DANIŞTAY 9. DAIRE

Danıştay 9. Daire Başkanlığı         2022/465 E.  ,  2023/3924 K.
"İçtihat Metni"T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
Esas No : 2022/465
Karar No : 2023/3924

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Holding A.Ş.
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı-…
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:…. sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı şirketin hisseli olarak maliki bulunduğu, Mersin İli Tarsus İlçesi ... Mahallesi … no'lu parselde kayıtlı bulunan taşınmazı nedeniyle, 62085 sicil no'da kayıtlı emlak vergisi mükellefi olduğu, 2018 yılına ilişkin emlak (bina) vergisi ve taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına ait katkı payının tamamı ile 2019 yılı için tarh edilen 131.102,40TL'lik kısmının, Emlak Vergisi Kanunu geçici 23. maddesine aykırı olduğundan bahisle iptali istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K: … sayılı kararıyla; olayda vergisi ihtilaflı taşınmazın emlak vergisinin, ... Mahallesi ... (Meliki Adana Yolu) arsa metrekare birim değerleri esas alınarak vergilendirilmekte iken, davalı idarece adres güncellenmesi sebebiyle, arsa metrekare birim değeri daha yüksek olan ... Mahallesi ... Bulvarı'nın dikkate alınarak vergilendirileceği ve söz konusu adres güncellemesi sebebiyle taşınmazın vergi değerinde oluşan artışın davalı idarece davacıya 18/02/2019 tarihinde tebliğ edilen … tarih ve E…. sayılı yazıyla (dava konusu ihbarnameler yazı ekinde gönderilmek suretiyle) bildirildiği, dava konusu taşınmazın eski adresi (... Mahallesi) itibariyle 2017 yılı arsa ve arazi metrekare birim değerinin 12,32-TL iken adres değişikliği nedeniyle (... Mah. ...Bulv.) 2018 yılı arsa ve arazi metrekare birim değerinin ise 302,70TL, 2019 yılı arsa ve arazi metrekare birim değerinin ise 338,61TL olduğu anlaşılmış olup, ... Mah. ...Bulv. adresi itibariyle 2017 yılı arsa ve arazi metrekare birim değerinin 201,80 TL olduğu dikkate alındığında, 2018 ve 2019 yılındaki değer artışının 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu'na 05/12/2017 tarih ve 30261 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7061 sayılı Kanunun 35'inci maddesi ile eklenen geçici 23'üncü maddesinde yer verilen " takdir komisyonlarınca 2017 yılında 2018 yılı için takdir edilen asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerlerinin, 2017 yılı için uygulanan birim değerlerinin %50’sinden fazlasını aşması durumunda, 2018 yılına ilişkin bina ve arazi vergi değerlerinin hesabında, 2017 yılı için uygulanan asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerlerinin %50 fazlasının esas alınacağı, takip eden 2019, 2020 ve 2021 yıllarında 29'uncu madde kapsamında bina ve arazi vergisi matrahları ile asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerlerinin bu şekilde belirlenen değerler üzerinden hesaplanacağı, emlak vergi değeri veya asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerleri esas alınarak uygulanan vergi, harç ve diğer mali yükümlülükler için de birinci fıkra hükümlerine göre belirlenen değerlerin dikkate alınarak uygulanacağı" yönündeki hüküm uyarınca hukuka uygun olduğundan, 2019 yılı tarhiyatlarında hukuka aykırılık bulunmadığı, 2018 yılı tarhiyatı yönünden ise, dava konusu taşınmaza ilişkin 2018 yılı emlak vergisi için tahakkuk ettirilen verginin tamamının ihbarname tebliğinden önce ihtirazi kayıtla ödendiği anlaşıldığından, davacıdan tekrar ihbarnameyle istenilmesinde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine, 2018 yılına ilişkin tarhiyatın kaldırılmasına karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Uyuşmazlıkta, dava konusu tarhiyatların 2018 yılına ilişkin kısmına yönelik olarak istinafa konu Mahkeme kararında ilgili tutarın ihbarname tebliğinden önce ihtirazi kayıtla ödendiği ve tarhiyata konu edilemeyeceği gerekçesiyle kabulüne karar verilmişse de, ihtirazi kayıtla ödenen tutarın iadesi istemiyle ödeme yapılmış olması tarhiyat yapılmasına hukuken bir engel teşkil etmediği gibi, anılan işlemin ayrı davaya konu edildiği de görülmekle belirtilen gerekçede isabet bulunmadığı, öte yandan, davacı şirket tarafından davalı idareye ibraz edilen 04/06/2015 tarihli dilekçe ile tapu kayıtları da eklenmek suretiyle ve resmi kurumlara iletilmek üzere numarataj bilgilerinin belirtilmesinin istenildiği, cevaben yazılan … tarih ve … sayılı yazıyla eski adresin Tarsus Otoyol çıkışı Yenice iken yeni adresin ... mahallesi ...Bulvarı No:… Tarsus olduğunun bildirildiği ve anılan yazının aynı tarihte tebliğ edildiği, bu durumda, 2015 yılında tebliğ edilen adres değişikliği bildirimi ile ...Bulvarı üzerinde yer verildiği tartışmasız olan taşınmaz için belirlenen ve kesin niteliği haiz olan metrekare birim değerleri üzerinden hesaplanarak salınan emlak vergilerinde ve ferilerinde hukuka aykırılık bulunmadığı, istinafa konu kararda 2019 yılına ilişkin olarak kanuna uygun olarak hesaplanan vergilerde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın bu kısmına yönelik ret kararı verilmesi yerinde olmakla birlikte, adres değişikliğine ilişkin olarak davalı idarece yazılan yazının 2019 yılında tebliğ edildiği hususuna yer verildiği ancak 2019 yılı içinde tebliğ edilen ve 2020 yılı için uygulanabileceği davalı idarece de belirtilen adres değişikliği bilgisinin dava dışı No:… adresine ilişkin olduğu görüldüğünden gerekçenin bu kısmında isabet bulunmadığı gerekçesiyle, davalı idarenin istinaf isteminin kabulüne, Vergi Mahkemesi kararının kabule ilişkin kısmının kaldırılmasına, anılan kısım yönünden davanın reddine, davacının redde ilişkin kısma yönelik istinaf isteminin ise belirtilen gerekçeyle reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Adres değişikliğinin vergi değerini tadil eden bir durum olmadığı, vergilendirmenin yerleşik yargı kararlarına göre en uzun cepheye göre yapılması gerektiği oysa davalı idarece esas alınan cephenin en kısa cephe olduğu, Emlak Vergisi Kanunu geçici 23. maddesine aykırı olarak tarhiyat yapıldığı iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının, bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
Duruşma istemi, 2577 sayılı İdari Yargılama Usul Kanunu'nun 17/2. maddesi uyarınca uygun görülmeyerek işin esasına geçildi;

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY: Davacı şirketin hisseli olarak maliki bulunduğu, Mersin İli Tarsus İlçesi ... Mahallesi … no'lu parselde kayıtlı bulunan taşınmazı nedeniyle, … sicil no'da kayıtlı emlak vergisi mükellefi olduğu, 2018 yılına ilişkin emlak (bina) vergisi ve taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına ait katkı payının tamamı ile 2019 yılı için tarh edilen 131.102,40TL'lik kısmının, Emlak Vergisi Kanunu geçici 23. maddesine aykırı olduğundan bahisle iptali istemine ilişkindir.

İLGİLİ MEVZUAT:
Emlak Vergisi Kanununun 28.11.2017 tarih ve 7061 sayılı Kanun'un 35. maddesi ile değiştirilen Geçici 23. maddesinde:
"Takdir komisyonlarınca 2017 yılında 2018 yılı için takdir edilen asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerleri, 2017 yılı için uygulanan birim değerlerinin %50’sinden fazlasını aşması durumunda, 2018 yılına ilişkin bina ve arazi vergi değerlerinin hesabında, 2017 yılı için uygulanan asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerlerinin %50 fazlası esas alınır. Takip eden 2019, 2020 ve 2021 yıllarında 29 uncu madde kapsamında bina ve arazi vergisi matrahları ile asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerleri bu şekilde belirlenen değerler üzerinden hesaplanır.
Emlak vergi değeri veya asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerleri esas alınarak uygulanan vergi, harç ve diğer mali yükümlülükler için de birinci fıkra hükümlerine göre belirlenen değerler dikkate alınarak uygulanır.
Bu maddenin uygulamasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir." hükümleri yer almaktadır.
26.12.2017 tarih ve 30282 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 72 Seri No'lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliği'nin 6. maddesinin 2. fıkrasında, arsa ve arazinin herhangi bir sebeple takdir dışı kalması veya yeni cadde ve sokak oluşması gibi nedenlerle 2017 yılına ilişkin ait birimin bulunmaması halinde bu arsa ve araziler için 2018 yılına ilişkin takdir komisyonunca belirlenen birim değerinin esas alınacağı düzenlenmiştir.
72 Seri No'lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliği'nin;
"Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde: bu tebliğin amacının, Emlak Vergisi Kanununa eklenen geçici 23 üncü maddenin uygulamasına yönelik hususları açıklamak olduğu,
"Belediyelerce 2018 yılı emlak vergi değerinin hesabında yapılacak işlemler" başlıklı 5. maddesinde :
(1) 2017 yılında, takdir komisyonlarınca 2018 yılı için asgari ölçüde arsa ve
Arazi metrekare birim değerlerine ilişkin takdirler yapıldığı
(2) 7061 sayılı Kanunla 1319 sayılı Kanuna eklenen geçici 23 üncü madde hükmü gereği;
a) Takdir komisyonlarınca 2017 yılında 2018 yılı için takdir edilen asgari ölçüde arsa ve
arazi metrekare birim değerleri, belediyeler tarafından 2017 yılında uygulanan birim değerlerle karşılaştırılacağı
b) 2018 yılı için takdir edilen birim değerler, 2017 yılında uygulanan birim değerlerin
%50’sinden fazlasını aşıyorsa, 2018 yılına ilişkin bina ve arazi vergi değerlerinin hesabında, 2017 yılında uygulanan birim değerlerin %50 fazlasının esas alınacağı,
c) İlgili belediyelerce bu değerler esas alınarak Tebliğde yer verilen açıklamalar
çerçevesinde emlak vergi değeri hesaplanacağı
(3) İkinci fıkrada belirtilen işlemler 2017 yılında takdir komisyonlarınca takdir edilen birim
değerler üzerinden yapılacak olup ayrıca takdir komisyonlarınca yeni bir takdir işlemi
yapılmayacağı
(4) Arsa takdir komisyonunca 2017 yılında 2018 yılı için takdir edilen asgari ölçüde arsa
metrekare birim değeri 2017 yılında uygulanan birim değerin %50’sinden fazlasını aşıyorsa,2018 yılına ilişkin arsa metrekare birim değeri geçici 23 üncü madde hükmü gereğince aşağıda yer alan örnekteki gibi hesaplanacağı belirtilmiştir.
"Diğer hususlar" başlıklı 6. maddesinde ise;
(1) Takdir komisyonlarınca 2018 yılı için takdir edilen asgari ölçüde arsa ve
arazi metrekare birim değerlerine karşı açılan davalar neticesinde, mahkemelerce takdir
komisyonu kararlarıyla belirlenen metrekare birim değerlerin;
a) İptal edilmesi sonucu takdir komisyonları tarafından yeni bir değer belirlenmesi,
b) Kısmen iptal ve kısmen tasdik edilmesi,
c) Tasdik edilmesi,
halleri sonucu oluşan bu değerler 2017 yılında uygulanan birim değerlerin %50’sinden
fazlasını aşıyorsa, 2018 yılına ilişkin bina, arsa ve arazi vergi değerlerinin hesabında, 2017 yılında uygulanan asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerlerinin %50 fazlası esas alınarak emlak vergi değerleri ilgili belediyelerce bu Tebliğde açıklanan esaslar çerçevesinde hesaplanacağı
(2) Arsa veya arazinin herhangi bir sebeple takdir dışı kalması veya yeni cadde ve sokak
oluşması gibi nedenlerle 2017 yılına ait birim değerin bulunmaması halinde bu arsa ve araziler için 2018 yılına ilişkin takdir komisyonlarınca belirlenen birim değerlerin esas alınacağı,
(3) Emlak vergi değeri veya asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerleri esas
alınarak uygulanan vergi, harç ve diğer mali yükümlülükler için de 1319 sayılı Kanunun geçici 23. maddesine göre hesaplanan değerlerin esas alınacağı düzenlenmiştir.
Emlak Vergisi Kanunun vergi değeri başlıklı 29. maddesinde ise;
Vergi değeri;
a) Arsa ve araziler için, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun asgari ölçüde birim değer tespitine ilişkin hükümlerine göre takdir komisyonlarınca arsalar için her mahalle ve arsa sayılacak parsellenmemiş arazide her köy için cadde, sokak veya değer bakımından farklı bölgeler (turistik bölgelerdeki cadde, sokak veya değer bakımından farklı olanlar ilgili valilerce tespit edilecek pafta, ada veya parseller), arazide her il veya ilçe için arazinin cinsi (kıraç, taban, sulak) itibarıyla takdir olunan birim değerlere göre,
b) Binalar için, Maliye ve Bayındırlık ve İskan bakanlıklarınca müştereken tespit ve ilân edilecek bina metrekare normal inşaat maliyetleri ile (a) bendinde belirtilen esaslara göre bulunacak arsa veya arsa payı değeri esas alınarak 31 inci madde uyarınca hazırlanmış bulunan yönetmelik hükümlerinden yararlanılmak suretiyle, Hesaplanan bedeldir.
Vergi değeri, mükellefiyetin başlangıç yılını takip eden yıldan itibaren her yıl, bir önceki yıl vergi değerinin 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca aynı yıl için tespit edilen yeniden değerleme oranının yarısı nispetinde artırılması suretiyle bulunur.
33 üncü maddeye (8 numaralı fıkra hariç) göre mükellefiyet tesisi gereken hallerde vergi değerinin hesaplanmasında, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 49 uncu maddesinin (b) fıkrasına göre belirlenen arsa ve arazi birim değerleri, takdir işleminin yapıldığı yılı takip eden ikinci yıldan başlamak suretiyle her yıl, bir önceki yıl birim değerinin, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca aynı yıl için tespit edilen yeniden değerleme oranının yarısı nispetinde artırılması suretiyle dikkate alınacağı yönündedir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda hükümlerine yer verilen Emlak Vergisi Kanunu ile bu Kanunun uygulanması amacıyla hazırlanan anılan Tebliğ hükümlerinin incelenmesinden; Emlak Vergisi Kanunu'nun geçici 23. maddesiyle getirilen düzenlemeyle, kanun koyucu tarafından, takdir komisyonlarınca her dört yılda belirlenen arsa metrekare birim değerlerinin fahiş olarak artırılmasına bir sınırlama getirilmek istenildiği ve bununda 2017 yılında uygulanmış birim değeri varsa bu değerin %50'sini geçemeyeceği yönünde emredici kural konularak sağlanmaya çalışıldığı, buna göre takdir komisyonları tarafından 2018 yılı emlak vergisine esas olmak üzere belirlenen asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerlerindeki artışın, 2017 yılı için uygulanan birim değerinin %50'sinden fazlasını aştığı takdirde, 2018 yılı emlak vergisinin hesabında 2017 yılı için uygulanan birim değerinin %50 fazlasının esas alınması gerektiği açıktır. Genel takdir dönemini izleyen 2019, 2020 ve 2021 yılları için ise bir önceki yıl vergi değerinin 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca aynı yıl için tespit edilen yeniden değerleme oranının yarısı nispetinde artırılması suretiyle belirleneceği açıktır.
Dosyanın incelenmesinden, davalı idarece 2018 yılına kadar, davacı tarafından verilen emlak vergisi bildirimlerine göre taşınmazı için ... Mahallesi ... (Meliki Adana Yolu) sokağı arsa metrekare birim değeri esas alınarak emlak vergisinin tahakkuk ettirildiği, 2018 yılı için ise davalı idarenin hatalı sokaktan yapılan vergilendirmeyi düzelttiğinden bahisle ... Mahallesi ...Bulvarı arsa metrekare birim değerleri esas alınarak 2018 yılına ilişkin tahakkukların yapıldığı, 2018 yılına ilişkin açılan davada yeni sokak değeri uygulanmasının vergi değerini tadil eden bir durum olması nedeniyle vergilerin ihbarname ile istenilmesi gerektiği gerekçesiyle Bölge İdare Mahkemesince davanın kesin olarak kabulüne karar verildiği, ayrıca 2018 yılı için fazladan tahakkuk ettirilen ve ihtirazi kayıtla ödenen tutarın iadesi istemiyle açılan davada verilen kabul kararının Bölge İdare Mahkemesi kararıyla onanarak kesinleştiği, sonrasında davalı İdarece 2018 yılı vergileri ve 2019 yılı vergilerinin ... Mahallesi ...Bulvarı asgari metrekare birim değerleri esas alınarak yapılan hesaplamaları içeren ihbarnamelerin tebliği üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarda hükümlerine yer verilen yasa maddesi ile Tebliğ hükümlerine göre, taşınmaz için 2017 yılında uygulanmış bir vergi değeri bulunması halinde, 2018 ve sonraki yıllar için yapılacak artışın, 2017 yılı için uygulanan birim değerinin %50' sini aşamayacağı ve bu hükmünde 2018 genel takdir döneminden başlamak üzere 4 yıl süreyle uygulanacağının açık ve kesin olarak belirtilmiş olması karşısında, davalı belediyece çeşitli yöntemlerle, yasada oransal olarak ve geçici süreyle getirilen bu düzenlemenin uygulanmaması suretiyle gerçekleştirilen davaya konu tarhiyatlarda hukuka uyarlık bulunmadığından, Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.
Uyuşmazlıkta vergisi ihtilaflı taşınmaz için 2017 yılında uygulanan birim değeri "... Mahallesi ... (Meliki Adana Yolu)"na ilişkin arsa metrekare birim değeri olup bu değer 2017 yılı için 12,32 TL olarak belirlendiğinden, dava konusu 2018 yılı için uygulanacak değer Emlak Vergisi Kanunu geçici 23. madde uyarınca bu değerin %50' sini aşamayacağından, yasanın bu emredici hükmüne göre tespit edilecek 2018 yılını takip eden dava konusu 2019 yılı için de, bir önceki yıl değerleme oranının yarısı oranında artış yapılabileceği yönündeki hükümler dikkate alınarak, davacının kaldırılmasını istediği tutarın yukarıdaki hesaplama şekline göre doğru hesaplanıp-hesaplanmadığı, da belirlenerek bir karar verileceği tabidir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
Davacının temyiz isteminin kabulüne,
… Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 25/10/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.