DANIŞTAY 8. DAIRE

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2022/6790 E.  ,  2025/1365 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/6790
Karar No : 2025/1365

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNANLAR : 1- (DAVALI) ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

2- (DAVACI) ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi.... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, taraflarca aleyhlerine olan kısımları yönünden temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, adına kayıtlı..., ..., ... ve ... plakalı araçlarına L tahditli servis plaka hakkı verilmesi istemiyle (ilk başvurusu sistem üzerinden 04/09/2020 tarihinde) 21/12/2020 tarihinde yapmış olduğu başvurusunun ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nca zımnen reddine dair işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacının 21/12/2020 tarihli başvurusunu değerlendiren davalı belediyenin ... tarih ve ... sayılı yazısında, davacının esnaf sicil kayıtlarında mesleğinin kamyonetçilik olarak kayıtlı olduğu, her ne kadar bu kayıt işleminde servis aracı işletmeciliği yerine kamyonetçilik olarak işlendiği belirtilse de sehven yapıldığı belirtilen işlemi davacının düzeltmekle yükümlü olduğu, ayrıca,... ve ... plakalı araçların UKOME kararı gereği gerekli şartları sağlayamadığı, bu nedenlerle talebinin uygun bulunmadığının belirtildiğinin görüldüğü, uyuşmazlıkta, davacının 09/09/2020 ve 07/10/2020 tarihli başvurularına cevaben Ticaret Bakanlığı Esnaf, Sanatkarlar ve Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı yazısında; Bakanlık e-esnaf ve sanatkar veri tabanı (ESBİS) üzerinde yapılan incelemede davacının, 23/11/2005 tarihinde nakliyecilik ve nakliyat komisyonculuğu mesleğinden sicile ve ... Esnaf ve Sanatkarlar Odasına kayıt olduğu, 18/09/2020 tarihinde ise sicilden kaydını sildirdiği, maliye kayıtlarında yapılan incelemede 14/11/2005 tarihinde "Şehir İçi, Banliyö ve Kırsal Alanlarda Kara Yolu ile Personel, Öğrenci vb. Grup Taşımacılığı" faaliyetinden açtırdığı vergi kaydını 31/12/2016 tarihinde kapattırdığı, bununla birlikte, "Şehir İçi, Banliyö ve Kırsal Alanlarda Kara Yolu ile Personel, Öğrenci vb. Grup Taşımacılığı" faaliyetinin esnaf ve sanatkârlar meslek kolları arasında "Servis aracı işletmeciliği" mesleğine denk geldiği, dolayısıyla sicil ve oda kayıtları ile maliye kayıtları arasında uyumsuzluk bulunduğu, sicildeki meslek bilgisinin şahısların vergi kayıtları doğrultusunda tesis edildiği, günümüzde, Bakanlık e-esnaf ve sanatkar veri tabanı (ESBİS) Hazine ve Maliye Bakanlığı ile entegre olup meslek bilgilerinin doğrudan vergi kayıtlarından çekilebildiği, ancak bu entegrasyon olmadan önce şahısların ibraz ettikleri vergi levhaları uyarınca sicil işlemlerinin gerçekleştirilmekte olduğu, nitekim, davacının başvuruda bulunduğu yıllarda vergi levhaları üzerinde meslek bilgisi yer almadığından sicil kayıtlarının şahısların beyanı esas alınarak yapıldığı, davacının ıslak imza ile imzaladığı dilekçesinde, "Nakliye ve Taşımacılık" mesleğini icra ettiği ve bu meslekten sicil ve oda kaydının tesis edilmesi talebinin yer aldığı, maliye kayıtlarında 14/11/2005 tarihinde "Şehir İçi, Banliyö ve Kırsal Alanlarda Kara Yolu ile Personel, Öğrenci vb. Grup Taşımacılığı" faaliyetinden açtırdığı vergi kaydını 31/12/2016 tarihinde kapattırdığı, "Şehir İçi, Banliyö ve Kırsal Alanlarda Kara Yolu ile Personel, Öğrenci vb. Grup Taşımacılığı" faaliyetinin esnaf ve sanatkârlar meslek kolları arasında "Servis aracı işletmeciliği" mesleğine denk geldiği ve bu süre zarfında aslen "Servis aracı işletmeciliği" mesleği ile iştigal etmesine rağmen, sicil müdürlüğüne vermiş olduğu hatalı beyan sonucunda yanlış bir meslek kaydı tesis edildiği, dolayısıyla, her ne kadar sicil ve oda kayıtlarında "Nakliyecilik ve Nakliyat Komisyonculuğu" mesleği yer alsa da bu süre zarfında "Nakliyecilik ve Nakliyat Komisyonculuğu" mesleğinde değil de "Şehir İçi, Banliyö ve Kırsal Alanlarda Kara Yolu ile Personel, Öğrenci vb. Grup Taşımacılığı" faaliyeti yani "Servis aracı işletmeciliği" mesleği ile iştigal ettiğinin vergi kayıtlarından tespit edildiği, yine aynı süre zarfında hatalı bir beyan sonucunda farklı bir meslekten de olsa aktif esnaf ve sanatkâr sicil ve oda kaydının bulunduğu hususları belirtilmiş, keza, davacının 22/10/2020 tarihli başvurusuna cevaben ... Esnaf ve Sanatkâr Sicil Müdürlüğü'nün... tarih ve ... sayılı yazısında, 2005 yılında yapılan kaydın sehven kayıtlara kamyonetçilik olarak geçtiği, kayıtlı olduğu tarihten bu güne kadar servis aracı işletmeciliği mesleğiyle uğraştığının tespit edildiğinin bildirildiği, buna göre, esnaf odası ve sicildeki meslek bilgisinin, vergi kayıtları doğrultusunda tesis edildiği, bu itibarla, sicil ve oda kayıtları ile maliye kayıtları arasında uyumsuzluk olduğu durumlarda maliye kayıtlarına itibar edilmesi ve iştigal edilen meslek ile bu mesleğin icra edildiği zaman diliminin vergi kayıtlarına göre belirlenmesi gerektiği sonucuna varıldığı, bu itibarla, davacının, 14/11/2005 tarihinde "Şehir içi, banliyö ve kırsal alanlarda kara yolu ile personel, öğrenci vb. grup taşımacılığı" faaliyet konusunda mükellefiyet kaydını yaptırmasına karşın oda kaydının sehven "Nakliyecilik ve Nakliyat Komisyonculuğu" mesleğinden yapıldığı, davacının 31/12/2016 tarihinde mükellefiyet kaydını terkin ettirdiği de dikkate alındığında 14/11/2005 ile 31/12/2016 tarihleri arasında "Şehir içi, banliyö ve kırsal alanlarda kara yolu ile personel, öğrenci vb. grup taşımacılığı" faaliyet konusunda yani "Servis aracı işletmeciliği" mesleğiyle iştigal ettiğinin, ayrıca, vergi kaydının kapatıldığı tarih dikkate alındığında, Öğrenci ve Personel Servis Taşımacılığı Yönergesinin kabul edildiği 02/03/2017 tarihi itibariyle taşımacılık faaliyetinde bulunmadığının kabul edilmesi gerektiği, bu durumda, 14/11/2005 ile 31/12/2016 tarihleri arasında öğrenci ve/veya personel servis taşımacılığı yaptığını meslek odası ve vergi mükellef kayıtları ile kanıtlayan davacının, 02/03/2017 tarihinden önce taşımacılık faaliyetini sonlandırdığı gözetildiğinde, ...gün ve ... sayılı UKOME kararıyla kabul edilen Öğrenci ve Personel Servis Taşımacılığı Yönergesinin geçici 2. maddesinde düzenlenen "Geçmiş Dönem Taşımacı" olarak kabul edilerek başvurusunun bu çerçevede değerlendirilmesi gerekirken başvurunun zımnen reddi yolunda tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı, ayrıca, uyuşmazlık konusu araçların model yılı itibariyle öğrenci ve personel servis aracı olarak kullanılmasına hukuken imkân bulunmadığı savunulmakta ise de, anılan Yönergede plaka sabit olmak üzere araç değişimini engelleyen bir düzenleme bulunmadığı gibi bu durumun davacının geçmiş dönem taşımacı olarak kabul edilerek adına servis taşımacılığı yetki belgesi düzenlenmesine ve bu belge kapsamında servis taşıt kartı verilmesine engel teşkil etmediği, model yılının uygun olup olmadığının araç bazında tanzim edilmesi öngörülen güzergah kullanım izin belgesinin verilmesi aşamasında denetlenmesi gerektiği, güzergah kullanım izin belgesine sahip olmayan taşıtlarla öğrenci ve personel servis taşımacılığı hizmeti verilemeyeceğinin açık olduğu gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararında; Ulaşım Koordinasyon Merkezinin... tarihli ve... sayılı kararı ile kabul edilen ... Büyükşehir Belediyesi Öğrenci ve Personel Servis Taşımacılığı Yönergesinin servis taşımacılığında kullanılacak taşıtlara ilişkin esasların düzenlendiği 6. maddesinde öğrenci servis taşımacılığında kullanılacak araçların 0-12, personel servis taşımacılığında kullanılacak araçların ise 0-19 yaş aralığında olması koşulununun getirildiği, aynı Yönergenin geçici 2. maddesinde ise " 1- 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu' nun Resmi Gazete yayınlandığı 23/07/2004 ile 24/05/2015 tarihleri arasında öğrenci ve/veya personel servis taşımacılığı yaptığını TUHİM Güzergah Kullanım İzin Belgesi veya ilgili meslek odası (faaliyet belgesi meşgale alanında Öğrenci/Yolcu/Servis/Şehir İçi Yolcu Taşımacılığı ibarelerinden biri yer alan) veya vergi mükellef kayıtları ile kanıtlayan ancak Toplu Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğünden Yenilenen Geçici/Süreli Güzergah İzin Belgesi almamış veya halihazırda taşımacılık faaliyetinde bulunmayan gerçek kişiler geçmiş dönem taşımacı olarak kabul edilecektir.(...) 3-Geçmiş Dönem Taşımacının sahip olduğu öz mal taşıt sayısına bağlı olmaksızın Servis Taşımacılığı Kartı'nda yalnızca 1 adet öz mal taşıt hakkı yer alacak ve yeni taşımacı kapsamında en fazla üç adet yeni taşımacılık hakkı (Servis Taşımacılığı Kartı) ilave edebilecektir.(...) 5-Geçmiş Dönem Taşımacı sahip olduğu hakka ait Servis Taşımacılığı Kartını almak için işbu yönerge yürürlüğe girdikten sonra 1 (bir) sene içinde başvurmadığı takdirde ilgili hakka ait Servis Taşımacılığı Kartı hakkı iptal olur.(...)." kuralına yer verildiği, dosyadaki bilgi ve belgelerden; davacı tarafından adına kayıtlı bulunan ..., ..., ... ve... plakalı araçları için servis plakası verilmesi istemiyle yaptığı başvurunun esnaf sicil kaydında kamyonetçilik yaptığının görüldüğü, servis taşımacılığı faaliyetinde bulunmayan davacı adına servis plakası tahsis edilmeyeceği gerekçesiyle başvurunun reddine karar verildiği, ... Vergi Dairesi Müdürlüğünün kayıtlarına göre davacının şehiriçi personel ve okul servisleri taşımacılığı faaliyeti nedeniyle 14/11/2005 - 31/12/2016 tarihleri arasında mükellefiyet kaydının bulunduğu, yine Ticaret Bakanlığı Esnaf, Sanatkarlar ve Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü'nün ... tarihli ve E:... sayılı yazısına göre sicil kayıtlarının davacının oda kaydının yapıldığı tarihte vergi levhası üzerinde meslek bilgisi bulunmadığından, beyana göre tescil edildiği, ancak, sunulan bilgi ve belgelere göre davacının servis taşımacılığı yaptığının anlaşıldığı hususlarına yer verildiği, öte yandan yukarıda plakası verilen taşıtlardan ... plakalı aracın 1998 model, ... plakalı aracın 2001 model, ... plakalı aracın 1987 model ve ... plakalı aracın 1974 model olduğunun anlaşıldığı, bu durumda; anılan Yönergeye göre geçmiş dönem taşımacılara yalnızca bir adet öz mal taşıt hakkı verileceği düzenlendiğinden, 31/12/2016 tarihi itibari ile servis taşımacılığı faaliyetini terk ettiği görülen davacıya geçmiş dönem taşımacı olarak bir adet servis plakası tahsis edilmesinin mümkün olduğu, yukarıda plakası verilen taşıtların tamamı için servis plakası verilmesi olanağının bulunmadığı, diğer taraftan;...,... ve... plakalı araçların davacının davalı idareye başvurduğu 21/12/2020 tarihi itibariyle öğrenci ve personel servis taşımacılığında kullanılacak taşıtlarda aranılan koşulları model yılı itibari ile taşımadığı görüldüğünden, söz konusu taşıtlar yönünden başvurunun reddedilmesinde bu yönüyle de hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle, istinaf başvurusunun kısmen reddine, kısmen kabulüne, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararının ... ... ve... plakalı araçlar yönünden kaldırılmasına, bu araçlar bakımından davanın reddine, ... plakalı araç yönünden ise istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: 1- Davacı tarafından, 2005-2016 yılları arasında servis taşımacılığı yaptığının dosyadaki bilgi ve belgelerle doğrulandığı, modelleri eskiyen araçların yeni modelleriyle değiştirildiği, İdare Mahkemesi kararında da belirtildiği üzere tahditli plaka haklarının araçların modellerine göre değil UKOME kararında belirtilen şartları sağlayan plakalara tahsis edilmesi gerektiği hususları ileri sürülmektedir.
2- Davalı idare tarafından, kararlarda belirtilen Yönergenin Geçici 2. maddesinde düzenlenen geçmiş dönem servis taşımacılığı süresinin, davacının başvurusundan uzun süre önce sona erdiği, davacının başvurusunun mevcut tahditli servis taşımacılığı kapsamında 20/08/2020 tarihli UKOME kararında belirtilen şartlara göre değerlendirilmesi gerektiği, geçmiş dönem servis taşımacılığı kapsamında değerlendirilmesinin mümkün olmadığı, 25/05/2015 tarihi itibariyle iki aracın model yıllarının şartları karşılamadığı hususları ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı ve davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'IN DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması, uyuşmazlığın mevcut servis taşımacılığı tahditli plaka hakkı kapsamında incelenerek bakılan dava hakkında yeniden bir karar verilmesi ve bu karar verilirken model yıllarına dair gerekçenin Mahkeme kararında belirtildiği şekilde değerlendirilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı tarafından, adına kayıtlı ...,..., ... ve... plakalı araçlarına L tahditli servis plaka hakkı verilmesi istemiyle (ilk başvurusu sistem üzerinden 04/09/2020 tarihinde) 21/12/2020 tarihinde yapmış olduğu başvurusunun İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nca zımnen reddine dair işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde; "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek", (p) bendinde; "Büyükşehir içindeki toplu taşıma hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek, büyükşehir sınırları içindeki kara ve denizde taksi ve servis araçları dahil toplu taşıma araçlarına ruhsat vermek. Büyükşehir içindeki toplu taşıma hatlarıyla ilgili olarak; şehir merkezine olan uzaklık, nüfus ve hattı kullanan sayısı kriterleri esas alınarak tespit edilecek hatlarla ilgili toplu taşıma hizmetlerinin işlettirilmesine karar vermek" büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmış, "Ulaşım hizmetleri" başlıklı 9. maddesinin 1. fıkrasında, büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerindeki her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluşlar ile Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunun görevlendireceği ilgili oda temsilcisinin katılacağı Ulaşım Koordinasyon Merkezi kurulacağı, ilçe belediye başkanlarının kendi belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak katılacakları, Ulaşım Koordinasyon Merkezi toplantılarına ayrıca gündemdeki konularla ilgili üye olarak belirlenmeyen ulaşım sektörü ile ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından ihtisas meslek odalarının temsilcileri de davet edilerek görüşlerinin alınacağı, 2. fıkrasında, bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkilerinin ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılacağı, 3. fıkrasında, ulaşım koordinasyon merkezi kararlarının, büyükşehir belediye başkanının onayı ile yürürlüğe gireceği, 4. fıkrasında, ulaşım koordinasyon merkezi tarafından toplu taşıma ile ilgili alınan kararların, belediyeler ve bütün kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgililer için bağlayıcı olduğu, 5. fıkrasında, koordinasyon merkezinin çalışma esas ve usulleri ile bu kurullara katılacak kamu kurum ve kuruluş temsilcilerinin, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığı tarafından müştereken çıkarılan yönetmelikle belirleneceği kurala bağlanmıştır.
5216 sayılı Kanunun 8 ve 9. maddelerine dayanılarak hazırlanan ve 15/06/2016 günlü, 26199 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği'nin "Bağlayıcılık" başlıklı 6. maddesinde, ulaşım koordinasyon merkezi (UKOME) tarafından alınan ortak yatırım ve toplu taşımayla ilgili kararların; büyükşehir belediyesi, büyükşehir dâhilindeki diğer belediyeler ve büyükşehir sınırları içindeki kamu kurum ve kuruluşları ile diğer gerçek ve tüzel kişileri bağladığı, "Görev ve yetkileri" başlıklı 18. maddesinin 1. fıkrasında, UKOME'nin, büyükşehir içindeki kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesini sağlamak üzere; ulaşım, trafik ve toplu taşıma konularında üst düzeyde yönlendirici karar alma, uygulama, uygulatma ve ilgili mevzuattaki usulüne göre gereken tesisleri kurma, kurdurma ve işletme hak ve yetkilerine haiz olduğu, (ç) bendinde, kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; otobüs, taksi, dolmuş ve servis durak yerlerini tespit etmekle görevli ve yetkili olduğu, "Ulaşım hizmetlerine ilişkin işlemler" başlıklı 28. maddesinin 2. fıkrasında, taksi, dolmuş, minibüs ve umum servis araçları ile toplu taşıma araçlarının tahsis süreleri, ticari plaka sayıları ile bu plakaların verilmesine ilişkin usul, esas ve devir ücretlerinin UKOME’ce tespit edileceği hüküm altına alınmıştır.
... Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisinde okul öncesi, ilkokul, ortaokul ve lise öğrenci servis taşıtları ile personel (kamu–özel) servis taşıtlarının; mevcut ve planlanan toplu taşıma sistemiyle bütünleşmiş, sürdürülebilir, denetlenebilir, standart ve kriterleri belli olan taşımacılık sistemi dâhilinde çalıştırılması amacıyla hazırlanan ve ... günlü ve... sayılı ... Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezi kararıyla kabul edilerek yürürlüğe konulan Öğrenci ve Personel Servis Taşımacılığı Yönergesi'nin "Tanımlar ve Kısaltmalar" başlıklı 4. maddesinin (j) bendinde, taşımacı; Servis Taşımacılığı Yetki Belgesinde kayıtlı görülen gerçek ya da tüzel kişi/kişiler olarak, (m) bendinde, Servis Taşımacılığı Yetki Belgesi; öğrenci veya personel servis taşıtlarıyla servis hizmeti vermek isteyen gerçek ve tüzel kişilere; çalışma usul ve esasları, yeterlilik kriterleri çerçevesinde çalışma izni veren, 10 yıl süreli, TUHİM’ce düzenlenen belge olarak, (n) bendinde, Servis Taşımacılığı Kartı; Servis Taşımacılığı Yetki Belgesine sahip kişilerin yetki belgesi süresi ve kapsamında sahip oldukları taşımacılık iznini gösterir, her bir taşımacılık izni için ayrı düzenlenen, en fazla 10 yıl süreli, TUHİM’ce düzenlenen belge olarak, (o) bendinde, Güzergâh Kullanım İzin Belgesi; taşıtın güzergâh ve şoför bilgileri, taşımacılık türünü, Servis Taşımacılığı Kartı bitiş ve başlangıç tarihini gösteren en fazla bir yıllık TUHİM’ce düzenlenen belge olarak, (t) bendinde, Özmal Taşıt; Servis Taşımacılığı Kartında belge sahibi kişi adına kayıtlı taşıt olarak, (ü) bendinde, Aktif Taşımacı; geçerli Güzergâh Kullanım İzin Belgesine sahip taşımacı olarak tanımlanmış, "Genel Esaslar" başlıklı 5. maddesinin servis taşımacılığı yetki belgesinin genel esaslarının düzenlendiği 1. fıkrasının (b) bendinde, Servis Taşımacılığı Yetki Belgesinin; halihazırda (mevcut) öğrenci ve personel servis taşımacılığı yapanlar ve yapmış olanlar ile bu Yönerge’nin yürürlüğünü müteakip ilk kez öğrenci ve personel servis taşımacılığı yapacakları kapsayacağı, (c) bendinde, Servis Taşımacılığı Yetki Belgesi, Servis Taşımacılığı Kartı ve Güzergâh Kullanım İzin Belgesine sahip olmayan gerçek veya tüzel kişilerin hiçbir şekilde öğrenci ve personel servis taşımacılığı hizmeti veremeyecekleri, (g) bendinde, her bir gerçek ve tüzel kişi adına yalnızca bir tane Servis Taşımacılığı Yetki Belgesi düzenlenebileceği, servis taşımacılığı kartının genel esaslarının düzenlendiği 2. fıkrasının (a) bendinde, Servis Taşımacılığı Yetki Belgesi sahibi kişilere, sahip oldukları her bir taşımacılık izni için Servis Taşımacılığı Yetki Belgesi süresi ve kapsamında ve öz mal taşıtı sayısı kadar “Servis Taşımacılığı Kartı” düzenleneceği, (c) bendinde, Servis Taşımacılığı Kartı sahibi kişilerin Güzergâh Kullanım İzin Belgesi alarak taşımacılık yapacakları, "Uygulama Usul ve Esasları" başlıklı 6. maddesinin servis taşımacılığı kartının verilme esaslarına yer verilen 2. fıkrasının (c) bendinde, taşımacıların yalnızca öz mal taşıtları için Servis Taşımacılığı Kartı uygulaması yapılacağı hükümlerine yer verilmiş, geçici 1. maddesinde, mevcut taşımacı olarak kabul edilebilmek için aranan şartlar ve sonuçları düzenlenmiş, geçici 2. maddesinin 1. fıkrasında, 5216 sayılı Kanunun Resmi Gazete yayınlandığı 23.07.2004 ile 24.05.2015 tarihleri arasında öğrenci ve/veya personel servis taşımacılığı yaptığını TUHİM Güzergâh Kullanım İzin Belgesi veya ilgili meslek odası (faaliyet belgesi meşgale alanında Öğrenci/Yolcu/Servis/Şehir İçi Yolcu Taşımacılığı ibarelerinden biri yer alan) veya vergi mükellef kayıtları ile kanıtlayan ancak Toplu Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğünden Yenilenen Geçici/Süreli Güzergâh İzin Belgesi almamış veya hâlihazırda taşımacılık faaliyetinde bulunmayan gerçek kişilerin geçmiş dönem taşımacı olarak kabul edileceği, 2. fıkrasında, Geçmiş Dönem Taşımacıların yalnızca öz mal taşıtları için Servis Taşımacılığı Yetki Belgesi kapsamında Servis Taşımacılığı Kartı uygulaması yapılacağı, 3. fıkrasında, Geçmiş Dönem Taşımacının sahip olduğu öz mal taşıt sayısına bağlı olmaksızın Servis Taşımacılığı Kartı’nda yalnızca 1 adet öz mal taşıt hakkı yer alacak ve yeni taşımacı kapsamında en fazla üç adet yeni taşımacılık hakkı (Servis Taşımacılığı Kartı) ilave edebileceği, 4. fıkrasında, Geçmiş Dönem Taşımacı kapsamında alınan Servis Taşımacılığı Kart’larının devredilemeyeceği, 8. fıkrasında, Geçmiş Dönem Taşımacı sınıflandırmasının işbu yönerge yürürlüğe girdiği tarihten itibaren sadece 1 (bir) defaya mahsus kullanılacağı, 2. defa yapılacak tüm başvuruların yeni taşımacı kapsamında değerlendirileceği öngörülmüştür.
20/08/2020 gün ve 2020/4-7.A sayılı UKOME kararıyla, 25 Mayıs 2015 tarihinde üzerine kayıtlı servis aracı ve 25 Haziran 2015 tarihine kadar servis taşımacılığı faaliyetiyle iştigal ettiğine dair ilgili oda faaliyet belgesi sahibi olanlara kararda belirtilen hususlar doğrultusunda mevcut servis plaka hakkı verilmesine karar verilmiş, bunun için 02/11/2020 tarihine kadar ön başvuru yapılması imkânı tanınmıştır.
Yukarıdaki hükümler birlikte değerlendirildiğinde; İstanbul Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisinde öğrenci ve personel servis taşımacılığı yapılabilmesi için üç tür belgenin varlığının arandığı, öncelikle, servis hizmeti vermek isteyen kişilerin servis taşımacılığı yetki belgesi almalarının gerektiği, bu belgenin kişi baz alınarak her gerçek ve tüzel kişi adına bir kez düzenlenebilecek bir belge olduğu, servis taşımacılığı yetki belgesi çerçevesinde ve bu yetkiye istinaden her bir taşımacılık izni için servis taşımacılığı kartı düzenleneceği, son olarak, servis taşımacılığı kartı verilmesinin akabinde taşıtın güzergah bilgilerini, taşımacılık türünü gösteren güzergâh kullanım izin belgesi alınarak servis taşımacılığı yapılabileceği, görüldüğü üzere, servis taşımacılığı kartının taşımacılık izninin türü, güzergah kullanım izin belgesinin ise araç (taşıt) baz alınarak servis aracı olarak kullanılacak araçlar için düzenlenen belgeler olduğu, geçerli güzergah kullanım izin belgesine sahip taşımacının "Aktif Taşımacı" olarak tanımlandığı, servis taşımacılığı yetki belgesi almak için başvuranların ise "Yeni Taşımacı" olarak isimlendirildiği, bundan başka, önceki taşımacılık haklarının korunmasını teminen geçiş hükümleri olarak geçici 1. ve 2. maddelerde "Mevcut Taşımacı" ve "Geçmiş Dönem Taşımacı" kavramlarının geliştirildiği, söz konusu hükümlerde, mevcut taşımacı ve geçmiş dönem taşımacı olarak kabul edilmek için belli koşulların arandığı ve mevcut taşımacı ile geçmiş dönem taşımacılara, yeni taşımacılara nazaran bazı imkânlar tanındığı anlaşılmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyada mevcut bilgi ve belgeler ile yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinin birlikte incelenmesi neticesinde;
İdare Mahkemesi ve Bölge İdare Mahkemesi kararlarında; davacının 2005-2016 yılları arasında servis taşımacılığı yaptığı, 2017 tarihli servis taşımacılığı Yönergesinin yürürlüğünden önce servis taşımacılığı faaliyetini bıraktığı, anılan Yönergenin Geçici 2. maddesi kapsamında davacının başvurusunun davalı belediyece geçmiş dönem servis taşımacılığı kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, buna göre geçmiş dönem servis taşımacısı olarak davacıya özmal 1 servis aracı için plaka hakkı tanınması gerektiği, diğer 3 servis aracı için geçmiş dönem servis aracı plaka haklarının verilemeyeceği, aynı zamanda bu üç servis aracının başvuru tarihi itibariyle model yılı şartlarını da karşılamadığı gerekçeleriyle, 1 araç yönünden dava konusu işlemin iptaline, 3 araç yönünden ise davanın reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.
Davacının başvurusun reddine dair davalı belediyece tesis edilen ... tarih ve ... sayılı işlem ve anılan Yönergenin Geçici 1. ve 2. maddeleri ile birlikte...gün ve... UKOME kararının birlikte değerlendirilmesinden; davacının mevcut tahditli servis aracı plaka haklarının verilmesi istemiyle davalı belediyeye ilk olarak 04/09/2020 (dava dilekçesinde 07/09/2020 tarihi belirtilmektedir.) tarihinde belediye internet sitesi üzerinden, sonra da eksik ve düzeltilmiş evraklarla birlikte ilk başvurusunun devamı niteliğinde 21/12/2020 tarihinde başvuruda bulunduğu, geçmiş dönem servis taşımacılığı için başvuru süresinin... tarihli ve ... sayılı UKOME kararıyla (bu UKOME kararının yayımlandığı tarihten itibaren) son olarak 30 gün daha uzatıldığı açık olup, bu sürenin sonunda artık geçmiş dönem servis taşımacılığı plaka hakları için başvuruda bulunulamayacağı anlaşılmaktadır.
Bununla birlikte, dava konusu işlemin dayanağı 20/08/2020 tarihli UKOME kararıyla, mevcut tahditli servis taşımacılığı plaka hakları için son başvuru süresinin 02/11/2020 tarihine kadar uzatıldığının davalı belediyece duyurulması üzerine, davacının süresinde mevcut tahditli servis aracı plaka haklarının verilmesi istemiyle ön başvurusunu yaptığı, böylece uyuşmazlığın geçmiş dönem servis taşımacılığı plaka hakkı kapsamında değil, mevcut servis taşımacılığı tahditli plaka hakkı kapsamında çözülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin kısmen kabul kısmen reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiş olup, uyuşmazlığın mevcut servis taşımacılığı tahditli plaka hakkı kapsamında incelenerek yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz istemlerinin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak, 25/02/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.