DANIŞTAY İDARE DAVA DAIRELERI KURULU

DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU         2023/186 E.  ,  2023/1883 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2023/186
Karar No : 2023/1883

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Sendikası
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- … Bakanlığı
VEKİLİ : Hazine Av. …
2- … Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri …

İSTEMİN KONUSU : Danıştay Onikinci Dairesinin 16/06/2022 tarih ve E:2019/6135, K:2022/3897 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: 01/09/2019 tarih ve 30875 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 28/08/2019 tarih ve 2019/1 sayılı Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararının Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Mali ve Sosyal Haklar Kısmının ‘’Sosyal denge tazminatı’’ başlıklı 1. maddesinin 1. fıkrasının ve ‘’Sosyal denge tazminatı süre uzatımı’’ başlıklı 6. maddesinin 2. fıkrasının iptali ile; 04/04/2012 tarih ve 6289 sayılı Kanun’un 33. maddesi ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’ye eklenen Ek 15. maddede yer alan ''yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere’’ ibaresi ile madde kapsamındaki diğer ibarelerin ve anılan Kanun'un 30. maddesi ile 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’na eklenen Geçici 14. maddenin 1. fıkrasının dördüncü cümlesindeki ‘’toplu sözleşmede belirlenen tavan’’, ''unvanlar itibarıyla’’ ve ''tavan olarak’’ ibarelerinin iptali için Anayasa Mahkemesine başvurulması istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Onikinci Dairesinin 16/06/2022 tarih ve E:2019/6135, K:2022/3897 sayılı kararıyla;
Davalı idarelerden Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının usule ilişkin itirazı ile davacı Sendikanın Anayasa'ya aykırılık iddiası yerinde görülmemiş,
Anayasa'nın ''Toplu iş sözleşmesi ve toplu sözleşme hakkı'' başlıklı 53., ''Genel ilkeler'' başlıklı 128/2.; 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun 1, 2, 28, 32, 33, 34 ve Geçici 14.; 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 15.; 01/09/2019 tarih ve 30875 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 28/08/2019 tarih ve 2019/1 sayılı Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararı'nın ''Kapsam'' başlıklı 1/1., ''Yürürlük süresi ve tereddütlerin giderilmesi'' başlıklı 3/1., aynı Karar'ın Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Mali ve Sosyal Haklar Kısmının ‘’Sosyal denge tazminatı’’ başlıklı 1/1., ''Sosyal denge tazminatı süre uzatımı’’ başlıklı 6/2. madde hükümlerine yer verildikten sonra;
2019/1 sayılı Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararının Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Mali ve Sosyal Haklar Kısmının;
''Sosyal denge tazminatı’’ başlıklı 1. maddesinin 1. fıkrası yönünden;
Mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 15. maddesinin, mahalli idareler tarafından yapılan sosyal denge tazminatı sözleşmelerinin kanuni dayanağını oluşturduğu; anılan Kanun'la değişik 4688 sayılı Kanun'un mahalli idarelerle sözleşme imzalanmasına ilişkin hususların düzenlendiği 32. maddesiyle de, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 15. maddesi çerçevesinde, madde kapsamındaki koşulların sağlanması suretiyle sosyal denge tazminatına ilişkin sözleşme yapılması yönünde taraflara olanak sağlandığı,
Mahalli idarelerce yapılan sosyal denge tazminatı sözleşmelerinin dayanağını teşkil eden 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 15. maddesinde, 4688 sayılı Kanun'a göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ibaresiyle, toplu sözleşmenin taraflarının, tavan tutarın belirlenmesi açısından yetkilendirildiği, bu şekilde toplu sözleşmeyle belirlenen tavan tutarın geçilmemesi koşuluyla, ilgili mahalli idareler ile sendikalar tarafından sosyal denge tazminatının aylık tutarının belirlenebileceği,
Bu çerçevede, anılan Kanun Hükmünde Kararname ile verilen yetki uyarınca dava konusu 2019/1 sayılı Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararının sosyal denge tazminatına ilişkin kısmında, sosyal denge tazminatı ödemelerinde, en yüksek Devlet memuru aylığının %100'ünü geçmeyecek şekilde tavan tutar uygulamasının yer aldığı, bu tavan tutarın aşılmayarak, görev yapılan birim ve iş hacmi, görevin önem ve güçlüğü, görev yerinin özelliği, çalışma süresi, kadro veya görev unvanı ile derecesi gibi kriterlere göre miktarın belirlenmesi hususunda sözleşme taraflarının yetkilendirildiği,
Bu durumda, üst hukuk normlarına aykırılık teşkil etmeyen düzenleme açısından hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı,
''Sosyal denge tazminatı süre uzatımı’’ başlıklı 6. maddesinin 2. fıkrası yönünden;
Dava konusu 2019/1 sayılı Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararı'nın Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Mali ve Sosyal Haklar Bölümünün, ''Sosyal denge tazminatı süre uzatımı'' başlıklı 6. maddesinin 1. fıkrasıyla, 4688 sayılı Kanun'un Geçici 14. maddesinde yer alan 31/12/2015 ibaresinin, 31/12/2021 şeklinde uygulanacağı; ayrıca bu hüküm çerçevesinde yapılacak ödeme tutarının hiçbir şekilde 1. maddede yer alan sosyal denge tazminatı oranı ile belirlenecek tutarı aşamayacağının ifade edildiği, böylece Kanun'un Geçici 14. maddesindeki düzenleme açısından, 15/03/2012 tarihinden önce veya sonra imzalanan sözleşmelerle ilgili olarak, toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarın aşılamayacağının toplu sözleşme hükmü olarak yer aldığı,
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 15. maddesinde sosyal denge tazminatının aylık tutarının, 4688 sayılı Kanun'a göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçemeyeceğine yönelik düzenleme uyarınca, dava konusu Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararında, 4688 sayılı Kanun'un 32. maddesi çerçevesinde ödenebilecek sosyal denge tazminatı aylık tavan tutarının, en yüksek Devlet memuru aylığının %100'ü olduğu şeklinde belirleme yapılarak, devamında ise bu maddeye atıfla Geçici 14. madde uyarınca yapılacak ödeme tutarı açısından, aylık tavan tutarın yine en yüksek Devlet memuru aylığının %100'ünü geçemeyeceği kuralının getirildiği,
Bu durumda, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 15. maddesindeki düzenleme uyarınca sosyal denge sözleşmelerinde tavan tutarın belirlenmesi hususunda toplu sözleşmenin tarafları yetkilendirildiğinden, aylık tavan tutar açısından, anılan Karar'ın 1. maddesine yapılan atıfla, en yüksek Devlet memuru aylığının %100'ü şeklindeki kriterin uygulanmasında, üst hukuk normlarına aykırılık bulunmadığı, gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, kamu görevlilerinin sendikal haklarının, örgütlenme özgürlüğü, toplu sözleşme hakkı ile grev hakkını da kapsadığı, temel hak ve hürriyetler içinde yer alan sendikal hakların, yalnızca Anayasa’nın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ancak Kanun’la sınırlanabileceği, toplu sözleşme hakkının kanun hükmünde kararname ile sınırlandırılamayacağı; yetki kanununa dayanılmadan çıkarılan 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin Ek 15. maddesine istinaden, Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararı’nın ilgili maddelerinde tavan tutarı getirilerek, sosyal denge tazminatı ödenmesinde kriterlere bağlı olarak ayrıma gidilmesine hukuken imkân bulunmadığı, 4688 sayılı Kanun’un 32. maddesinde memurlara yapılacak ödemeler bakımından herhangi bir sınırlama, birtakım kriterlere göre tutar belirleme ve tavan uygulamasının getirilmediği, toplu sözleşmelerle ancak toplu sözleşme alanı içinde düzenleme yapılabileceği, yasal dayanaktan yoksun düzenlemenin, kamusal harcamaları sınırlandırmak ve bütçe disiplinini sağlamak amacına uygun bir düzenleme olmadığı gibi kanunla öngörülmemiş bir temel hak ve hürriyetin toplu iş sözleşmesi ile düzenlenmesine ya da sınırlandırılmasına hukuken imkân bulunmadığı, Anayasa'ya aykırı olması nedeniyle somut norm denetimi yapılmak üzere dosyanın Anayasa Mahkemesi'ne gönderilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından, Danıştay Onikinci Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
Diğer davalı Hazine ve Maliye Bakanlığınca, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, davacının Anayasa'ya aykırılık iddiası ciddi görülmeyerek gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;
"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Danıştay Onikinci Dairesinin temyize konu 16/06/2022 tarih ve E:2019/6135, K:2022/3897 sayılı kararının ONANMASINA,
3. Kesin olarak, 09/10/2023 tarihinde oybirliği ile karar verildi.