DANIŞTAY 9. DAIRE

Danıştay 9. Daire Başkanlığı         2022/1868 E.  ,  2023/4686 K.
"İçtihat Metni"T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
Esas No : 2022/1868
Karar No : 2023/4686

TEMYİZ EDENLER:
1-(DAVACI) … Tur. Rest. San. ve Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ: Av. …

2-(DAVALI) … Vergi Dairesi Başkanlığı (… Vergi Dairesi Müdürlüğü)
VEKİLİ: Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, taraflarca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Asıl borçlu … İnşaat Nakl. Gıda San. Tic. Ltd. Şti.'nin vergi borçları nedeniyle, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 79. maddesi uyarınca, davacı adına düzenlenen … tarih ve … sayılı ödeme emrinin iptali istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; davalı idareye vergi borcu bulunan … İnşaat Nakl. Gıda San. Tic. Ltd. Şti.'nin, davacı şirkete mal ve hizmet tesliminde bulunulduğunun tespit edilmesi üzerine anılan şirketin davacıdan olan tüm hak ve alacaklarına 6183 sayılı Kanunun 79. maddesi uyarınca haciz uygulandığı, bundan böyle adı geçen mükellefe yapılacak ödemeler geçerli olmayacağından ödemelerin vergi dairesi veznesine yatırılması gerektiği, yazı tarihinden 7 gün içinde borcun ödenmiş olması halinde daireye belgelerin ibrazı gerektiği, aksi halde yazı ekinde gönderilen haciz bildirisinde yer alan borç miktarından 6183 sayılı Kanunun 79. maddesine istinaden sorumlu olacaklarına ilişkin … tarih ve … sayılı yazının davacı şirkete tebliğ edildiği, şirket tarafından belirtilen süre içinde herhangi bir bildirimde bulunulmadığı, başka bir deyişle süresi içinde itiraz edilmemesi üzerine, davalı idareye vergi borcu bulunan … İnşaat Nakl. Gıda San. Tic. Ltd. Şti.'nin tüm vergi borcu miktarı olan 627.721,24-TL'lik ödeme emri düzenlenerek davacıya tebliği üzerine bakılan davanın açıldığı; olayda, davacıya gönderilen … tarih ve … sayılı yazı ekinde yer alan haciz bildirisinde haciz konusu muhtelif borçların 627.721,24-TL, haczedilen mal, alacak ve hakların ise 127.000,00-TL olarak gözüktüğü, dosya kapsamında yer alan belgelerde de davacı şirketin ... İnşaat Nakl. Gıda San. Tic. Ltd. Şti.'ne olan borcunun 127.000,00-TL olduğu dikkate alındığında, dava konusu ödeme emrinin ... İnşaat Nakl. Gıda San. Tic. Ltd. Şti.'nin tüm borçlarını kapsayacak şekilde 627.721,24-TL olarak düzenlenmesinde hukuki güvenlik, vergide adalet ilkesi uyarınca hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle, ayrıca davacı tarafından her ne kadar dava dilekçesinde böyle bir borcu olmadığı, bu borcun ödendiği ileri sürülmüşse de, 6183 sayılı Kanunun ilgili maddeleri uyarınca haciz bildirisine karşı süresinde itirazda bulunulmaması halinde, haciz bildirisinin tebliğinden itibaren bir yıl içinde adli yargıda açacağı menfi tespit davasıyla borçlu olmadığını ve malın elinde bulunmadığını ispat edebileceği de belirtilerek davanın kabulüne, dava konusu ödeme emrinin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Vergi Mahkemesi kararında, davacıya gönderilen … tarih ve … sayılı yazı ekinde yer alan haciz bildirisinde haciz konusu muhtelif borçların 627.721,24-TL, haczedilen mal, alacak ve hakların ise 127.000,00-TL olarak gözüktüğü, dosya kapsamında yer alan belgelerde de davacı şirketin ... İnşaat Nakl. Gıda San. Tic. Ltd. Şti.'ne olan borcunun 127.000,00-TL olduğu dikkate alındığında, dava konusu ödeme emrinin ... İnşaat Nakl. Gıda San. Tic. Ltd. Şti.'nin tüm borçlarını kapsayacak şekilde 627.721,24-TL olarak düzenlenmesinde hukuki güvenlik, vergide adalet ilkesi uyarınca hukuka uyarlık görülmediği gerekçesi ile davanın kabulüne, dava konusu ödeme emrinin iptaline karar verilmiş ise de, Mahkemece davacı tarafından menfi tespit davası açılıp açılmadığının araştırılmadığı; bu sebeple Dairelerince ara kararla, menfi tespit davası açılıp açılmadığının davacıdan sorulduğu, ancak davacı tarafından herhangi bir cevap verilmediğinden menfi tespit davasının açılmadığının anlaşıldığı, bu durumda, usulüne uygun tebliğ edilen haciz bildirisine yedi günlük sürede itiraz etmeyen ve haciz bildirisinin tebliğinden itibaren bir yıl içinde adli yargıda menfi tespit davası açmamış olan davacı şirketin, mal elinde ve borç zimmetinde sayılacağından ödeme emrinin 127.000,00-TL'lik kısmında hukuka aykırılık, kalan kısmında ise hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davalı istinaf başvurusunun kısmen reddine, kısmen kabulüne, Vergi Mahkemesi kararının kısmen kaldırılmasına, dava konusu ödeme emrinin 127.000,00-TL'lik kısmının reddine, Mahkeme kararının diğer kısmının ise aynı gerekçe ile onanmasına karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI:
DAVACININ İDDİALARI: Haciz bildirisi kapsamında borcun tutarının 627.721,24-TL olarak gösterildiği haczedilen mal, alacak ve hakların toplam değerinin ise 127.000-TL olduğunun ifade edildiği, ödeme emri kapsamında ise ... İnşaat Nakl. Gıda San. Tic. Ltd. Şti.'nin tüm borcu olan 627.721,24-TL’lik tutardan sorumlu gösterildiği, ... İnşaat Nakl. Gıda San. Tic. Ltd. Şti. isimli firmaya bu tutarda borcunun hiçbir zaman olmadığı, haciz bildirisinin tebliğ tarihi itibariyle dahi ... İnşaat Nakl. Gıda San. Tic. Ltd. Şti.'ne borcu bulunmadığı, haciz bildirisinden çok daha önceki bir zamanda ... İnşaat Nakl. Gıda San. Tic. Ltd. Şti.'ne borcunu ödediği, 30/05/2019 tarihli 55.000-TL bedelli, 31/05/2020 tarihli 72.000-TL bedelli yine 31/05/2019 tarilhi 22.860 TL bedelli 3 adet tahsilat makbuzu ve banka dekontu ile ... İnşaat Nakl. Gıda San. Tic. Ltd. Şti.'ne yapılan ödemelerin görülebileceği; emsal yargı kararlarına aykırı, 6183 sayılı kanunun 62. maddesine göre haciz için öngörülen koşular oluşmadan hukuka uygun olmayan şekilde ödeme emri düzenlendiği, haciz bildirisinin de 6183 sayılı kanunun aradığı şartları haiz olmadığı, Mahkemece eksik inceleme ve araştırmayla hukuka aykırı olarak karar verildiği, idare tarafından üstün kamu gücü kullanılarak menfi tespit davası açma süresi olan 1 yıl dolmadan ödeme emri gönderilerek cebri icra tehdidi altında hak arama özgürlüğünün kısıtlanmasına ve adil yargılanma hakkına erişimin engellenmesine neden olunduğu, Mahkemece sadece menfi tespit davasının açılıp açılmadığı yönünden şeklen inceleme yapıldığı, işin esasına girerek hukuka aykırı bir haciz bildirisi ile dava açma süresinin başlayıp başlamayacağı, başlar ise bu süre içerisinde ödeme emrinin gönderilmesinin hukuka uygun olup olmadığı hususunda yeterli inceleme yapılmadan gerekçesiz olarak karar verildiği, kişilerin menfi tespit dava açma hakları bulunmasının, her halükârda şartta ve en küçük emarede üçüncü kişilere karşı 79. maddesi uyarınca haciz bildirisinde bulunmayı ve akabinde ödeme emri düzenlemeyi haklı kılmayacağı, Zira, hukuk devleti ilkesinin idarenin somut bir ticari ilişki ortaya konulmadan haciz bildirisi düzenleyemeyeceği gereğini önemli bir şekilde ortaya koyduğu, somut olayda sadece ödeme emrinin iptalinin idarenin iyi niyetli olmayan hukuku eylem ve işlemlerinin önüne geçmeyeceği, hukuka aykırı olarak düzenlenen haciz bildirisine dayanarak yeni bir ödeme emri gönderilebileceği, bu sebeple mahkemece hukuka aykırı düzenlenen haciz bildirisinin de iptali gerektiği, kaldı ki iptal davasına konu ödeme emrinin dayandığı haciz bildirisine dayanarak 127.000.00-TL tutarında yeni bir ödeme emrinin gönderildiği, iptal davasına konu ödeme emrine dayanak teşkil eden haciz bildirisinin ve ödeme emrinin tamamının iptaline karar verilmesi gerektiği iddiasıyla kararın aleyhe olan kısmının bozulması istenilmektedir.

DAVALININ İDDİALARI: İstinaf dilekçesinde ileri sürülen nedenlerle kararın aleyhe olan kısmının bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI: Taraflarca savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NİN DÜŞÜNCESİ: Temyiz istemlerinin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Asıl borçlu ... İnşaat Nakl. Gıda San. Tic. Ltd. Şti.'nin vergi borçları nedeniyle, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 79. maddesi uyarınca, davacı adına düzenlenen … tarih ve … sayılı ödeme emrinin iptali istemine ilişkindir.

İLGİLİ MEVZUAT:
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un "Haciz" başlıklı 62. maddesinin 1. fıkrasında; borçlunun, mal bildiriminde gösterilen veya tahsil dairesince tespit edilen borçlu veya üçüncü şahıslar elindeki menkul malları ile gayrimenkullerden, alacak ve haklarından amme alacağına yetecek miktarının tahsil dairesince haczolunacağı ifade edilmiş, aynı Kanun'un "Üçüncü şahıslardaki menkul malların, alacak ve hakların haczi" başlıklı 79. maddesinin 3. fıkrasında da; haciz bildirisi tebliğ edilen üçüncü şahsın, borcu olmadığı veya malın yedinde bulunmadığı veya haczin tebliğinden önce borcun ödendiği veya malın tüketildiği ya da kusuru olmaksızın telef olduğu veya alacağın, borçluya veya emrettiği yere verilmiş olduğu gibi bir iddiada ise durumu, haciz bildirisinin kendisine tebliğinden itibaren yedi gün içinde tahsil dairesine yazılı olarak bildirmek zorunda olduğu, üçüncü şahsın süresinde itiraz etmemesi halinde, mal elinde ve borç zimmetinde sayılacağı ve hakkında bu Kanun hükümlerinin tatbik olunacağı, hükümlerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda metnine yer verilen madde hükümlerine göre amme borçlusunun üçüncü şahıslardaki alacakları üzerine haciz uygulanabilmesi için, amme borçlusunun üçüncü şahıs nezdinde alacağının bulunduğunu bildirmiş olması veya idarece borçlu şirketin bu şahıslardan alacağı olduğunun tespit edilmesi ve tespit edilen tutar için haciz konulması gerekmektedir.
Dosyanın incelenmesinden; asıl amme borçlusu ... İnşaat Nakl. Gıda San. Tic. Ltd. Şti.'nin 2019 vergilendirme dönemi için verdiği Bs bildiriminden, davacıya 127.000,00-TL tutarında mal veya hizmet sattığının tespiti üzerine, davalı idarece ... İnşaat Nakl. Gıda San. Tic. Ltd. Şti. ile davacı arasında mevcut bir ticari ilişki olduğu ve bu ilişki nedeniyle bahsi geçen şirketin, davacıdan alacağı olduğundan hareketle, ... İnşaat Nakl. Gıda San. Tic. Ltd. Şti.'nin ödenmemiş ve vadesi geçmiş vergi borçlarının, 6183 sayılı Yasa'nın 79. maddesi hükmü uyarınca, davacıda mevcut olduğu iddia edilen alacaklarının haczi suretiyle tahsili yoluna gidildiği, bu kapsamda, davacı adına … tarih ve … sayılı haciz bildirisi düzenlenerek … tarih ve … sayılı yazı ekinde 04/12/2019 tarihinde tebliğ edildiği, bu suretle söz konusu alacağın haczedildiğinin bildirildiği, bu bildirime karşı davacı tarafından, yedi günlük yasal sürede itiraz edilmediğinden, borç zimmetinde sayılmak suretiyle asıl borçlu şirketin tüm vergi borcu miktarı olan 627.721,24-TL'nin tahsili için … tarih ve … sayılı ödeme emrinin düzenlenerek davacıya tebliğ edilmesi üzerine işbu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlık konusu olayda, her ne kadar davacı tarafından haciz bildirisinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde davalı idareye itirazda bulunulmamış ise de, davalı idarece davacının ... İnşaat Nakl. Gıda San. Tic. Ltd. Şti.'ne borcu olduğuna ve borcun miktarına dair bir tespit yapılmadığı, salt ... İnşaat Nakl. Gıda San. Tic. Ltd. Şti.'nin vermiş olduğu Bs bildiriminden hareketle söz konusu şirketin davacıdan alacağı bulunduğu sonucuna varılmışsa da, davacı tarafından anılan şirkete 127.000-TL borcu olduğunun ikrar edildiği ancak bu borcun haciz bildirisinin tebliğinden önce ödendiği ileri sürülüp ödemeye ilişkin banka dekontu ve diğer belgeler sunulduğundan, öncelikle davacı şirket nezdinde asıl borçlu ... İnşaat Nakl. Gıda San. Tic. Ltd. Şti.'nin hak ve alacağının bulunup bulunmadığının, varsa tutarının, davacının ödeme yaptığı iddiasının ve ödemenin haciz bildirisi tebliğinden önce gerçekleşip gerçekleşmediğinin araştırılıp açıkça ortaya konulmasından sonra yapılacak değerlendirmeye göre bir karar verilmesi gerektiğinden bu hususlar araştırılmadan verilen Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerekmektedir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Tarafların temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesine gönderilmesine , 16/11/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.