DANIŞTAY 9. DAIRE

Danıştay 9. Daire Başkanlığı         2022/464 E.  ,  2023/3909 K.
"İçtihat Metni"T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
Esas No : 2022/464
Karar No : 2023/3909

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı-…
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI) : … Gıda San. ve Dış Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, aleyhe olan kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacının maliki bulunduğu, Mersin İli, Tarsus İlçesi, … Köyü … ve … sayılı parsellerde kayıtlı taşınmazları nedeniyle, 2019 yılına ilişkin emlak (bina) vergisi ve taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına ait katkı payının, Emlak Vergisi Kanunu geçici 23. maddesine aykırı olarak fazladan tahakkuk ettirilen 205.926,60 TL'lik kısmının iptali istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K: … sayılı kararıyla; olayda, davacı şirketin adresinin … Mahallesi, … Bulvarı No:… …olarak değiştiğine dair … tarih ve …sayılı davalı belediye işleminin, davacı şirkete 05/12/2019 tarihinde tebliğ edildiği, Emlak Vergisi Kanununa göre, vergi değerini tadil eden sebeplerin doğması halinde takdir işleminin yapıldığı tarihi takip eden bütçe yılından itibaren mükellefiyetin başlayacağı düzenlendiğinden, davalı belediyece adres değişikliğine dair işlemin davacı şirkete 05/12/2019 tarihinde tebliğ edilmiş olması nedeniyle sonuçlarının en erken 2020 yılı vergileri için uygulanabileceği anlaşıldığından, tahakkuk ettirilecek emlak vergilerine esas olarak adres değişikliği sebebiyle arsa metrekare birim değeri daha yüksek olan … Mahallesi … Bulvarı'nın dikkate alınması ve söz konusu adres güncellemesi sebebiyle taşınmazın vergi değerinde oluşan artışın davalı belediyece emlak vergisi tahakkuk işleminde uygulanmasında hukuka uyarlık bulunmadığı, ancak, davacı şirketçe dava dilekçesinde açıkça 2019 yılı için yasal sınırın üzerinde fazla olarak tahakkuk ettirilen 205.926,60-TL emlak vergisi ve ferilerinin kaldırılması isteminde bulunulduğundan, davalı belediyece, adres değişikliğine dair işlemin yukarıda anıldığı üzere 2019 yılı için uygulanamayacak olması sebebi ile öncelikle yasal olarak tahakkuk edecek verginin belirlenmesi gerektiği, bu durumda 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu'na 05/12/2017 tarih ve 30261 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7061 sayılı Kanunun 35'inci maddesi ile eklenen geçici 23'üncü maddesiyle 2017 yılında 2018 yılı için takdir edilen asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerlerinin hesabında, 2017 yılı için uygulanan asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerlerinin %50 fazlasının esas alınacağı, aynı kanunun 29'uncu maddesinde; vergi değerinin, mükellefiyetin başlangıç yılını takip eden yıldan itibaren her yıl, bir önceki yıl vergi değerinin 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca aynı yıl için tespit edilen yeniden değerleme oranının yarısı nispetinde artırılması suretiyle bulunacağı ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298'inci maddesinin (B) fıkrası uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranının 2019 yılı için %23,73 olarak Maliye Bakanlığı'nca Resmî Gazete ile ilân edildiği görüldüğünden, bu aşamada davacı şirket tarafından 2018 yılı emlak vergilerinin iptali istemiyle açılan davada …Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesi'nin E:…, K:… sayılı kararı ile "vergilerin öncelikle ihbarname esasına göre tarh ve tebliğ olunması gerektiğinden, doğrudan tahakkuk fişi düzenlenerek istenen emlak vergisi ve kültür varlıklarını koruma payında hukuka uyarlık bulunmadığı" gerekçesiyle "davanın Kabulüne" dair verilen kararın davalı belediyece uygulanmadığı, dava konusu 2019 yılı emlak vergisi ve kültür varlıklarını koruma paylarının ise esas yönünden hukuki denetimi yapılmayan 2018 yılı emlak vergisi ve kültür varlıklarını koruma paylarının belirlenmesi sonucu tespit edilebileceği anlaşıldığından, öncelikle 2018 yılı için tahakkuk ettirilmesi gereken emlak vergisi ve kültür varlıklarını koruma paylarının tespitinin gerektiği, davacı şirket adına 2017 yılı emlak vergisi ve kültür varlıklarını koruma payı olarak davalı belediyece mükellef hesap kartında 58.291,20 TL tahakkuk ettirildiğinin bildirildiği, 2018 yılı emlak vergisi ve kültür varlıklarını koruma payları toplamının ise ihtilaf konusu olmayan 58.291,20 TL'nin %50 nispetinde artırılmış tutarına isabet eden 87.436,80 TL olması gerektiği, 2019 yılı emlak vergisi ve kültür varlıklarını koruma payları toplamının ise 2018 yılı miktarının yeniden değerleme oranı olan %23,73'ün yarısı (%11,86) olan oranın uygulanması suretiyle 97.806,80 TL olması gerekirken, davacı şirket adına 2019 yılı için tahakkuk ettirilen 293.840,80 TL emlak vergisinin, Kanunlara uygun olarak belirlenen 97.806,80 TL'yi aşan 196.034,00 TL kısmında hukuka uyarlılık bulunmamakta olup, davacı şirketin isteminin ise tahakkuk eden vergi ve paylardan toplam 205.926,60 TL tutarındaki emlak vergisi ve kültür varlıklarını koruma paylarının kaldırılması olması nedeniyle, davacı şirketçe kaldırılmasının talep edilen 9.892,60 TL'de ise hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne kısmen reddine, 196.034,00-TL tutarındaki emlak vergisinin kaldırılmasına karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurularına konu Vergi Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği belirtilerek, istinaf istemlerinin reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI:İdarelerince süregelen maddi hata nedeniyle, davacıya ait taşınmazların … köyü birim değerine göre vergilendirildiği, ulusal veri tabanında yapılan çalışmalar nedeniyle davacının adresinin … Mahallesi … Bulvarı olarak güncellendiği, işyeri giriş ve çıkışlarının bu bulvardan yapıldığı ve ticaret sicili adresinin de bu adres olduğu, bu nedenlerle yapılan işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının, Daire kararında belirtilen gerekçeyle onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY: Davacının maliki bulunduğu, Mersin İli, Tarsus İlçesi, … Köyü … ve … sayılı parsellerde kayıtlı taşınmazları nedeniyle, 2019 yılına ilişkin emlak (bina) vergisi ve taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına ait katkı payının, Emlak Vergisi Kanunu geçici 23. maddesine aykırı olarak fazladan tahakkuk ettirilen 205.926,60 TL'lik kısmının iptali istemine ilişkindir.

İLGİLİ MEVZUAT:
Emlak Vergisi Kanununun 28.11.2017 tarih ve 7061 sayılı Kanun'un 35. maddesi ile değiştirilen Geçici 23. maddesinde:
"Takdir komisyonlarınca 2017 yılında 2018 yılı için takdir edilen asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerleri, 2017 yılı için uygulanan birim değerlerinin %50’sinden fazlasını aşması durumunda, 2018 yılına ilişkin bina ve arazi vergi değerlerinin hesabında, 2017 yılı için uygulanan asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerlerinin %50 fazlası esas alınır. Takip eden 2019, 2020 ve 2021 yıllarında 29 uncu madde kapsamında bina ve arazi vergisi matrahları ile asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerleri bu şekilde belirlenen değerler üzerinden hesaplanır.
Emlak vergi değeri veya asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerleri esas alınarak uygulanan vergi, harç ve diğer mali yükümlülükler için de birinci fıkra hükümlerine göre belirlenen değerler dikkate alınarak uygulanır.
Bu maddenin uygulamasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir." hükümleri yer almaktadır.
26.12.2017 tarih ve 30282 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 72 Seri No'lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliği'nin 6. maddesinin 2. fıkrasında, arsa ve arazinin herhangi bir sebeple takdir dışı kalması veya yeni cadde ve sokak oluşması gibi nedenlerle 2017 yılına ilişkin ait birimin bulunmaması halinde bu arsa ve araziler için 2018 yılına ilişkin takdir komisyonunca belirlenen birim değerinin esas alınacağı düzenlenmiştir.
72 Seri No'lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliği'nin;
"Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde: bu tebliğin amacının, Emlak Vergisi Kanununa eklenen geçici 23 üncü maddenin uygulamasına yönelik hususları açıklamak olduğu,
"Belediyelerce 2018 yılı emlak vergi değerinin hesabında yapılacak işlemler" başlıklı 5. maddesinde :
(1) 2017 yılında, takdir komisyonlarınca 2018 yılı için asgari ölçüde arsa ve
Arazi metrekare birim değerlerine ilişkin takdirler yapıldığı
(2) 7061 sayılı Kanunla 1319 sayılı Kanuna eklenen geçici 23 üncü madde hükmü gereği;
a) Takdir komisyonlarınca 2017 yılında 2018 yılı için takdir edilen asgari ölçüde arsa ve
arazi metrekare birim değerleri, belediyeler tarafından 2017 yılında uygulanan birim değerlerle karşılaştırılacağı
b) 2018 yılı için takdir edilen birim değerler, 2017 yılında uygulanan birim değerlerin
%50’sinden fazlasını aşıyorsa, 2018 yılına ilişkin bina ve arazi vergi değerlerinin hesabında, 2017 yılında uygulanan birim değerlerin %50 fazlasının esas alınacağı,
c) İlgili belediyelerce bu değerler esas alınarak Tebliğde yer verilen açıklamalar
çerçevesinde emlak vergi değeri hesaplanacağı
(3) İkinci fıkrada belirtilen işlemler 2017 yılında takdir komisyonlarınca takdir edilen birim
değerler üzerinden yapılacak olup ayrıca takdir komisyonlarınca yeni bir takdir işlemi
yapılmayacağı
(4) Arsa takdir komisyonunca 2017 yılında 2018 yılı için takdir edilen asgari ölçüde arsa
metrekare birim değeri 2017 yılında uygulanan birim değerin %50’sinden fazlasını aşıyorsa,2018 yılına ilişkin arsa metrekare birim değeri geçici 23 üncü madde hükmü gereğince aşağıda yer alan örnekteki gibi hesaplanacağı belirtilmiştir.
"Diğer hususlar" başlıklı 6. maddesinde ise;
(1) Takdir komisyonlarınca 2018 yılı için takdir edilen asgari ölçüde arsa ve
arazi metrekare birim değerlerine karşı açılan davalar neticesinde, mahkemelerce takdir
komisyonu kararlarıyla belirlenen metrekare birim değerlerin;
a) İptal edilmesi sonucu takdir komisyonları tarafından yeni bir değer belirlenmesi,
b) Kısmen iptal ve kısmen tasdik edilmesi,
c) Tasdik edilmesi,
halleri sonucu oluşan bu değerler 2017 yılında uygulanan birim değerlerin %50’sinden
fazlasını aşıyorsa, 2018 yılına ilişkin bina, arsa ve arazi vergi değerlerinin hesabında, 2017 yılında uygulanan asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerlerinin %50 fazlası esas alınarak emlak vergi değerleri ilgili belediyelerce bu Tebliğde açıklanan esaslar çerçevesinde hesaplanacağı
(2) Arsa veya arazinin herhangi bir sebeple takdir dışı kalması veya yeni cadde ve sokak
oluşması gibi nedenlerle 2017 yılına ait birim değerin bulunmaması halinde bu arsa ve araziler için 2018 yılına ilişkin takdir komisyonlarınca belirlenen birim değerlerin esas alınacağı,
(3) Emlak vergi değeri veya asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerleri esas
alınarak uygulanan vergi, harç ve diğer mali yükümlülükler için de 1319 sayılı Kanunun geçici 23. maddesine göre hesaplanan değerlerin esas alınacağı düzenlenmiştir.
Emlak Vergisi Kanunun vergi değeri başlıklı 29. maddesinde ise;
Vergi değeri;
a) Arsa ve araziler için, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun asgari ölçüde birim değer tespitine ilişkin hükümlerine göre takdir komisyonlarınca arsalar için her mahalle ve arsa sayılacak parsellenmemiş arazide her köy için cadde, sokak veya değer bakımından farklı bölgeler (turistik bölgelerdeki cadde, sokak veya değer bakımından farklı olanlar ilgili valilerce tespit edilecek pafta, ada veya parseller), arazide her il veya ilçe için arazinin cinsi (kıraç, taban, sulak) itibarıyla takdir olunan birim değerlere göre,
b) Binalar için, Maliye ve Bayındırlık ve İskan bakanlıklarınca müştereken tespit ve ilân edilecek bina metrekare normal inşaat maliyetleri ile (a) bendinde belirtilen esaslara göre bulunacak arsa veya arsa payı değeri esas alınarak 31 inci madde uyarınca hazırlanmış bulunan yönetmelik hükümlerinden yararlanılmak suretiyle, Hesaplanan bedeldir.
Vergi değeri, mükellefiyetin başlangıç yılını takip eden yıldan itibaren her yıl, bir önceki yıl vergi değerinin 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca aynı yıl için tespit edilen yeniden değerleme oranının yarısı nispetinde artırılması suretiyle bulunur.
33 üncü maddeye (8 numaralı fıkra hariç) göre mükellefiyet tesisi gereken hallerde vergi değerinin hesaplanmasında, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 49 uncu maddesinin (b) fıkrasına göre belirlenen arsa ve arazi birim değerleri, takdir işleminin yapıldığı yılı takip eden ikinci yıldan başlamak suretiyle her yıl, bir önceki yıl birim değerinin, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca aynı yıl için tespit edilen yeniden değerleme oranının yarısı nispetinde artırılması suretiyle dikkate alınacağı yönündedir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda hükümlerine yer verilen Emlak Vergisi Kanunu ile bu Kanunun uygulanması amacıyla hazırlanan anılan Tebliğ hükümlerinin incelenmesinden; Emlak Vergisi Kanunu'nun geçici 23. maddesiyle getirilen düzenlemeyle, kanun koyucu tarafından, takdir komisyonlarınca her dört yılda belirlenen arsa metrekare birim değerlerinin fahiş olarak artırılmasına bir sınırlama getirilmek istenildiği ve bununda 2017 yılında uygulanmış birim değeri varsa bu değerin %50'sini geçemeyeceği yönünde emredici kural konularak sağlanmaya çalışıldığı, buna göre takdir komisyonları tarafından 2018 yılı emlak vergisine esas olmak üzere belirlenen asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerlerindeki artışın, 2017 yılı için uygulanan birim değerinin %50'sinden fazlasını aştığı takdirde, 2018 yılı emlak vergisinin hesabında 2017 yılı için uygulanan birim değerinin %50 fazlasının esas alınması gerektiği açıktır. Genel takdir dönemini izleyen 2019, 2020 ve 2021 yılları için ise bir önceki yıl vergi değerinin 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca aynı yıl için tespit edilen yeniden değerleme oranının yarısı nispetinde artırılması suretiyle belirleneceği açıktır. Bu durumda, vergisi ihtilaflı taşınmazlar için 2017 yılında "… Mahallesi …Köyü … Asfaltı sokağı" arsa metrekare birim değeri uygulandığından 2018 ve takip eden 2019, 2020 ve 2021 yılları için de bu sokak değerine göre vergilendirme yapılması gerekmektedir.
Dosyanın incelenmesinden, davalı idarece 2018 yılına kadar, davacı tarafından verilen emlak vergisi bildirimlerine göre tüm taşınmazlar için … Mahallesi … Köyü …Asfaltı sokağına ilişkin arsa metre kare birim değerinin esas alındığı, 2017 yılında bu sokak için 12,32-TL birim değeri esas alınarak emlak vergisinin tahakkuk ettirildiği, 2018 yılı için ise davalı idarece hatalı sokaktan yapılan vergilendirmenin düzeltiğinden bahisle …Mahallesi … Bulvarı arsa metrekare birim değerleri esas alınarak 2018 yılına ilişkin tahakkukların yapıldığı, 2018 yılına ilişkin açılan davada yeni sokak değeri uygulanmasının vergi değerini tadil eden bir durum olması nedeniyle vergilerin ihbarname ile istenilmesi gerektiği gerekçesiyle Bölge İdare Mahkemesince davanın kabulüne karar verildiği, anılan kararın Dairemizce onandığı, davalı İdarece 2019 yılı vergileri ve 2020 vergilerinin … Mahallesi … Bulvarı asgari metrekare birim değerleri esas alınarak hesaplandığı, 2020 yılına ilişkin ihbarname düzenlenerek davacıya 10/03/2020 tarihinde tebliğ edilmesi üzerine 2019 yılı vergilerinin de bu şekilde tahakkuk ettirildiğinin davacı tarafça anlaşılması üzerine 2019 yılı için tahakkuk eden vergiler ile 2020 yılı için ihbarnameyle istenilen vergilere karşı aynı dilekçeyle dava açıldığı, ayrı ayrı dava açılmak üzere verilen dilekçe ret kararı üzerine de, 2019 yılı için temyize konu işbu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda hükümlerine yer verilen yasa maddesi ile Tebliğ hükümlerine göre, taşınmaz için 2017 yılında uygulanmış bir vergi değeri bulunması halinde, 2018 ve sonraki yıllar için yapılacak artışın, 2017 yılı için uygulanan birim değerinin %50' sini aşamayacağı ve bu hükmün de 2018 genel takdir döneminden başlamak üzere 4 yıl süreyle uygulanacağının açık ve kesin olarak belirtilmiş olması karşısında uyuşmazlıkta 2017 yılı için "… Mahallesi … Köyü … Asfaltı sokağı"na ilişkin arsa metre kare birim değerinin uygulanmış olmasına rağmen, davalı belediyece çeşitli yöntemlerle, yasada oransal olarak ve geçici süreyle getirilen bu düzenlemenin uygulanmaması suretiyle gerçekleştirilen dava konusu vergilendirme işlemlerinde hukuka uyarlık bulunmadığından, davalı belediye tarafından adres değişikliğine dair işlemin davacı şirkete 05/12/2019 tarihinde tebliğ edilmiş olması nedeniyle sonuçlarının en erken 2020 yılı vergileri için uygulanabileceği gerekçesiyle, davayı 196.034,00 TL'lik kısım yönünden kabul eden, 9.892,60 TL'lik kısım yönünden reddeden Vergi Mahkemesi kararına yönelik davalı istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Davalının temyiz isteminin reddine,
2…. Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyize konu kısmının yukarıda yazılı gerekçeyle ONANMASINA,
3. Temyiz isteminde bulunandan …-TL maktu harç alınmasına,
4.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de … Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın … Vergi Mahkemesine gönderilmesine, 25/10/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.