DANIŞTAY 9. DAIRE

Danıştay 9. Daire Başkanlığı         2023/4006 E.  ,  2023/5748 K.
"İçtihat Metni"T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
Esas No : 2023/4006
Karar No : 2023/5748

TEMYİZ EDENLER : 1-(DAVACI) ...

2-(DAVALI)... Vergi Dairesi Başkanlığı-...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının, taraflarca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Serbest muhasebeci mali müşavir olan davacı adına ... İnş. Nak. Pet. Mad. Elek. San. Tic. Ltd. Şti.'ne ait vergi borçlarının tahsili amacıyla müteselsil sorumlu sıfatıyla düzenlenen ... tarih ve ... sayılı ödeme emrinin iptali istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararıyla; asıl borçlu şirket hakkında düzenlenen vergi tekniği raporu ile davacı hakkında düzenlenen görüş ve öneri raporunda yer alan tespitlerin incelenmesinden, asıl borçlu şirketin 2017 hesap döneminde Çermik Belediye Başkanlığı adına düzenlediği faturalar hariç bütün faturalarının gerçek bir teslime dayanmayan, komisyon karşılığı düzenlenen sahte faturalar olduğu, davacının ise 2017/Haziran-Aralık dönemlerinde asıl borçlu şirkete muhasebe hizmeti verdiği, beyannamelerini imzaladığı mükelefin sahte veya muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge düzenlediğini sorumluluğu gereği bilmesi gereken ve muhasebe işlemlerini yaptığı mükellefle ilgili olarak mesleki özen ve sorumluluğu göstermediği açık olan davacının, beyanname verdiği dönemler itibariyle ortaya çıkan komisyon gelirleri üzerinden şirket adına tarh edilen vergi ve kesilen cezalardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğu sonucuna varılarak, dava konusu ödeme emri içeriği 2017/Temmuz-Eylül, Ekim-Aralık dönemlerine ilişkin geçici vergiler üzerinden kesilen bir kat vergi ziyaı cezası ve 2017/Haziran-Aralık dönemleri katma değer vergisi ile kesilen üç kat vergi ziyaı cezası ve bunlara ilişkin gecikme faizleri nedeniyle müteselsil sorumlu sıfatıyla takip edilmesinde hukuka aykırılık görülmediği, ödeme emri içeriği geçici vergi asıllarına ilişkin kısım yönünden; yıllık vergiye mahsuben alınan peşin bir vergi niteliğini haiz geçici verginin mahsup süresinin geçmesinin ardından terkini gerekeceğinden geçici vergi asıllarında hukuka uyarlık görülmediği, geçici vergiler üzerinden kesilen vergi ziyaı cezalarının bir katı aşan kısımları yönünden; geçici verginin peşin alınan bir vergi olması ve yerleşik hale gelen Danıştay kararları uyarınca uyuşmazlık konusu dönemlere ilişkin olarak yol açılan vergi ziyaı cezalarının bir katı aşan kısımlarında hukuka uyarlık bulunmadığı, tekerrür hükümleri uygulanarak arttırılan üç kat vergi ziyaı cezalı 2017 yılı kurumlar vergisine ilişkin kısım yönünden; asıl borçlu şirketin 2017 yılı kurumlar vergisi beyannamesinin, şirketin 31/12/2017 tarihi itibariyle mükellefiyetinin re'sen terkin ettirilmesi sebebiyle davacı tarafından verilmediği, dolayısıyla davacının anılan beyannameleri vermemesi sebebiyle bu vergilerden sorumlu tutulamayacağı, ödeme emri içeriği bir kat vergi ziyaı cezalı 2017 yılı kurumlar vergisine ilişkin kısım yönünden ise: borcun dayanağının asıl borçlu şirketin, Çermik Belediye Başkanlığı'na sunduğu ve sahte olarak nitelendirilmeyen bir kısım gerçek faaliyetine ilişkin olarak kurum kazancını beyan etmemesi nedeniyle yapıldığı, asıl borçlu şirket hakkında tanzim olunan vergi tekniği raporu ile davacı hakkında tanzim olunan görüş ve öneri raporunda belirtildiği üzere; davacının beyanname verdiği dönemler itibariyle ortaya çıkan komisyon gelirleri üzerinden tarh edilecek vergi ve kesilecek cezalardan sorumlu olması sebebiyle şirketin kayıt dışı gerçek faaliyetinden doğan anılan bu vergilerden sorumlu tutulamayacağı, kaldı ki asıl borçlu şirketin 2017 yılı kurumlar vergisi beyannamesinin, şirketin 31/12/2017 tarihi itibariyle mükellefiyetinin re'sen terkin ettirilmesi sebebiyle davacı tarafından verilmediği, dolayısıyla davacının anılan beyannameleri vermemesi seebiyle bu vergilerden sorumlu tutulamayacağı açık olup bu kısımlar yönünden dava konusu ödeme emrinde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine, dava konusu ödeme emrinin 2017/Temmuz-Eylül, Ekim-Aralık dönemlerine ilişkin geçici vergi asılları ile bu vergiler üzerinden bir katı aşan tutarda kesilen vergi ziyaı cezalarına ilişkin kısmının ve 2017 yılına ilişkin bir kat ve üç kat vergi ziyaı cezalı kurumlar vergisine ilişkin kısımlarının kaldırılmasına karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurularına konu Vergi Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu, kararın kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığı belirtilerek, tarafların istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI:
DAVACININ İDDİALARI: Meslek mensupların sorumluluğunun kapsamının beyanname ve tasdik raporlarında yer alan bilgilerin, defter ve dayanak belgeye uygunluğuyla sınırlı olduğu, inceleme ve araştırma yetkileri bulunmadığı iddialarıyla kararın aleyhe olan kısmının bozulması istenilmektedir.
DAVALININ İDDİALARI: İhtilaflı dönemlerde defterlerini tuttuğu ve bayannamelerini verdiği asıl borçlu şirketle ilgili mesleki dikkat ve özeni göstermemesi sebebiyle oluşan vergi kayıp ve kaçağından davacının müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğu iddialarıyla kararın aleyhe olan kısmının bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI: Taraflarca savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ... 'IN DÜŞÜNCESİ: Davacının temyiz isteminin kabulü, davalının temyiz isteminin ise reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY: Serbest muhasebeci mali müşavir olan davacı adına ... İnş. Nak. Pet. Mad. Elek. San. Tic. Ltd. Şti.'ne ait vergi borçlarının tahsili amacıyla müteselsil sorumlu sıfatıyla düzenlenen ... tarih ve ... sayılı ödeme emrinin iptali istemine ilişkindir.

İLGİLİ MEVZUAT:
3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu'nun 1. maddesinde kanunun amacı, işletmelerde faaliyetlerin ve işlemlerin sağlıklı ve güvenilir bir şekilde işleyişini sağlamak, faaliyet sonuçlarını ilgili mevzuat çerçevesinde denetlemeye, değerlendirmeye tabi tutarak gerçek durumu ilgililerin ve resmi mercilerin istifadesine tarafsız bir şekilde sunmak olarak düzenlenmiş, aynı Kanun'un 2. maddesinin A bendinde, muhasebecilik ve mali müşavirlik mesleğinin konusunun, gerçek ve tüzel kişilere ait teşebbüs ve işletmelerin, genel kabul görmüş muhasebe prensipleri ve ilgili mevzuat hükümleri gereğince, defterlerini tutmak, bilanço, kâr, zarar tablosu ve beyannameleri ile ilgili diğer belgelerini düzenlemek ve benzeri işler yapmak olduğu belirtilmiştir.
3568 sayılı Kanun'un serbest muhasebeci, serbest muhasebeci ve mali müşavirler ile yeminli mali müşavirlere vermiş olduğu yetkiye ilişkin mali sorumluluğu düzenleyen 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun mükerrer 227. maddesinde ise, meslek mensuplarının, imzaladıkları beyannamelerde veya düzenledikleri tasdik raporlarında yer alan bilgilerin defter kayıtlarına ve bu kayıtların dayanağını teşkil eden belgelere uygun olmamasından dolayı ortaya çıkan vergi ziyaına bağlı olarak salınacak vergi, ceza, gecikme faizlerinden mükellefle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulacağı düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan bozma sebeplerinden birinin varlığı halinde mümkündür.
Bölge İdare Mahkemesi kararının, davaya konu ödeme emri içeriği 2017/Temmuz-Eylül, Ekim-Aralık dönemlerine ilişkin geçici vergi asılları ile bu vergiler üzerinden bir katı aşan vergi ziyaı cezalarına ilişkin kısmının ve 2017 yılına ilişkin bir kat ve üç kat vergi ziyaı cezalı kurumlar vergisine ilişkin kısmının dayandığı hukuki sebepler ve gerekçesi Dairemizce uygun görülmüş olup davalı idarece ileri sürülen iddialar, kararın bu kısımlarının bozulmasını gerektirir nitelikte görülmemiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının, ödeme emri içeriği 2017/Temmuz-Eylül, Ekim-Aralık dönemlerine ilişkin geçici vergiler üzerinden kesilen bir kat vergi ziyaı cezası ile 2017/Haziran-Aralık dönemleri katma değer vergisi ile kesilen üç kat vergi ziyaı cezası ve bunlara ilişkin gecikme faizlerine ilişkin hüküm fıkrasına yönelik davacı tarafından yapılan temyiz istemine gelince;
Yukarıdaki düzenlemelerin değerlendirilmesinden, serbest muhasebeci, serbest muhasebeci mali müşavir veya yeminli mali müşavirlerin sadece imzaladıkları beyannamelerde veya düzenledikleri tasdik raporlarında yer alan bilgilerin defter kayıtlarına ve bu kayıtların dayanağını teşkil eden belgelere uygun olmamasından dolayı ortaya çıkan vergi ziyaına bağlı olarak salınacak vergi, ceza, gecikme faizlerinden mükellefle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulabilecekleri anlaşılmaktadır.
Davacı hakkında düzenlenen ... tarih ve ... sayılı görüş ve öneri raporunun incelenmesinden; muhasebe hizmeti verilen ... İnş. Nak. Pet. Mad. Elek. San. Tic. Ltd. Şti hakkında düzenlenen ... tarih ve ... sayılı vergi tekniği raporunda, söz konusu mükellefin gerçek bir faaliyetinin bulunmadığı, komisyon karşılığı sahte belge düzenlediği, meslek mensuplarının bilerek kullandıkları veya harici araştırmayı gerektirmeden sahte veya muhteviyatı itibariyle yanıltıcı olduğu anlaşılabilen belgelerden miktar ve tutar itibarıyla işletmenin faaliyet konusu veya iş hacmiyle mütenasip olmayan belgeler ile ticari örf ve teamüle uygun olmayan belgelerden sorumlu olacakları belirtildiğinden davacının ilgili dönemlerde vermiş olduğu beyannameler nedeniyle sorumlu tutulması gerektiği tespitlerine yer verilmiştir.
Yukarıda anılan hükümler uyarınca, serbest muhasebecilerin müşterek ve müteselsil sorumluluğundan söz edilebilmesi için çalışma konuları içinde yaptığı ve yapması gereken işler dolayısıyla, imzaladıkları beyannamelerde yer alan bilgilerin defter kayıtlarına ve bu kayıtların dayanağını teşkil eden belgelere uygun olmaması ve bunun neticesinde vergi kaybı meydana gelmiş olması gerekmektedir.
Olayda, davacı hakkında düzenlenen görüş ve öneri raporunda, dava konusu ödeme emirleri içeriği borcun, beyannamelerde yer alan bilgilerin, defter kayıtlarına ve bu kayıtların dayanağını oluşturan belgelere uygun olmadığı yönünde bir tespit yapılmadığı, davacının sorumluğunu doğuracak hususların açık ve somut bir şekilde ortaya konulamadığı, mükellefçe kendisine verilen bilgi ve belgelerden farklı olarak muhasebe kayıtlarına aykırı biçimde kayıt yaptığına veya kayıtları mali tablolara yansıtmadığına yönelik tespitlere yer verilmediği görüldüğünden, serbest muhasebeci mali müşavir olan davacı adına düzenlenen ödeme emirlerinin iptali gerekirken, açılan davayı kısmen reddeden vergi mahkemesi kararına yönelik davacı istinaf başvurusunu reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
Diğer yandan, Vergi Mahkemesince kabul kararı verilerek kaldırılan kısımlara ilişkin olarak davaya konu ödeme emrinde yer alan gecikme faizleri yönünden hüküm kurulmadığı anlaşıldığından, yeniden verilecek kararda bu kısım yönünden hüküm kurulması gerekmektedir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kabulüne, davalının temyiz isteminin reddine,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının 2017/Temmuz-Eylül, Ekim-Aralık dönemlerine ilişkin geçici vergiler üzerinden kesilen bir kat vergi ziyaı cezası ile 2017/Haziran-Aralık dönemleri katma değer vergisi ile kesilen üç kat vergi ziyaı cezası ve bunlara ilişkin gecikme faizlerine ilişkin kısmının BOZULMASINA, diğer kısımların ONANMASINA
3. Bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 19/12/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.