DANIŞTAY 8. DAIRE

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2022/7408 E.  ,  2023/7077 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/7408
Karar No : 2023/7077

Temyiz İsteminde Bulunan (Davalı) : … Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. …

Karşı Taraf (Davacı) : … Mad. Nak. San. Tic. Ltd. Şti.
Vekili : Av. …

İstemin Özeti: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının hukuka aykırı olduğu öne sürülerek, 2577 sayılı Kanunun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

Savunmanın Özeti : İstemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

Danıştay Tetkik Hakimi: …
Düşüncesi : İstemin kabulü ile Mahkeme kararının kısmen onanması kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Hüküm veren Danıştay Sekizinci Dairesince işin gereği görüşüldü:
Dava, Isparta Beyağaç ilçesinde IV. grup maden işletme ruhsatı sahibi davacının izin alanı değişikliğine istinaden, maden sahasının mahallinde tetkiki sonucu, 2009 ve 2010/1. döneminde davacının ürettiği olivin madeninden daha fazla olivin satışı yaptığı anlaşıldığından üretimi bildirilmeyen maden için Maden Kanunu'nun 10. maddesine göre ruhsat teminatı irat kaydedilerek iki katına çıkarılması ve iki katına çıkarılan teminat bedeli olan 116.160 TL'nin ödenmesi ile 2007-2011 arası Devlet haklarının emsal fiyatlara göre oldukça düşük olduğundan revize edilen 58.440,81 TL Devlet hakkının gecikme cezaları ile yatırılmasına ilişkin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın 11.04.2014 tarihli 450672 sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
İdare Mahkemesince, Mahkemelerinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, Danıştay Sekizinci Dairesi'nin 10.03.2020 tarih ve E:2016/7817, K:2020/1756 sayılı kararıyla bozulması üzerine yeniden esas kaydına alınan dava dosyası incelendiği belirtilerek bozma kararına uyularak yapılan araştırma sonucunda; dava konusu işlemin 2007 yılına ait Devlet hakkı ile gecikme cezasının istenilmesine ilişkin kısmı yönünden 2007 yılına ilişkin olarak istenilen Devlet hakkının, vadesinin 30.06.2008 tarihinde dolduğu ve 01.01.2009 tarihinden itibaren 5 yıllık zamanaşımı süresi geçtikten sonra 24.04.2014 tarihinde tebliğ edilen … tarihli … sayılı işlem ile istenildiği anlaşıldığından, 2007 yılına ilişkin Devlet hakkı zamanaşımına uğradığından dava konusu işlemin bu kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptaline; davanın kalan kısımları yönünden ise, dava konusu işlem ile davacı şirkete üretimi bildirmemekten kaynaklı 112.773 TL idari para cezası uygulanarak Maden Kanunu'nun 10. maddesine göre ruhsat teminatı irat kaydedilerek iki katına çıkarılması ve iki katına çıkarılan teminat bedeli olan 116.160 TL'nin ödenmesi ile 2007-2011 arası Devlet haklarının emsal fiyatlara göre oldukça düşük olduğundan revize edilen 58.440,81 TL Devlet hakkının gecikme cezaları ile yatırılmasına karar verildiği, 112.773 TL idari para cezasına ilişkin yargılamanın … Sulh Ceza Hakimliği'nin … Değişik İş sayılı dosyasında yapıldığı, bakılan davanın konusunun ise Maden Kanunu'nun 10. maddesine göre ruhsat teminatı irat kaydedilerek iki katına çıkarılması ve iki katına çıkarılan teminat bedeli olan 116.160 TL'nin ödenmesi ile 2007-2011 arası Devlet haklarının emsal fiyatlara göre oldukça düşük olduğundan revize edilen 58.440,81 TL Devlet hakkının gecikme cezaları ile yatırılmasına ilişkin kısım olduğu, adli ve idari yargıda yargılamaya konu her üç işlemin gerekçesinin de üretimi bildirmemekten kaynaklandığı, 112.773 TL idari para cezasına ilişkin yapılan yargılama kapsamında Yalvaç Sulh Ceza Hakimliği'nce mahallinde keşif ve bilirkişi incelemeleri yaptırılarak hazırlanan bilirkişi raporları da nazara alınarak idari yaptırım kararının nedeni olan beyan edilmemiş üretim ve sevkiyatın bulunmadığı gerekçesiyle idari para cezasının kaldırılmasına karar verildiği ve kararın kesinleştiği, bir başka anlatımla davacı şirket hakkında üretimi bildirmemekten kaynaklı uygulanan idari para cezasına ilişkin adli yargı yerinde yapılan yargılama sonucunda işlemin tesis edilme gerekçesinin yani üretimi bildirmeme durumunun somut olayda mevcut olmadığı gerekçesiyle para cezasının kaldırılması yönünde karar verilerek bu kararın kesinleştiği, tesis edilen işlemin sebep unsuru yönünden dayanaksız kaldığı görüldüğünden, dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesi ile iptaline karar verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, Isparta Beyağaç ilçesinde IV. grup maden işletme ruhsatı sahibi davacının izin alanı değişikliği talebine istinaden, maden sahasının davalı idare elemanlarınca 05-08.08.2011 tarihleri arasında mahallinde tetkiki sonucu, davacı tarafından 2009 yılı dönem sonu stoğu ile 2010/1. döneminde üretilen olivin madeni miktarı toplamından (4.117,59 ton) daha fazla miktarda olivin madeni satışı yapılması nedeniyle, fazladan satılan kısmın, üretimi Maden İşleri Genel Müdürlüğe'ne bildirilmediğinden Maden Kanunu'nun 10. maddesine göre ruhsat teminatı irat kaydedilerek iki katına çıkarılması ve iki katına çıkarılan teminat bedeli olan 116.160 TL'nin ödenmesi ile 2007-2011 arası Devlet haklarının emsal fiyatlara göre oldukça düşük bildirildiğinden revize edilen 58.440,81 TL Devlet hakkının gecikme cezaları ile yatırılmasına ilişkin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın … tarihli … sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
Dava konusu işlemin 2007 yılına ait Devlet hakkı ile gecikme cezasının istenilmesine ilişkin kısmı yönünden yapılan inceleme:
İdare ve vergi mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenip bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinin 1. fıkrasında yazılı nedenlerin bulunmasına bağlıdır.
İdare Mahkemesince verilen karar ve dayandığı gerekçe usul ve kanuna uygun olup, bozulmasını gerektiren bir neden bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile anılan kararın onanmasına karar verilmiştir.
Dava konusu işlemin kalan kısmı yönünden yapılan inceleme:
Mahkemece, davacı tarafından işbu davada dava konusu edilmeyen ve adli yargıda yargılaması devam eden 112.273,00 TL idari para cezası yönünden … Sulh Ceza Hakimliği'nin E:… (değişik iş) esasına kayıtlı dava dosyasında yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapordaki tespitlerin esas alındığı ve davacı tarafından adli ve idari yargıda dava konusu edilen her üç işlemin gerekçesinin de ''üretimi bildirmemekten kaynaklandığı'' belirtilerek dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Davalı idarece 05.-08.08.2011 tarihleri arasında mahallinde tetkik sonucunda 2007 yılında 100 ton manyezit ve 24.500 ton olivin stok beyanı yapıldığı, ancak daha sonraki yıllarda stok devri yapılmaması nedeniyle Maden Kanunu'nun 12. maddesi uyarınca 112.273,00 TL idari para cezasına ilişkin yargılamanın sulh ceza mahkemesinde yapıldığı, bakılan davanın konusu ise, 2009 yılı dönem sonu stoğu ile 2010 yılı 1. döneminde üretilen olivin miktarı toplamından 4.117,59 ton fazla olivin satışı yapıldığı, tespit edilen bu miktardaki satışın da üretim olarak Genel Müdürlüğe bildirilmediğinden bahisle Maden Kanunu'nun 10. maddesine göre ruhsat teminatının irat kaydedilerek iki katına çıkarıldığı ve iki katına çıkarılan teminat bedeli olan 116.160,00 TL'nin ödenmesinin istenilmesi ile 2007-2011 arası Devlet haklarının emsal fiyatlara göre oldukça düşük beyan edildiğinden revize edilen 58.440,81 TL'nin Devlet hakkının gecikme faizi ile ödenmesinin istenilmesine ilişkin işlemin iptali isteminden kaynaklandığı belirtilerek adli ve idari yargı dava konusu edilen hususların farklı fiilere uygulanan farklı yaptırımlardan kaynaklandığı ileri sürülmüştür.
Uyuşmazlıkta, adli yargıda bakılan idari para cezasına ilişkin davanın konusunu, 2007 yılında stok olarak beyan edilen ancak daha sonraki yıllarda satışı beyan edilmeyen 100 ton manyezit ve 24.500 ton olivin cevheri için Maden Kanunu'nun 12. maddesinin 4. fıkrası uyarınca 112.773,00 TL idari para cezası verilmesine yönelik işlemin iptali istemi oluşturmaktayken; bakılan davanın konusunu, 2009 yılı dönem sonu stoğu ile 2010/1 döneminde üretilen olivin miktarı toplamından, 4117,59 ton fazla olivin satışı yapılması nedeniyle Maden Kanunu'nun 10. maddesi uyarınca, ruhsat teminatının irat kaydedilerek iki katına çıkarılması ile 116.160,00 TL tutarındaki teminatın tamamlanmasının istenilmesi ile 2007-2011 yılları arası Devlet hakkına esas ocak başı satış fiyatının emsal fiyatlara göre oldukça düşük beyan edildiğinden 58.440,81 TL tutarındaki fark Devlet hakkının gecikme cezasıyla yatırılmasına ilişkin işleminin iptali istemi oluşturmaktadır.
Dava konusu işlemde, davacı hakkında farklı zamanlarda farklı madenler yönünden yapılan üretim ve stok bildirmeme fiilleri nedeniyle farklı kanun hükümleri yönünden birden fazla yaptırım uygulandığı, ayrıca emsallerin altında ocak başı satış fiyatı bildirmesi nedeniyle fark Devlet hakkının tamamlanmasının istenildiği görüldüğünden, bunlara ilişkin yapılacak yargılamanın her bir iptali istenen kısım yönünden (farklı başlıklar altında) ayrı ayrı incelenmesi gerekmektedir.
Adli yargıda dava konusu edilen para cezasının konusu ile bakılan davanın konusunun farklı fiillerden kaynakladığı da dikkate alındığında Dairemizin 10.03.2020 tarih ve E:2016/7817, K:2020/1756 sayılı kararında yer alan bozma gerekçeleri doğrultusunda yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
Bu durumda eksik inceleme ve araştırma sonucu verilen kararda hukuki isabet bulunmadığından dava konusu işlemin bu kısmı yönünden verilen iptal kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Açıklanan nedenlerle; … İdare Mahkemesinin temyize konu kararının, dava konusu işlemin 2007 yılına ait Devlet hakkı ile gecikme cezasının istenilmesine ilişkin kısmı yönünden verilen iptal kararının onanmasına, dava konusu işlemin 2009 ve 2010/1. döneminde davacının ürettiği olivin madeninden daha fazla olivin satışı yaptığı anlaşıldığından üretimi bildirilmeyen maden için Maden Kanunu'nun 10. maddesine göre ruhsat teminatı irat kaydedilerek iki katına çıkarılması ve iki katına çıkarılan teminat bedeli olan 116.160 TL'nin ödenmesi ile 2008-2011 arası Devlet haklarının emsal fiyatlara göre oldukça düşük olduğundan istenen 42.234,61 TL tutarında fark Devlet hakkının gecikme cezaları ile yatırılmasının istenildiği kısım yönünden verilen iptal kararının bozulmasına, dosyanın yeniden bir karar verilmek üzere anılan Mahkemeye gönderilmesine, bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 (onbeş) gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, 12/12/2023 tarihinde oybirliği ile karar verildi.