DANIŞTAY 9. DAIRE

Danıştay 9. Daire Başkanlığı         2023/642 E.  ,  2023/3930 K.
"İçtihat Metni"T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
Esas No : 2023/642
Karar No : 2023/3930

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Otomotiv Endüstri A.Ş.
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı-…
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı şirketin hisseli olarak maliki bulunduğu, Mersin İli Tarsus İlçesi … Mahallesi eski … no'lu parselde (yeni parsel no:…) ve …no'lu parselde kayıtlı bulunan taşınmazları nedeniyle, … sicil no'da kayıtlı emlak vergisi mükellefi olduğu, 2021 yılına ilişkin bina ve arsa vergileri ile taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına ait katkı payının tarh edilen 462.313,60-TL'lik kısmının, Emlak Vergisi Kanunu geçici 23. maddesine aykırı olduğundan bahisle iptali istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … Vergi Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; dosyanın incelenmesinden davaya konu … parselde kayıtlı taşınmazın, 09/10/2020 tarihli ifraz işlemi sonucu … ve … parsel olmak üzere ayrıldığı, işbu davanın açılmasından sonra ise, … ve …sayılı parsellerin 01/10/2021 tarihli tevhit işlemi ile birleştirildiği, anılan taşınmazlara ilişkin adres güncellemesi nedeniyle arsa metrekare birim değeri daha yüksek olan … Mahallesi … Bulvarı'nın dikkate alındığı ve söz konusu adres güncellemesinin ve 2020 yılında uygulanacak emlak vergisine esas tahakkuk işlemlerinin bu adres üzerinden yapılacağının davalı idarece davacıya 05/12/2019 tarihinde tebliğ edilen … tarih ve … sayılı yazıyla bildirildiği, adres değişikliği işleminin dava konusu edilmediği, kaldı ki davalı idarece güncellenen adres üzerinden 2020 yılı için yapılan tarhiyatların davacıya tebliği üzerine açılan davada Mahkemelerinin … tarih ve E:… K:… sayılı kararıyla davanın reddine karar verildiği, dolayısıyla adres değişikliği sebebiyle oluşan vergi değeri artışının dava konusu 2021 yılı için uygulanabileceği, dava konusu taşınmaza ilişkin olarak 2021 yılı için davacı şirket adına tahakkuk ettirilen emlak vergisinin hesabında taşınmazın yeni adresi olan … Mahallesi … Bulvarı adresinin esas alınması gerektiği, bu adres itibariyle taşınmazın 2021 yılı arsa ve arazi metrekare birim değerinin 393,99TL olduğunun anlaşıldığı, aynı adrese göre taşınmazın 2017 yılı arsa ve arazi metrekare birim değerinin 201,80TL olduğu dikkate alındığında, 2021 yılındaki değer artışının Emlak Vergisi Kanunu geçici 23'üncü maddesinde yer verilen "takdir komisyonlarınca 2017 yılında 2018 yılı için takdir edilen asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerlerinin, 2017 yılı için uygulanan birim değerlerinin %50’sinden fazlasını aşması durumunda, 2018 yılına ilişkin bina ve arazi vergi değerlerinin hesabında, 2017 yılı için uygulanan asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerlerinin %50 fazlasının esas alınacağı, takip eden 2019, 2020 ve 2021 yıllarında 29'uncu madde kapsamında bina ve arazi vergisi matrahları ile asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerlerinin bu şekilde belirlenen değerler üzerinden hesaplanacağı, emlak vergi değeri veya asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerleri esas alınarak uygulanan vergi, harç ve diğer mali yükümlülükler için de birinci fıkra hükümlerine göre belirlenen değerlerin dikkate alınarak uygulanacağı" yönündeki hüküm uyarınca hukuka uygun olduğunun anlaşıldığı, davaya konu 424 sayılı parselde kayıtlı bulunan taşınmaz nedeniyle re'sen tarh edilen arsa vergisi yönünden ise; davacının dava dilekçesinde işbu taşınmazın adresi ile ilgili olarak herhangi bir iddiasının bulunmadığı, emlak vergisi bildirimine göre arsa metrekare birim değerinin 2021 yılında 21,35TL olarak esas alındığı, taşınmazın adresi itibariyle 2017 yılı arsa ve arazi metrekare birim değerinin 12,32-TL olduğu dikkate alındığında, 2021 yılındaki değer artışının, Emlak Vergisi Kanunu'nun geçici 23'üncü maddesine uygun olarak belirlendiği, bu durumda, davaya konu taşınmazlara ilişkin olarak, yukarıda belirtildiği üzere hukuka uygun bulunan arsa metrekare birim değerleri esas alınmak suretiyle davalı idare tarafından yapılan hesaplamalar uyarınca belirlenen vergi değerleri üzerinden hesaplanarak 2021 yılı için davacı adına tahakkuk ettirilen bina ve arsa vergileri ile kültür varlıklarını koruma katkı paylarının dava konusu edilen 462.313,60TL'lik kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği belirtilerek, davacı istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Emlak vergisinin kümülatif nitelikli olduğu, tahakkukuka karşı açtıkları davalarda verilen kesin kararlara aykırı işlem tesis edildiği, vergilendirmenin yerleşik yargı kararlarına göre en uzun cepheye göre yapılması gerektiği oysa davalı idarece esas alınan cephenin en kısa cephe olduğu, Emlak Vergisi Kanunu geçici 23. maddesine aykırı olarak tarhiyat yapıldığı iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY: Davacı şirketin hisseli olarak maliki bulunduğu, Mersin İli Tarsus İlçesi … Mahallesi eski … no'lu parselde (yeni parsel no:…) ve .. no'lu parselde kayıtlı bulunan taşınmazları nedeniyle, … sicil no'da kayıtlı emlak vergisi mükellefi olduğu, 2021 yılına ilişkin bina ve arsa vergileri ile taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına ait katkı payının tarh edilen 462.313,60-TL'lik kısmının, Emlak Vergisi Kanunu geçici 23. maddesine aykırı olduğundan bahisle iptali istemine ilişkindir.

İLGİLİ MEVZUAT:
Emlak Vergisi Kanununun 28.11.2017 tarih ve 7061 sayılı Kanun'un 35. maddesi ile değiştirilen Geçici 23. maddesinde:
"Takdir komisyonlarınca 2017 yılında 2018 yılı için takdir edilen asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerleri, 2017 yılı için uygulanan birim değerlerinin %50’sinden fazlasını aşması durumunda, 2018 yılına ilişkin bina ve arazi vergi değerlerinin hesabında, 2017 yılı için uygulanan asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerlerinin %50 fazlası esas alınır. Takip eden 2019, 2020 ve 2021 yıllarında 29 uncu madde kapsamında bina ve arazi vergisi matrahları ile asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerleri bu şekilde belirlenen değerler üzerinden hesaplanır.
Emlak vergi değeri veya asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerleri esas alınarak uygulanan vergi, harç ve diğer mali yükümlülükler için de birinci fıkra hükümlerine göre belirlenen değerler dikkate alınarak uygulanır.
Bu maddenin uygulamasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir." hükümleri yer almaktadır.
26.12.2017 tarih ve 30282 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 72 Seri No'lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliği'nin 6. maddesinin 2. fıkrasında, arsa ve arazinin herhangi bir sebeple takdir dışı kalması veya yeni cadde ve sokak oluşması gibi nedenlerle 2017 yılına ilişkin ait birimin bulunmaması halinde bu arsa ve araziler için 2018 yılına ilişkin takdir komisyonunca belirlenen birim değerinin esas alınacağı düzenlenmiştir.
72 Seri No'lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliği'nin;
"Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde: bu tebliğin amacının, Emlak Vergisi Kanununa eklenen geçici 23 üncü maddenin uygulamasına yönelik hususları açıklamak olduğu,
"Belediyelerce 2018 yılı emlak vergi değerinin hesabında yapılacak işlemler" başlıklı 5. maddesinde :
(1) 2017 yılında, takdir komisyonlarınca 2018 yılı için asgari ölçüde arsa ve
Arazi metrekare birim değerlerine ilişkin takdirler yapıldığı
(2) 7061 sayılı Kanunla 1319 sayılı Kanuna eklenen geçici 23 üncü madde hükmü gereği;
a) Takdir komisyonlarınca 2017 yılında 2018 yılı için takdir edilen asgari ölçüde arsa ve
arazi metrekare birim değerleri, belediyeler tarafından 2017 yılında uygulanan birim değerlerle karşılaştırılacağı
b) 2018 yılı için takdir edilen birim değerler, 2017 yılında uygulanan birim değerlerin
%50’sinden fazlasını aşıyorsa, 2018 yılına ilişkin bina ve arazi vergi değerlerinin hesabında, 2017 yılında uygulanan birim değerlerin %50 fazlasının esas alınacağı,
c) İlgili belediyelerce bu değerler esas alınarak Tebliğde yer verilen açıklamalar
çerçevesinde emlak vergi değeri hesaplanacağı
(3) İkinci fıkrada belirtilen işlemler 2017 yılında takdir komisyonlarınca takdir edilen birim
değerler üzerinden yapılacak olup ayrıca takdir komisyonlarınca yeni bir takdir işlemi
yapılmayacağı
(4) Arsa takdir komisyonunca 2017 yılında 2018 yılı için takdir edilen asgari ölçüde arsa
metrekare birim değeri 2017 yılında uygulanan birim değerin %50’sinden fazlasını aşıyorsa, 2018yılına ilişkin arsa metrekare birim değeri geçici 23 üncü madde hükmü gereğince aşağıda yer alan örnekteki gibi hesaplanacağı belirtilmiştir.
"Diğer hususlar" başlıklı 6. maddesinde ise;
(1) Takdir komisyonlarınca 2018 yılı için takdir edilen asgari ölçüde arsa ve
arazi metrekare birim değerlerine karşı açılan davalar neticesinde, mahkemelerce takdir
komisyonu kararlarıyla belirlenen metrekare birim değerlerin;
a) İptal edilmesi sonucu takdir komisyonları tarafından yeni bir değer belirlenmesi,
b) Kısmen iptal ve kısmen tasdik edilmesi,
c) Tasdik edilmesi,
halleri sonucu oluşan bu değerler 2017 yılında uygulanan birim değerlerin %50’sinden
fazlasını aşıyorsa, 2018 yılına ilişkin bina, arsa ve arazi vergi değerlerinin hesabında, 2017 yılında uygulanan asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerlerinin %50 fazlası esas alınarak emlak vergi değerleri ilgili belediyelerce bu Tebliğde açıklanan esaslar çerçevesinde hesaplanacağı
(2) Arsa veya arazinin herhangi bir sebeple takdir dışı kalması veya yeni cadde ve sokak
oluşması gibi nedenlerle 2017 yılına ait birim değerin bulunmaması halinde bu arsa ve araziler için 2018 yılına ilişkin takdir komisyonlarınca belirlenen birim değerlerin esas alınacağı,
(3) Emlak vergi değeri veya asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerleri esas
alınarak uygulanan vergi, harç ve diğer mali yükümlülükler için de 1319 sayılı Kanunun geçici 23. maddesine göre hesaplanan değerlerin esas alınacağı düzenlenmiştir
Emlak Vergisi Kanunun bina ve arazi vergisi yönünden paralel hükümler içeren tarh ve tahakkuk başlıklı 11 ve 21. maddelerinde;
Bina ve arazi vergisi, ilgili belediye tarafından;
a) Dört yılda bir defa olmak üzere takdir işlemlerinin yapıldığı yılı takip eden yılın Ocak ve Şubat aylarında,
b) 33 üncü maddenin (1) ilâ (7) numaralı fıkralarında yazılı vergi değerini tadil eden sebeplerle bildirim verilmesi icabeden hallerde, vergi değerini tadil eden sebeplerin meydana geldiği bütçe yılını takip eden yılın Ocak ayı içinde, vergi değerini tadil eden sebep bütçe yılının son üç ayı içinde vuku bulmuş ve bildirim, vergi değerini tadil eden sebebin meydana geldiği bütçe yılını takip eden yılda verilmiş ise bildirimin verildiği tarihte,
c) 33 üncü maddenin (8) numaralı fıkrasında yazılı hallerde, takdir işlemlerinin yapıldığı bütçe yılını takip eden yılın Ocak ve Şubat aylarında,
29 uncu maddeye göre hesaplanan vergi değeri esas alınarak yıllık olarak tarh olunur. Bildirim posta ile gönderilmiş ise vergi, bildirim verme süresinin son gününü takip eden yedi gün içinde tarh olunur. Bu suretle tarh olunan vergiler, tarh edilen tarihte tahakkuk etmiş sayılır ve mükellefe bir yazı ile bildirilir.
Yapılan tarh ve tahakkuku takip eden yıllarda, 29 uncu maddeye göre tespit edilen vergi değeri üzerinden hesaplanan arazi vergisi, her bütçe yılının başından itibaren o yıl için tahakkuk etmiş sayılır.
Bir il veya ilçe sınırları içerisinde birden fazla belediye olması halinde, belediye ve mücavir alan sınırları dışında bulunan araziye ait arazi vergisini tarha yetkili olacak belediye, ilgili valiler tarafından belirleneceği kurala bağlanmıştır.
Emlak Vergisi Kanunun vergi değeri başlıklı 29. maddesinde ise;
Vergi değeri;
a) Arsa ve araziler için, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun asgari ölçüde birim değer tespitine ilişkin hükümlerine göre takdir komisyonlarınca arsalar için her mahalle ve arsa sayılacak parsellenmemiş arazide her köy için cadde, sokak veya değer bakımından farklı bölgeler (turistik bölgelerdeki cadde, sokak veya değer bakımından farklı olanlar ilgili valilerce tespit edilecek pafta, ada veya parseller), arazide her il veya ilçe için arazinin cinsi (kıraç, taban, sulak) itibarıyla takdir olunan birim değerlere göre,
b) Binalar için, Maliye ve Bayındırlık ve İskan bakanlıklarınca müştereken tespit ve ilân edilecek bina metrekare normal inşaat maliyetleri ile (a) bendinde belirtilen esaslara göre bulunacak arsa veya arsa payı değeri esas alınarak 31 inci madde uyarınca hazırlanmış bulunan yönetmelik hükümlerinden yararlanılmak suretiyle, Hesaplanan bedeldir.
Vergi değeri, mükellefiyetin başlangıç yılını takip eden yıldan itibaren her yıl, bir önceki yıl vergi değerinin 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca aynı yıl için tespit edilen yeniden değerleme oranının yarısı nispetinde artırılması suretiyle bulunur.
33 üncü maddeye (8 numaralı fıkra hariç) göre mükellefiyet tesisi gereken hallerde vergi değerinin hesaplanmasında, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 49 uncu maddesinin (b) fıkrasına göre belirlenen arsa ve arazi birim değerleri, takdir işleminin yapıldığı yılı takip eden ikinci yıldan başlamak suretiyle her yıl, bir önceki yıl birim değerinin, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca aynı yıl için tespit edilen yeniden değerleme oranının yarısı nispetinde artırılması suretiyle dikkate alınacağı yönündedir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Bölge İdare Mahkemesi kararının, arsa vergisi ve taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına ait katkı payına ilişkin kısmına ilişkin hüküm fıkrasının dayandığı sebepler ve gerekçesi Dairemizce de uygun görülmüş olup, davacı tarafından ileri sürülen iddialar, temyize konu kararın bu hususlara ilişkin hüküm fıkrasının bozulmasını gerektirir nitelikte bulunmamıştır.
Bölge İdare Mahkemesi kararının, bina vergisi ve taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına ait katkı payına ilişkin hüküm fıkrasına yönelik davacı temyiz istemine gelince;
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, 2002 yılında yapılan değişikliklerle, emlak vergisinde beyan esası kaldırılarak, bildirim esasına geçilmiş, arsa ve arazi değerlerinin 4 yılda takdir komisyonunca belirlenen cadde ve sokak rayiçlerine göre tarh ve tahakkuk edeceği, 4 yılda bir yapılan genel takdiri izleyen yılda ise emlak vergisinin, bir önceki yıl vergi değerinin 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca aynı yıl için tespit edilen yeniden değerleme oranının yarısı nispetinde artırılması suretiyle belirleneceği kurala bağlandığından, somut olayda genel takdir yılının 2018 yılı olduğu, yukarda hükümlerine yer verilen Emlak Vergisi Kanunun geçici 23. maddesiyle, 2018 yılında yapılacak artışın 2017 yılında uygulanan birim değerin %50'sini aşamayacağı yönünde düzenleme getirildiği, davacı tarafından 2018 yılı tahakkukunun sözkonusu geçici maddeyle getirilen kural ve 2017 yılı için uygulanmış birim değeri dikkate alınmadan fazla tahakkuk ettirildiği iddiasıyla dava açıldığı, bu nedenle mevzuat gereği bir önceki yıl vergi değerine göre değerleme oranının yarısı nispetinde arttırılarak tahakkuk eden 2021 yılına ilişkin uyuşmazlığın çözümünün de 2020 yılına bağlı olduğu açıktır.
Dosyanın incelenmesinden, davaya konu emlak vergisi tahakkukuna esas alınan 2020 yılı emlak vergisine karşı açılan davanın, …Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K: … sayılı kararıyla reddedildiği, anılan karara yönelik davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine dair … Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararına karşı davacı tarafından yapılan temyiz başvurusu üzerine ise Dairemizin 25/10/2023 tarih ve E:2022/3054, K:2023/3926 sayılı kararıyla Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verildiği görüldüğünden Bölge İdare Mahkemesi tarafından Dairemiz bozma kararı üzerine verilecek karar dikkate alınarak yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
Davacının temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine,
… Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının bina vergisi taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına ait katkı payına ilişkin kısmının BOZULMASINA, arsa vergisi ve taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına ait katkı payına ilişkin kısmının ONANMASINA,
Temyiz isteminde bulunan davacıdan …-TL maktu harç alınmasına,
Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın …Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 25/10/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.