DANIŞTAY 8. DAIRE

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2022/687 E.  ,  2023/5274 K.
"İçtihat Metni"T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/687
Karar No : 2023/5274

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Üniversitesi
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: 2014-2017 yılları arasında Ukrayna Sumy National Agrarian Üniversitesi'nde İnşaat Mühendisliği bölümünde öğrenim görmekte iken 2017 yılında Arel Üniversitesi' ne yatay geçiş yaparak öğrenimine devam eden davacının, yatay geçişten 3 yıl sonra SAT, ACT ve Baccalaureate gibi belgelerinin doğruluğunun teyit edilmemesi nedeniyle ilişkisinin kesilmesine ilişkin … tarih … sayılı yazı ile bildirilen … tarihl ve … sayılı Arel Üniversitesi Yönetim Kurulu işleminin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; Yüksek Öğretim Denetleme Kurulu'nun … gün ve …sayılı raporunda yurtdışından yatay geçiş yapan öğrencilerden belge eksikliği veya belge teyit işlemlerinde eksiklik tespit edilen öğrencilerle ilgili olarak yapılan incelemede SAT belgesinin teyidinin yapılmadığı bilgisine yer verildiği, Mahkemelerince 18.06.2020 ve 27.07.2020 tarihli ara kararları ile SAT belgesinin teyidinin yapılmasına yönelik idarece yapılan araştırma ve soruşturmaya ilişkin bilgi ve belge istenildiği, İdarelerce ara karalarda sorulan hususlara verilen cevaplarda ön inceme raporu ve Yüksek Öğretim Kurumunun bir kısım yazıları sunulmakta ise de Ukrayna Sumy National Agrarian Üniversitesi'nde eğitim ve öğretim gören davacıya ait SAT belgesinin doğruluğu hakkında yapılan araştırma ve soruşturmaya ilişkin gerek dış temsilcilikler vasıtası ile gerekse SAT belgesini düzenlemeye yetkili kuruluşla yapılan idare arasında yapılan yazışmaların sunulamadığı, dosyadaki tüm bilgi ve belgeler değerlendirildiğinde, dosyada aslının bulunduğu anlaşılan SAT belgesinin doğruluğu hususunda yetkili kuruluşlar nezdinde gerekli araştırma yapılmaksızın, yahut olayın tarafı olan öğrenciler hakkında tespit edilen eksikliklerin giderilmesine ilişkin süre de verilmeksizin, eksik inceleme ve soruşturmaya dayalı olarak davacının kaydının silinmesine yönelik tesis edilen işlemde davacı açısından hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İlgili idarece, davacının üniversiteden ilişiğinin kesilmesinin nedenine ilişkin olarak dava dosyasına somut tespit sunulamadığı görüldüğünden, eksik inceleme ve tespite dayalı dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı, SAT sınavı konusunda yetkili kurum olan "…" ile resmi yazışmalar yapılarak, anılan kuruluş tarafından davacı adına düzenlenmiş bir SAT belgesi bulunup bulunmadığı hususu araştırılarak anılan belgenin sahte olmasının tespiti halinde idaresince her zaman işlem tesis edilebileceği, her ne kadar, davalı idarece, dava dosyasına sunulan 31.05.2021 havale tarihli dilekçe ile davacının SAT Belgesinin sahte olduğuna dair … isimli kuruluştan temin edilen bilgi ve belgeler sunularak yeni bilgi ve belgeler dikkate alınmak suretiyle istinaf başvurusunun kabulüyle davanın reddine karar verilmesi istenilmekte ise de, dava konusu işlemin 11.03.2020 tarihinde tesis edildiği, davacı tarafından 22.05.2020 tarihinde anılan işlemin iptali ve yürütmenin durdurulması istemiyle istinafa konu iş bu davanın açıldığı, ilk derece mahkemesinin 18.09.2020 tarihli kararıyla dava konusu işlemin "eksik inceleme ve soruşturmaya dayalı olarak davacının kaydının silinmesine yönelik tesis edilen işlemde davacı açısından hukuka uyarlık bulunmadığı" gerekçesiyle yürütmenin durdurulması isteminin kabulüne karar verildiği, Dairelerinin 14.10.2020 tarih ve Y.D.İtiraz No:2020/606 sayılı kararıyla davalı idare itirazının reddine karar verildiği, anılan yargı kararlarının yerine getirilmesi amacıyla davalı idare tarafından … tarihli …sayılı yazı ile The …'a yazı yazılması üzerine, anılan yazıya cevap verilmesinin ardından, davacı tarafından sunulan belgenin gerçek olmadığının teyit edildiğinin bildirildiğinin görülmesine karşın; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2. maddesinin (a) bendinde, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için açılan davalar olarak tanımlanan iptal davasında, dava konusu işlemin sebep unsuru yönünden hukuka uygunluk denetimine tabi tutulması, ancak, işlem tarihinden önce idarece gerçekleştirilmiş olan iş ve işlemlerle sınırlı olarak gerçekleştirilebilmekte olup, açılan iptal davasında Mahkemece verilen kararın gereği olarak ve dava tarihinden sonra yapılan araştırma sonucu elde edilen belgenin işlemin sebep unsuru yönüyle hukuka uygunluk denetiminde dikkate alınmasının mümkün olmadığı belirtilerek istinaf başvurusunun gerekçe ile reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Yüksek Öğretim Denetleme Kurulu tarafından yapılan denetimler sırasında, kuruma SAT-ACT, gibi belgelerle yurt dışından yatay geçişle kabul edilen öğrenciler arasında belgelerinin doğruluğu teyit edilemeyen öğrenciler olduğunun tespiti üzerine, kurulan komisyon tarafından yapılan incelemeler sonucunda SAT belgesi teyit edilemeyen davacının ve diğer öğrencilerin ilişiğinin kesilmesine karar verildiği, işlemin bağlı yetki ile yapıldığı, davacının sunduğu SAT belgesinin teyidi yapılamadığından kazanılmış bir hakkının bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : İstemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:

MADDİ OLAY :
Dava, 2014-2017 yılları arasında Ukrayna Sumy National Agrarian Üniversitesi'nde İnşaat Mühendisliği bölümünde öğrenim görmekte iken 2017 yılında Arel Üniversitesi' ne yatay geçiş yaparak öğrenimine devam eden davacının, yatay geçişten 3 yıl sonra SAT, ACT ve Baccalaureate gibi belgelerinin doğruluğunun teyit edilmemesi nedeniyle ilişkisinin kesilmesine ilişkin … tarih … sayılı yazı ile bildirilen … tarihl ve … sayılı Arel Üniversitesi Yönetim Kurulu işleminin iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dosyaların incelenmesi" başlıklı 20. maddesinde, "Danıştay, bölge idare mahkemeleri ile idare ve vergi mahkemeleri, bakmakta oldukları davalara ait her türlü incelemeyi kendiliğinden yapar. Mahkemeler belirlenen süre içinde lüzum gördükleri evrakın gönderilmesini ve her türlü bilgilerin verilmesini taraflardan ve ilgili diğer yerlerden isteyebilirler. Bu husustaki kararların, ilgililerce, süresi içinde yerine getirilmesi mecburidir. Haklı sebeplerin bulunması halinde bu süre, bir defaya mahsus olmak üzere uzatılabilir." kuralı yer almaktadır.
24/04/2010 tarih ve 27561 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal İle Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in 7. maddesinde; "Yatay geçiş başvurularının değerlendirilmesinde kullanılacak olan kriterler ve yatay geçiş için gereken asgari koşullar, üniversite senatolarınca belirlenir." hükmüne yer verilmiştir.
Anılan Yönetmeliğin "Yurtdışı yükseköğretim kurumlarından yurtiçindekilere yatay geçiş" başlıklı 14. maddesinde de; "(1)Üniversite senatoları tarafından yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarından yapılacak yatay geçişler için kontenjan belirlenebilir. Kontenjan belirlenmesi halinde her bir program için kurumlararası yatay geçiş kontenjanının yarısını aşmayacak şekilde belirlenen yurt dışı yükseköğretim kurumları kontenjanları ile üniversite senatosu tarafından belirlenen başvuru şartları, kurumlar arası yatay geçiş kontenjanları ile birlikte Yükseköğretim Kuruluna en geç Haziran ayının otuzuncu günü mesai saati bitimine kadar bildirilir. Yükseköğretim Kurulu internet sayfasında tüm yükseköğretim kurumlarının yurt dışı öğrenci kontenjanları ile başvuru şartları ve değerlendirme takvimi ilan edilir. (2) Yabancı ülkelerdeki yükseköğretim kurumlarından yurt içindeki yükseköğretim kurumlarına geçiş için, öğrencinin bu Yönetmeliğin 12 nci maddesinin ikinci fıkrasında belirlenen kurumlar arası yatay geçiş başarı şartları aranır. (3) Yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından yatay geçişte öğrencinin yatay geçiş yapmak istediği yükseköğretim kurumundaki diploma programının ilgili sınıfına öğrenci kabulündeki taban puana sahip öğrenciler, yurt dışında yükseköğrenim gördüğü tüm derslerden başarı
şartı aranmaksızın yatay geçiş başvurusu yapabilirler. Bu yolla başvuran öğrencilerin yatay geçiş başvurusu üniversite senatosu tarafından belirlenen esaslar çerçevesinde yurt dışı yatay geçiş kontenjanı kapsamı dışında değerlendirilir.(4) Yurt dışı üniversitelerden yapılan başvurularda öğrencinin yurt dışında öğrenim gördüğü yükseköğretim kurumunun ve eğitimin yapıldığı programın ön lisans veya lisans diploma vermeye yetkili bir kurum olarak Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınması ve kayıtlı olduğu diploma programının, yatay geçiş için başvurduğu önlisans veya lisans diploma programına eşdeğerliğinin ilgili üniversite tarafından kabul edilmesi şartı aranır. (5) Yurtdışında yükseköğretime başlayan öğrencilerin Türkiye’deki yükseköğretim programlarına geçiş başvurularının değerlendirilmesinde kullanılacak olan, Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi tarafından yapılan Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sınavlarındaki asgari puanlar ile bunlara eşdeğerliği kabul edilen sınavlar ve puanları, üniversiteler tarafından belirlenen yurtdışı yatay geçiş kontenjanları ile birlikte Yükseköğretim Kurulu tarafından ilan edilir. Adayların, yatay geçiş başvurusu yapabilmeleri için en az ilan edilen puanlara veya üzerindeki puanlara sahip olması gerekir." kuralı yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İdari yargıda resen araştırma ilkesi esas olup, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20. maddesinde Danıştay İdare ve Vergi Mahkemelerinin bakmakta oldukları davalara ait her çeşit incelemeleri kendiliklerinden yapmaları gerektiği hükme bağlanarak, hakimin bakmakta olduğu davanın çözümü için gerekli bütün delillere kendiliğinden başvurma yetkisine sahip olduğu kurala bağlanmıştır.
Uyuşmazlığın çözümü için Bölge İdare Mahkemesince, 2577 sayılı Kanun'un 20. maddesinde yer alan re'sen araştırma ilkesi uyarınca, davacının yatay geçiş sırasında sunduğu ve bu sayede yatay geçişinin kabul edildiği SAT belgesinin doğruluğu, belgeyi veren kurumun yetkili bir kurum olup olmadığı hakkında gerekli araştırma yapılarak, değerlendirme yapılmasına dayanak teşkil eden hususların ortaya konulması gerektiği açıktır.
İdare Mahkemesi kararından sonra davalı idare tarafından SAT belgelerini vermekle yetkili kuruluş olan …'a … tarih ve … sayılı yazı ile davacının sunduğu SAT belgesinin teyidinin yapılmasının, belgeyi veren kurumun taraflarınca yetkilendirilmiş bir kurum olup olmadığı hakkında bilgi verilmesinin istenildiği, … isimli kuruluştan gelen 26/03/2021 tarihli yazıda davacının sunduğu SAT belgesini düzenleyen kurumun taraflarınca yetkilendirilmediğinin belirtildiği görülmektedir.
Bu bağlamda; Bölge İdare Mahkemesince 2577 sayılı Kanun'un 20. maddesinde yer alan re'sen araştırma ilkesi uyarınca, dava konusu işleme dayanak olan davacının kayıt işlemleri sırasında davalı idareye sunduğu SAT belgesinin gerçekliğinin, belgeyi veren kurumun yetkili bir kurum olup olmadığının araştırılması gerekirken, bu yönde inceleme ve araştırma yapılmaksızın verilen kararda hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 31/10/2023 tarihinde oybirliği ile karar verildi.