DANIŞTAY 8. DAIRE

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2022/6765 E.  ,  2023/7702 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/6765
Karar No : 2023/7702

TEMYİZ EDENLER : I- (DAVALILAR) 1- … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2- … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
II- (DAVACILAR) 1- …
2- …
3- …'i velayeten Annesi …
VEKİLLERİ : Av. …, Av. …,
Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar tarafından, 19.07.2011 tarihinde Organize Sanayi Bölgesi ...Caddesi , İnegöl, Bursa adresindeki ... San. Ve Tic. A.Ş.'ye ait fabrikada bulunan toz silosundaki tozların tutuşması sonucu meydana gelen yangın neticesinde oluşan patlamada muris ...'in vefat ettiği, uğranılan zarardan dolayı destekten yoksun kalan davacılardan eş ... için 110.121,41-TL, kız çocuk ... için 16.518,68-TL ve erkek çocuk ... için 24.126,08-TL olmak üzere toplam 150.766,17-TL maddi, her bir davacı için ayrı ayrı 5.000,00-TL olmak üzere toplam 15.000,00-TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; 19/07/2011 günü saat 16:10 civarında İnegöl Organize Sanayi Bölgesi ... Caddede bulunan ... A.Ş tesislerinde, zımpara toz silosunda yangın çıktığı, İnegöl Belediyesi İtfaiye Müdürlüğünün bir itfaiye aracının olay yerine geldiği, ancak olay yerine gelen araçta yeterli donanım olmadığı için geri döndüğü ve daha sonra merdivenli ve donanımlı başka bir itfaiye aracının olay yerine geldiği, fabrika elemanı ...'in yangını söndürmek için itfaiye ile birlikte çalışmalara katıldığı, bir itfaiye erinin silonun tepesine dayanan itfaiye merdiveni ile duman çıkmakta olan toz silosunun üzerinden, silo üzerine ve silonun gövdesine su tutarak soğutma işlemi yaptığı, daha sonra, itfaiye eri ve fabrika çalışanı ...'nün, itfaiye merdivenini kullanarak, toz silosunun orta seviyelerinde bulunan platformlu silo kapısını açarak silo içine girerek müdahaleye devam ettiği, daha sonra zımpara makinesi ve toz silosunda çalışan davacıların murisi ...'in de silonun içine girerek silo içindeki yanan topuklar ve kıvılcımlı toz kitlelerini kovalara doldurup dışarı atmaya başladığı, silo içinin çok dumanlı olması sonucu, itfaiye aracından alınan oksijen tüpü ve maskesini ...'in takarak kontrol için silo içine girdiği, bu arada bir veya birkaç fabrika çalışanı silonun alt seviyesindeki kapakları açarak yanmış ve yanmakta olan tozları kürekle dışarı atmaya başladığı, tam bu esnada patlamanın meydana gelmesi neticesinde davacıların murisi olan ...'in olay yerinde hayatını kaybettiği, ... Ağır Ceza Mahkemesi'nin … esasına kayıtlı dosyasında yaptırılan bilirkişi incelemesinde alınan bilirkişi raporlarında özetle "Olayın, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu madde 33'e göre "iş kazası" olduğu, olayın meydana gelmesinde, iş kazasının olduğu firmalar ... sanayi A.Ş ve ... Ürünleri Sanayi ve Ticaret Limitet Şirketinin %60 oranında kusurlu olduğu, c) İnegöl Belediyesinin %40 oranında kusurlu olduğu" görüş ve kanaatine varıldığı, Mahkemece de söz konusu kusur oranları esas alınmak suretiyle davacılara ödenecek destekten yoksun kalma tazminat miktarının tespiti için alınan bilirkişi raporunda; davacı ... için 110.121,41-TL, ... için 16.518,68-TL ve ... için 24.126,08-TL olmak üzere destekten yoksun kalma zararının peşin değerinin toplam 150.766,17-TL olarak hesaplandığı ve bahse konu raporların Mahkemece hükme esas alınabilecek nitelikte görüldüğü, bu durumda, dava dışı şirketin % 60 oranındaki kusuru dikkate alınmak ve tespit edilen meblağdan düşürülmek suretiyle, davacı ... için 110.121,41-TL - (%60) 66.072,85-TL = 44.048,56-TL, ... için 16.518,68-TL - (%60) 9.911,21-TL = 6.607,47-TL ve ... için 24.126,08-TL - (%60) 14.475,65-TL) = 9.650,43-TL destekten yoksun kalma tazminatının kabulü ile bu miktarı aşan talebin reddi gerektiği, davacı ...'in eşi ve ... ile ...'in babaları ...'in ölüm şekli, olayda davalı Belediyelerin hizmet kusurunun bulunması ve davacıların duyduğu elem ve acı dikkate alınarak eş ... için talep gibi 5.000,00-TL, kızı ... için 5.000,00-TL ve oğlu ... için 5.000,00-TL olmak üzere toplam 15.000,00-TL manevi tazminatın, davalı idarelerce tazmini gerektiği sonucuna varıldığı gerekçesiyle davacıların toplam 60.306,46-TL maddi tazminat istemi ile toplam 15.000,00-TL manevi tazminat isteminin kabulüne, kabul edilen maddi tazminat tutarını aşan kısım yönünden davanın reddine, toplam 75.306,46-TL tazminat tutarının dava tarihinden (12.02.2013) itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idareler tarafından davacılara ödenmesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDEN DAVACILARIN İDDİALARI : Davacılar tarafından, maddi zararın tamamına hükmedilmesi gerektiği düşüncesiyle temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

TEMYİZ EDEN … BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI İDDİALARI: Davalı idare tarafından, meydana gelen yangın neticesinde düzenlenen bilirkişi raporlarında davalı İnegöl Belediyesinin %40 oranında kusurlu olduğunun belirtildiği, Bursa Büyükşehir Belediyesine atfedilen herhangi bir kusur bulunmadığı, ayrıca 6360 Sayılı On Üç İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Altı İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, 1. maddesinin 2. bendine göre; 30 Mart 2014 yılı itibariyle İnegöl İlçesi idari sorumluluğunun Bursa Büyükşehir Belediyesine geçtiği, olayın ise 19.07.2011 tarihinde meydana geldiği, dolayısıyla olayın meydana geldiği tarihte itfaiye hizmetlerinin davalı Bursa Büyükşehir Belediyesi'nin sorumluluğunda bulunmadığı gerekçesiyle davada husumet yönünden reddine karar verilmesi gerektiği, açıklanan nedenlerle verilen kararın hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

TEMYİZ EDEN … BELEDİYE BAŞKANLIĞI İDDİALARI: Davalı idare tarafından, 6360 sayılı yasanın yürürlüğe girmesi ile birlikte itfaiye hizmetleri ve itfaiye hizmetinden kaynaklanan alacak ve borçların Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığına devredildiği, dolayısıyla Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın sorumlu olduğu, hesaplanan tazminattan peşin sermaye değerinin düşülmesi gerektiği, verilen kararın hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava, davacılar vekili tarafından, 19.07.2011 tarihinde Organize Sanayi Bölgesi ...Caddesi , İnegöl, Bursa adresindeki ... San. Ve Tic. A.Ş.'ye ait fabrikada bulunan toz silosundaki tozların tutuşması sonucu meydana gelen yangın neticesinde oluşan patlamada muris ...'in vefat ettiği, uğranılan zarardan dolayı destekten yoksun kalan davacılardan eş ... için 110.121,41-TL, kız çocuk ... için 16.518,68-TL ve erkek çocuk ... için 24.126,08-TL olmak üzere toplam 150.766,17-TL maddi, her bir davacı için ayrı ayrı 5.000,00-TL olmak üzere toplam 15.000,00-TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmış, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde ise, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava türleri arasında sayılmıştır.
Genel anlamı ile tam yargı davaları, idarenin faaliyetlerinden ötürü, hakları zarara uğrayanlar tarafından idare aleyhine açılan tazminat davalarıdır. Bu tür davalarda mahkeme, hem olayın maddi yönünü, yani zararı doğuran işlem veya eylemleri, hem de bundan çıkabilecek hukuki sonuçları tespit edecektir.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'unun, 53. maddesinde ölüm halinde uğranılan zararlar; " 1. Cenaze giderleri, 2. Ölüm hemen gerçekleşmemişse tedavi giderleri ile çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar. 3. Ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu sebeple uğradıkları kayıplar." olarak belirlenmiş, ölüm ve bedensel zararların belirlenmesine ilişkin 55. maddesinde; "Destekten yoksun kalma zararları ile bedensel zararlar, bu Kanun hükümlerine ve sorumluluk hukuku ilkelerine göre hesaplanır. Kısmen veya tamamen rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri ile ifa amacını taşımayan ödemeler, bu tür zararların belirlenmesinde gözetilemez; zarar veya tazminattan indirilemez. Hesaplanan tazminat, miktar esas alınarak hakkaniyet düşüncesi ile artırılamaz veya azaltılamaz. Bu Kanun hükümleri, her türlü idari eylem ve işlemler ile idarenin sorumlu olduğu diğer sebeplerin yol açtığı vücut bütünlüğünün kısmen veya tamamen yitirilmesine ya da kişinin ölümüne bağlı zararlara ilişkin istem ve davalarda da uygulanır." hükmü yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta muris ...'in olay nedeniyle yaşamını yitirmesi sonucunda, ceza yargılaması sırasında ...Ağır Ceza Mahkemesi tarafından yaptırılan bilirkişi incelemesi neticesinde hazırlanan 06.05.2015 ve 25.11.2015 tarihli bilirkişi raporlarında; Olayın iş kazası olduğu, ... San. A.Ş. Ve ... Ürünleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinin %60 oranında, İnegöl Belediyesinin %40 oranında kusurlu olduğu görüş ve kanaatine varıldığı, zararın tespiti amacıyla hesap bilirkişisi tarafından PMF hesap tablosu esas alınarak hazırlanan 07.09.2016 tarihli bilirkişi raporunda ise davacı ... için 110.121,41-TL, kız çocuk ... için 16.518,68-TL, erkek çocuk ... için 24.126,08-TL destekten yoksun kalma zararının hesaplandığı görülmüştür.
... Ağır Ceza Mahkemesi tarafından alınan bilirkişi raporu ve hesap bilirkişi raporları karara esas alınarak hesaplanan tutarda davalı İnegöl Belediyesinin %40 kusuru oranı dikkate alınarak eş ... için 44.048,56-TL, kız çocuk ... için 6.607,47-TL ve erkek çocuk ... için 9.650,43-TL destekten yoksun kalma tazminatın tutarında maddi , eş ... için 5.000,00- TL, kız çocuk ... için 5.000,00-TL, erkek çocuk ... için 5.000,00-TL olmak üzere toplam 15.000,00-TL manevi tazminata hükmedilmiştir.
İdare Mahkemesince hükme esas alınan, davacı eş ve çocukların destekten yoksun kalma zararının tespitine ilişkin hesap bilirkişi raporu incelendiğinde;bakiye ömür belirlenmesinde PMF 1931 Hayat Tablosunun esas alındığı görülmektedir.
PMF 1931 Hayat Tablosu, Fransız nüfus verileri/istatistikleri kullanılarak 1931 yılında hazırlanmış bir tablodur. Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı, Hacettepe Üniversitesi Fen Fakültesi Aktüerya Bilimleri Bölümü, BNB Danışmanlık, Marmara Üniversitesi ve Başkent Üniversitesi’nin çalışmalarıyla “TRH 2010” adı verilen “Ulusal Mortalite Tablosu” hazırlanmıştır.
Destekten yoksun kalma zararı, özü itibarıyla varsayımsal verilere dayanılarak hesaplanmakta ise de; bilirkişi raporunun ilgililerin gerçek maddi zararlarını göstermesi için raporda gerçeğe en yakın ve güncel verilerin kullanılması esastır. Bu nedenle, tazminat hesabına esas bakiye ömrün belirlenmesinde ülkemize özgü ve güncel verileri içeren TRH 2010 tablosunun esas alınması gerekir.
Bu durumda; Mahkemece, yukarıda belirtilen hususlar dikkate alınarak yeniden bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle davacıların destekten yoksun kalma zararlarının yukarıda belirtilen şekilde belirlenmesi gerekirken, hükme esas alınacak yeterlilik ve nitelikte bulunmayan bilirkişi raporuna dayanılarak verilen kararda hukuki isabet bulunmamaktadır.
Öte yandan zarara birden fazla idarenin eylem ve işlemleriyle sebebiyet vermiş olmaları durumunda kusur oranlaması yapılmak suretiyle, zararın tazmininin kusurlu olunan oran nispetinde olmak üzere, sorumlu idarelerden ayrı ayrı tahsil edilmesi, sorumluluk ve tazminat hukukunun en temel prensiplerindendir.
Uyuşmazlıkta İdare mahkemesinin gerekçeli kararında hükmedilen tazminatın davalı Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve İnegöl Belediye Başkanlığı tarafından birlikte ödeneceği hususunda hüküm kurulmuş ise de, dava dosyasında bulunan kusur oranlarının tespitine yönelik bilirkişi raporlarında dava dışı ... Sanayi A.Ş ve ... Ürünleri Sanayi ve Ticaret Limitet Şirketinin %60, davalı İnegöl Belediyesi'nin ise %40 oranında kusurlu olduğu, Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığına ise herhangi bir kusur izafe edilmediği görüldüğünden Mahkemece bu hususlar göz önünde bulundurularak yeniden karar verilmesi gerektiği açıktır.
Ayrıca davalı İnegöl Belediye Başkanlığının husumete ilişkin iddialarına, 6360 sayılı Kanunun olayın gerçekleştiği tarihten sonra yürürlüğe girdiği dikkate alınarak itibar edilmemiştir.
Bu itibarla, davanın kısmen kabulü kısmen reddi yönündeki Bursa 1. İdare Mahkemesi kararına yönelik davacılar ve davalı idarelerin istinaf istemlerinin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 22/12/2023 tarihinde oybirliği ile karar verildi.