, öncelikle Kanun maddelerini ihlal ettiği tespit edilen yapı denetim kuruluşlarının cezalandırılmasının esas alındığı, denetçiler için yalnızca 4708 sayılı Kanun'un 3. maddesinin 5. fıkrasının ikinci cümlesi hükmüne aykırı hareket eden mimar ve mühendislere idari para cezası verileceği, yapı denetim kuruluşunun üç defa idari para cezası almasına sebep olan mimar ve mühendislerin belgelerinin iptal edileceği düzenlemelerine yer verildiği, 20/02/2020 tarihinde yapılan değişiklikte de, denetçiler için, yapı denetim kuruluşunun üç defa idari müeyyide almasına sebep olan mimar ve mühendislerin üç yıl süreyle herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda teknik görev alamayacağı, başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı olamayacağı düzenlemelerine yer verildiği, bunun dışında denetim sorumluluğu altında bulunan bir yapıda tespit edilen ruhsata aykırılıklar vb. hususlarda denetçi mimar ve mühendislere denetim faaliyetinin belli bir süre ile yasaklanması cezası verilebileceğine yönelik bir ifadeye yer verilmediği,
Kanun değişikliklerinden sonra, 4708 sayılı Kanun'un 2. maddesinin 4. fıkrasına aykırılık hallerinde idari yaptırım kararlarına ilişkin denetçi açısından lehe sonuçlar doğduğunun görüldüğü, davacı yönünden 737208 YİBF numaralı yapıya ilişkin eylem tarihi itibarıyla uygulanması gereken yaptırımın işlem tarihinde yürürlükte bulunan hükümlere nazaran aleyhe olması sebebiyle idare tarafından işlem tarihinde yürürlükte bulunan hükümlere göre yaptırım uygulandığı, idari para cezalarının iptali istemiyle açılan davaların ise reddine karar verilerek kesinleştiğinin anlaşıldığı,
Bu durumda, dava konusu işlemin esasının incelenmesi suretiyle karar verilmesi gerekirken, … YİBF numaralı yapıda şirkete para cezası verilmesine dayanak gösterilen fiillerin 2014 yılında gerçekleştiği, 4708 sayılı Kanun'un eylem tarihinde yürürlükte bulunan halinde sorumlu denetim elemanları hakkında yapı denetim kuruluşuna üç defa para cezası verilmesine neden olması halinde yaptırım uygulanacağını öngören bir hüküm bulunmaması nedeniyle davacı yönünden tekerrüre esas alınamayacağından, 4708 sayılı Kanun'da belirtilen yapı denetim kuruluşuna üç defa idari para cezası verilmesine sebep olma koşulunun gerçekleşmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle, … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak, dava konusu işlemin iptali yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, Kanun değişikliği öncesi ve sonrasındaki idari yaptırımların niteliği değerlendirildiğinde, failin lehine olan Kanun hükmünün, 4708 sayılı Kanun'un 6645 sayılı Kanun'un 32. maddesi ile değişik 8. maddesi, lehine olan idari yaptırımın ise "kayıtlarının tutulması" işlemi olduğu; dava konusu işlemin mevzuatta belirtilen usul ve esaslara uygun şekilde tesis edildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, ısrar kararının hukuka ve usule uygun bulunduğu, davalı idare tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen sebeplerin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı, istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'UN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile ısrar kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacının sorumlu denetim elemanı (inşaat mühendisi-uygulama denetçisi) olarak görev yaptığı ... Yapı Denetim Ltd. Şti. ile ... Yapı Denetim Ltd. Şti.'nin denetim sorumluluğunda bulunan …, … ve … YİBF numaralı yapılardaki denetimler sonucu 18/08/2016, 05/11/2018 ve 24/03/2016 tarihli teknik inceleme raporları düzenlenerek, yapı denetim kuruluşlarına 4708 sayılı Kanun'un 8. maddesi uyarınca idari para cezası verilmiş, idari para cezalarına esas alınan aykırılıkların … YİBF numaralı yapıda 17/11/2014-17/12/2014 tarihleri arasında; … YİBF numaralı yapıda … tarihinde ve … YİBF numaralı yapıda ise 10/07/2015-07/10/2015 tarihleri arasında gerçekleştiği belirlenmiştir.
Davacının görev aldığı yapı denetim kuruluşlarına üç defa idari para cezası verilmesine sebep olduğundan bahisle denetçi belgesinin iptal edilmesine ve üç yıl süre ile herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda idari veya teknik bir görev almaması ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı olmaması için Bakanlıkça kayıtlarının tutulmasına ilişkin dava konusu işlemin tesis edilmesi üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT :
4708 sayılı Kanun'un "Yapı denetim kuruluşları ve görevleri" başlıklı 2. maddesinin 4. fıkrasının (a) bendinde;
"Proje müelliflerince hazırlanan, yapının inşa edileceği arsa veya arazinin zemin ve temel raporları ile uygulama projelerini ilgili mevzuata göre incelemek, proje müelliflerince hazırlanarak doğrudan kendilerine teslim edilen uygulama projesi ve hesaplarını kontrol ederek, ilgili idareler dışında başka bir kurum veya kuruluşun vize veya onayına tabi tutulmadan, ilgili idareye uygunluk görüşünü bildirmek"
(c) bendinde; "Yapının, ruhsat ve ekleri ile mevzuata uygun olarak yapılmasını denetlemek",
(g) bendinde; "Ruhsat ve eklerine aykırı uygulama yapılması halinde durumu üç iş günü içinde ilgili idareye bildirmek" hükümlerine yer verilmiştir.
4708 sayılı Kanun'un "Denetim faaliyetinin durdurulması ve izin belgesinin iptali" başlıklı 8. maddesinin ilk halinde;
"Yapı denetim kuruluşlarından, bu Kanunda öngörülen esaslara göre denetim görevini yerine getirmedikleri anlaşılanların veya son üç yıl içerisinde üç defa olumsuz sicil alanların veyahut 3 üncü maddenin son fıkrası ile 6 ncı maddenin birinci fıkrası hükümlerine aykırı hareket ettiği belirlenenlerin denetim faaliyeti, yapı denetim komisyonunun teklifi üzerine Bakanlıkça bir yıla kadar durdurulur ve belgesi geçici olarak geri alınır. Durdurma kararı, Resmî Gazetede ilan edilir ve sicillerine işlenir.
Denetim faaliyetinin geçici olarak durdurulmasına neden olan yapı denetim kuruluşunun mimar ve mühendisleri, bu süre içerisinde başka ad altında dahi olsa hiçbir denetim faaliyetinde bulunamaz. Geçici durdurmaya neden olan mimar ve mühendisler Bakanlıkça ilgili meslek odasına bildirilir. Meslek odaları, bu kişiler hakkında kendi mevzuatına göre işlem yapar." hükmüne yer verilmekte iken,
Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan ve 2015 yılında yapılan değişiklik ile 8. maddenin başlığı "İdari müeyyideler ve teminat" olarak değiştirilmiş ve
" ... Yapı denetim kuruluşuna üç defa idari para cezası verilmesine sebep olduğu anlaşılan denetçi mimar ve denetçi mühendislerin belgeleri, Merkez Yapı Denetim Komisyonunun kararı ile iptal edilir. Bu suretle belgesi iptal edilen denetçi mimar ve denetçi mühendisler, üç yıl süre ile herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda idari veya teknik bir görev alamaz ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı da olamaz..." şeklinde düzenleme yapılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta ısrar hususu, 4708 sayılı Kanun'un 8. maddesinde 2015 yılında yapılan değişikliklerin, önceki haline göre lehe olup olmadığına ilişkindir.
Yukarıda yer verilen hükümlerin birlikte değerlendirilmesinden, 4708 sayılı Kanun'un 8. maddesinin 23/04/2015 tarihli değişiklikten önceki halinde, bu Kanun'a aykırılık tespit edilmesi halinde, yapı denetim kuruluşlarına bir yıla kadar denetim faaliyetinin durdurulması ve belgelerinin geçici olarak alınması yönünde yaptırım uygulandığı ve denetim faaliyetinin geçici olarak durdurulmasına neden olan yapı denetim kuruluşunun mimar ve mühendislerinin, yapı denetim kuruluşunun faaliyetinin durdurulduğu süre zarfında başkaca bir denetim faaliyetinde bulunmasına izin verilmediği, bir diğer ifadeyle, yapı denetim kuruluşunca, Kanun'da sayılan görevlerinin herhangi birinin ihlali halinde, denetim faaliyetinin bir yıla kadar durdurulabileceği ve şirket ile beraber aynı anda/doğrudan denetim elemanlarının da faaliyetinin durdurulduğu görülmektedir.
Maddenin önceki halinde idari para cezası yaptırımına yer verilmediği halde, 2015 yılında yapılan değişiklik ile yapı denetim kuruluşlarının bazı fiillerinin öncelikle idari para cezası ile cezalandırılması, bazı hallerde faaliyetin geçici durdurulması, sayılan diğer sebeplere bağlı olarak da, yapı denetim izin belgesinin iptal edilerek faaliyetin sona erdirilmesi yönünde yaptırımlara yer verildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun'un 2. maddesinin 4. fıkrasının (c) ve (g) bentlerine aykırılık hallerinde, 2015 yılında Kanun'un 8. maddesinde yapılan değişiklik ile denetim kuruluşları açısından Kanun'a giren "idari para cezası" yaptırımının, "geçici olarak faaliyetin durdurulması" yaptırımına göre lehe olduğu, zira bu süreçte şirketlerin faaliyetlerine devam edebildikleri, ayrıca görev alınan yapı denetim kuruluşlarına ilişkin olarak idari para cezası tesis edildiği hallerde, denetçiler açısından da aynı anda idari yaptırım uygulanmadığı ve denetçilerin denetim faaliyetlerine devam edebildikleri, üç defa idari para cezası verilmesine neden olunduğu hallerde denetçilerin yaptırım ile karşı karşıya kalabileceği sonucuna varıldığından, 4708 sayılı Kanun'un 8. maddesinin, denetim görevinin Kanun'a aykırı olarak yerine getirildiği tarihlerdeki hali yerine, işlem tarihinde yürürlükte olan haline göre tesis edilen dava konusu işlemde, bu yönüyle hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Bu itibarla, işin esasına girilerek bir karar verilmesi gerekirken,737208 YİBF numaralı yapıda şirkete para cezası verilmesine dayanak gösterilen fiillerin 2014 yılında gerçekleştiği, 4708 sayılı Kanun'un eylem tarihinde yürürlükte bulunan halinde sorumlu denetim elemanları hakkında yapı denetim kuruluşuna üç defa para cezası verilmesine neden olması halinde yaptırım uygulanacağını öngören bir hüküm bulunmaması nedeniyle davacı yönünden tekerrüre esas alınamayacağı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptali yönünde verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi ısrar kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne;
2.İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun yukarıda özetlenen gerekçeyle kabulü, kararın kaldırılması, dava konusu işlemin iptali yolundaki … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu … tarih ve E:…, K:… sayılı ısrar kararının BOZULMASINA,
3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 02/11/2023 tarihinde kesin olarak oybirliği ile karar verildi.