DANIŞTAY 8. DAIRE

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2023/5380 E.  ,  2024/1417 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/5380
Karar No : 2024/1417

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI) : … Mermer San. ve Tic. Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Ankara ili, Polatlı ilçesi, İnler köyü dahilinde ve davacı şirketin uhdesinde bulunan S... sayılı II (b) grubu işletme ruhsatının 14.06.2011 yılında yürürlüğe girmesine rağmen 3213 sayılı Kanun'un 7. maddesinde yazılı izinlerin 10 yıllık ruhsat süresi içerisinde sunulmadığından bahisle 3213 sayılı Kanun'un 24. maddesinin 11. fıkrası uyarınca işletme ruhsatın 15.06.2021 tarihinden itibaren iptal edilmesine ilişkin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve E…. sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacı tarafından 3213 sayılı Kanun'un 7. maddesinde yazılı izinlerin 10 yıllık ruhsat süresi içerisinde sunamamasının nedeninin ruhsat sahası içerisinde kalan 7.410.750 m² yüzölçümlü ... mera parselinin 75 dekarlık kısmının mermer işletme sahası olarak kullanılması amacıyla yapılan başvurunun 4342 sayılı Mera Kanununun 14/2. maddesi uyarınca Ankara Valiliği tarafından reddedilmesinden kaynaklandığı, mera vasıfının kaldırılmaması nedeniyle davacının süresi içerisinde izinleri sunamadığının açık olduğu, bu hususta dava yoluna başvurmak dahil gerekli tüm girişimlerde bulunan davacıya atfedilecek bir kusurun bulunmadığı, dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla söz konusu ruhsat sahasının (99,76 hektarlık alan) bir kısmının (75 dekar) mera vasfının değiştirilmesi talebiyle açılan davanın henüz derdest olduğu görülmekle birlikte gelinen aşamada söz konusu kısmın mera vasfının değiştirilmesinin hukuken mümkün olmadığının yargı kararı ile de saptanmış olduğu göz önüne alındığında S… sayılı II (b) grubu işletme ruhsatı sahasının 75 dekarlık kısmının mermer işletme sahası olarak kullanılması mümkün olmamakla birlikte söz konusu kısmın ruhsat sahasının küçük bir bölümünü oluşturduğu, dava dosyasında da ruhsat sahasının kalan kısmında faaliyette bulunmaya engel bir halin bulunduğuna dair bir bilgi yahut belgenin bulunmadığı, bu durumda, 3213 sayılı Kanun'un 7. maddesinde yazılı izinlerin alınamamasında kusuru bulunmayan davacının süre uzatım talebi değerlendirilmeksizin ve kazanılmış hakları gözetilmeksizin 99,76 hektarlık ruhsat sahası alanının mera vasfında olan 75 dekarlık kısım dışında kalan kısımlarında faaliyette bulunmasına engel olacak şekilde davacının hak sahibi olduğu S.85678 sayılı II (b) grubu işletme ruhsatı sahasının (mera vasfında olan 75 dekarlık alan da dahil 99,76 hektarlık alan) 3213 sayılı Kanun'un 30.maddesi kapsamında ihalelik saha olarak belirlenmek suretiyle işletme ruhsatının iptal edilmesine yönelik dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, Maden Kanunu’nun 24. maddesinin 11. fıkrasında yer alan “İşletme ruhsat süresi sonuna kadar bu fıkrada belirtilen izinlerden dolayı işletme izninin alınamaması hâlinde ruhsat süresi uzatılmaz.” hükmü gereği, ruhsat yürürlük tarihi olan 14.06.2011 tarihinden itibaren 10 yıllık süre içerisinde 7.madde gereğince alınması gereken izinler tevdi edilmediğinden, davacı uhdesinde bulunan işletme ruhsatı 15.06.2021 tarihi itibariyle iptal edildiği, Kanun hükmünün emredici nitelikte olduğu, davalı idarenin bu hususta takdir yetkisi bulunmadığı, dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırı yön bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, Bölge İdare Mahkemesi kararının hukuka ve mevzuata uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Ankara ili Polatlı ilçesi İnler köyü dahilinde ve davacı şirketin uhdesinde bulunan S.. sayılı II (b) grubu işletme ruhsatının 14.06.2011 yılında yürürlüğe girmesine rağmen 3213 sayılı Kanun'un 7. maddesinde belirtilen izinlerin 10 yıllık ruhsat süresi içerisinde sunulmadığından bahisle Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve E… sayılı işlemiyle 3213 sayılı Kanun'un 24. maddesinin 11. fıkrası uyarınca işletme ruhsatın 15.06.2021 tarihinden itibaren iptal edilmesine karar verilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT:
3213 sayılı Maden Kanununun 24. maddesinin 11.fıkrasında; “(Değişik onbirinci fıkra: 4/2/2015 – 6592/13 md.) 7 nci maddeye göre gerekli izinlerin alınmasından itibaren işletme izni verilir. Bu iznin verildiği tarihten itibaren Devlet hakkı alınır. Ruhsat sahibince, işletme ruhsatı yürürlük tarihinden itibaren üç yıl içinde 7 nci maddeye göre alınması gerekli olan çevresel etki değerlendirme kararı, mülkiyet izni, işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile Genel Müdürlüğün kayıtlarına işlenmiş alanlar ile ilgili izinlerin Genel Müdürlüğe verilmesini müteakip, işletme izni düzenlenir. Süresi içinde yükümlülükleri yerine getirilmeyen ruhsatlar için her yıl 50.000 TL idari para cezası verilir. İşletme ruhsat süresi sonuna kadar bu fıkrada belirtilen izinlerden dolayı işletme izninin alınamaması hâlinde ruhsat süresi uzatılmaz.” hükmü yer almaktadır.
21/09/2017 tarih ve 30187 sayılı Resmî Gazete'de yayımla yürürlüğe giren Maden Yönetmeliği'nin 110. maddesinin 1. fıkrasında; "Ruhsat sahibince, işletme ruhsatı yürürlük tarihinden itibaren üç yıl içinde Kanunun 7 nci maddesine göre alınması gerekli olan ÇED kararı, mülkiyet izni, işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile Genel Müdürlüğün kayıtlarına işlenmiş alanlar ile ilgili izinlerin alınarak Genel Müdürlüğe verilmesini müteakip işletme izni düzenlenir. Süresi içinde yükümlülükleri yerine getirilmeyen ruhsatlar için Kanunun 24 üncü maddesinin on birinci fıkrası gereğince işlem tesis edilir. İşletme ruhsat süresi sonuna kadar bu fıkrada belirtilen izinlerden dolayı işletme izninin alınamaması hâlinde ruhsat süresi uzatılmaz ve ruhsat iptal edilir." hükmü yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Madencilik faaliyetleri kapsamında, maden işletme ruhsatının alınması, tek başına maden üretim faaliyetlerinde bulunabilmek için yeterli olmayıp, maden işletme ruhsatının alınmasından itibaren, işletme faaliyetine başlayabilmek için, Maden Kanununun 7. maddesinde belirtilen zorunlu izinlerin de alınması zorunluluğu bulunmaktadır. Maden Kanununun 7. maddesinde belirtilen izinlerin tamamlanmasından sonra ruhsat sahipleri tarafından mevzuatta aranan belgeler ile işletme izni talebinde bulunulmakta ve gerekli incelemeler neticesinde uygun görülmesi halinde, madenin işletmeye alınabilmesi için davalı idarece işletme izni verilmektedir.
İşletme izni için alınması gereken üç temel izin; ÇED belgesi, mülkiyet izni, işyeri açma ve çalışma ruhsatı olup, bunlar dışında varsa davalı idare kayıtlarına işlenmiş özel alanlar ile ilgili izinlerin alınması gerekebilmektedir. İzinlerin, işletme ruhsatı alınmasından itibaren üç yıl içinde tamamlanması gerekmektedir. Maden Kanununun 24. maddesinin 11. fıkrasında, üç yıl içinde izinlerin tamamlanarak davalı idareye sunulmaması halinde, ilgililer hakkında idari para cezası uygulanması öngörülmüştür, ancak ruhsat süresinin sonuna kadar 7. madde izinlerinin alınamaması halinde işletme ruhsat süresinin uzatılmayacağı hususu mevzuatta açıkça belirtilmektedir.
Kanun koyucunun ruhsat süresinin sonuna kadar izinlerin tamamlanamaması durumunda ruhsatın iptalini öngörmesindeki amaç, davalı idarece düzenlenen ruhsatların atıl bir durumda kalmasını önlemek ve bir an önce üretim faaliyetlerine başlanmasını sağlayarak, ülkemiz için istihdam ve katma değer oluşmasına teşvik etmektedir. Aksi takdirde, alınan ruhsatlar 10 yıl boyunca atıl kalmakta, ruhsatın bulunduğu alan da ruhsat bulunması nedeniyle başka kişi ve kuruluşlara bu alan üzerine aynı grupta ruhsat verilmemekte, gerçekten üretim yapıp istihdam sağlayacak kişi ve kuruluşların bu alan üzerine aynı grupta ruhsat almalarına engel olmaktadır.
Dava dosyasının incelenmesinden, davacının mülkiyet izni almak üzere girişimde bulunduğu, yapılan mera tahsis amacı değişikliği başvurusunun reddi üzerine bu işleme dava açıldığı, Mahkeme tarafından davanın reddine karar veriliği ve söz konusu kararın kesinleştiği dikkate alındığında, davacının 3213 sayılı Kanun'un 7. maddesinde belirilen yazılı izinlerin 10 yıllık ruhsat süresi içerisinde sunamadığı sabit olup, 3213 sayılı Kanun'un 24. maddesinin 11. fıkrasındaki emredici hüküm gereği tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 13/03/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.