DANIŞTAY 8. DAIRE

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2024/5142 E.  ,  2025/161 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/5142
Karar No : 2025/161

Temyiz İsteminde Bulunan (Davacı) : ...Turizm Taşımacılık Ve Servis Tic. A.Ş.
Vekili : Av. ...

Karşı Taraf (Davalı): ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

İstemin Özeti : ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesince Dairemizin bozma kararına uyularak verilen 02/07/2024 tarih ve E:2024/1533, K:2024/1657 sayılı kararının davanın reddine ilişkin kısmının, hukuka aykırı olduğu öne sürülerek, 2577 sayılı Kanunun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
Savunmanın Özeti : İstemin reddi gerektiği savunulmaktadır.
Danıştay Tetkik Hakimi : ...
Düşüncesi : İstinaf kararının temyiz edilen kısmının, kısmen onanması kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Hüküm veren Danıştay Sekizinci Dairesince işin gereği görüşüldü:

Dava, davacı şirket tarafından, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezinin... tarih ve... sayılı kararı ile kabul edilen "Hizmet Kalite Kesintisi Yaptırım Cetvelinin" 136, 137, 138, 139, 140, 141 ve 143 numaralı bentlerinde düzenlenen yaptırımların iptali istemiyle açılmıştır.
...İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile ilgili bilet ücret ve tarifelerini belirlemek Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği ile kurulan Ulaşım Koordinasyon Merkezi aracılığıyla belediyelerinin yetki ve sorumlulukları arasında sayıldığı, resmi ya da özel eğitim kurumlarına hizmet veren okul servisleri ile ilgili ayrıma gitmeksizin her türlü servis ile ilgili uygulamaya yönelik yönlendirici karar alma yetkisinin belediyelerde olduğu ve Yönetmeliğe uygun olarak düzenleme yapabileceği de tabii olduğundan, dava konusu edilen 136, 137, 138, 139, 140 ve 141 numaralı bentleri açısından hukuka aykırılık, 143 numaralı bendi yönünden ölçülü ve makul bir yaptırım düzenlenmemiş olduğu hususu nazara alınarak hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle, dava konusu... tarih ve ...sayılı kararı ile kabul edilen "Hizmet Kalite Kesintisi Yaptırım Cetvelinin" 136, 137, 138, 139, 140 ve 141 numaralı bentlerine yönelik kısmı yönünden davanın reddine, 143 numaralı bendi yönünden ise iptaline karar verilmiştir.

... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ...gün ve E:..., K:... sayılı kararında; uyuşmazlıkta, dava konusu işlemin belediye başkanı tarafından onaylanmamış olması nedeniyle yürürlüğe girmediği, dolayısıyla mevcut hali ile kesin ve yürütülmesi gerekli idari işlem niteliğini kazanmadığı sonucuna varıldığından davanın 2577 sayılı yasanın 15/1-b maddesi uyarınca usul yönünden reddi gerektiği sonucuna varıldığı, öte yandan, idarece, onay işlemi tamamlanmayan dava konusu kararı uygulamaya koyması sonucu dava açılmasına sebebiyet verildiği anlaşıldığından, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı idareye yükletilmesinin hakkaniyete uygun düşeceği, bu nedenle de istinafa konu kararın yargılama giderine ilişkin kısmına yönelik istinaf talebinin kabulü gerektiği, açıklanan nedenlerle davacının istinaf talebinin kısmen yukarıda açıklanan gerekçeyle reddine, kısmen kabulü ile kararın yargılama giderlerine yönelik kısmının kaldırılmasına, davalının istinaf talebinin kabulü ile Mahkeme kararının, dava konusu yaptırım cetvelinin 143. bendinin iptaline ilişkin kısmının kaldırılmasına, davanın bu kısmının incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.
Dairemizin 02/04/2024 tarih ve E:2022/1803, K:2024/2051 sayılı kararında; davacının temyiz istemi yönünden, verilen süre içerisinde temyiz harç ve posta ücretlerinin yatırılmadığı görüldüğünden davacının temyiz istemi yönünden temyiz isteminde bulunulmamış sayılmasına; davalının temyiz istemi yönünden ise, anılan UKOME kararının usulüne uygun olarak belediye başkanınca onaylandığının bildirildiği ve söz konusu cevap yazısının ekinde dosyaya sunulan UKOME kararının da davalı belediye başkanınca onaylandığının görüldüğü, bu durumda, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 9. maddesinde düzenlenen "Ulaşım koordinasyon merkezi kararları, büyükşehir belediye başkanının onayı ile yürürlüğe girer." hükmünün dava konusu UKOME kararı yönünden yerine getirilmiş olduğu, idarece UKOME kararındaki usuli eksikliğin tamamlandığı, böylece Bölge İdare Mahkemesince uyuşmazlığın esasının incelenerek çözüme kavuşturulması gerektiği sonucuna varıldığı, bu itibarla, dava konusu UKOME kararındaki usuli eksikliğin giderildiği göz önünde bulundurularak davanın esası hakkında karar verilmesi gerekirken, usul yönünden yapılan yargılama neticesinde verilen temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının bozulmasına, karar verilmiştir.
Temyize konu edilen ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararında; davanın dava konusu... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen "Hizmet Kalite Kesintisi Yaptırım Cetvelinin 136, 137, 138, 139, 140 ve 141 numaralı bentllerine yönelik kısmının reddine, 143 numaralı bendi yönünden işlemin iptaline karar veren... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının; davacı ve davalı tarafından aleyhlerine olan kısımların hukuka aykırı olduğu iddialarıyla istinaf yoluyla incelenerek kaldırılması ve işin esası hakkında yeniden bir karar verilmesi istenildiğinden, Danıştay Sekizinci Dairesinin 02/04/2024 tarih ve E:2022/1803, K:2024/2051 sayılı bozma kararına uyularak işin esası incelenerek; istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddialar, dayandığı hukuki ve kanuni gerekçeleri Dairelerince de uygun bulunan ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının kaldırılmasını gerektirecek nitelikte bulunmadığından, istinaf taleplerinin reddine karar verilmiş olup, davacı şirket tarafından, anılan kararın davanın reddine ilişkin kısmının, hukuka aykırı olduğu öne sürülerek, 2577 sayılı Kanunun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7. maddesinin (f) fıkrasında; "Büyükşehir ulaşım ana planını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek" büyükşehir belediyesinin görevleri arasında sayılmış, anılan Yasanın 9. maddesinde; “Büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla, büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluşları ile, Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunun görevlendireceği ilgili odanın temsilcisinin katılacağı Ulaşım Koordinasyon Merkezi kurulur. İlçe belediye başkanları kendi belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar. Ulaşım Koordinasyon Merkezi toplantılarına ayrıca gündemdeki konularla ilgili üye olarak belirlenmeyen ulaşım sektörü ile ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından ihtisas meslek odalarının temsilcileri de davet edilerek görüşleri alınır.
Bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılır. Ulaşım koordinasyon merkezi kararları, büyükşehir belediye başkanının onayı ile yürürlüğe girer. (...)” kuralına yer verilmiştir.
15.06.2006 tarih ve 26199 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliğinin "Ulaşım Koordinasyon Merkezi" başlıklı üçüncü kısmının “Görev ve yetkileri” kenar başlıklı 18. maddesinde “(1) UKOME, büyükşehir içindeki kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesini sağlamak üzere; ulaşım, trafik ve toplu taşıma konularında üst düzeyde yönlendirici karar alma, uygulama, uygulatma ve ilgili mevzuattaki usulüne göre gereken tesisleri kurma, kurdurma ve işletme hak ve yetkilerine haizdir. Bu amaçla; a) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, mevzuatla yetkili kılındığı durumlarda mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almakla, … ç) Kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; otobüs, taksi, dolmuş ve servis durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmekle…d) Karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları ile bu taşıtların teknik özelliklerini tespit etmek, çalıştırılabileceği yerler ile güzergâhlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek, bunlara izin ve çalışma ruhsatı vermekle, e) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, ulaşım, toplu taşıma ve trafik mevzuatının büyükşehir belediyesine verdiği yetki doğrultusunda uygulamaya yönelik yönlendirici karar almak ve görüş oluşturmakla,...” hükümlerine yer verilmiştir.
Yukarıda belirtilen yargılama sürecinin ve uyuşmazlığa ilişkin mevzuat hükümlerinin birlikte incelenmesi neticesinde;
Bölge İdare Mahkemesi kararının temyiz edilen davanın reddi yönündeki ... tarih ve ...sayılı UKOME kararı ile kabul edilen Hizmet Kalite Kesintisi Yaptırım Cetvelinin 136, 137, 138, 139 numaralı bentleri ile 140 numaralı bendinin "Sözleşme öncesi (teklif aşamasında) taşıma yapılacak aracın veliye bildirilmemesi durumunda ise ilgili gerçek/tüzel kişinin uygunsuzluk giderilinceye kadar aynı okuldaki tüm güzergah belgeleri askıya alınır." dışındaki kısmı ve 141 numaralı bendinin "Taşıma yapılacak aracın veliye bildirilmemesi durumunda ise ilgili gerçek/tüzel kişinin uygunsuzluk giderilinceye kadar aynı okuldaki tüm güzergah belgeleri askıya alınır." dışındaki kısmı yönünden;
İdare ve vergi mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenip bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde yer alan nedenlerin bulunmasına bağlıdır.
... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen kararın bu kısımları ve dayandığı gerekçeler usul ve kanuna uygun olup, bozulmasını gerektiren bir neden bulunmadığından, bu kısımlar yönünden davacının temyiz isteminin reddi gerekmektedir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının temyiz edilen davanın reddi yönündeki ... tarih ve ...sayılı UKOME kararı ile kabul edilen Hizmet Kalite Kesintisi Yaptırım Cetvelinin 140 numaralı bendinin "Sözleşme öncesi (teklif aşamasında) taşıma yapılacak aracın veliye bildirilmemesi durumunda ise ilgili gerçek/tüzel kişinin uygunsuzluk giderilinceye kadar aynı okuldaki tüm güzergah belgeleri askıya alınır." kısmı ve 141 numaralı bendinin "Taşıma yapılacak aracın veliye bildirilmemesi durumunda ise ilgili gerçek/tüzel kişinin uygunsuzluk giderilinceye kadar aynı okuldaki tüm güzergah belgeleri askıya alınır." kısmı yönünden ise;
Davacı şirket tarafından, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezinin ... tarih ve ...sayılı kararı ile kabul edilen "Hizmet Kalite Kesintisi Yaptırım Cetvelinin" 136, 137, 138, 139, 140, 141 ve 143 numaralı bentlerinde düzenlenen yaptırımların iptali istemiyle açılan davada, ... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile, "uyuşmazlıkta; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile ilgili bilet ücret ve tarifelerini belirlemek Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği ile kurulan Ulaşım Koordinasyon Merkezi aracılığıyla belediyelerinin yetki ve sorumlulukları arasında sayıldığı ve bu konuda belediyelere resmi ya da özel eğitim kurumlarına hizmet veren okul servisleri ile ilgili ayrıma gitmeksizin her türlü servis ile ilgili uygulamaya yönelik yönlendirici karar alma yetkisinin belediyelerde olduğu ve yönetmeliğe uygun olarak düzenleme yapabileceği de tabii olduğundan, davanın dava konusu edilen 136, 137, 138, 139, 140 ve 141 numaralı bentleri açısından hukuka aykırılık, 143 numaralı bendi yönünden ölçülü ve makul bir yaptırım düzenlenmemiş olduğu hususu nazara alınarak hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle, dava konusu ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen "Hizmet Kalite Kesintisi Yaptırım Cetvelinin" 136, 137, 138, 139, 140 ve 141 numaralı bentlerine yönelik kısmı yönünden davanın reddine, 143 numaralı bendi yönünden ise iptaline" karar verilmiş olup, Dairemiz bozma kararına uyularak verilen istinaf kararında da Mahkeme karar ve gerekçesi yönünde hüküm kurulmuş, davacı tarafından istinaf kararının davanın reddine ilişkin kısmı temyiz edilmiştir.
Temyize konu istinaf kararının; Hizmet Kalite Kesintisi Yaptırım Cetvelinin 140 numaralı bendinin "Sözleşme öncesi (teklif aşamasında) taşıma yapılacak aracın veliye bildirilmemesi durumunda ise ilgili gerçek/tüzel kişinin uygunsuzluk giderilinceye kadar aynı okuldaki tüm güzergah belgeleri askıya alınır." kısmı ve 141 numaralı bendinin "Taşıma yapılacak aracın veliye bildirilmemesi durumunda ise ilgili gerçek/tüzel kişinin uygunsuzluk giderilinceye kadar aynı okuldaki tüm güzergah belgeleri askıya alınır." kısmı incelendiğinde;
Hizmet Kalite Kesintisi Yaptırım Cetveli Tablosunda her bir madde için "İhlal Konusu" ve "Yaptırım" başlıkları altında bunlara uygun olarak ayrı ayrı düzenlemeler yapıldığı halde, 140 ve 141 numaralı bentlerin incelenen bu kısımlarının; "Yaptırım" başlığı altında ihlal konularını da içerecek şekilde düzenlendiği, ihlal konusu - yaptırım ayrımı yapılmadığı; bununla birlikte, 140 ve 141 numaralı bentlerde düzenlen ihlal konuları ve yaptırımlarından bağımsız olarak ayrı madde bentlerinde yer alması gereken bu kısımların da 140 ve 141 numaralı bentlerde düzenlenmesinin madde anlam bütünlüğü ve düzenlemenin sistematiğine uygun olmadığı; yukarıda belirtilen ve onanmasına karar verilen madde bentlerindeki düzenlemelerin aksine bu kısımların yaptırımlar bölümünde "ihtar" ve "süre verilmesi" müesseselerine yer verilmediği; aynı zamanda, bu kısımlarda öngörülen "taşıma yapılacak aracın veliye bildirilmemesine" dair ihlal konuları karşılığında, taşıma yapılacak güzergah izin belgesinin değil de okuldaki tüm güzergah izin belgelerinin askıya alınmasının ölçülü ve makul bir yaptırım olmadığı anlaşılmıştır.
Bu durumda, yukarıda belirtilen gerekçelerle, Hizmet Kalite Kesintisi Yaptırım Cetvelinin 140 numaralı bendinin "Sözleşme öncesi (teklif aşamasında) taşıma yapılacak aracın veliye bildirilmemesi durumunda ise ilgili gerçek/tüzel kişinin uygunsuzluk giderilinceye kadar aynı okuldaki tüm güzergah belgeleri askıya alınır." kısmında ve 141 numaralı bendinin "Taşıma yapılacak aracın veliye bildirilmemesi durumunda ise ilgili gerçek/tüzel kişinin uygunsuzluk giderilinceye kadar aynı okuldaki tüm güzergah belgeleri askıya alınır." kısmında hukuk ve usule uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığından, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bu kısmında hukuki isabet bulunmamıştır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin kısmen kabul kısmen reddine,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının;
a) ... tarih ve ...sayılı UKOME kararı ile kabul edilen Hizmet Kalite Kesintisi Yaptırım Cetvelinin 136, 137, 138, 139 numaralı bentleri ile 140 numaralı bendinin "Sözleşme öncesi (teklif aşamasında) taşıma yapılacak aracın veliye bildirilmemesi durumunda ise ilgili gerçek/tüzel kişinin uygunsuzluk giderilinceye kadar aynı okuldaki tüm güzergah belgeleri askıya alınır." dışındaki kısmının ve 141 numaralı bendinin "Taşıma yapılacak aracın veliye bildirilmemesi durumunda ise ilgili gerçek/tüzel kişinin uygunsuzluk giderilinceye kadar aynı okuldaki tüm güzergah belgeleri askıya alınır." dışındaki kısmının ONANMASINA,
b)... tarih ve ...sayılı UKOME kararı ile kabul edilen Hizmet Kalite Kesintisi Yaptırım Cetvelinin 140 numaralı bendinin "Sözleşme öncesi (teklif aşamasında) taşıma yapılacak aracın veliye bildirilmemesi durumunda ise ilgili gerçek/tüzel kişinin uygunsuzluk giderilinceye kadar aynı okuldaki tüm güzergah belgeleri askıya alınır." kısmının ve 141 numaralı bendinin "Taşıma yapılacak aracın veliye bildirilmemesi durumunda ise ilgili gerçek/tüzel kişinin uygunsuzluk giderilinceye kadar aynı okuldaki tüm güzergah belgeleri askıya alınır." kısmının BOZULMASINA,
3. Bozulan kısımlar hakkında yeniden karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak, 24/01/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.