DANIŞTAY 9. DAIRE

Danıştay 9. Daire Başkanlığı         2022/273 E.  ,  2023/3854 K.
"İçtihat Metni"T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
Esas No : 2022/273
Karar No : 2023/3854

TEMYİZ EDENLER :1-(DAVALI) … Başkanlığı-…
VEKİLİ : Av. …
2- (DAVACI) … İnş. A.Ş.
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, taraflarca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Müteahhit olan davacı şirket tarafından, 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında inşa edilen İstanbul İli, Kartal İlçesi, … Mahallesi, … Ada, … ve … parsellerde kayıtlı muhtelif bağımsız bölümlerin satışı sırasında ödenen 229.354,66-TL tapu harcının iadesi talebiyle yapılan düzeltme-şikayet başvurusunun zımnen reddi işleminin iptali ve ödenen tutarın faiziyle iadesi istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla;492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 57. maddesinde gayrimenkullerin ivaz karşılığında devir ve iktisabının harca tabi olduğu, özel Kanun niteliğindeki 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun'un 7/9.maddesinde ise Kanun kapsamında yapılacak devir ve tescillerin tapu harcından istisna olduğunun belirtildiği, olayda, dava konusu bağımsız bölümler için satıcı olan davacı adına 114.677,33-TL ve alıcılar adına da 114.677,33-TL tapu harcı tahakkuk ettiği ve ödendiği, davacı tarafından ise alıcı ve satıcı (kendisi) adına tahakkuk eden ve ödenen tapu harçlarının iadesi istemiyle düzeltme şikayet başvurularının yapıldığı, dava dilekçesinde de her iki taraf adına tahakkuk eden ve ödenen tapu harcı toplamı olan 229.354,66-TL'nin iadesinin istenildiğinin görüldüğü, Kartal Belediye Başkanlığı Yapı Kontrol Müdürlüğü'nün 26/02/2016 ve 07/03/2016 tarihli yazılarından dava konusu bağımsız bölümlerin bulunduğu yapının 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli yapı olarak tespit edildiğinin anlaşıldığı, bu itibarla, anılan Kanun kapsamında yapılan uygulama neticesinde meydana gelen yeni yapıların ilk satış işlemleri istisna kapsamında olduğundan davacı adına tahakkuk eden ve ödenen 114.677,33-TL tapu harcının davacıya iadesi gerektiği; 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 8. maddesinde "Mükellef, vergi kanunlarına göre kendisine vergi borcu terettüb eden gerçek veya tüzel kişidir. Vergi kanunlarıyla kabul edilen haller müstesna olmak üzere, mükellefiyete veya vergi sorumluluğuna mütaallik özel mukaveleler vergi dairelerini bağlamaz." hükmünün yer aldığı, yine, aynı Kanun'un 377/1. maddesinde, "Mükellefler ve kendilerine vergi cezası kesilenler, tarh edilen vergilere ve kesilen cezalara karşı vergi mahkemesinde dava açabilirler." hükmüne yer verildiği, bu durumda, davacı adına tahakkuk etmediği anlaşılan ve alıcılar adına tahakkuk ederek ödenen 114.677,33-TL tapu harcına karşı, davacı tarafından kendi adına açılan davada ehliyetinin bulunmadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine, dava konusu işlemin iptaline, davacıdan tahsil edilen 114.677,33-TL tapu harcının tahsil tarihinden itibaren 6183 sayılı Kanun'a göre belirlenen tecil faiziyle birlikte iadesine verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu, kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığı belirtilerek davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI:
DAVACININ İDDİALARI:Dava konusu tapu harçlarının davacı şirket tarafından ödendiği, alıcılar adına tahakkuk eden tapu harcının alıcılara iadesinin sebepsiz zenginleşmeye yol açacağı,alıcıların iade talebinin de bulunmadığı iddialarıyla kararın aleyhe olan kısmının bozulması istenilmektadir.
DAVALININ İDDİALARI: 6306 sayılı Kanun kapsamında inşa edilen bağımsız bölümlerin üçüncü kişilere satış işlemlerinin istisna kapsamında değerlendirilemeyeceği iddialarıyla kararın aleyhe bozulması istenilmektadir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI: Taraflarca savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY: Müteahhit olan davacı şirket tarafından, 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında inşa edilen İstanbul İli, Kartal İlçesi, … Mahallesi, …Ada, … ve … parsellerde kayıtlı muhtelif bağımsız bölümlerin satışı sırasında ödenen 229.354,66-TL tapu harcının iadesi talebiyle yapılan düzeltme-şikayet başvurusunun zımnen reddi işleminin iptali ve ödenen tutarın faiziyle iadesi istenilmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-a maddesinde iptal davaları, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu, maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar olarak belirtilmiştir. İptal davasının subjektif ehliyet koşulu "menfaat ihlali" olarak öngörülmüştür.
2577 sayılı Yasa'nın 2/1-a maddesindeki düzenleme ile idarenin tek taraflı irade açıklamasıyla kesin ve yürütülmesi zorunlu nitelikte tesis edilen idari işlemlerin, ancak bu idari işlemle meşru, kişisel ve güncel bir menfaat ilgisi kurulabilenler tarafından iptal davasına konu edilebileceği kabul edilmektedir.
492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 57. maddesinde; tapu ve kadastro işlemlerinden bu kanuna
bağlı (4) sayılı târifede yazılı olanların tapu ve kadastro harçlarına tâbi olduğu, 58. maddesinde; tapu ve kadastro harçlarını kanuna ekli târifede belirtilen kişilerin ödemekle mükellef olduğu, 492 sayılı Harçlar Kanunu'na bağlı (4) sayılı tarifenin 20/a maddesinde ise; gayrimenkullerin ivaz karşılığında veya ölünceye kadar bakma akdine dayanarak yahut trampa hükümlerine göre devir ve iktisabında gayrimenkulün beyan edilen devir ve iktisap bedelinden az olmamak üzere emlâk vergisi değeri üzerinden (cebri icra ve şüyûun izâlesi hallerinde satış bedeli, istimlâklerde takdir edilen bedel üzerinden) devir eden ve devir alan için ayrı ayrı tapu harcı alınacağı hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davalının temyiz istemine ilişkin;
Dosyanın incelenmesinden,müteahhit olan davacı şirket tarafından, 6306 sayılı Kanun kapsamında inşa edilen muhtelif bağımsız bölümlerin satışı sırasında ödenen 229.354,66-TL tapu harcının iadesi talebiyle yapılan düzeltme-şikayet başvurusunun zımnen reddi işleminin iptali ve ödenen tutarın faiziyle iadesi istemiyle açılan davada,Vergi Mahkemesince davacı adına tahakkuk eden ve ödenen 114.677,33-TL tapu harcı yönünden davanın kabulüne, alıcılar adına tahakkuk eden ve ödenen 114.677,33-TL tapu harcına ilişkin ise davanın reddine karar verildiği, anılan karara karşı davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun Bölge İdare Mahkemesi tarafından reddedildiği, Vergi Mahkemesi kararının kabule ilişkin hüküm fıkrasının ise davalı tarafından istinaf başvurusunda bulunulmaması nedeniyle bu kısım yönünden kesinleştiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, davalı tarafından, kesinleşen kısma yönelik yapılan temyiz başvurusunun incelenmesine olanak bulunmamaktadır.
Bölge İdare Mahkemesi kararının, davanın ehliyet yönünden reddine ilişkin kısmına yönelik davacı temyiz istemine gelince;
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; tapu harcının mükellefinin gayrimenkullerin ivaz karşılığında devir ve iktisabında devir eden ve devir alan olarak belirlendiği görülmüştür.
Olayda, davacı şirket tarafından 6306 sayılı Kanun kapsamında inşa edilen ve payına düşen muhtelif bağımsız bölümlerin satışına ilişkin alıcılar ve satıcı (kendisi) adına tahakkuk eden ve ödenen tapu harçlarının iadesi talebiyle 05/04/2019 tarihinde Rıhtım Veraset ve Harçlar Vergi Dairesi Müdürlüğü'ne başvurulduğu, başvurunun zımnen reddi üzerine aynı taleple 13/20/2020 tarihinde Gelir İdaresi Başkanlığı'na başvurulduğu, zımnen reddi üzerine de bakılmakta olan davanın açıldığı görülmüştür.
Uyuşmazlıkta,Vergi Mahkemesince, davacı adına tahakkuk etmediği anlaşılan ve alıcılar adına tahakkuk ederek ödenen 114.677,33-TL tapu harcına karşı, davacı tarafından kendi adına açılan davada ehliyetinin bulunmadığı gerekçesiyle davanın kısmen reddine karar verilmiş ise de, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 116-126. maddeleri kapsamında düzeltme ve şikayet başvurularında bulunmak suretiyle adına işlem tesis ettiren davacı şirketin bu işleme karşı dava açma ehliyeti bulunduğunun kabulü gerektiği,ancak kendi adına tahakkuk etmeyen satış işleminde devir alanlar adına tahakkuk ederek tahsil edilen tapu harcı tutarının düzeltme şikayet başvurularına konu edilerek iadesinin istenilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu durumda, dava konusu düzeltme şikayet başvurusunun reddine dair işlemin, devir alanlar adına tahakkuk ettirilerek tahsil edilen tapu harcına dair iptal ve iadesine ilişkin kısım yönünden davanın reddi gerekirken, davacı tarafından kendi adına açılan davada ehliyetinin bulunmadığı gerekçesiyle davanın kısmen reddine karar veren Vergi Mahkemesi kararına yönelik davacı istinaf talebinin reddine hükmeden Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla isabetsizlik görülmemiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Davalı idarenin temyiz isteminin incelenmeksizin reddine; davacının temyiz isteminin reddine,
2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin Vergi Mahkemesi kararına yönelik davacının istinaf başvurusunun reddi yolundaki … Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
3.Temyiz isteminde bulunan davacıdan …-TL maktu harç alınmasına,
4.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de …Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın … Vergi Mahkemesine gönderilmesine,24/10/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.