DANIŞTAY 9. DAIRE

Danıştay 9. Daire Başkanlığı         2022/755 E.  ,  2023/5713 K.
"İçtihat Metni"T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
Esas No : 2022/755
Karar No : 2023/5713

TEMYİZ EDENLER : 1-(DAVALI) … Vergi Dairesi Başkanlığı
(… Vergi Dairesi Müdürlüğü)
VEKİLİ : Av. …
2-(DAVACI) …
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, taraflarca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı adına, 2016 yılına ait defter ve belgelerin incelemeye ibraz edilmediğinden bahisle düzenlenen vergi inceleme raporuna dayanılarak ilgili dönemde indirim konusu yapılan katma değer vergilerinin reddi suretiyle yeniden düzenlenen katma değer vergisi beyan tablosu uyarınca 2016/Nisan-Aralık dönemlerine ilişkin olarak re'sen tarh edilen üç kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergileri ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun mükerrer 355/1 maddesi uyarınca kesilen özel usulsüzlük cezası ile 2016/Aralık döneminden 2017/Ocak dönemine devreden katma değer vergisi tutarının 0,00-TL olarak dikkate alınması suretiyle 2017 yılı vergilendirme dönemi katma değer vergisi beyan tablosunun yeniden düzenlenmesi sonucu 2017/Ocak, Mart, Nisan, Haziran ve Ekim dönemlerine ilişkin olarak re'sen salınan üç kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisi ve 2016 yılı vergilendirme dönemine ait defter ve belgelerin incelemeye ibraz edilmediğinden bahisle düzenlenen vergi inceleme raporuna dayanılarak ilgili dönemde indirim konusu yapılan katma değer vergilerinin reddedildiğinden bahisle tevkifat kapsamında olan işlemlerde katma değer vergisi iadesi tasdik raporuna istinaden iade edilen katma değer vergilerinin geri alınması amacıyla düzenlenen vergi inceleme raporuna istinaden 2016/Mayıs, Haziran, Ağustos, Eylül ve Kasım dönemleri için re'sen tarh edilen üç kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisinin kaldırılması istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; Mahkemelerinin 27/10/2020 tarihli ara kararıyla davacıdan 2016 yılı yasal defterleri ile bu yasal defterlere kaydedilmek suretiyle katma değer vergisi indirimine konu edilen gider belgelerinin tamamının dosyaya ibrazının istenildiği, bunun üzerine Mahkemelerince yasal defter ve belgeler üzerinde yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda; 2016 hesap dönemi ile ilgili yapılan değerlendirme ile yeniden oluşturan katma değer vergisi beyan tablosunda özetle; davacı tarafından 2016/Ağustos, Eylül ve Kasım dönemlerinde bir kısım indirilecek katma değer vergilerinin eksik beyan edildiği ve davacının beyanlarının esas alındığı, 2016/Aralık dönemine ilişkin olarak katma değer vergisi tutarı 16,38-TL olan üç adet noter makbuzunun yasal defterlere işlendiği halde belgelerin incelemeye ibraz edilen belgeler arasında rastlanılmadığı, davacı tarafından 2016/Aralık döneminde düzeltme beyannamesini verilerek iade edilebilir katma değer vergisi tutarı olan 4.646,98-TL ile indirilebilecek katma değer vergisi tutarı olan 2.025,78-TL’nin düşürüldüğü ve katma değer vergisi beyan tablosu hazırlanırken söz konusu düzeltme beyannamesinin esas alındığı, 2016 yılına ilişkin olarak yeniden düzenlenen katma değer vergisi beyan tablosuna göre; ilgili yılda ödenecek katma değer vergisinin bulunmadığı, 2016/Mayıs döneminde 8.602,46-TL, 2016/Haziran döneminde 7.758,60-TL, 2016/Ağustos döneminde 5.857,77-TL, 2016/Eylül döneminde 2.328,22-TL ve 2016/Kasım döneminde 9.717,88-TL iade edilebilir katma değer vergisinin bulunduğu ve 2016/Aralık döneminden 2017/Ocak dönemine devreden katma değer vergisi tutarının 7.703,68-TL olduğunun tespit edildiği, 7.703,68-TL devreden katma değer vergisi tutarına göre 2017 yılına ilişkin olarak yeniden düzenlenen katma değer vergisi tablosuna göre ise; 2017/Nisan döneminde 378,21-TL, 2017/Haziran döneminde 176,46-TL, 2017/Ekim döneminde 3.764,36-TL, 2017/Kasım döneminde 237,81-TL ve 2018/Aralık döneminde ise 6.926,64-TL ödenmesi gereken katma değer vergisinin bulunduğunun tespit edildiği, olayda belge ve kayıt düzenine uygun olduğu görülen defter ve belgelere istinaden, davacının yevmiye defterine kayıtlı alış ve gider faturalarında yer alan ve katma değer vergisi beyanlarında indirim konusu yapılan tutarların katma değer vergilerinin kabul edilmesi gerektiği, davacının beyanlarında yer alan katma değer vergileri indirimlerinin kabul edilmesi nedeniyle ve yukarıda ayrıntısına yer verilen bilirkişi raporu uyarınca 2016/Aralık döneminden 2017/Ocak dönemine devreden indirilecek katma değer vergisinin “7.703,68-TL” olarak dikkate alınması gerektiği sonucuna ulaşıldığı, bu durumda, davacının alış faturalarında yer alan katma değer vergilerinin kabul edilmemesi suretiyle 2016/Nisan-Aralık dönemlerine ilişkin olarak re'sen tarh edilen üç kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergileri ile 2016 yılı vergilendirme dönemine ait defter ve belgelerin incelemeye ibraz edilmediğinden bahisle ilgili dönemde indirim konusu yapılan katma değer vergilerinin reddedildiği gerekçesiyle tevkifat kapsamında alınan işlemlerde katma değer vergisi iadesi tasdik raporuna istinaden iade edilen katma değer vergilerinin geri alınması amacıyla 2016/Mayıs, Haziran, Ağustos, Eylül ve Kasım dönemleri için re'sen tarh edilen üç kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergilerinde hukuka uyarlık bulunmadığı, tarhiyatın 2016/Aralık döneminden 2017/Ocak dönemine devreden katma değer vergisi tutarının 0,00-TL olarak dikkate alınması suretiyle 2017 yılı vergilendirme dönemi katma değer vergisi beyan tablosunun yeniden düzenlenmesi sonucu 2017/Ocak, Mart, Nisan, Haziran ve Ekim dönemlerine ilişkin olarak re'sen salınan üç kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisi kısmının incelenmesinden ise; davacı adına re'sen tarh edilen 2017/Ocak ve Mart dönemlerine ait üç kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergileri ile 2017/Nisan dönemine ait 378,21-TL tutarını aşan katma değer vergisinde ve aşan kısma isabet eden üç kat vergi ziyaı cezasında hukuka uygunluk bulunmadığı, 2017/Nisan dönemine ait 378,21-TL katma değer vergisi ile 2017/Haziran ve Ekim dönemlerine ait katma değer vergilerinde ise hukuka aykırılık bulunmadığı, dava konusu vergi ziyaı cezalarının 2016/Aralık döneminden 2017/Ocak dönemine devreden katma değer vergisinin Mahkemelerinin kararı doğrultusunda 7.703,68-TL olarak dikkate alınması suretiyle hesaplanan fark katma değer vergilerine ilişkin vergi ziyaı cezalarının bir katını aşan kısmı yönünden; dava konusu cezalı tarhiyatın matrahının, Mahkemelerinin kararı doğrultusunda ve dosyada mevcut bilirkişi raporunda yer verilen tespitler uyarınca davacı tarafından 2016/Aralık döneminde düzeltme beyannamesi verilerek iade edilebilir katma değer vergisi tutarı olan 4.646,98-TL ile indirilebilecek katma değer vergisi tutarı olan 2.025,78-TL’nin düşürülmesi neticesinde 2016/Aralık döneminden 2017/Ocak dönemine devreden katma değer vergisi tutarının 7.703,68-TL olduğunun tespitinden kaynaklandığı, her ne kadar vergi inceleme raporunda davacının 2016 yılı yevmiye defterinin inceleme elemanına kanunen kabul edilebilir bir mücbir sebep halini ileri sürmeksizin ibraz edilmediğinden ve 2016/Aralık döneminden 2017/Ocak dönemine devreden indirilecek katma değer vergisinin bulunmadığından bahisle üç kat vergi ziyaı cezası önerilmişse de olayın oluş, matrahın bulunuş şekli ile 213 sayılı Kanun'un 359. maddesinde düzenlenen fiiller dikkate alındığında davacının fiilinin kanunda düzenlenen eylemler ile örtüşmediğinden kesilen üç kat vergi ziyaı cezasının bir kat olarak kesilmesi gerektiğinden, dava konusu vergi ziyaı cezalarının 2016/Aralık döneminden 2017/Ocak dönemine devreden katma değer vergisinin Mahkemelerinin kararı doğrultusunda 7.703,68-TL olarak dikkate alınması suretiyle hesaplanan fark katma değer vergilerine ilişkin vergi ziyaı cezalarının bir katını aşan kısmında hukuka uygunluk bulunmadığı, defter-belge ibraz etmeme sebebiyle 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun mükerrer 355/1-1. maddesi uyarınca kesilen özel usulsüzlük cezasına gelince; olayda, davacı adına tanzim edilen … tarih ve … sayılı defter-belge isteme yazısının 213 sayılı Kanunun 102. maddesine göre davacının Mernis kaydında tespit edilen adresine 2.defa yapılan tebliğ ile 22/11/2019 tarihinde usulüne uygun tebliğ edildiği, ancak davacı tarafından ibrazı istenilen yasal defter ve belgelerin herhangi bir mücbir sebep gösterilmeksizin ibraz edilmediği anlaşıldığından, "vergi mükellefi" sıfatı ile üzerine yüklenilen "defter-belge ibraz etme zorunluluğu"na dair yükümlülüğünü yerine getirmeyen davacı adına kesilen özel usulsüzlük cezasında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine, dava konusu 2017/Nisan dönemine ait 378,21-TL katma değer vergisi, 2017/Haziran ve Ekim dönemlerine ait katma değer vergisi ve bunlara isabet eden vergi ziyaı cezalarının bir katına isabet eden kısmı ile özel usulsüzlük cezası yönünden davanın reddine, ceza fazlası ile 2016/Nisan-Aralık ve 2016/Mayıs, Haziran, Ağustos, Eylül ve Kasım dönemlerine ilişkin üç kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisi, 2017/Ocak-Mart dönemine ait üç kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisi ve 2017/Nisan dönemine ait 307,21-TL katma değer vergisinin ve buna isabet eden üç kat vergi ziyaı cezasının kaldırılmasına karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi Kararının hukuka ve usule uygun olduğu belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca tarafların istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI:
DAVALININ İDDİALARI:Davacı hakkında düzenlenen vergi inceleme raporları uyarınca yapılan işlemlerin hukuka uygun olduğu iddiasıyla kararın aleyhe olan kısmının bozulması istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI: Defter ve belgelerin fiili imkansızlık nedeniyle ibraz edilemediği, 2016 yılına ilişkin matrah artırımında bulunduğundan incelemeye tabi tutulamayacağı iddialarıyla kararın aleyhe olan kısmının bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI: Taraflarca savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'ÜN DÜŞÜNCESİ: Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Bölge İdare Mahkemesi kararının, özel usulsüzlük cezasına ilişkin hüküm fıkrası usul ve hukuka uygun olup, davacı tarafından ileri sürülen temyiz nedenleri kararın belirtilen hüküm fıkrasının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Tarafların, Bölge İdare Mahkemesi kararının, defter ve belgelerin ibraz edilmemesinden kaynaklanan vergi ziyaı cezalı katma değer vergisine yönelik temyiz istemlerine gelince;
Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 08/02/2019 tarih ve E:2013/3, K:2019/1 sayılı kararıyla, davacılar tarafından mücbir sebep olmaksızın inceleme elemanına ibraz edilmeyen yasal defterler ve belgelerin mahkemeye sunulabileceğinin ileri sürülmesi halinde, bu defter ve belgeler davacıdan istenilip, defterlerdeki kayıtlar incelenip, bu kayıt ve belgeler hakkında davanın diğer tarafı olan vergi idaresinin görüşü ve saptamaları da alınarak yapılacak hukuki değerlendirmeye göre karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşıldığından, oluşan içtihat aykırılığının, bu doğrultuda birleştirilmesine karar verilmiştir.
Öte yandan olayda, Vergi Mahkemesince, davacı tarafından mahkemeye ibraz edilen defter ve belgeler davalı idareye gönderilmemiş, defter ve belgeler üzerinde serbest muhasebeci mali müşavire bilirkişi incelemesi yaptırılmış ve hazırlanan rapor doğrultusunda, dava konusu 2017/Nisan dönemine ait 378,21-TL katma değer vergisi, 2017/Haziran ve Ekim dönemlerine ait katma değer vergisi ve bunlara isabet eden vergi ziyaı cezalarının bir katına isabet eden kısmı ile özel usulsüzlük cezası yönünden davanın reddine, ceza fazlası ile defter ve belgelerini incelemeye ibraz etmediği yolunda düzenlenen vergi inceleme raporuna dayanılarak 2016/Nisan-Aralık dönemlerine ilişkin ve tevkifat kapsamında alınan işlemlerde katma değer vergisi iadesi tasdik raporuna istinaden iade edilen katma değer vergilerinin geri alınması amacıyla düzenlenen vergi inceleme raporuna istinaden 2016/Mayıs, Haziran, Ağustos, Eylül, Aralık dönemlerine ilişkin üç kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisi, 2017/Ocak, Mart dönemlerine ait üç kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisi ve 2017/Nisan dönemine ait 307,21-TL katma değer vergisinin ve buna isabet eden üç kat vergi ziyaı cezasının kaldırılmasına karar verilmiş ve Bölge İdare Mahkemesince bu karara karşı yapılan tarafların istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.
Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu kararına göre ise; davacının defter ve belgelerinin davalı idareye gönderilerek ve idarenin görüşü ve saptamaları da alınarak yapılacak hukuki değerlendirmeye göre karar verilmesi gerektiğinden, Bölge İdare Mahkemesi'nce davacının ibraz ettiği defter ve belgeler üzerinde vergi dairesine inceleme yaptırılmak ve ortaya çıkacak sonuca göre yeniden karar verilmek üzere temyize konu kararının bozulması gerekmektedir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne, davacının temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının özel usulsüzlük cezasına ilişkin kısmının ONANMASINA, diğer kısmının BOZULMASINA,
3. Temyiz isteminde bulunan davacıdan 492 sayılı Harçlar Kanunu'na bağlı (3) sayılı Tarife uyarınca aleyhe onanan kısım üzerinden hesaplanacak nispi harcın alınmasına, 4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesine gönderilmesine , 14/12/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.