DANIŞTAY 9. DAIRE

Danıştay 9. Daire Başkanlığı         2022/1111 E.  ,  2023/4784 K.
"İçtihat Metni"T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
Esas No : 2022/1111
Karar No : 2023/4784

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … San. ve Tic. A.Ş.
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVALI) : … Vergi Dairesi Başkanlığı
(… Vergi Dairesi Müdürlüğü)
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Asıl borçlu ... San. ve Tic. Ltd. Şti'nin vergi borçları nedeniyle, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 79. maddesi uyarınca, davacı şirket adına düzenlenen … tarih ve … sayılı ödeme emrinin iptali istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; ara kararla davacıdan, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 79. maddesi uyarınca gönderilen haciz bildirisinin 27/11/2019 tarihinde tebliği üzerine, 7 günlük süre içinde itiraz edilmemesi üzerine verilen 12/12/2019 tarihli itiraz dilekçesiyle, mücbir sebep olarak kabul edilmesi talep edilmiş olan sağlık mazeretine ilişkin belgelerin (...'nun hastane yatış ve taburcu tarihleri, vb.) ibraz edilmesinin istenilmesine ve davacı şirket ile ... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi arasında 13/11/2019 tarihinden sonra açılan bir dava (alacak, tespit, vb.) bulunup bulunmadığının sorulmasına ve ilgili belgelerin istenilmesine karar verilmesi üzerine davacı şirket tarafından verilen cevapla, bahsi geçen şirket ile aralarında 13/11/2019 tarihinden sonra açılan herhangi bir davanın bulunmadığının bildirildiği ve sağlık mazeretine ilişkin bir kısım belge suretinin ibraz edildiği; davaya konu olayda, davalı vergi dairesine borçlu olduğu anlaşılan ... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nin 02/09/2019 tarihli devir sözleşmesinden kaynaklanan alacağı nedeniyle 6183 sayılı Kanun'un 79. maddesi uyarınca davacı şirkete gönderilen haciz bildirisinin 27/11/2019 tarihinde tebliği üzerine 7 günlük yasal süre içerisinde itiraz edilmemiş olması nedeniyle 6183 sayılı Kanun'un 79/3. maddesine istinaden düzenlenen dava konusu ödeme emrine karşı dava açılmışsa da, ... Sanayi Ticaret Limited Şirketi'nin vergi dairesine borçları (269.328.259,61-TL) nedeniyle, söz konusu şirkete, 02/09/2019 tarihli, etil alkol ve alkollü içki tesisi devir sözleşmesine istinaden, bu sözleşme ile kararlaştırılan 20.000.000,00-TL'lik devir bedeli borcu olduğu tespit edilen davacı şirket hakkında 6183 sayılı Kanun'un 79/1. maddesi uyarınca hazırlanan haciz bildirisinin 27/11/2019 tarihinde tebliği üzerine, davacı şirket tarafından 6183 sayılı Kanun'un 79/3. maddesinde belirtilen 7 günlük süre içinde itirazda bulunulmadığı anlaşılmış olup, davacı şirket tarafından haciz bildirisi üzerine verilen 12/12/2019 tarihli dilekçe ile, şirket yetkilisinin sağlık sorunları nedeniyle süresi içinde itirazda bulunulamadığının beyan edildiği, bu hususun yargılama aşamasında da ifade edilmesi nedeniyle ara kararla istenilmesi üzerine, ileri sürülen sağlık mazeretine ilişkin belgelerin ibraz edildiği, yapılan incelemede şirket yetkilisinin, uygulanan tıbbi işlemlerin tarihinden (05/11/2019) sonra, Menemen Vergi Dairesi Müdürlüğünce gerçekleştirilen 13/11/2019 tarihli açık arttırmaya bizzat katılarak 13/11/2019 tarihli menkul mallar satış tutanağını imzaladığı, haciz bildirisi tebliğinden itibaren 7 günlük süre içerisinde şirket adına itirazda bulunamayacak şekilde elverişsiz sağlık durumu olduğuna ilişkin herhangi bir belgenin ibraz edilmediği de dikkate alındığında sağlık mazeretinin mücbir sebep kapsamında değerlendirilmeyeceği sonucuna varıldığı, bu halde, amme borcu bulunan şirkete yönelik borcun bulunmadığı hususunun, 6183 sayılı Kanun'un 79/4. maddesi gereğince genel mahkemelerde açılacak menfi tespit davasıyla ispat edilmesi gerektiğinden hareketle davacı şirket tarafından menfi tespit davası açılmadığı ve haciz bildirisi tebliğini müteakiben itiraz süresinin geçirilmesi üzerine düzenlenecek ödeme emrine karşı açılacak davada, vergi mahkemesi tarafından sınırlı inceleme yapılabileceği de gözetildiğinde, haciz bildirisi tebliği üzerine süresi içerisinde itiraz edilmemesi nedeniyle Kanun hükmü gereğince borç zimmetinde sayılan davacı şirket hakkında ödeme emri düzenlenmesinde ve konuya ilişkin mevzuat hükümleri ile somut olayın özelliklerine uygun olarak düzenlenmiş olduğu anlaşılan dava konusu ödeme emrinde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi Kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Vergi Dairesi'nce, asıl borçlu şirketin davacı şirketten alacağının olduğu yönünde somut bir tespit yapılmadan haciz bildiriminde bulunularak ödeme emri tebliğ edildiği; ayrıca şirket yetkilisi, hastaneye yatış tarihinden sonra gerçekleşen 13/11/2019 tarihli açık artırmaya katılmışsa da, asıl tedavi ve operasyonların 27/11/2019 tarihinden itibaren 7 günlük itiraz sürecine denk geldiği, bu hususun dosyaya ibraz edilen evraklarla sabit olduğu, sunulan evraklardan yeterli kanaate varılamaması halinde idari yargılamada geçerli olan re'sen araştırma ilkesi gereği hastaneden evrakların talep edilerek sonuca göre karar verilmesi gerektiği, kararın usul ve yasaya aykırı olduğu iddiasıyla bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NİN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Asıl borçlu ... San. ve Tic. Ltd. Şti'nin vergi borçları nedeniyle, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 79. maddesi uyarınca, davacı şirket adına düzenlenen … tarih ve … sayılı ödeme emrinin iptali istenilmektedir.
İLGİLİ MEVZUAT:
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un "Haciz" başlıklı 62. maddesinin 1. fıkrasında; borçlunun, mal bildiriminde gösterilen veya tahsil dairesince tespit edilen borçlu veya üçüncü şahıslar elindeki menkul malları ile gayrimenkullerden, alacak ve haklarından amme alacağına yetecek miktarının tahsil dairesince haczolunacağı ifade edilmiş, aynı Kanun'un "Üçüncü şahıslardaki menkul malların, alacak ve hakların haczi" başlıklı 79. maddesinin 3. fıkrasında da; haciz bildirisi tebliğ edilen üçüncü şahsın, borcu olmadığı veya malın yedinde bulunmadığı veya haczin tebliğinden önce borcun ödendiği veya malın tüketildiği ya da kusuru olmaksızın telef olduğu veya alacağın, borçluya veya emrettiği yere verilmiş olduğu gibi bir iddiada ise durumu, haciz bildirisinin kendisine tebliğinden itibaren yedi gün içinde tahsil dairesine yazılı olarak bildirmek zorunda olduğu, üçüncü şahsın süresinde itiraz etmemesi halinde, mal elinde ve borç zimmetinde sayılacağı ve hakkında bu Kanun hükümlerinin tatbik olunacağı, hükümlerine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda metnine yer verilen madde hükümlerine göre amme borçlusunun üçüncü şahıslardaki alacakları üzerine haciz uygulanabilmesi için, amme borçlusunun üçüncü şahıs nezdinde alacağının bulunduğunu bildirmiş olması veya idarece borçlu şirketin bu şahıslardan alacağı olduğunun tespit edilmesi ve tespit edilen tutar için haciz konulması gerekmektedir.
Dosyasının incelenmesinden; asıl borçlu ... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ile davacı şirket arasında 02/09/2019 tarihli, etil alkol ve alkollü içki tesisi devir sözleşmesinin akdedildiği, sözleşme bedeli 20.000.000,00-TL olarak belirlenip 4.000.000,00-TL'si peşin kalanı dört taksitle ödenmek üzere anlaşıldığı, ... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinin borçları nedeniyle davalı idarece yürütülmekte olan takipte fiilen haczedilen 102 kalem menkul malların satışına ilişkin olarak 13/11/2019 tarihinde yapılan 2. açık arttırmada söz konusu malların 1.000.000,00-TL bedelle davacı şirkete satıldığı, davacı şirketçe 27/11/2019 tarihinde ... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketine noter kanalıyla gönderilen ihtarname ile de, kendilerine fatura edilen ancak vergi dairesince hacizli olup sonradan ihale sonucu satın alınan mallara ait iade faturalarının düzenlendiğini ve Türk Ticaret Kanunu'nun ilgili hükümleri uyarınca iade ettiklerini ve devir protokolü sözleşmesinde yazan satış bedelinden sorumlu olmadıklarını ihtaren bildirdikleri, 16/11/2019 tarih ve ..., .., ..., ... sayılı iade faturalarının dosyada olduğu görülmektedir.
... San. ve Tic. Ltd. Şti'nin ödenmemiş ve vadesi geçmiş vergi borçlarının, 6183 sayılı Kanun'un 79. maddesi hükmü uyarınca, davacıda mevcut olduğu iddia edilen alacaklarının haczi suretiyle tahsili yoluna gidildiği, bu kapsamda davacı şirket adına, asıl borçlu şirket ile akdettiği bahse konu 02/09/2019 tarihli sözleşme esas alınarak 20.000.000-TL bedelli haciz bildirisi düzenlenerek 22/11/2019 tarih ve ... sayılı yazı ekinde 27/11/2019 tarihinde tebliğ edildiği ve bu suretle söz konusu alacağın haczedildiğinin bildirildiği, bu bildirime karşı davacı tarafından yedi günlük yasal sürede itiraz edilmediğinden borç zimmetinde sayılmak suretiyle söz konusu borcun tahsili için … tarih ve … sayılı ödeme emrinin düzenlenerek davacıya tebliğ edilmesi üzerine işbu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlık konusu olayda, her ne kadar davacı tarafından haciz bildirisinin tebliğinden itibaren 7 gün içinde davalı idareye itirazda bulunulmamış ise de, davalı idarece davacının ... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketine borcu olduğuna ve borcun miktarına dair somut ve net bir tespit yapılmadığı, haciz bildirisine 02/09/2019 tarihli devir sözleşmesi bedelinin doğrudan esas alındığı, ancak anılan sözleşme uyarınca satılan mallara ilişkin iade faturalarının düzenlendiği ve yazan satış bedelinden sorumlu olmadıkları hususunun ihtaren bildirildiği görüldüğünden sözleşmede belirlenen bedelin tahakkuk ettirilerek borcun muaccel hale gelip gelmediği, davacının anılan sözleşmeden kaynaklanan bir borcunun bulunup bulunmadığı, varsa borcun miktarı ve ödeme emrinin hak ve alacak tutarı kadar düzenlenip düzenlenmediği araştırılarak bir karar verilmesi gerekirken belirtilen hususlar araştırılmadan verilen kararda hukuka uyarlık, davanın reddi yolunda verilen Vergi Mahkemesi kararına karşı davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunu reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararında ise hukuka uygunluk bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
Davacının temyiz isteminin kabulüne,
… Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 21/11/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.