DANIŞTAY İDARE DAVA DAIRELERI KURULU

DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU         2023/1950 E.  ,  2023/2109 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2023/1950
Karar No : 2023/2109

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVALILAR) :1- …
2- … Başkanlığı
VEKİLLERİ: I. Hukuk Müş. …, Av. …

İSTEMİN KONUSU : Danıştay Onikinci Dairesinin 21/11/2022 tarih ve E:2019/1788, K:2022/5645 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Diyanet İşleri Başkanlığı "Vaizlik, Kur'an Kursu Öğreticiliği, İmam-Hatip ve Müezzin Kayyımlık Kadrolarına Atama ve Bu Kadroların Kariyer Basamaklarında Yükselme Yönetmeliği'nin 11. maddesinin üçüncü fıkrasında yer verilen "Başkanlıkça farklı öğrenim düzeyi ve/veya hafızlık belgesi şartı aranabilir." düzenlemesinin; bu düzenlemeye bağlı olarak Diyanet İşleri Başkanlığınca 01/02/2019 tarihinde yayınlanan 2019 Yılı 4-B Sözleşmeli (Kuran Kursu Öğreticisi, İmam-Hatip, Müezzin-Kayyım) Alımı Sınav Duyurusu'nun (SÖZPER-2019-I) 4B Sözleşmeli İmam Hatip kadroları alımına ilişkin kısmının mezuniyet durumu ve hafızlık belgesine göre aranan şartlar ve ayrılan kontenjanların, sınav duyurusuna göre aranan şartlar ve ayrılan kontenjanlara göre İmam Hatiplik kadrosu için başvuru yapan davacının imam hatip lisesi mezunları için ayrılan kontenjana girememesi nedeniyle sözlü sınava çağrılmamasına ilişkin işlemin iptaline karar verilmesi istenilmektedir.
Daire kararının özeti: Danıştay Onikinci Dairesinin 21/11/2022 tarih ve E:2019/1788, K:2022/5645 sayılı kararıyla;
633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığının Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 01/07/2010 tarih ve 6002 sayılı Kanun ile değişik, 9. maddesinin 1. ve 2. fıkralarına, 10. maddesinin son fıkrasına, 12. maddesinin 1, 2, 3, 4 ve 7. fıkralarına yer verilmiş ve 01/07/2010 tarih ve 6002 sayılı Kanun eki 2 sayılı liste ile de Diyanet İşleri Başkanlığı taşra teşkilatında başimam hatip, uzman imam hatip, başmüezzin kadrolarının ihdas edildiği belirtilmiş; 17/02/2006 tarih ve 26083 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Mevzuat Hazırlama Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 16. maddesinin 3. fıkrası; dava konusu Vaizlik, Kur'an Kursu Öğreticiliği, İmam-Hatip ve Müezzin Kayyımlık Kadrolarına Atama ve Bu Kadroların Kariyer Basamaklarında Yükselme Yönetmeliği'nin 11. maddesi ile Geçici 1. maddesinin 5 ve 7. fıkraları aktarıldıktan sonra,
Dava konusu Yönetmelik hükmü ile yukarıda aktarılan mevzuatın birlikte değerlendirilmesinden, istihdam edilecek personelin niteliğinin, ihtiyaç bulunan alanlara göre belirlenmesi gerekliliğinin karşılanması ve kamu hizmetlerinin etkin ve verimli bir şekilde görülmesinin gereklerinden biri olan hizmetin yetişmiş, ehil kamu görevlilerince yerine getirilmesi ilkesinin gerçekleştirilmesi amacına yönelik olarak kurumların asgari niteliklere, hizmetin gereği ilave nitelikler belirleme imkânının bulunduğu, davalı idareye farklı öğrenim düzeyi ve/veya hafızlık ve/veya farklı düzeyde yeterlik şartı aranabilme yetkisi veren dava konusu düzenlemenin de bu kapsamda değerlendirilmesi gerektiği, öte yandan düzenlemede belirlilik ilkesine aykırı bir yön bulunmadığı gibi kural koyma yetkisinin Başkanlığa devrinin de söz konusu olmadığı, sadece hizmet ihtiyacının daha nitelikli personelle karşılanması gereğinin, bulunduğu görev alanlarında, istihdam edilecek personelin seçiminde asgari şartların üstüne farklı öğrenim düzeyi, hafızlık ve farklı düzeyde yeterlik şartları gibi ek nitelikler belirleyerek bu suretle vatandaşlara daha iyi hizmet sunma konusunda Başkanlığa takdir yetkisi tanındığı dikkate alındığında, dava konusu düzenlemede kamu yararı ve hizmet gerekleri yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı,
Bu durumda, dava konusu Yönetmeliğin 11. maddesinin 3. fıkrasındaki düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığından, bu hükme dayanılarak hazırlanan Duyuru'da ve 13/11/2020 tarihinde ilan edilen sıralama sonuçlarında da hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, mezuniyet durumu itibarıyla Diyanet İşleri Başkanlığı Vaizlik, Kur'an Kursu Öğreticiliği, İmam-Hatiplik ve Müezzin Kayyımlık Kadrolarına Atama ve Bu Kadroların Kariyer Basamaklarında Yükselme Yönetmeliği'nde yer alan imam hatip olarak atanma şartlarını haiz olduğu ancak Diyanet İşleri Başkanlığınca 01/02/2019 tarihinde yayınlanan 2019 Yılı 4-B Sözleşmeli (Kuran Kursu Öğreticisi, İmam-Hatip, Müezzin-Kayyım) Alımı Sınav Duyurusu'nun (SÖZPER-2019-I) 4B Sözleşmeli İmam Hatip kadroları alımına ilişkin kısmının farklı mezuniyet durumları ve hafızlık belgesine sahip olanlara farklı kontenjanlar ayırdığı, 633 sayılı Kanunun 10. maddesiyle, Başkanlık kadrolarına yapılacak atama ve nakil işlemlerine ilişkin usul ve esasların ancak yönetmelikle belirleneceğinin öngörüldüğü, anılan kanun hükmü uyarınca atamaya ilişkin olarak belirlenecek kriterlerin yönetmelik hükümleri dışında başkaca bir düzenlemeyle belirlenmesinin normlar hiyerarşisine aykırı olduğu; Anayasa'da kanunla düzenlenmesi öngörülen nitelik ve atama kriterlerinin önce 657 sayılı Kanun ile “diğer mevzuat” olarak, 633 sayılı Kanunla da “Yönetmelik” olarak genişletildiği; Yönetmelik ile verilen geniş yetki ile de imam-hatiplerin nitelik ve atama kriterlerinin sınav duyuruları ile düzenlenmesi sonucunun ortaya çıktığı; bu durumda Anayasa maddesi ile amaçlanan “kanunla” düzenleme yönündeki ilkeye aykırılık teşkil ettiği; anılan yönetmelik maddesinin Hukuk Devletinin temel ilkelerinden olan Hukuki Güvenlik ve Belirlilik ilkelerine de aykırı olduğu; Yönetmelik ile Başkanlığa verilen geniş yetkinin sonucu olarak Başkanlıkça her yıl duyurulan sınav ilanları ile hangi kriterlere ve hangi ihtiyaca göre oluşturulduğu açıklanmayan kontenjanlar belirlenebildiği; Başkanlıkça yapılan sınav duyurusu ile belirlenen kontenjanlarda imam hatip alımı için ana kaynak olan imam hatip lisesi mezunlarının, her yıl için yapılan sınav ilanlarında azınlıkta kaldığı, kontenjanlarda “hafızlık” belgesi sahipleri lehine bir ayrımcılıkta bulunulduğu ancak hafızlığın, çocukluk yaşlarında edinilebilen bir kazanım olduğu, öğrenim gibi sonradan elde edinilebilen bir kazanım olmadığı; Başkanlıkça yapılacak sözlü sınav ile kişilerin Kuran bilgisi, kıraati gibi hususlar değerlendirilebilecek olup hafızlık belgesi sahiplerine bu durum zaten sözlü sınavda avantaj sağlayacağından, ilk kontenjan belirlenmesinde hafızlık şartı aranmasının, imam hatip olmak üzere eğitim almış olmasına rağmen çocukluk çağında bu kazanımı elde edememiş ve sonradan da elde etmesi mümkün olmayan kişiler aleyhine bir durum oluşturduğu; iptali istenen yönetmelik düzenlemesine dayalı olarak yapılan sınav duyurusu ile imam hatip alımına ilişkin olarak “hafızlık” şartına göre kontenjan belirlenmesinin ayrıca dini öğrenim olmayan “diğer önlisans” ve “diğer lisans” mezunları için ayrı bir kontenjan belirlenmesi sebebiyle 69,80 KPSS puana sahip olması ve kontenjan için sınava çağrılan en son adayın puanının 80,60 puanda kalması nedeniyle kadrolu bir göreve atanma olasılığı çok düşük olduğundan hak kaybına yol açtığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, Danıştay Onikinci Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Daire kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;
"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Danıştay Onikinci Dairesinin temyize konu 21/11/2022 tarih ve E:2019/1788, K:2022/5645 sayılı kararının ONANMASINA,
3. Kesin olarak, 30/10/2023 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY
X- 633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un "Personelin nitelikleri" başlıklı 9. maddesinin 2. fıkrası hükmü gereği, Başkanlık personelinin 657 sayılı Kanunda ve bu Kanunda yer almayan diğer nitelikleri ile atanmalarında dinî öğrenim şartı arananlara ilişkin ortak niteliklerin yönetmelikle düzenlenmesi gerektiği açıktır.
Diyanet İşleri Başkanlığı Vaizlik, Kur'an Kursu Öğreticiliği, İmam-Hatiplik ve Müezzin Kayyımlık Kadrolarına Atama ve Bu Kadroların Kariyer Basamaklarında Yükselme Yönetmeliği'nin 11. maddesinin ilk iki fıkrasında da imam-hatip unvanı için aranan nitelikler belirtilmiş olmakla birlikte, dava konusu 3. fıkrada ilk iki fıkrada somut olarak belirtilmiş niteliklerden farklı öğrenim düzeyi vs. nitelikler aranabileceği anlamına da gelen düzenleme yapılarak belirsizlik oluşturulduğu, bu nitelikler Yönetmelik ile düzenlenmesi gerekir iken ikincil düzenlemelere bırakıldığı görüldüğünden, anılan düzenlemede ve bu düzenlemeye dayalı işlemlerde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Öte yandan, istihdam edilecek imam-hatiplerin niteliğinin, ihtiyaç bulunan alanlara göre belirlenmesi ve kamu hizmetlerinin etkin ve verimli bir şekilde görülmesinin gereklerinden biri olan hizmetin yetişmiş, ehil kamu görevlilerince yerine getirilmesi ilkesinin gerçekleştirilmesi gerekliliğinin karşılanması için, bu unvana yönelik hafızlık belgesi aranabilmesini teminen, söz konusu niteliklerin Yönetmeliğin bu personel için aranan nitelikler kısmında, somut olarak davalı idarece gösterilmesine mani bir hal bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, dava konusu düzenlemenin ve anılan düzenlemeye dayanılarak tesis edilen işlemlerin hukuka aykırı olduğu anlaşıldığından, davacının temyiz isteminin kabulü ile temyize konu kararın bozulması gerektiği oyuyla, karara katılmıyorum.

KARŞI OY
XX- 633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığının Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 01/07/2010 tarih ve 6002 sayılı Kanun ile değişik, "Personelin nitelikleri" başlıklı 9. maddesinin 1. fıkrasında, vaizlerin en az lisans düzeyinde dini yüksek öğrenim mezunu olması gerektiği belirtildikten sonra, 2. fıkrasında, "Başkanlık personelinin 657 sayılı Kanunda ve bu Kanunda yer almayan diğer nitelikleri ile atanmalarında dinî öğrenim şartı arananlara ilişkin ortak nitelikler yönetmelikle düzenlenir." "Atama" başlıklı 10. maddesinin son fıkrasında, "Başkanlık kadrolarına yapılacak atama ve nakil işlemlerine ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir."; "Vaizler, imam-hatip ve müezzin-kayyımlar, Kur’an kursu öğreticileri, eğitim görevlileri ve murakıplar" başlıklı 12. maddesinin 1, 2, 3, 4 ve 7. fıkralarında, "Vaizler, cami ve mescitler ile diğer mekanlarda her türlü vasıtadan yararlanarak toplumu dinî konularda bilgilendirmek, Başkanlığın hizmet alanlarında irşat, rehberlik, inceleme ve araştırma yapmakla görevlidir. Vaizlik mesleği, adaylık döneminden sonra vaiz, uzman vaiz ve başvaiz kariyer basamaklarına ayrılır."; "İmam-hatip ve müezzin-kayyımlar, cami ve mescitlerde din hizmetlerini yürütmek ve dinî konularda toplumu bilgilendirmekle görevlidir. İmam-hatiplik mesleği; adaylık döneminden sonra imam-hatip, uzman imam-hatip ve başimamhatip; müezzin-kayyımlık mesleği ise müezzin-kayyım ve başmüezzin kariyer basamaklarına ayrılır. Adaylık dönemini başarıyla tamamlayanlar mesleğe imam-hatip veya müezzin-kayyım olarak atanır. İmam-hatip ve müezzin-kayyımlar, Kur’an-ı Kerim öğretiminde görevlendirilebilir.", "Kur’an kursu öğreticisi, Kur’an kurslarındaki eğitim ve öğretim faaliyetlerini yürütmekle görevlidir. Kur’an kursu öğreticiliği; adaylık döneminden sonra Kur’an kursu öğreticisi, Kur’an kursu uzman öğreticisi ve Kur’an kursu başöğreticisi kariyer basamaklarına ayrılır.", "Yukarıdaki fıkralarda düzenlenen kariyer basamaklarında yükselmede kıdem, eğitim, hizmet, bilimsel, sosyal ve kültürel faaliyetler, sicil puanları ve Başkanlıkça yapılacak sınav sonuçları esas alınır.", "Uzman vaiz, başvaiz, uzman imam-hatip, başimam-hatip, başmüezzin, Kur’an kursu uzman öğreticisi ve Kur’an kursu başöğreticisi ile murakıp kadrolarına atanmaya ilişkin hususlar ve bunlar ile vaiz, imam-hatip, müezzin-kayyım ve Kur’an kursu öğreticilerinin çalışma, usul ve esasları ile imam-hatipler ve müezzin-kayyımların haftalık iznine ve bayram tatillerinde izin kullanmalarına ilişkin hususlar yönetmelikle düzenlenir." hükümleri yer almaktadır. Öte yandan, anılan 01/07/2010 tarih ve 6002 sayılı Kanun eki 2 sayılı liste ile Diyanet İşleri Başkanlığı taşra teşkilatında başimam hatip, uzman imam hatip, başmüezzin kadroları ihdas edilmiştir.
17/02/2006 tarih ve 26083 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Mevzuat Hazırlama Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 16. maddesinin 3. fıkrasında, "Yeni mevzuat metni ile getirilen düzenleme uygulanmaya başlayıncaya veya yürürlüğe girinceye kadar geçecek süre içinde yapılacak işlem ve düzenlemeler ya da uyulacak ilke ve
kurallar ile daha önceki düzenlemelerden doğan hakların korunmasına ilişkin hususlar ve benzeri geçiş hükümleri geçici maddelerle düzenlenir. Geçici maddeler de ayrıca numaralandırılır. Kadro ihdas veya iptaline ilişkin düzenlemeler geçici maddelerle yapılmaz.
" kuralına yer verilmiştir.
Dava konusu Yönetmeliğin "İmam-hatiplik giriş sınavına başvuracaklarda aranan özel şartlar" başlıklı 11. maddesinde, "(1) İmam-hatiplik giriş sınavına başvurularda ilk defa açıktan alınacaklar için;
a) İmam hatip lisesi veya üstü dini öğrenim mezunu olmak,
b) Yeterlik belgesine sahip olmak,
c) İmam-hatiplik yapmaya mani bir özrü bulunmamak,
ç) KPSS’den Başkanlıkça belirlenen puanı almış olmak şartları aranır.
(2) Başkanlık personelinden imam-hatiplik giriş sınavına başvuracaklar için;
a) İmam hatip lisesi veya üstü dini öğrenim mezunu olmak,
b) Yeterlik belgesine sahip olmak,
c) İmam-hatiplik yapmaya mani bir özrü bulunmamak,
ç) Adaylığı kalkmış olmak,
d) MBSTS’den Başkanlıkça belirlenen puanı almış olmak şartları aranır.
(3) Başkanlıkça farklı öğrenim düzeyi ve/veya hafızlık belgesi .... belgesi aranabilir." hükmü yer almıştır.
Anılan Yönetmeliğin "Geçiş hükümleri" başlıklı Geçici 1. maddesinin 5 ve 7. fıkralarında,"(5) Uzman imam-hatip kadrolarına; lisans düzeyinde dini yüksek öğrenim mezunu olmak ve imam-hatiplikte en az altı yıl görev yapmış olmak şartıyla MBSTS sınavı puanına göre, ilan edilen kadro sayısının üç katına kadar çağrılacak imam-hatipler arasından, bir defaya mahsus olmak üzere bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren bir yıl içinde Başkanlıkça yapılacak sözlü sınav sonucunda uzman imam-hatip kadro toplamının yüzde ellisini geçmemek üzere bu Yönetmelikteki diğer şartlar aranmaksızın atama yapılabilir.", "(7) Başmüezzin kadrolarına; lisans düzeyinde dini yüksek öğrenim mezunu olmak ve müezzin-kayyımlıkta en az on yıl hizmeti bulunmak şartıyla MBSTS sınavı puanına göre, ilan edilen kadro sayısının üç katına kadar çağrılacak müezzin-kayyımlar arasından, bir defaya mahsus olmak üzere bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren bir yıl içinde Başkanlıkça yapılacak sözlü sınav sonucunda başmüezzin kadro toplamının yüzde yirmisini geçmemek üzere bu Yönetmelikteki diğer şartlar aranmaksızın atama yapılabilir." hükümlerine yer verilmiştir.
"Diyanet İşleri Başkanlığı Vaizlik, Kur'an Kursu Öğreticiliği, İmam-Hatiplik ve Müezzin Kayyımlık Kadrolarına Atama ve Bu Kadroların Kariyer Basamaklarında Yükselme Yönetmeliği"nin "İmam-hatiplik giriş sınavına başvuracaklarda aranan özel şartlar" başlıklı 11. maddesinin incelenmesinden, maddenin ilk fıkrasında ilk defa açıktan atamanın şartlarının düzenlendiği ve bu şartlar arasında İmam Hatip Lisesi veya üstü dini öğrenim mezunu olmak; yeterlik belgesine sahip olmak; İmam-hatiplik yapmaya mani bir özrü bulunmamak ve KPSS’den Başkanlıkça belirlenen puanı almış olmak şartlarına yer verildiği; benzer şekilde, Başkanlık personelinden imam hatiplik giriş sınavına başvuracaklarda aranacak şartları düzenleyen 2. fıkrasında da benzer şartlara yer verilerek nesnel ve genel bir belirleme yapıldığı anlaşılmıştır.
Bununla birlikte anılan maddenin 3. fıkrasında, "Başkanlıkça farklı öğrenim düzeyi ve/veya hafızlık belgesi..... aranabilir." denilerek 1. ve 2. fıkralarda yer alan ve ilgili yönetmeliklerde tanımı yapılan yeterlik belgesinden farklı bir belgenin ya da belgelerin de idare tarafından istenilebileceği belirtilerek atama şartlarına ilişkin kuralın belirsiz hale getirildiği sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, bu durum yönetmelikle düzenlenmesi gereken atama şartlarının Başkanlık tarafından duyurularla her atama döneminde değiştirilmesi sonucunu da doğurabileceğinden, bu konuda kural koyma yetkisini Başkanlığın inisiyatifine terk etmesi yönüyle de dava konusu düzenlemede hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Dosyadaki belgelerin incelenmesinden; Diyanet İşleri Başkanlığınca 01/02/2019 tarihinde yayınlanan 2019 Yılı 4-B Sözleşmeli (Kuran Kursu Öğreticisi, İmam-Hatip, Müezzin-Kayyım) Alımı Sınav Duyurusu'nun (SÖZPER-2019-I) 4B Sözleşmeli İmam Hatip kadroları alımına ilişkin duyuruda dava konusu edilen Yönetmelik maddesine dayanılarak mezuniyet durumu ve hafızlık belgesine göre kontenjan ayrımı yapıldığı; Sınav Duyurusu'na göre aranan şartlar ve ayrılan kontenjanlara göre İmam Hatiplik kadrosu için başvuru yapan davacının imam hatip lisesi mezunları için ayrılan kontenjana girememesi nedeniyle sözlü sınava çağrılmadığından dava konusu düzenlemenin ve işlemlerin iptali ve yürütmenin durdurulması istemiyle dava açtığı anlaşılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu edilen Yönetmeliğin 11. maddesinin 3. fıkrasındaki düzenlemenin hukuka aykırı olduğu sonucuna varıldığından; bu maddeye dayanılarak hazırlanan dava konusu Duyuru'da ve tesis edilen bireysel işlemde de hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, dava konusu düzenlemenin ve anılan düzenlemeye dayanılarak tesis edilen işlemlerin hukuka aykırı olduğu anlaşıldığından, davacının temyiz isteminin kabulü ile temyize konu kararın bozulması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.