DANIŞTAY 9. DAIRE

Danıştay 9. Daire Başkanlığı         2023/5479 E.  ,  2024/1511 K.
"İçtihat Metni"T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
Esas No : 2023/5479
Karar No : 2024/1511

TEMYİZ EDEN (DAVACI): … Hizmet Tabldot İnşaat Tekstil ve Bilgisayar San. ve Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ: Av. …

KARŞI TARAF (DAVALI): … Vergi Dairesi Başkanlığı-…

İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ
Dava konusu İstem: Davacı şirket adına düzenlenen vergi inceleme raporuna istinaden, 2016/Aralık döneminden sonraki döneme devreden katma değer vergisinin "0"-TL olduğu dikkate alınmak suretiyle katma değer vergisi beyanlarının yeniden düzeltilmesi sonucu, 2017/Şubat-Ağustos, Aralık dönemleri için re'sen tarh edilen üç kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisinin kaldırılması istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; davacı şirketin 2016 yılı hesaplarının incelenmesi amacıyla yasal defter ve belgelerin istenilmesine ilişkin yazının, şirketin iş yeri adresine tebliğe çıkarıldığı, adreste bulunmadığı ve tanınmadığı şerhinin düşüldüğü, defter belge isteme yazısının ikinci kez şirket yetkilisi …'in adresine tebliğe çıkarıldığı, aynı konutta bulunan eşi …'e tebliğ edildiği, davacı şirket tarafından, on beş günlük yasal süre geçmesine rağmen defter ve belgelerin incelemeye ibraz edilmediğinden bahisle düzenlenen vergi inceleme raporu ile davacının katma değer vergisi beyanlarındaki indirimlerin tümünün reddedildiği, ayrıca 2016/Aralık döneminden sonraki döneme devreden katma değer vergisi tutarının 1.253.707,20 TL iken yeniden düzenlenen katma değer vergisi tablosuna göre "0,00 TL" olması gerektiği hususu da dikkate alınarak ilgili dönem beyannamelerinin yeniden düzenlendiği ve üç kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisi tarhiyatı yapıldığı, dava konusu cezalı tarhiyata ilişkin vergi/ceza ihbarnamesinin davacı şirkete e-tebligat yoluyla tebliğ edildiği, davacı şirketin kurumlar vergisi mükellefi olması dolayısıyla, elektronik tebligata elverişli elektronik adres kullanma zorunluluğu getirilen ve kendisine elektronik ortamda tebliğ yapılabilecek olan mükellefler arasında olduğu, buna karşın defter ve belge isteme yazısının davacı şirkete ait adrese posta yoluyla tebliğe çıkartıldığı, bu adreste başka bir mükellefin faaliyet gösterdiğinin tespit edilmesi üzerine, davalı idarece elektronik tebligat yapılması yoluna gidilmeyerek, aynı zamanda davacı şirketin kanuni temsilcisi olan …'in ikametgah adresine tebliğe çıkarıldığı ve defter ve belge isteme yazısının şirket temsilcisi …'in eşi imzasına tebliğ edildiği anlaşılmış olup, defter ve belge isteme yazısının usulüne uygun olarak tebliğ edilmediği sonucuna varıldığından, yasal defter ve belgelerin ibraz yükümlülüğünün yerine getirilmediğinden bahisle, davacı şirketin 2016 yılı katma değer vergisi beyanlarında indirim konusu yaptığı katma değer vergilerinin reddedilmesi suretiyle, katma değer vergisi beyanlarının yeniden düzenlenmesi sonucu 2016/Aralık döneminden sonraki dönemine devreden katma değer vergisinin değişmesi nedeniyle oluşturulan katma değer vergisi tablosuna göre 2017/Şubat-Ağustos, Aralık dönemlerine ilişkin olarak yapılan üç kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisi tarhiyatında hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle davanın kabulüne, dava konusu tarhiyatın kaldırılmasına karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu cezalı tarhiyatın önceki dönemden devreden indirilecek katma değer vergisinin azaltılmasından dolayı tesisine neden olan, 2016/Aralık dönemine ilişkin cezalı katma değer vergisi tarhiyatının kaldırılmasına ilişkin davanın … Vergi Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla kabulüne karşı davalı idarece yapılan istinaf başvurusunu inceleyen Dairelerince … tarih ve E:…, K:… sayılı kararla, "ilgili dönem yasal defter ve belgelerinin istenilmesine dair yazının davacı şirketin kanuni temsilcisinin ikametgah adresinde tebliğ edilmiş olduğu tartışmasız bulunduğundan ve davacı şirketçe mücbir sebep veya geçerli bir mazeretin varlığı ileri sürülmeden yasal defter ve belgeleri süresinde incelemeye ibraz edilmediğinden re'sen takdire gidilmesi yerinde ise de, davacı tarafından defter ve belgelerin incelenmek üzere hazır olduğu, istenmesi halinde ibraz edilebileceği dava dilekçesinde ileri sürüldüğünden, yukarıda sözü edilen Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun kararı doğrultusunda Vergi Mahkemesince yükümlünün uyuşmazlığa konu defter ve belgelerinin istenilmesi, ibraz edilecek olan defter ve belgelerden vergi dairesinin de haberdar edilmek suretiyle söz konusu belgelerin gerçekten alış yaptığı mal/hizmet alımlarına ait faturalar olup olmadığının araştırılması ve gerçek alış faturaları gözönüne alınarak ödenecek verginin tespiti için bu defter ve faturalar üzerinde gerekirse bilirkişi incelemesi de yaptırılmak suretiyle ortaya çıkacak sonuca göre uyuşmazlık hakkında bir karar verilmesi gerekmekte iken, davanın kabulüne karar verilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı" gerekçesiyle, davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulü ile anılan karar kaldırılarak, yeniden bir karar verilmek üzere dava dosyasının Vergi Mahkemesine iadesine karar verildiği, bu durumda, anılan davada yeniden yapılacak hukuki değerlendirme, araştırma ve inceleme sonucunda verilecek karar dikkate alınarak ve yeniden oluşan hukuki durum gözetilerek bir karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle davalının istinaf başvurusunu kabul edip, vergi mahkemesi kararının kaldırılmasına ve bu karar gözetilerek yeniden karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine iadesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Tarhiyatın asıl dayanağı olan vergi tekniği raporu ile defter ve belge isteme yazısının kendilerine tebliğ edilmediği, re'sen yapılan tarhiyatın varsayıma ve eksik incelemeye dayandığı iddialarıyla kararın bozulması gerektiği savunulmaktadır.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Davacı şirket adına düzenlenen vergi inceleme raporuna istinaden, 2016/Aralık döneminden sonraki döneme devreden katma değer vergisinin "0"-TL olduğu dikkate alınmak suretiyle katma değer vergisi beyanlarının yeniden düzeltilmesi sonucu, 2017/Şubat-Ağustos, Aralık dönemleri için re'sen tarh edilen üç kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisinin kaldırılması istemiyle dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun, 45. maddesinin 3. fıkrasında, bölge idare mahkemesinin, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar vereceği, karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yaparak aynı kararı vereceği; 4. fıkrasında, bölge idare mahkemesinin ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vereceği ve bu halde bölge idare mahkemesinin işin esası hakkında yeniden bir karar vereceği; 5. fıkrasında ise bölge idare mahkemesinin, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulduğu ve davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hallerinde, istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vererek dosyayı ilgili mahkemeye göndereceği ve bölge idare mahkemesinin bu fıkra uyarınca verdiği kararların kesin olduğu hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Belirtilen düzenlemeler uyarınca bölge idare mahkemesinin, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde kural olarak istinaf başvurusunu kabul ederek ilk derece mahkemesi kararını kaldırdıktan sonra ilk derece mahkemesi kararındaki maddi ve/veya hukuki eksiklikleri tamamlayarak işin esası hakkında yeniden bir karar vermesi gerekmektedir.
2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinin 5. fıkrasında ise bu kuralın istisnalarına yer verilmiştir. Anılan hükme göre, bölge idare mahkemesinin, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulması ve davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hallerinde, istinaf başvurusunu kabul ederek ilk derece mahkemesi kararını kaldırdıktan sonra yeniden bir karar vermeksizin dosyanın ilgili ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermesi gerekmektedir.
İncelenen dosyada, ilk derece mahkemesince, dava konusu cezalı tarhiyatların hukuka uygun olup olmadığı incelenmek suretiyle davanın kabulüne karar verilmiş, anılan karar bölge idare mahkemesince katma değer vergisinin azaltılmasına neden olan 2016/Aralık dönemine ilişkin tarhiyata karşı açılan davada mahkemece verilen kabul kararına karşı yapılan istinaf başvurusu neticesinde anılan kararı kaldırarak dosyanın mahkemesine iadesine karar verildiğinden anılan dosyada verilecek karar dikkate alınarak bir karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle kaldırılarak dosyanın vergi mahkemesine gönderilmesine karar verilmiş olup, 2016/Aralık dönemi için verilen dosyanın mahkemesine iadesine ilişkin kararın ise temyiz edilmeksizin kesinleştiği görülmüştür.
Uyuşmazlıkta, 2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinin 5. fıkrasında istisnai olarak sayılmış olan hallerden herhangi birinin bulunmaması karşısında, ilk derece mahkemesi kararında tespit edilen maddi ve/veya hukuki eksikliğin anılan Kanun'un 45. maddesinin 4. numaralı fıkrası uyarınca bölge idare mahkemesince tamamlanarak yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
Bu nedenle, bölge idare mahkemesince, ilk derece mahkemesi kararı kaldırıldıktan sonra yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesi yolunda verilen temyize konu kararın yargılama usulü kurallarına aykırılık teşkil ettiği sonucuna varıldığından bozulması gerekmektedir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
Davacının temyiz isteminin kabulüne,
… Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 26/03/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.