DANIŞTAY 8. DAIRE

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2023/1030 E.  ,  2024/5093 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/1030
Karar No : 2024/5093

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ...Odası Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İkizce Ziraat Odasında tahsildar olarak çalışmakta olan davacı tarafından Oda Yönetim Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararına istinaden görevine son verilmesine ilişkin İkizce Ziraat Odası Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: (Kapatılan) ... İdare Mahkemesinin verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşu olan Ziraat Odalarında hizmetlerin 6964 sayılı Ziraat Odaları ve Ziraat Odaları Birliği Kanunu ve Ziraat Odaları ve Ziraat Odaları Birliği Nizamnamesi'ne göre yürütüldüğü, davacının da bu Kanun ve Tüzük hükümlerine göre işe alınıp uzun yıllardır kamu hizmeti yapmakta olduğu çekişmesiz bulunduğuna göre, belirtilen mevzuat hükümleri karşısında davacının statü hukukuna tabi kamu personeli sayılacağı dikkate alındığında; disiplin hukukunun genel esaslarından olan disiplin cezası vermeye yetkili mercilerce disiplin suçu sayılacak eylemlerin işlenildiğinin öğrenilmesi halinde, bu kişiler hakkında soruşturma emri verilerek, soruşturmacı görevlendirilmesiyle başlatılacak soruşturmada; varsa iddia sahipleri ile olayın açıklığa kavuşması için gerekli tanık ve davacının ifadeleri alınarak yapılacak araştırma ve inceleme ile soruşturma sonucunda olayın değerlendirilmesi; adli, idari ve disiplin yönünden soruşturulan hakkında soruşturmacı kanaat teklifinin de yer aldığı soruşturma raporunun hazırlanması, olayın şüpheye yer vermeyecek şekilde somut delillerle ortaya konulması, isnat edilen suç konusu eylem, işlem, tutum ve davranışların tek tek bildirilerek savunmasının alınması, bağımsız soruşturmacı /incelemeci /muhakkik tarafından yapılan ve bu soruşturma sonucunda düzenlenen rapor (fiilin sübuta erip ermediği objektif olarak) değerlendirilerek, disiplin cezası verilmesi gerektiren bir fiil tespit edilmesi halinde yetkili disiplin amiri veya disiplin kurulu tarafından ilgilinin fiiline uyan bir disiplin cezası verilmesi gerekirken, davacıya isnat edilen fiille ilgili olarak bağımsız bir soruşturmacı atanıp soruşturma raporu düzenlenmeden disiplin cezası olarak davacının işten çıkarılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline ve bu işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal ve özlük hakların davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu, davalı İdare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesiz olduğu, davalı İdarenin UETS bilgilerinin davacıda bulunduğu, bu bilgilerin davalı İdarede bulunmaması nedeniyle davalıya yapılması gereken tebligatların davacıya yapıldığı, bu durumdan kaynaklanan mağduriyetin Mahkemeye iletilmesine karşın dikkate alınmaksızın hüküm kurulduğu, SGK tarım Bağ-Kur bildirimlerinin süresinde yapılmaması nedeniyle davalı Oda'ya idari para cezası kesilmesi ve bu cezanın Oda Meclisinin bilgisi dışında ödenerek kasada açığa sebebiyet verilmesi, iptal edilen tahsilat makbuzları ve Fatsa İcra Müdürlüğü'nün maaş haczi yazısının idareden gizlenerek işleme konulmaması hususları ile ilgili olarak yapılan disiplin soruşturması neticesinde davacıya sırası ile uyarma ve kınama cezaları verildiği, sözkonusu eylemler nedeniyle aynı zamanda Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulduğu, bu soruşturma sonucunun bekletici mesele yapılması taleplerinin incelenmediği, davacının 1 ay süreyle açığa alınmasının akabinde ise işten çıkarılmasına karar verildiği, yukarıda anılan olaylar kapsamında yürütülen disiplin soruşturmasının 6964 sayılı Kanun ve Ziraat Odaları Personel Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak gerçekleştirildiği belirtilerek, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmüştür.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince dosyanın tekemmül ettiği anlaşıldığından davalı tarafça yapılan yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeyerek işin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin reddine,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 04/10/2024 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY :

(X)- (X)- İkizce Ziraat Odasında tahsildar olarak çalışmakta olan davacı tarafından Oda Yönetim Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararına istinaden görevine son verilmesine ilişkin İkizce Ziraat Odası Meclisi'nin ... tarih ve... sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İdare Mahkemesince; disiplin hukukunun genel esaslarından olan disiplin cezası vermeye yetkili mercilerce disiplin suçu sayılacak eylemlerin işlenildiğinin öğrenilmesi halinde, bu kişiler hakkında soruşturma emri verilerek, isnat edilen fiille ilgili olarak bağımsız bir soruşturmacı atanıp soruşturma raporu düzenlenmeden disiplin cezası olarak davacının işten çıkarılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline ve bu işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal ve özlük hakların davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
6964 sayılı Ziraat Odaları ve Ziraat Odaları Birliği Kanunu'nun "Personel İşlemleri" başlıklı 38. maddesi; "Birlik ve odalarda istihdam edilenlerin işe alınma, çalıştırılma, sicil, atanma, yükselme, nakil, işten ayrılma ve çıkarılma, disiplin işlemleri, aylık ücret ve diğer tüm özlük hakları ile işten ayrılanlara ödenecek tazminatların usul ve esasları yönetmelikte gösterilir." hükmünü içermektedir.
04.09.1959 tarih ve 10297 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Ziraat Odaları ve Ziraat Odaları Birliği Nizamnamesi'nin 45. maddesinde; Ziraat Odalarında ve Ziraat Odaları Birliğinde çalıştırılacak kimselerin memurlar ve hizmetliler olarak iki sınıfa ayrıldığı; 46. maddesinde; memur olabilmek için gerekli şartlar sayılmak suretiyle belirlendiği, 54. maddesinde; Nizamnamenin 46. maddesinin a, b, c, d fıkralarında yazılı vasıflardan birini kaybedenlerin, vazifeden dolayı hürriyeti tahdit edici bir ceza ile mahkum olanların, bir ayda 7, bir yılda 20 günden fazla mazeretsiz veya mezuniyetsiz vazifeye devam etmeyenlerin, amirlerinin kanun ve nizamname hükümlerine uygun emir ve talimatlarını yerine getirmemekte israr edenler ile işinde kifayetsizliği maddi delillerle sabit olan Oda ve Odalar Birliği memurlarının, Odalar Birliği umumi katibi, birlik umumi heyeti karariyle ve diğer memurlar tayinlerindeki usule göre işten işten çıkarılacakları, bu madde hükümleri dairesinde işten çıkarılanların, odalarda ve Odalar Birliğinde hiç bir vazifeye kabul edilmeyecekleri düzenlemesine yer verilmiştir.
6964 sayılı Kanun'un 38. maddesi uyarınca çıkarılan Ziraat Odaları Personel Yönetmeliği'nin 1. maddesinde; "Bu Yönetmeliğin amacı, Ziraat Odalarında çalıştırılan personelin işe alınması, nakil, terfi, kadro, çalışma esasları, sosyal, mali, idari ve diğer özlük hakları, ödüllendirme, disiplin yönünden tabi olacakları hükümler ve göreve son verme şartları ile diğer hak ve yükümlülüklere ilişkin usul ve esasların belirlenmesidir."; 3. maddesinde; "Bu Yönetmelik; Ziraat Odalarında personel kadrolarında daimi kadrolu ve sözleşmeli olarak çalışan Memur ve Hizmetli personeli kapsar."; 73. maddesinde; "Ziraat Odaları hizmetlerinin gereği gibi yürütülmesi, Oda menfaatlerinin korunması, Odaya duyulan güvenin sağlanması ve bu güvenin sürdürülmesi amacıyla, 6964 sayılı Kanun ve bu Kanuna dayalı olarak çıkarılan Tüzük ile bu Yönetmeliğe dayanılarak yapılan düzenlemelerin emrettiği görevlerin; Oda içinde ve dışında yerine getirilmesi, zorunlu kılınan hususlara uyulmaması, yasaklanan işlerin yapılması, yetkilerin aşılması ya da gereken durumlarda yetkilerin kullanılmaması ve kötüye kullanılması hallerinde Ziraat Odaları personeli hakkında bu Yönetmelikte belirtilen disiplin cezaları uygulanır."; 74. maddesinde; "Oda personeline yaptıkları fiil ve eylemin niteliğine ve ağırlığına göre: uyarma, kınama, ücret kesme, kısa süreli durdurma, uzun süreli durdurma, işten çıkarma cezasının verilebileceği belirtildikten sonra, işten çıkarma; personelin, bir daha Ziraat Odasında herhangi bir göreve atanmamak üzere ilişkisinin kesilmesi olarak tanımlanmıştır."; 80. maddesinde; "Görevden çıkarma cezasının uygulanacağı fiil ve haller: a) Vazifeden dolayı hürriyeti tahdit edici bir ceza ile mahkum olmak, b) Bir ayda yedi gün, bir yılda yirmi günden fazla mazeretsiz veya mezuniyetsiz göreve devam etmemek, c)Üstlerinin kanun ve tüzük hükümlerine uygun emir ve talimatlarını yerine getirmemekte ısrar etmek, d) İşine yetersizliği maddi delillerle sabit olmak (rapor, tutanak vb. belgeler), e) Tüzük’ün memur olabilmek için gerekli nitelik ve şartlarını düzenleyen 46. maddesinin (a), (b) ve (d) fıkralarında yazılı niteliklerden birini kaybetmek, f) 657 sayılı Devlet Memurları Yasasının 125/E maddesinde sıralanan; bir daha Devlet Memurluğuna atanmamak üzere memurluktan çıkarma cezasını gerektiren fiil ve davranışlarda bulunmak olarak belirlendikten sonra, Görevden Çıkarma Cezasının, Ziraat Odaları ve Ziraat Odaları Birliği Nizamnamesi ve Ziraat Odaları Personel Yönetmeliğinde belirtilen şartların tahakkuku halinde uygulanacağı, bu hükümlere göre görevden çıkarılanlara herhangi bir tazminat ödenmeyeceği"; 81. maddesinde; "... (3) Yönetim Kurulu tarafından açılan soruşturmalarda; suç teşkil eden fiillere ilişkin personelin yazılı veya sözlü savunması için yedi günden az olmamak üzere süre verilir. Bu süre içinde veya belirtilen tarihte savunmasını yapmayan personel hakkında dosya üzerinde karar verilir, (5) İlgili personelin yazılı savunması alınmak kaydıyla, Odalarda Genel Sekreter tarafından doğrudan uyarma cezası verilebilir. (6) İlgili personelin yazılı savunması alınmak kaydıyla Yönetim Kurulu Başkanı tarafından uyarma cezası verilebilir, (7) Soruşturmayı yapanın veya disiplin kurulunun yedi günden az olmamak üzere verdiği süre içinde veya belirtilen tarihte savunmasını yapmayanlar savunma hakkından vazgeçmiş sayılır,(8) Aynı olaydan dolayı ceza mahkemesinde kovuşturmaya başlanmış olması, disiplin kovuşturmasını geciktiremez. Görevlinin Türk Ceza Kanununa göre mahkum olması veya olmaması halleri ayrıca disiplin cezası uygulanmasını engellemez,"; 83. maddesinde; "Odalarda, disiplin cezalarını gerektiren olayların incelenmesi ve disiplin cezalarının tayini ile ilgili ceza vermeye yetkili merci Oda Yönetim Kuruludur."; 84. maddesinin (a) bendinde; "Yönetim Kurulu Disiplin Kurulu sıfatıyla toplanır. Üyeler çekimser oy kullanamaz.", (c) bendinde; "Disiplin Kurulu Oda Yönetim Kurulu Başkanının çağrısı ile toplanır. Oda Yönetim Kurulu Başkanı Disiplin Kurulunun da başkanıdır."; (e) bendinde; "Disiplin Kurulu, gerektiğinde ilgili gördükleri kişileri davet ederek bilgi ve görüş alabilir.."; (f) bendinde; "Disiplin Kurulu, gerekli gördüğü taktirde her nevi evrakı incelemeye, tanık ve bilirkişi dinlemeye, mahallen keşif yapmaya ve yaptırmaya yetkilidir."; 86. maddesinin (a) bendinde; "Disiplin cezası verilebilmesi için suçu belirleyen mevzuat maddeleri ve hükümleri açıklanmak suretiyle ilgilinin yazılı savunması alınır. Son savunma alınmadan ceza verilmez. Personelin yazılı savunmasını yapabilmesi için tebliğ tarihinden itibaren yedi gün süre verilir. Verilen süre içinde yazılı savunmasını vermeyenler savunma hakkından vazgeçmiş sayılırlar. Son savunmalarda gizlilik esastır." (i) bendinde; "Görevden çıkartma cezasını gerektiren fiillerin gerçekleşmesi halinde Odada görevli memur ve hizmetlilerin görevine Yönetim Kurulu kararı ile Oda Genel Sekreterinin görevine ise Meclis kararı ile son verilir." düzenlemesi yer almaktadır.
Dava konusu olayda; tahsildar olan davacının davalı İdare bünyesinde tahsildar çalıştığı, Oda Yönetim Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararı ile; SGK tarafından sigorta bildirimlerinde yapılan gecikme nedeniyle kesilen 13.235-TL idari para cezasının Yönetime bildirilmeden ödenmesi ve SGK bildirimlerinde yapılan gecikme nedeniyle Oda'nın zarara uğratılması hususunda Disiplin Kurulu'nun toplanmasına karar verildiği, Oda Disiplin Kurulu'nun ...tarih ve ... sayılı kararı ile; SGK idari para cezasının Oda Yönetiminin bilgisi dışında ödenmesi ve zamanında yapılmayan SGK bildirimleri nedeniyle SGK evrak sorumlusu davacı ... ve anılan dönemde genel sekreter olan ...'ın yazılı savunmalarını 7 iş günü içerisinde vermelerinin istenildiği, davacının belirtilen süre içerisinde savunma vermediği, ...tarih ve ... sayılı Oda Disiplin Kurulu kararı ile; 08/01/2021 tarihli Oda üyesinin şikayeti ile tespit edilen 2017-2018-2019-2020 yılları çiftçi aidat makbuzlarında yapılan iptallerden kaynaklanan mağduriyet ile ilgili olarak davacının yazılı savunmasının istenilmesine ve 15 gün süre verilmesine, davacının SGK idari para cezası ile ilgili olarak savunmasını vermediğinden kendisine savunma için tekrar 15 gün süre verilmesine, ...'ın savunmasını süresinde verdiği görülmekle birlikte, durumunun davacının savunması alındıktan sonra değerlendirilmesine karar verildiği, ...tarih ve ... sayılı Oda Yönetim Kurulu kararı ile; davacının tüm yetkilerinin alınarak genel sekreter vekili ...'a verilmesine, genel sekreter vekilinin yokluğu durumunda bu yetkilerin ... tarafından kullanılmaısna karar verildiği, ...tarih ve ... sayılı Oda Meclisi kararı ile; SGK idari para cezası ve iptal edilen üye makbuzlarının yanısıra Fatsa İcra Dairesince davacının maaşına haciz konulmasına ilişkin resmi evrakın gizlenmesi ile ilgili olarak adı geçenin savunmasının istenmesine karar verildiğinden konu ile ilgili olarak Oda Disiplin Kurulu'nun yetkilendirilmesine ve toplanmasına karar verildiği, davacının 16/02/2021 tarihinde üç ayrı yazılı savunma ile; SGK idari para cezasının teşvikten düşmemek için Oda adına kendisi tarafından Ziraat Bankası'na yatırıldığını, iptal edilen tahsilat makbuzlarının bir kısmının vatandaşların dosya açtırdıktan sonra gerekli işlemleri yapmamalarından kaynakladığını, İcra Dairesinden gelen yazının ise şahsını ilgilendirdiğini düşündüğünden Oda'ya bilgi vermediğini beyan ettiği, ... tarih ve ... sayılı Oda Disiplin Kurulu kararı ile; SGK idari para cezası ile ilgili olarak davacıya Uyarma cezası verilerek anılan cezanın kendisinden tahsil edilmesine karar verildiği, ... tarih ve ... sayılı Oda Disiplin Kurulu kararı ile; kuruma gelen resmi evrakı yok etmesi nedeniyle davacının Kınama cezası ile cezalandırılmasına, 2017-2018-2019 yıllarında iptal edilen tahsilat makbuzları ile ilgili olarak savunması yeterli görülmediğinden savunmasının tekrar alınmasına karar verildiği, davacının 17/03/2021 tarihlinde Oda kayıtlarına giren yazılı savunması ile; 2014 yılında yapılan SGK affı kapsamında yaşanan yoğunluktan kaynaklı SGK bildirimlerinde bir kaç bildirimin atlandığı, iptal edilen tahsilat makbuzlarına ilişkin meblağların faizi ile birlikte Oda hesabına yatırıldığı, İcra Dairesinden gelen evrakın sşahsını ilgilendirdiği düşüncesi ile Oda'ya bildirilmediği şeklinde beyanda bulunduğu, ... tarih ve ... sayılı Oda Disiplin Kurulu kararı ile; davacı ve ... tarafından verilen savunmaların Oda Meclisince değerlendirilmesine karar verildiği, ...tarih ve ... sayılı Oda Meclis kararı ile; davacı ve ... hakkında Cumhuriyet Savcıığı'na suç duyurusunda bulunulmasına ve 1 ay süre ile açığa alınmalarına karar verildiği, ... tarih ve ... sayılı Oda Meclisi kararı ile; davacı ve ...'ın açığa alınma sürelerinin 1 ay daha uzatılmasına karar verildiği,...tarih ve ... sayılı Oda Yönetim Kurulu kararı ile; davacı ve...'ın açığa alınma sürelerinin bitim tarihi olan 26/07/2021 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere görevlerine son verilmesine ve bu hususun Oda Meclisince görüşülmesine karar verildiği, ... tarih ve ... sayılı Oda Meclis kararı ile; davacı ve ...'ın açığa alınma sürelerinin bitim tarihi olan 26/07/2021 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere görevlerine son verilmesine karar verildiği anlaşılmıştır.
Disiplin cezaları kamu hizmetinin gereği gibi yürütülmesi bakımından kamu görevlilerinin mevzuat uyarınca yerine getirmek zorunda oldukları ödev ve sorumlulukları ifa etmemeleri veya mevzuatta yasaklanan fiillerde bulunmaları durumunda uygulanan yaptırımlar olup, memurların özlük hakları üzerinde doğrudan ve önemli sonuçlar doğurmaları sebebiyle subjektif ve bireysel etkileri bulunduğu gibi kamu görevinin gereği gibi sürdürülmesi ve kamu düzeninin sağlanması bakımından objektif ve kamusal öneme sahiptirler.
T.C. Anayasasının 129/2. maddesinde; memurlar ve diğer kamu görevlileri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları mensuplarına savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemeyeceği belirtilmiştir. Bu bakımdan, yapılacak disiplin kovuşturmalarında ve disiplin cezası uygulamasında ilgiliye isnat olunan hususun bildirilmesi, dinlenilmesi, savunmasını yapma imkanı tanınması bu madde ile güvence altına alınmakta olup, ilgili kişiye yasal süre içerisinde isnat olunan fiiller bildirilerek savunmasının alınması gerekliliği disiplin hukukunun temel ilkelerindendir.
İkizce Ziraat Odası'nda bir takım suiistimallerin yapıldığı iddiaları kapsamında, Oda Yönetim Kurulu kararı ile disiplin soruşturması başlatıldığı, sözkonusu soruşturma gereğince davacıdan ve olayla ilgisi olan kişilerden birden fazla kez yazılı savunma istendiği, kapsamlı araştırma ve inceleme yapıldığı, 6964 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat uyarınca öngörülen soruşturma usullerinin yerine getirildiği görüldüğünden, işin esasına girip bir karar verilmesi gerekirken, davacıya isnat edilen fiille ilgili olarak bağımsız bir soruşturmacı atanıp soruşturma raporu düzenlenmeden disiplin cezası olarak davacının işten çıkarılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali yönünde verilen İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
Bu itibarla yukarıda belirtilen gerekçelerle Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği oyuyla aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyoruz.