DANIŞTAY İDARE DAVA DAIRELERI KURULU

DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU         2023/58 E.  ,  2023/2543 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2023/58
Karar No : 2023/2543

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri …

KARŞI TARAF (DAVACI) : …

İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Denetim sorumluluğunda bulunan …, … ve … YİBF nolu yapıların 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkındaki Kanun'daki hükümler doğrultusunda denetlenmediğinden … Yapı Denetim Ltd. Şti.'ye aynı Kanun'un 8. maddesi uyarınca üç defa idari para cezası verilmesine sebep olduğundan bahisle, mimar, proje ve uygulama denetçisi olan davacının denetçi belgesinin, 4708 sayılı Kanun'un 8. maddesinin 8. fıkrası ve Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliği'nin 6. maddesinin 7. fıkrası uyarınca iptal edilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Oluru'nun iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; …, … ve … YİBF nolu yapılara ilişkin olarak işlem tarihinde yürürlükte bulunan 4708 sayılı Kanun'un 8. maddesi uyarınca 23/01/2015 tarih ve 1980 sayılı Bakanlık Oluru ile … Yapı Denetim Ltd. Şti.'nin faaliyetine geçici olarak son verildiği, davacının da görevinden ayrıldığı, … ve … YİBF nolu inşaatlara ilişkin … tarihinde, … YİBF nolu yapıya ilişkin olarak da 27/03/2015 tarihinde yapı durdurma tutanağının düzenlendiği, davacıya eylem tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan 29/06/2001 tarih ve 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun'un 8. maddesi uyarınca idari yaptırım uygulanması gerekirken, 23/04/2015 tarih ve 29335 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6645 sayılı Kanun'un 32. maddesi ile değiştirilen 8. maddesi kapsamında yapı denetim kuruluşuna üç defa idari para cezası verilmesine sebep olduğu gerekçesiyle dava konusu işlemin tesis edildiği, eylem tarihi itibarıyla anılan Kanun hükmünde öngörülmeyen bir yaptırımın davacıya uygulandığı, dava konusu işlemde bu yönden hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 07/04/2022 tarih ve E:2019/22108, K:2022/4394 sayılı kararıyla;
23/04/2015 tarihinde yapılan değişiklikte, öncelikle Kanun maddelerini ihlal ettiği tespit edilen yapı denetim kuruluşlarının cezalandırılmasının esas alındığı, denetçiler için yalnızca 4708 sayılı Kanun'un 3. maddesinin 5. fıkrasının ikinci cümlesi hükmüne aykırı hareket eden mimar ve mühendislere idari para cezası verileceği, yapı denetim kuruluşunun üç defa idari para cezası almasına sebep olan mimar ve mühendislerin belgelerinin iptal edileceği düzenlemelerine yer verildiği, 20/02/2020 tarihinde yapılan değişiklikte de, denetçiler için, yapı denetim kuruluşunun üç defa idari müeyyide almasına sebep olan mimar ve mühendislerin üç yıl süreyle herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda teknik görev alamayacağı, başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı olamayacağı düzenlemelerine yer verildiği, bunun dışında denetim sorumluluğu altında bulunan bir yapıda tespit edilen ruhsata aykırılıklar vb. hususlarda denetçi mimar ve mühendislere denetim faaliyetinin belli bir süre ile yasaklanması cezası verilebileceğine yönelik bir ifadeye yer verilmediği,
Kanun değişikliklerinden sonra, 4708 sayılı Kanun'un 2. maddesinin 4. fıkrasına aykırılık hallerinde idari yaptırım kararlarına ilişkin denetçi açısından lehe sonuçlar doğduğunun görüldüğü, eylem tarihi itibarıyla uygulanması gereken yaptırımın işlem tarihinde yürürlükte bulunan hükümlere nazaran aleyhe olması sebebiyle idare tarafından işlem tarihinde yürürlükte bulunan hükümlere göre yaptırım uygulandığı,
Bu durumda, dava konusu işlemin esasının incelenmesi suretiyle karar verilmesi gerekirken, eylem tarihi itibarıyla Kanun hükmünde öngörülmeyen bir yaptırımın davacıya uygulandığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf talebinin reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle, … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla;
Olayda, her ne kadar dava konusu işlem 6645 sayılı Kanun'dan sonra 18/04/2017 tarihinde tesis edilmiş ise de, cezai yaptırımlara ilişkin mevzuatta yapılan değişikliklerden lehe olan hükümlerin ilgililer hakkında uygulanması gerektiği, şirketin cezalandırılmasına dayanak gösterilen fiillerin, 09/03/2015 ve 27/03/2015 tarihlerinde işlenmiş bulunması, 4708 sayılı Kanun'un eylem tarihinde yürürlükte bulunan halinde sorumlu denetim elemanları hakkında yapı denetim kuruluşuna üç defa para cezası verilmesine neden olması halinde yaptırım uygulanacağını öngören bir hükmün bulunmaması karşısında, 04/04/2015 tarih ve 6645 sayılı Kanun ile yapılan değişikliğin sorumlu denetim elemanları yönünden lehe olmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddi yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin dayanağı olan 272 sayılı İl Yapı Denetim Komisyonu kararlarında, aykırılığın gerçekleştiği tarihin iş bitim onay tarihi olarak kabul edilmesi gerektiği kanaatine varıldığının bildirildiği ve bu tarihlerin 22/10/2015, 02/07/2015 ve 01/07/2015 olduğu; davaya konu üç ayrı inşaatta da aykırılıkların, 4708 sayılı Kanun'un 8. maddesinde 23/04/2015 tarihinde yapılan değişiklikten sonra gerçekleştiği; dava konusu işlemin, usul ve esas bakımından, hukuka, ilgili mevzuat hükümleri ile hizmetin gereklerine ve kamu yararına uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'UN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile ısrar kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
... Denetim Ltd. Şti.'nin 04/02/2015 tarih ve 2957 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 23/01/2015 tarih ve 1980 sayılı Bakanlık oluru ile 6 ay süre ile geçici olarak kapatılmasından dolayı denetim sorumluluğunda bulunan … ve … YİBF nolu yapılara ilişkin 09/03/2015 tarihinde, 1063089 YİBF nolu yapıya ilişkin olarak da 27/03/2015 tarihinde yapı durdurma tutanağı düzenlenmiş, … YİBF nolu yapıya ilişkin … tarih ve … sayılı, … YİBF nolu yapıya ilişkin … tarih ve … sayılı ve … YİBF nolu yapıya ilişkin ise … tarih ve … sayılı İzmir Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü işlemi ile adı geçen şirkete idari para cezası verilmesine karar verilmiştir.
Bunun üzerine ... Denetim Ltd. Şti.'ye 4708 sayılı Kanun'un 8. maddesi uyarınca üç defa idari para cezası verilmesine sebep olduğundan bahisle, 4708 sayılı Kanun'un 8. maddesinin 8. fıkrası ve Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliği'nin 6. maddesinin 7. fıkrası uyarınca mimar, proje ve uygulama denetçisi olan davacının üç yıl süreyle herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda idari veya teknik bir görev almaması ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı olmaması için denetçi belgesinin iptal edilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin tesis edilmesi üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT :
4708 sayılı Kanun'un "Yapı denetim kuruluşları ve görevleri" başlıklı 2. maddesinin 4. fıkrasının (a) bendinde;
"Proje müelliflerince hazırlanan, yapının inşa edileceği arsa veya arazinin zemin ve temel raporları ile uygulama projelerini ilgili mevzuata göre incelemek, proje müelliflerince hazırlanarak doğrudan kendilerine teslim edilen uygulama projesi ve hesaplarını kontrol ederek, ilgili idareler dışında başka bir kurum veya kuruluşun vize veya onayına tabi tutulmadan, ilgili idareye uygunluk görüşünü bildirmek"
(c) bendinde; "Yapının, ruhsat ve ekleri ile mevzuata uygun olarak yapılmasını denetlemek",
(g) bendinde; "Ruhsat ve eklerine aykırı uygulama yapılması halinde durumu üç iş günü içinde ilgili idareye bildirmek" hükümlerine yer verilmiştir.
4708 sayılı Kanun'un "Denetim faaliyetinin durdurulması ve izin belgesinin iptali" başlıklı 8. maddesinin ilk halinde;
"Yapı denetim kuruluşlarından, bu Kanunda öngörülen esaslara göre denetim görevini yerine getirmedikleri anlaşılanların veya son üç yıl içerisinde üç defa olumsuz sicil alanların veyahut 3 üncü maddenin son fıkrası ile 6 ncı maddenin birinci fıkrası hükümlerine aykırı hareket ettiği belirlenenlerin denetim faaliyeti, yapı denetim komisyonunun teklifi üzerine Bakanlıkça bir yıla kadar durdurulur ve belgesi geçici olarak geri alınır. Durdurma kararı, Resmî Gazetede ilan edilir ve sicillerine işlenir.
Denetim faaliyetinin geçici olarak durdurulmasına neden olan yapı denetim kuruluşunun mimar ve mühendisleri, bu süre içerisinde başka ad altında dahi olsa hiçbir denetim faaliyetinde bulunamaz. Geçici durdurmaya neden olan mimar ve mühendisler Bakanlıkça ilgili meslek odasına bildirilir. Meslek odaları, bu kişiler hakkında kendi mevzuatına göre işlem yapar." hükmüne yer verilmekte iken,
Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan ve 2015 yılında yapılan değişiklik ile 8. maddenin başlığı "İdari müeyyideler ve teminat" olarak değiştirilmiş ve
" ... Yapı denetim kuruluşuna üç defa idari para cezası verilmesine sebep olduğu anlaşılan denetçi mimar ve denetçi mühendislerin belgeleri, Merkez Yapı Denetim Komisyonunun kararı ile iptal edilir. Bu suretle belgesi iptal edilen denetçi mimar ve denetçi mühendisler, üç yıl süre ile herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda idari veya teknik bir görev alamaz ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı da olamaz..." şeklinde düzenleme yapılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta ısrar hususu, 4708 sayılı Kanun'un 8. maddesinde 2015 yılında yapılan değişikliklerin, önceki haline göre lehe olup olmadığına ilişkindir.
Yukarıda yer verilen hükümlerin birlikte değerlendirilmesinden, 4708 sayılı Kanun'un 8. maddesinin 23/04/2015 tarihli değişiklikten önceki halinde, bu Kanun'a aykırılık tespit edilmesi halinde, yapı denetim kuruluşlarına bir yıla kadar denetim faaliyetinin durdurulması ve belgelerinin geçici olarak alınması yönünde yaptırım uygulandığı ve denetim faaliyetinin geçici olarak durdurulmasına neden olan yapı denetim kuruluşunun mimar ve mühendislerinin, yapı denetim kuruluşunun faaliyetinin durdurulduğu süre zarfında başkaca bir denetim faaliyetinde bulunmasına izin verilmediği, bir diğer ifadeyle, yapı denetim kuruluşunca, Kanun'da sayılan görevlerinin herhangi birinin ihlali halinde, denetim faaliyetinin bir yıla kadar durdurulabileceği ve şirket ile beraber aynı anda/doğrudan denetim elemanlarının da faaliyetinin durdurulduğu görülmektedir.
Maddenin önceki halinde idari para cezası yaptırımına yer verilmediği halde, 2015 yılında yapılan değişiklik ile, yapı denetim kuruluşlarının bazı fiillerinin öncelikle idari para cezası ile cezalandırılması, bazı hallerde faaliyetin geçici durdurulması, sayılan diğer sebeplere bağlı olarak da, yapı denetim izin belgesinin iptal edilerek faaliyetin sona erdirilmesi yönünde yaptırımlara yer verildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun'un 2. maddesinin 4. fıkrasının (c) ve (g) bentlerine aykırılık hallerinde, 2015 yılında Kanun'un 8. maddesinde yapılan değişiklik ile denetim kuruluşları açısından Kanun'a giren "idari para cezası" yaptırımının, "geçici olarak faaliyetin durdurulması" yaptırımına göre lehe olduğu, zira bu süreçte şirketlerin faaliyetlerine devam edebildikleri, ayrıca görev alınan yapı denetim kuruluşlarına ilişkin olarak idari para cezası tesis edildiği hallerde, denetçiler açısından da aynı anda idari yaptırım uygulanmadığı ve denetçilerin denetim faaliyetlerine devam edebildikleri, üç defa idari para cezası verilmesine neden olunduğu hallerde denetçilerin yaptırım ile karşı karşıya kalabileceği sonucuna varıldığından, 4708 sayılı Kanun'un 8. maddesinin, denetim görevinin Kanun'a aykırı olarak yerine getirildiği tarihlerdeki hali yerine, işlem tarihinde yürürlükte olan haline göre tesis edilen dava konusu işlemde, bu yönüyle hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Bu itibarla, işin esasına girilerek bir karar verilmesi gerekirken, idari yaptırıma konu olan fiillerin işlendiği tarihlerde yürürlükte olan kanun hükmüne dayalı olarak işlem tesis edilmediğinden bahisle dava konusu işlemin iptali yönünde verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi ısrar kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne;
2.Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu … tarih ve E:…, K:… sayılı ısrar kararının BOZULMASINA,
3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 02/11/2023 tarihinde kesin olarak oybirliği ile karar verildi.