DANIŞTAY 8. DAIRE

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2023/1052 E.  ,  2023/7491 K.
"İçtihat Metni"T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/1052
Karar No : 2023/7491

TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVACI) … Madencilik İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. …

2- (DAVACI YANINDA MÜDAHALE TALEBİ REDDİLEN)
… Kireç Sanayi ve Ticaret A.Ş.
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVALI) : … Bakanlığı
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı Oluru ile Karayolları 14. Bölge Müdürlüğü adına Bursa İli, Gemlik İlçesi, … Köyünde bulunan 20,13 hektar alan için verilen 16/2005-01 sayılı, alanın genişletilmesine dair hammadde üretim izni ile bu izne ait Genel Müdürlük Makamının Karayolları Kamu Özel Sektör Ortaklığı Bölge Müdürlüğü adına … tarih ve … sayılı Oluru ile verilen süre uzatım kararının iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; Karayolları 14. Bölge Müdürlüğü'ne ilgili izin belgesi verilmeden önce mevzuatta belirtilen hükümler uyarınca mahallinde tetkik ve değerlendirmenin yapıldığı, yapılan tetkik sonucu oluşturulan heyet raporunda, tetkik tarihinde sahada faaliyetin bulunmadığı, Y:… koordinatları civarında üretim faaliyetinde bulunulmuş ocağın bulunduğu, söz konusu ocak için 2011 yılı faaliyet bilgi formu ekinde verilen imalat haritasının uygun olduğu, tüvanan stok bulunmadığı, faaliyetlerin izin alanları dahilinde sürdürüldüğü, yapı hammaddesi talep formunun uygun bulunduğu belirtilerek mevcut hammadde üretim izin belgesi alanı dahilinde 10 yıl süreyle temdit edilmesinin uygun olduğunun belirtildiği, Karayolları 14. Bölge Müdürlüğü'ne 01.03.2000-01.03.2005 tarihleri arasında geçerli olmak üzere alınmış olan … nolu taşocağı ruhsatı olması ve bu ruhsatın davacı şirketin ruhsat tarihinden önce olması, yine davacı şirketin hammadde üretim izin belgesinden önce … tarih ve … sayılı Olur ile Karayolları 14. Bölge Müdürlüğü'ne, Bursa-Yalova Devlet yolu yapımında ihtiyaç duyulan kalker hammaddesinin sağlanması amacıyla 10 hektar alan için 11.03.2005 tarihinden geçerli olmak üzere 01.04.2013 tarihine kadar 162005-01 sayılı II.Grup Kalker hammadde üretim izin belgesi verilmesi, yine talep üzerine, söz konusu alanın 20,13 hektar alana çıkarılmasına ilişkin Genel Müdürlüğün … tarih ve … sayılı Olur'unun tesis edildiği, yine usuli kurallar gözetilerek Karayolları Kamu Özel Sektör Ortaklığı Bölge Müdürlüğü adına söz konusu alan için 11.03.2013-11.03.2018 tarihleri arasında geçerli olmak üzere süre uzatılması, ayrıca davacı şirketin sahibi olduğu S:… sayılı II-A Grup işletme ruhsatına ait talep edilen ve madencilik faaliyetinde bulunulabilmesi için 9,83 hektar alan için verilen kalker işletme izin alanı ile dava konusu hammadde üretim izin belgesi alanı arasında yaklaşık 34 metre mesafe bırakılarak her iki sahada yapılacak madencilik faaliyetlerinin birbirlerini engellemesinin önlendiği, kaynak kaybına yol açacak nitelikte olmadığı, davalı idareye verilen hammadde üretim izninin ve süre uzatım kararının kamu yararına uygun olduğu ve davacının faaliyetine engel teşkil etmediği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararında; doğrudan Karayolları 14. Bölge Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilmeyen bahsi geçen kamu yatırımı için hammadde temini amacıyla Karayolları 14. Bölge Müdürlüğü adına verilen dava konusu hammadde üretim izninde hukuka uyarlık, aksi yönde verilen Mahkeme kararında ise hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle davacının başvurusunun kabulüyle davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline, müdahil talebi reddedilen … Kireç San. ve Tic. A.Ş. tarafından yapılan istinaf isteminin incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.
Dairemizin 17/06/2022 tarih ve E:2018/1578, K:2022/4243 sayılı bozma kararı üzerine, söz konusu karara uyulmak suretiyle …Kireç Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin davacı yanında müdahale talebi reddedilerek davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, hammadde üretim iznine ilişkin verilen süre uzatım kararının hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
…Kireç Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından, dava konusu işlem nedeniyle ruhsatın değersiz hale geldiği, bu sebeple müdahale isteminde menfaatlerinin bulunduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinde, üçüncü kişilerin davaya katılması konusunda 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu hükümlerinin uygulanacağı öngörülmüş; 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nu yürürlükten kaldıran 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 'Diğer kanunlardaki yargılama usulü ile ilgili hükümler' başlıklı 447. maddesinin 2. fıkrasında, "Mevzuatta, yürürlükten kaldırılan 18/6/1927 tarihli ve 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununa yapılan yollamalar, Hukuk Muhakemeleri Kanununun bu hükümlerin karşılığını oluşturan maddelerine yapılmış sayılır." hükmüne, 'Fer’î müdahale' başlıklı 66. maddesinde; "Üçüncü kişi, davayı kazanmasında hukuki yararı bulunan taraf yanında ve ona yardımcı olmak amacıyla, tahkikat sona erinceye kadar, fer’î müdahil olarak davada yer alabilir." hükmüne 'Fer’î müdahale talebi ve incelenmesi' başlıklı 67. maddesinde ise; "Müdahale talebinde bulunan üçüncü kişi, yanında katılmak istediği tarafı, müdahale sebebini ve bunun dayanaklarını belirten bir dilekçeyle mahkemeye başvurur. Müdahale dilekçesi, davanın taraflarına tebliğ edilir. Mahkeme, gerekirse taraflarla birlikte üçüncü kişiyi de dinlemek üzere davet eder, gelmeseler dahi müdahale talebi hakkında karar verir." düzenlemesi yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta, … Kireç Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından davacı sıfatıyla bakılmakta olan davanın açıldığı, dava konusu ruhsatın devredilmesi üzerine 2577 sayılı Kanun'un 26/1 maddesi işletilmek suretiyle …Madencilik İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nin davacı konumuna alındığı, bunun üzerine … Kireç Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından davacı yanında müdahale isteminde bulunulduğu, İdare Mahkemesince, söz konusu istemin davanın taraflarına tebliğ edilerek görüşleri alınmaksızın esas kararla birlikte reddine karar verildiği, kararın istinaf edilmesi ve ardından temyiz kanun yoluna başvurulması üzerine Dairemizin 17/06/2022 tarih ve E:2018/1578, K:2022/4243 sayılı bozma kararında, davanın esası yanında ayrıca müdahale istemi hakkında bir karar verilmesi gerektiğinin de belirtildiği, bozma kararından sonra …Kireç Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesine hitaben verilen dilekçeyle yeniden müdahale talebinde bulunulduğu, bu talebin de tarafların görüşleri alınmaksızın esas kararla birlikte reddedildiği anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen 6100 sayılı Kanun'un 67 maddesinde, müdahale dilekçesinin, davanın taraflarına tebliğ edileceği kuralı yer almaktadır. Bununla birlikte uyuşmazlıkta, … Kireç Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından verilen müdahale dilekçeleri için söz konusu kuralın gerek İdare Mahkemesi gerekse Bölge İdare Mahkemesince işletilmeyerek müdahale talebinin reddedildiği görülmüştür.
6100 sayılı Kanun ile Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu'nun 03/02/2023 tarih ve E:2021/4, K:2023/1 sayılı kararı uyarınca, tarafın işlem ve açıklamalarına aykırı olmayan her türlü usul işlemini yapma hakkı tanınan müdahilin, müdahale talebinin adil yargılanma hakkını ihlal etmeyecek şekilde değerlendirilerek karara bağlanması gerekmektedir.
Öte yandan, müdahale istemi Anayasa Mahkemesi'nin 26/12/2017 tarih ve Başvuru No: 2014/14498 sayılı kararında mahkemeye erişim hakkı kapsamında ele alınmış olup, aynı zamanda yargı mercilerinin tüm verileri dikkate alıp değerlendirme yaptıktan sonra gerekçeli karar vermesini sağlayacağından silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkesi ile de ilgili görülmüştür.
Bu durumda, yargılamaya ilişkin temel hakların ihlali sonucunu doğurabilecek olan müdahale istemi yönünden, tarafların itirazlarının bulunup bulunmadığını belirtebilmeleri için, … Kireç Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin müdahale dilekçesinin taraflara tebliğ edilmesi ve bu suretle müdahale istemine ilişkin usuli eksikliklerin tamamlanması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Diğer taraftan, üçüncü kişinin fer'i müdahil olarak davada yer alabilmesi için, bu konuda hukuki yararının mevcut olması, müdahale sebebi ile müdahale sebebine ilişkin somut dayanaklara dilekçesinde yer vermiş olması gerekmektedir. … Kireç Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin müdahale dilekçesinin incelenmesinden, dava konusu olayda 6100 sayılı Kanun'un 66. maddesinde öngörülen koşulların da oluştuğu anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, müdahale talebi karara bağlandıktan sonra işin esası hakkında Dairemizin 17/06/2022 tarih ve E:2018/1578, K:2022/4243 sayılı bozma kararı gözetilerek bir karar verileceği tabiidir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz istemlerinin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 20/12/2023 tarihinde oybirliği ile karar verildi.