DANIŞTAY İDARE DAVA DAIRELERI KURULU

DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU         2023/2836 E.  ,  2024/161 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2023/2836
Karar No : 2024/161

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Elektrik Perakende Satış AŞ
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Kurumu
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : Danıştay Onüçüncü Dairesinin 06/06/2023 tarih ve E:2022/2245, K:2023/2873 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirkete idarî para cezası uygulanmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararı ile bu karara yapılan itirazın reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının, söz konusu idarî para cezasına dayanak olarak gösterilen Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği'nin (Yönetmelik) 30/A maddesinin 15. fıkrasında yer alan "Piyasa İşletmecisinin ikili anlaşmaya ilişkin istemiş olduğu bilgileri PYS üzerinden ibraz edemeyen tedarikçiler için onüçüncü fıkra hükümleri uygulanır" kuralı ile Yönetmeliğin 30/A maddesinin 15. fıkrasının atfı nedeniyle 13. fıkrasının (b) bendinde yer alan "ve bu piyasa katılımcısına Kanunun 16. maddesi uyarınca yaptırım uygulanır" kuralının iptali istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Onüçüncü Dairesinin 06/06/2023 tarih ve E:2022/2245, K:2023/2873 sayılı kararıyla;
Davalı idarenin usule yönelik itirazı geçerli görülmemiş,
İdarenin düzenleyici işlem yapabilme yetkisinin, Anayasa'nın 124. maddesine dayanan anayasal bir yetki olduğu, mevzuatla verilen görevlerin yerine getirilmesi amacıyla idarece düzenleyici işlemler yapılabileceği, kamu hizmetlerinin hangi şartlar altında ve nasıl yürütüleceğini önceden tespit etmek her zaman mümkün olmadığı için, gelişen durumlara uyum sağlamak ve ortaya çıkan ihtiyaçları karşılayabilmek amacıyla ve kurallar hiyerarşisine aykırı olmayacak şekilde, düzenleyici işlemler üzerinde gerekli değişikliklerin yapılması konusunda da idareye takdir yetkisi tanındığı,
Düzenleyici ve denetleyici kurumların ilgili bulundukları piyasada düzenleme ve denetleme görevi üstlenmekte olduğu, bu kuruluşların temel işlevinin, toplumsal ve ekonomik hayatın temel hak ve özgürlükler ile yakından ilişkili alanlardaki kamusal ve özel kesim etkinliklerini birtakım kurallar koyarak düzenlemek, konulan kurallara uyulup uyulmadığını izlemek ve denetlemek olduğu, kamu hizmetlerinin değişen şartlara uyarlanması ve geliştirilmesi ihtiyacının, idarelere, kamu hizmetinin sunumuna ilişkin düzenleyici işlemlerin değiştirilebilmesi ya da yürürlükten kaldırılabilmesi imkânını tanıdığı, diğer idareler ile karşılaştırıldığında, bağımsız idarî otoritelerin düzenleme yapma ve mevcut düzenlemelerde değişiklik yapma yetkisinin, düzenlemeye tâbi piyasanın dinamik ve teknik yapısı gereği daha kapsamlı olduğu konusunda tereddüt bulunmadığı,
Davacı tarafından, "Yönetmeliğin 30/A maddesinin 13. fıkrasında birden fazla durum tespiti mevcut olmakla birlikte işbu tespitlerden hiçbiri süresinde ibraz edilemeyen ikili anlaşmalara yönelik değildir. Bu durum, Yönetmeliğin 30/A maddesinin 13. fıkrasının hangi hükümlerine atıfta bulunduğu net bir şekilde anlaşılmayan aynı maddenin 15. fıkrasının uygulanacak idarî işlemler yönünden belirsizliğe neden olmaktadır. İmzalanan sözleşme DUY hükümleri çerçevesinde 05/12/2019 tarihinde PYS sistemi üzerinden beyan edilmiştir. Mevzuat gereği her ayın yirmisinden önceki son iş günü yapılan kontrolde bahse konu ST'nin çoklu talebe konu olduğu tespit edilmiştir. 19/12/2019 tarihinde PYS'nin işletilmesinden sorumlu EPİAŞ'a e-posta gönderilerek ikili anlaşma aslının ön listelerin kesinleşmesiyle PYS sistemine yükleneceği bildirilmiştir ve yükleme de gerçekleştirilmiştir. Müvekkil şirket, 26/12/2019 tarihinde yayınlanan kesin listelerin kontrolü sırasında ikili anlaşmanın sisteme yüklenmediğini ve EPİAŞ tarafından pasife alındığını tespit etmiştir. Müvekkil şirket, kendi kontrolünde olmayan bir bilgisayar sisteminin eksiklikleri nedeniyle ve mevzuatta yer alan süreler geçtikten çok sonra ikili anlaşmanın sisteme yüklenmediğini fark edebilmiştir. Yukarıda izah edilen durumun tespit edilmesinden sonra müvekkil şirket hızla aksiyon almış ve EPİAŞ ile iletişime geçmiştir. 26/12/2019 tarihinde, EPİAŞ'a durumu izah eden bir e-posta gönderilmiştir. Çoklu talebe konu ikili anlaşmanın ıslak imzalı görüntüsü e-posta ekinde paylaşılmış, ST mağduriyetinin oluşmaması adına ikili anlaşmanın kabulü gerçekleştirilmiştir. EPİAŞ ile gerçekleştirilen harici görüşmelerde, sistemde teknik bir hata olabileceği bilgisi alınmış ve ikili anlaşma aslının paylaşılmış olması nedeniyle müvekkil şirket yönünden konunun sorun teşkil etmeyeceği beyan edilmiştir." şeklinde beyanda bulunulduğunun görüldüğü,
Bunun üzerine, Dairelerinin 21/03/2023 tarihli ara kararıyla, davalı idareden; davacı şirkete isnat edilen serbest tüketici ile imzaladığı ikili anlaşmaya dair kanıtlayıcı belgeleri süresi içinde PYS üzerinden EPİAŞ'a sunmaması fiilinin, Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği'nin 30/A maddesinin 13. fıkrasının (b) bendinde yer alan "Piyasa katılımcılarının bu madde kapsamında belirtilen kayıt süreçleri esnasında; (...) Serbest tüketiciyle ikili anlaşma yapmadan serbest tüketici sayaç kaydı için başvurduğunun tespiti hâlinde tespitin yapıldığı tarihten sonraki ilk kesinleşen sayaç listesinin duyurulmasını takip eden ayın ilk gününden geçerli olmak üzere ilgili serbest tüketicinin kaydı piyasa katılımcısının portföyünden çıkarılır ve bir önceki tedarikçisinin talebi varsa onun, yoksa görevli tedarik şirketinin portföyüne kaydedilir. İhlâli tespit edilen piyasa katılımcısı Piyasa İşletmecisi tarafından Kuruma raporlanır. Söz konusu piyasa katılımcısı Kurul kararı ile üç ay süreyle ikili anlaşmalar kapsamında yeni tüketici kaydedemez ve bu piyasa katılımcısına Kanun'un 16. maddesi uyarınca yaptırım uygulanır. Bu serbest tüketici ile ilgili olarak geçmişe dönük düzeltme yapılmaz." kuralına aykırılık teşkil ettiği belirtildiğinden, söz konusu kuralın nasıl yorumlandığının ayrıntılı olarak açıklanması; EPİAŞ'tan, davacı şirket hakkında birden fazla tedarikçi tarafından PYS üzerinden talep edilen serbest tüketici ile ilgili geçerli bir ikili anlaşma veya Enerji Alım-Satım Bildirim Formunu süresi içerisinde PYS üzerinden ibraz etmediğinden bahisle idarî para cezası uygulandığı anlaşıldığından, şirketin ... EIC kodlu ve 24511710 tekil numaralı serbest tüketici ile imzaladığı ikili anlaşmayı hangi tarihte PYS'ye yüklediği, söz konusu anlaşmanın PYS'ye yüklenmesi esnasında herhangi bir sistemsel hata ve/veya teknik arıza ile karşılaşılıp karşılaşılmadığı, karşılaşılmışsa hata ve/veya arızanın ne zaman giderildiği, ikili anlaşmanın PYS'ye yüklenmediğinin ne zaman ve nasıl tespit edildiği sorularak, bu hususlara ilişkin ayrıntılı açıklama yapılması ve konuyla ilgili tüm bilgi ve belgelerin gönderilmesinin istenildiği,
Davalı idarenin ara kararına cevaben verdiği 28/04/2023 tarihli yazı ekinde, serbest tüketici tedarikçi değişim süreçlerinin Yönetmeliğin 30/A maddesinin ilgili hükümleri uyarınca gerçekleştiği, buna göre bir tedarikçi, bir tüketiciyi kendi portföyüne geçirmek üzere onunla bir ikili anlaşma yapmışsa, tüketiciye ait uzlaştırmaya esas çekiş birimlerinin kendi üzerine kaydı için EPİAŞ tarafından işletilmekte olan PYS isimli yazılım üzerinden talepte bulunduğu, tedarikçinin, ikili anlaşma yaptığı tüketiciyi portföyüne geçirebilmesi için, bu tüketiciyle ikili anlaşma yapıldığını gösteren bilgi ve belgelerin imzalandığını da PYS üzerinden beyan etmesi gerektiği, tedarikçinin PYS üzerinden yaptığı bu beyanın, onun tüketici ile geçerli bir ikili anlaşma yaptığı anlamına geldiği, tedarikçi değişim sürecinin bir bütün olarak ele alınması gerektiğinden bir tüketim noktası için birden fazla tedarikçi için talep gelmesi durumunda, tedarikçilerin ilgili tüketim noktası için ikili anlaşmanın var olmasının yeterli olmadığı, gerektiği takdirde süreç kapsamında belirlenen sürede söz konusu kanıtlayıcı bilgi ve belgelerin PYS üzerinden EPİAŞ'a sunulması gerektiği, bu çerçevede ilgili mevzuat uyarınca sürecin PYS üzerinden yürütüleceğinin açık olduğu, bu işlemlerin PYS üzerinden yapılmasının hâlihazırda belirli bir takvime göre işlemesi gereken süreci hızlandırmak adına düzenlendiği ve tüm piyasa katılımcılarının PYS kapsamında yapması gereken hususlardan sorumlu olduğu, Yönetmeliğin 30/A maddesinin 15. fıkrasındaki kuraldan, birden fazla tedarikçi tarafından PYS üzerinden talep edilen serbest tüketici ile ikili anlaşma yapıldığına dair kanıtlayıcı belgelerin aynı maddenin altıncı fıkrasında belirtilen süreler içerisinde PYS üzerinden EPİAŞ'a sunulmasının gerektiğinin anlaşıldığı, bahse konu hususla ilgili tedarikçilere tanınan sürenin 2 iş günü olduğu, davacı şirket hakkında Yönetmeliğin 30/A maddesinin 15. fıkrasının uygulandığı, 15. fıkra hükmünün 13. fıkraya yaptığı atfın gereği olarak idarî para cezası verildiğinin belirtildiği,
EPİAŞ'ın ara kararına cevaben verdiği 10/04/2023 tarihli yazısında, davacı şirket tarafından ... EIC kodlu ve 24511710 tekil numaralı serbest tüketici için PYS üzerinden yapmış olduğu başvuruya herhangi bir belge yüklenmediği, bu hususun PYS ekranları üzerinden tespit edildiği, konuya ilişkin Bilgi Teknolojileri Direktörlüğü'nden ilgili uzmanların yaptığı inceleme neticesinde, "Sisteme belge yükleme işleminde ilk olarak butona basılması aşamasında log kaydı tutulmaktadır. Bu log kaydında yapılan incelemede belirtilen organizasyonun ilgili tarih aralığında herhangi bir kaydının olmadığı görülmektedir. Başarılı bir şekilde yüklenen dosyalar sistemde kaydedilmektedir. Sistemdeki dosyalar incelendiğinde belirtilen organizasyonun ilgili tarih aralığında herhangi bir dosyasına rastlanılmamıştır. Son olarak bir ölçüm noktası için yapılan talepler veri tabanında bir tabloda tutulmaktadır. Sisteme dosya yükleme aşamasında eğer işlem başarılı ise dosyanın kaydedildiği yer bu tabloda gösterilmektedir. Bu tabloda da herhangi bir değişiklik olmadığı görülmektedir. Sonuç olarak her üç kayıtta belirtilen organizasyonun işlem yaptığına dair bir tespit bulunamamıştır." şeklinde beyanda bulunulduğu, söz konusu döneme ait belge yükleme işleminin 19/12/2019 tarihinde saat 17:23'te başlayarak 23/12/2019 tarihinde saat 23:59’da sona erdiği, bu tarih aralığında belge yükleme sorumluluğu bulunan 20 şirketin 18’inin yükleme işlemini gerçekleştirdiği, davacı şirket tarafından 26/12/2019 tarihinde serbest tüketici birimine ... .com.tr adresine gönderilmiş olan e-posta ile PYS'ye belge yüklemesinin gerçekleştirilmediğinin tespit edildiği, bununla birlikte davacı şirketin başvurusu üzerine aynı incelemelerin ilgili dönemde de yapılarak farklı bir olguya rastlanılmadığının ifade edildiği,
Yönetmeliğin 30/A maddesinin 15. fıkrası uyarınca ikili anlaşmaya ilişkin yazılı kanıtlayıcı bilgilerin EPİAŞ tarafından talep edilmesi hâlinde 2 iş günü içerisinde sunulması gerektiğinin düzenlendiği, söz konusu bilgilerin süresi içerisinde sunulmaması durumunda ise uygulanacak yaptırımın söz konusu fıkrada doğrudan düzenlenmediği, bunun yerine, aynı maddenin 13. fıkrasına atıfta bulunmak suretiyle serbest tüketici ile imzalanan ikili anlaşmaya dair kanıtlayıcı belgelerin süresi içinde PYS üzerinden EPİAŞ'a sunulmaması fiilinin karşılığı fıkranın (b) bendinde öngörülen yaptırım olarak belirlendiği, dolayısıyla Yönetmeliğin 30/A maddesinin 15. fıkrası ve atıf yoluyla aynı maddenin 13. fıkrasının (b) bendinde, ihlâl ve karşılığında uygulanacak yaptırımın düzenlendiği anlaşıldığından, hukukî belirlilik ilkesine aykırılıktan bahsedilemeyeceği,
Diğer taraftan, EPİAŞ'tan alınan PYS ekran görüntüsü incelendiğinde, davacı şirketçe "İkili Anlaşma" başlıklı sütunda geçerli bir ikili anlaşmaya ilişkin kanıtlayıcı bilgi ve belgelerin PYS'ye yüklendiği ileri sürülmesine rağmen, "Talep İA Belge" başlıklı sütunda söz konusu belgelerin PYS'ye yüklenmediğinin görüldüğü, bununla birlikte, gerek PYS ekran görüntüsü gerekse de log kayıtlarında yapılan inceleme neticesinde PYS'ye süresi içerisinde belge yüklenmediğinin sabit olduğu, sistemsel herhangi bir hatadan kaynaklı belge yüklenememesi gibi bir durumun söz konusu olmadığı, talep edilen bilgi ve belgelerin süresi içerisinde sunma yükümlülüğünün ilgili piyasa katılımcısına ait olduğunun anlaşıldığı,
Bu itibarla, 6446 sayılı Kanun'un tanıdığı yetkiye istinaden ilgili tüketim noktasının hangi tedarikçinin portföyüne geçeceğinin ve bir kontrol mekanizması olarak sistemi suistimal eden tedarikçilerin tespit edilmesine yönelik düzenleme yapıldığı, ihlâl ve karşılığında uygulanacak yaptırımın yönetmelikte açıkça öngörüldüğü, PYS üzerinden talep edilen ikili anlaşmanın davacı şirketin kendisinden kaynaklanan nedenlerle süresinde sunulmadığı, bu durumun aksini ispatlayacak herhangi bir bilgi ve belgenin bulunmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, işlenen fiil ile yaptırımın ölçülü olmadığı, dava konusu düzenlemelerin hukuki belirlilik ilkesine aykırılık teşkil ettiği, temyize konu kararın gerekçesinin yetersiz olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, Danıştay Onüçüncü Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Tedarik lisansı sahibi olan davacı şirketin Ocak 2020 döneminde birden fazla tedarikçi tarafından PYS üzerinden talep edilen serbest tüketici ile ilgili geçerli bir ikili anlaşma veya Enerji Alım-Satım Bildirim Formunu süresi içerisinde PYS üzerinden ibraz edemediğinin tespit edildiği ve bu fiilin 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 5. maddesinin 2. fıkrasının (e) bendi ile Yönetmeliğin 30/A maddesinin 13. fıkrasının (b) bendi ile 15. fıkrasına aykırı olduğundan bahisle, aynı ihlâl ile ilgili olarak ihtarda bulunulmasına rağmen aykırılığın tekrarlandığı göz önüne alınarak davacıya 1.088.997,00-TL idarî para cezası verilmesine ilişkin ... sayılı Kurul kararı alınmıştır.
Söz konusu Kurul kararına karşı yapılan itirazın ... sayılı Kurul kararı ile reddi üzerine anılan Kurul kararlarının ve dayanağı Yönetmeliğin 30/A maddesinin 15. fıkrasında yer alan "Piyasa İşletmecisinin ikili anlaşmaya ilişkin istemiş olduğu bilgileri PYS üzerinden ibraz edemeyen tedarikçiler için onüçüncü fıkra hükümleri uygulanır" kuralı ile Yönetmeliğin 30/A maddesinin 15. fıkrasının atfıyla 13. fıkrasının (b) bendinde yer alan "ve bu piyasa katılımcısına Kanunun 16. maddesi uyarınca yaptırım uygulanır" kuralının iptali istemiyle temyizen bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT :
6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nun 1. maddesinde, bu Kanun'un amacının; elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için, rekabet ortamında özel hukuk hükümlerine göre faaliyet gösteren, mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir elektrik enerjisi piyasasının oluşturulması ve bu piyasada bağımsız bir düzenleme ve denetimin yapılmasının sağlanması olduğu; 5. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinde, tüzel kişilerin lisans almanın yanı sıra faaliyet alanlarına göre mevzuatın gereklerini yerine getirmekle yükümlü olduğu kurala bağlanmıştır.
Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği'nin 30/A maddesinin 13. fıkrasının (b) bendinde, "Piyasa katılımcılarının bu madde kapsamında belirtilen kayıt süreçleri esnasında; (...) Serbest tüketiciyle ikili anlaşma yapmadan serbest tüketici sayaç kaydı için başvurduğunun tespiti hâlinde tespitin yapıldığı tarihten sonraki ilk kesinleşen sayaç listesinin duyurulmasını takip eden ayın ilk gününden geçerli olmak üzere ilgili serbest tüketicinin kaydı piyasa katılımcısının portföyünden çıkarılır ve bir önceki tedarikçisinin talebi varsa onun, yoksa görevli tedarik şirketinin portföyüne kaydedilir. İhlâli tespit edilen piyasa katılımcısı Piyasa İşletmecisi tarafından Kuruma raporlanır. Söz konusu piyasa katılımcısı Kurul kararı ile üç ay süreyle ikili anlaşmalar kapsamında yeni tüketici kaydedemez ve bu piyasa katılımcısına Kanunun 16. maddesi uyarınca yaptırım uygulanır. Bu serbest tüketici ile ilgili olarak geçmişe dönük düzeltme yapılmaz."; 15. fıkrasında, "Bir serbest tüketicinin birden fazla tedarikçi tarafından PYS üzerinden talep edilmesi hâlinde, ikili anlaşmaya ilişkin yazılı kanıtlayıcı bilgiler Piyasa İşletmecisi tarafından talep edilir ve ilgili piyasa katılımcıları tarafından altıncı fıkrada belirtilen süreler içerisinde PYS üzerinden beyan edilir. Piyasa İşletmecisi tarafından gerekli kontroller yapılır ve ikili anlaşma beyanı geçerli bulunan tedarikçinin portföyüne serbest tüketicinin geçişi sağlanır. Piyasa İşletmecisinin ikili anlaşmaya ilişkin istemiş olduğu bilgileri PYS üzerinden ibraz edemeyen tedarikçiler için onüçüncü fıkra hükümleri uygulanır. Birden fazla tedarikçinin geçerli ikili anlaşma beyanında bulunması hâlinde ikili anlaşma tarihi en yakın olan kayıt dikkate alınır. Anlaşma tarihlerinin aynı olması hâlinde kayıtlar onaylanmaz ve serbest tüketici mevcut tedarikçisinden enerji almaya devam eder. Ancak mevcut tedarikçisinin de söz konusu serbest tüketiciye ilişkin portföyden çıkarma talebi olması hâlinde tüketici görevli tedarik şirketinin portföyüne kaydedilir." kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Daire kararının Yönetmeliğin 30/A maddesinin 13. fıkrasının (b) bendinde yer alan "ve bu piyasa katılımcısına Kanunun 16. maddesi uyarınca yaptırım uygulanır" kuralına ilişkin kısmı yönünden;
Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;
"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
b) Hukuka aykırı bir karar verilmesi
c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Dayandığı hukuksal nedenler ve gerekçesi yukarıda belirtilen Danıştay Onüçüncü Dairesi kararının Yönetmeliğin 30/A maddesinin 13. fıkrasının (b) bendinde yer alan dava konusu ibareye yönelik davanın reddine ilişkin kısmı, aynı gerekçe ile Kurulumuzca da uygun bulunmuş olup davacı tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, kararın anılan kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Daire kararının davacı şirkete idarî para cezası uygulanmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararı ile bu karara yapılan itirazın reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ve söz konusu idarî para cezasına dayanak olarak gösterilen Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği'nin (Yönetmelik) 30/A maddesinin 15. fıkrasında yer alan "Piyasa İşletmecisinin ikili anlaşmaya ilişkin istemiş olduğu bilgileri PYS üzerinden ibraz edemeyen tedarikçiler için onüçüncü fıkra hükümleri uygulanır" kuralına ilişkin kısmına gelince;
Dava konusu Yönetmeliğin 30/A maddesinin 13. fıkrasında, 6446 sayılı Kanun'un tanıdığı yetkiye istinaden, tüketim noktasının hangi tedarikçinin portföyüne geçeceğinin belirlenmesi süreci kapsamında, serbest tüketiciyle ikili anlaşma yapmamasına rağmen serbest tüketici sayaç kaydı için başvurmak suretiyle, kayıt sistemindeki beyan esasını kötüye kullandığı tespit edilen piyasa katılımcısı hakkında uygulanacak yaptırım ve tedbirlerin düzenlendiği anlaşılmaktadır. Anılan fıkrada bu yaptırım ve tedbirler, ilgili serbest tüketicinin piyasa katılımcısının portföyünden çıkarılması, Kurul kararı ile üç ay süreyle ikili anlaşmalar kapsamında yeni tüketici kaydedememesi ve 6446 sayılı Kanun'un 16. maddesi uyarınca idari para cezası ile cezalandırılması şeklinde belirlenmiştir. Ancak söz konusu yaptırım ve tedbirlerin uygulanabilmesi, piyasa katılımcısının serbest tüketiciyle ikili anlaşma yapmamasına rağmen serbest tüketici sayaç kaydı oluşturduğunun, başka bir ifadeyle sistemdeki beyan esasını suistimal ettiğinin tespit edilmesi şartına bağlanmıştır.
Yönetmeliğin 30/A maddesinin 15. fıkrasındaki düzenlemede ise, asıl olarak, bir serbest tüketicinin birden fazla tedarikçi tarafından PYS üzerinden talep edilmesi durumunda yapılacak iş ve işlemler belirlenmiştir. Bu doğrultuda, ilgili piyasa katılımcılarından, ikili anlaşmaya ilişkin yazılı kanıtlayıcı bilgilerin 6. fıkrada belirtilen süreler içerisinde (2 iş günü) isteneceği, piyasa işletmecisi tarafından gerekli kontroller yapıldıktan sonra ikili anlaşma beyanı geçerli bulunan tedarikçinin portföyüne ilgili serbest tüketicinin geçişinin sağlanacağı, birden fazla tedarikçinin geçerli ikili anlaşma beyanında bulunması hâlinde ikili anlaşma tarihi en yakın olan kaydın dikkate alınacağı, anlaşma tarihlerinin aynı olması hâlinde kayıtların onaylanmayacağı ve serbest tüketicinin mevcut tedarikçisinden enerji almaya devam edeceği, ancak mevcut tedarikçisinin de söz konusu serbest tüketiciye ilişkin portföyden çıkarma talebi olması hâlinde tüketicinin görevli tedarik şirketinin portföyüne kaydedileceği düzenlenmiştir. Bununla birlikte, anılan fıkrada dava konusu edilen "Piyasa İşletmecisinin ikili anlaşmaya ilişkin istemiş olduğu bilgileri PYS üzerinden ibraz edemeyen tedarikçiler için onüçüncü fıkra hükümleri uygulanır." cümlesi ile piyasa katılımcılarından (tedarik lisansına sahip şirketlerden) istenen ikili anlaşmaya ilişkin kanıtlayıcı bilgileri 6. fıkrada belirtilen süreler içerisinde (2 iş günü) sunamayanlar hakkında Yönetmeliğin 30/A maddesinin 13. fıkrasında belirlenen yaptırım ve tedbirlerin uygulanmasına imkan tanınmıştır.
Söz konusu düzenlemeler bir arada değerlendirildiğinde, piyasa katılımcılarından (tedarik lisansına sahip şirketlerden) istenen ikili anlaşmaya ilişkin kanıtlayıcı bilgileri 2 iş günü gibi oldukça kısa bir süre içerisinde sunamayan şirketlerin, ikili anlaşma yapmamasına rağmen serbest tüketici sayaç kaydı oluşturmak suretiyle sistemdeki beyan esasını kötüye kullandığı tespit edilen şirketlerle aynı kapsama alındığı anlaşılmaktadır.
Anılan fıkralarda belirlenen, serbest tüketici ile ikili anlaşma yapmadığı hâlde bir anlaşma varmış gibi bildirimde bulunmak şeklinde ifade edilebilecek fiil ile, istenen ikili anlaşmaya ilişkin kanıtlayıcı bilgileri 2 iş günü içerisinde sunamamak şeklindeki fiilin ağırlığının niteliği itibarıyla aynı olmadığı açıktır.
Her ne kadar davalı idarece, beyan esasına dayalı olarak işleyen ikili anlaşma kayıt sürecinin zaman zaman istismar edildiği yönünde beyanlarda bulunularak, ikili anlaşmaya ilişkin kanıtlayıcı bilgileri sistem üzerinden süresinde sunamayanların bu fiilinin cezalandırılması gerektiği ileri sürülmüş ise de, beyan sistemini istismar ettiği tespit edilenlerin Yönetmeliğin aktarılan 30/A maddesinin 13. fıkrası kapsamında cezalandırılabileceği açık olduğundan davalı idarenin bu savunmasına itibar edilmemiştir.
Bununla birlikte, Yönetmeliğin 30/A maddesinin 15. fıkrasında belirlenen fiil karşılığında 6446 sayılı Kanun kapsamında belirlenen en alt cezanın uygulanması sonucunu doğuran bir düzenleme yapılmışsa da, söz konusu cezanın işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla 1.088.997,00-TL'ye denk geldiği, anılan düzenleme uyarınca kanıtlayıcı bilgilerin PYS üzerinden 2 iş günü gibi kısa bir süre içerisinde istendiği ve söz konusu süre içerisinde bilgilerin sunulmaması durumunda kayıt işleminin tamamlanmaması nedeniyle sistemde bir aksaklığa yer verilmesinin de pek mümkün olmadığı durumu karşısında, fiilin niteliği ve sonuçları itibarıyla, fiil karşılığında uygulanacak yaptırım ve tedbirlerin ölçülü olmadığı sonucuna varılmaktadır.
Öte yandan, davalı idarece yürütülen soruşturma kapsamında davacı tarafından sunulan yazılı savunmada, yaklaşık iki yıllık inceleme dönemi içerisinde kendileri tarafından 91.212 adet kayıt işlemi gerçekleştirildiği, bunlardan yalnızca 1 adet kaydın söz konusu fiil kapsamında yer aldığı ve söz konusu kaydın en düşük seviyelerden (150,00-TL - 300,00-TL) elektrik tüketen bir müşteriye ait olduğu yönündeki beyanı da bu açıklamaları destekler niteliktedir. Bu doğrultuda, böylesine yoğun işlemlerin gerçekleştirildiği bir süreç içerisinde 2 iş günü gibi bir sürede ve devamında fiilin niteliğine uygun başka bir tedbir veya yöntem belirlenmeksizin salt süresinde kanıtlayıcı bilgi ve belge sunulamadığından bahisle doğrudan ilgilinin cezalandırılması ve hakkında ağır nitelikte sayılabilecek tedbirlerin alınması yolunda yapılan düzenlemenin ölçülü olmaması nedeniyle hukuka uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, hukuka aykırı olduğu anlaşılan Yönetmeliğin 30/A maddesinin 15. fıkrasının ve anılan düzenlemeye dayalı olarak tesis edilen bireysel işlemlerin iptaline karar verilmesi gerekmekteyken davanın reddi yolunda verilen Daire kararının bu kısmında hukuki isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine,
2. Danıştay Onüçüncü Dairesinin temyize konu 06/06/2023 tarih ve E:2022/2245, K:2023/2873 sayılı kararının Yönetmeliğin 30/A maddesinin 13. fıkrasının (b) bendinde yer alan 've bu piyasa katılımcısına Kanunun 16. maddesi uyarınca yaptırım uygulanır' ibaresine ilişkin kısmının oybirliği ile ONANMASINA,
3. Anılan kararın davacı şirkete idarî para cezası uygulanmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararı ile bu karara yapılan itirazın reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ve söz konusu idarî para cezasına dayanak olarak gösterilen Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği'nin (Yönetmelik) 30/A maddesinin 15. fıkrasında yer alan 'Piyasa İşletmecisinin ikili anlaşmaya ilişkin istemiş olduğu bilgileri PYS üzerinden ibraz edemeyen tedarikçiler için onüçüncü fıkra hükümleri uygulanır' ibaresine ilişkin kısmının oyçokluğu ile BOZULMASINA,
4. Bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
5. 01/02/2024 tarihinde, kesin olarak karar verildi.

KARŞI OY
X- Temyiz edilen kararla ilgili dosyanın incelenmesinden; Danıştay Onüçüncü Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun olduğu, davacı tarafından ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından, temyiz isteminin reddi ile temyize konu kararın onanması gerektiği oyuyla, kararın bozmaya ilişkin kısmına katılmıyoruz.