DANIŞTAY 8. DAIRE

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2022/5571 E.  ,  2025/1364 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/5571
Karar No : 2025/1364

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI): ...'a vesayeten ...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Vesayet altındaki ...'ın vasisi olan davacı tarafından,... ticari hatlı minibüs plakasının 1 yıllık askı (bekleme) süresi içerisinde anılan plaka üzerine özelliğine uyan bir araç kaydedilmediğinden plaka hakkının zayi olduğundan bahisle anılan plakanın geri alındığının bildirilmesine ilişkin ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Planlama ve Raylı Sistem Dairesi Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlıkta, davacının, davalı idare ile yaptığı 13.06.2014 tarihli ticari hatlı minibüs işletme sözleşmesinde, kendisine tahsis edilen ticari hatlı aracı UKOME'ce belirlenen hat güzergahları, durakları ve yolcu fiyat tarifelerini kullanarak çalıştıracağını imza ettiği, davacı tarafından, kendisine tebliğ edilmeyen UKOME kararına dayanılarak sözleşmenin feshedilemeyeceği iddia edilse de, idarenin düzenleyici işlem mahiyetinde olan UKOME Genel Kurul kararlarını ilgililere tebligat yoluyla bildirme yükümlüğünün olmadığı, zira, ... tarih ve... sayılı UKOME Genel Kurul Kararının davalı belediyenin resmi internet sayfasında yayımlanarak ilan edildiği, UKOME kararlarına göre minibüs işletmeciliği yapacağını taahhüt eden davacının ticari hatlı minibüs işletmecisi olarak UKOME kararlarını takip etme yükümlüğünün olduğu sonucuna varıldığından davacının anılan iddiasına itibar edilmediği, bu durumda, UKOME kararlarının bağlayıcı olduğu göz önünde bulundurulduğunda, ... tarih ve... sayılı UKOME kararında, ticari hatlı minibüs sahiplerinin en fazla bir yıl içerisinde ticari plakaya uygun bir araç kaydettirmesi gerektiği, aksi halde plaka hakkının zayi olacağı ve plakanın geri alınacağı belirtilmesine karşın, 13.06.2014 tarihli sözleşme ile minibüs işletmeciliği yapma taahhüdünde bulunan davacının 26.05.2017 tarihine kadar ... ticari hatlı minibüs plakasına uygun bir araç kaydı yaptırmadığı anlaşıldığından, bir kamu hizmeti olan ulaşım hizmetinin devamlılığını olumsuz yönde etkileyen davacıya yapılan ticari hatlı minibüs plaka tahsisinin, anılan UKOME kararına dayanılarak iptal edilmesine ve plakanın geri alınmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, dava konusu işlem öncesi idarenin ihtar çekerek durumun düzeltilmesini istemesi gerektiği, dayanak UKOME kararının kendisine tebliğ edilmediği, plakanın geri alınmasına kadar borçlarını ödediği, davalı belediye ile imzalanan ticari hatlı minibüs işletme sözleşmesinde plakanın geri alınacağına dair bir hüküm bulunmadığı hususları ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Vesayet altındaki...'ın vasisi olan davacı tarafından, ... ticari hatlı minibüs plakasının... tarihinde askıya alındığı, ... Emniyet Müdürlüğünün ... tarihli yazısı ile 1 yıllık askı (bekleme) süresi geçtiği halde anılan plaka üzerine özelliğine uyan bir araç kaydedilmediğinden plaka hakkının zayi olduğu yönünde davalı belediyeye yapılan bildirim üzerine, davalı belediyece,... tarih ve... sayılı UKOME kararının ticari hatlı minibüs sahiplerinin en fazla bir yıl içerisinde ticari plakaya uygun bir araç kaydettirmesi gerektiği, aksi halde plaka hakkının zayi olacağı ve plakanın geri alınacağı düzenlemesine dayanılarak anılan plakanın geri alındığının bildirilmesine ilişkin olarak ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Planlama ve Raylı Sistem Dairesi Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı kararının tesis edilmesi üzerine, bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7. maddesinin (f) fıkrasında; "Büyükşehir ulaşım ana planını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek" büyükşehir belediyesinin görevleri arasında sayılmış, anılan Yasanın 9. maddesinde; “Büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla, büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluşları ile, Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunun görevlendireceği ilgili odanın temsilcisinin katılacağı Ulaşım Koordinasyon Merkezi kurulur. İlçe belediye başkanları kendi belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar. Ulaşım Koordinasyon Merkezi toplantılarına ayrıca gündemdeki konularla ilgili üye olarak belirlenmeyen ulaşım sektörü ile ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından ihtisas meslek odalarının temsilcileri de davet edilerek görüşleri alınır.
Bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılır. Ulaşım koordinasyon merkezi kararları, büyükşehir belediye başkanının onayı ile yürürlüğe girer. Ulaşım koordinasyon merkezi tarafından toplu taşıma ile ilgili alınan kararlar, belediyeler ve bütün kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgililer için bağlayıcıdır. Koordinasyon merkezinin çalışma esas ve usulleri ile bu kurullara katılacak kamu kurum ve kuruluş temsilcileri, İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. Büyükşehir belediyelerine bu Kanun ile verilen görev ve yetkilerin uygulanmasında, 13.10.1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun bu Kanuna aykırı hükümleri uygulanmaz.” kuralına yer verilmiştir.
15.06.2006 tarih ve 26199 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliğinin "Ulaşım Koordinasyon Merkezi" başlıklı üçüncü kısmının “Görev ve yetkileri” kenar başlıklı 18. maddesinde “(1) UKOME, büyükşehir içindeki kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesini sağlamak üzere; ulaşım, trafik ve toplu taşıma konularında üst düzeyde yönlendirici karar alma, uygulama, uygulatma ve ilgili mevzuattaki usulüne göre gereken tesisleri kurma, kurdurma ve işletme hak ve yetkilerine haizdir. Bu amaçla; a) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, mevzuatla yetkili kılındığı durumlarda mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almakla, … ç) Kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; otobüs, taksi, dolmuş ve servis durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmekle…d) Karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları ile bu taşıtların teknik özelliklerini tespit etmek, çalıştırılabileceği yerler ile güzergâhlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek, bunlara izin ve çalışma ruhsatı vermekle, e) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, ulaşım, toplu taşıma ve trafik mevzuatının büyükşehir belediyesine verdiği yetki doğrultusunda uygulamaya yönelik yönlendirici karar almak ve görüş oluşturmakla,...” görevli ve yetkilidir kuralı, “Ulaşım Koordinasyon Birimi” kenar başlıklı 21. maddesinde, “(1) UKOME'nin sekreterya hizmetleri, büyükşehir belediye başkanlığı bünyesinde bu amaçla oluşturulacak ulaşım koordinasyon birimi tarafından yürütülür.”; “Görevleri" kenar başlıklı 22. maddesinde ise, “(1) Ulaşım koordinasyon birimi; a) Başkanın emir ve talimatları doğrultusunda gündemi hazırlar ve üyelere duyurur. b) Görüşme tutanaklarını düzenler. c) Alınan kararları yazar, üyelerin imzalarını tamamlatır ve ilgili mercilere gönderir. ç) UKOME toplantılarına üye gönderen kurum ve kuruluşlarla irtibatı sağlar. d) Büyükşehir belediye ve mücavir alan sınırları içinde nazım plana uygun arazi kullanım ve ulaşım planlama çalışmaları doğrultusunda büyükşehir ulaşım planının yapılması için gereken ön çalışmaları yaparak kurula sunar.” hükümlerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda anılan mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, toplu taşıma araçları ile servis ve taksi sayılarının, bu araçların güzergahları ile bunların çalışma şekil şartlarının belirlenmesi, plakaların ve izin belgelerinin verilmesi konusunda karar verme yetkisinin Ulaşım Koordinasyon Merkezine ait olduğu anlaşılmakta olup, büyükşehir belediye başkanlığı bünyesinde oluşturulan ulaşım koordinasyon biriminin, daire başkanlığının ya da Toplu Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğünün bu konuda işlem tesis etme yetkisinin bulunmadığı açıktır.
Uyuşmazlıkta, vesayet altındaki ...'a ait ... ticari hatlı minibüs plakasının; ...tarih ve ... sayılı davalı belediye UKOME kararının ticari hatlı minibüs sahiplerinin en fazla bir yıl içerisinde ticari plakaya uygun bir araç kaydettirmesi gerektiği, aksi halde plaka hakkının zayi olacağı ve plakanın geri alınacağı düzenlemesine karşın, 1 yıllık askı (bekleme) süresi içerisinde anılan plaka üzerine özelliğine uyan bir araç kaydedilmediğinden plaka hakkının zayi olduğunun emniyet müdürlüğünce davalı belediyeye bildirilmesi üzerine, söz konusu plakanın geri alınmasına dair davalı belediye Ulaşım Planlama ve Raylı Sistem Dairesi Başkanlığının... tarih ve ... sayılı işleminin tesis edildiği, ancak yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve dava konusu işlemin dayanağı UKOME kararında plakanın UKOME'ce geri alınacağının açıkça düzenlendiği dikkate alındığında, UKOME'ce verilen plakaların UKOME'ce geri alınması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Bu durumda, plakanın geri alınmasına ilişkin kararın, davalı belediye Ulaşım Koordinasyon Merkezi Kurulu tarafından konunun incelenerek verilmesi gerekirken, bu konuda yetkisi bulunmayan davalı belediye Ulaşım Planlama ve Raylı Sistem Dairesi Başkanlığınca tesis edilen dava konusu işlemde yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak, 25/02/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY :
(X)- Dava, vesayet altındaki ...'ın vasisi olan davacı tarafından, ... ticari hatlı minibüs plakasının 1 yıllık askı (bekleme) süresi içerisinde anılan plaka üzerine özelliğine uyan bir araç kaydedilmediğinden plaka hakkının zayi olduğundan bahisle anılan plakanın geri alındığının bildirilmesine ilişkin ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Planlama ve Raylı Sistem Dairesi Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.
Temyize konu kararda, uyuşmazlığın esası incelenerek; UKOME kararlarının bağlayıcı olduğu göz önünde bulundurulduğunda, ... tarih ve ... sayılı UKOME kararında, ticari hatlı minibüs sahiplerinin en fazla bir yıl içerisinde ticari plakaya uygun bir araç kaydettirmesi gerektiği, aksi halde plaka hakkının zayi olacağı ve plakanın geri alınacağı belirtilmesine karşın, 13.06.2014 tarihli sözleşme ile minibüs işletmeciliği yapma taahhüdünde bulunan davacının 26.05.2017 tarihine kadar ... ticari hatlı minibüs plakasına uygun bir araç kaydı yaptırmadığı anlaşıldığından, bir kamu hizmeti olan ulaşım hizmetinin devamlılığını olumsuz yönde etkileyen davacıya yapılan ticari hatlı minibüs plaka tahsisinin, anılan UKOME kararına dayanılarak iptal edilmesine ve plakanın geri alınmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği görülmüştür.
Dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde, ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Planlama ve Raylı Sistem Dairesi Başkanlığının UKOME'nin verdiği kararlar doğrultusunda uygulamaya yönelik olarak dava konusu işlemi tesis ettiği, UKOME'nin yapısı, oluşumu, toplanma ve karar alma usulü dikkate alındığında, her bir UKOME kararının uygulanmasına yönelik işlemin de yine UKOME tarafından yapılmasının zaman ve emek israfına yol açacağı gibi, davalı belediyenin toplu ulaşım hizmetlerini yürütmekle görevli ve yetkili daire başkanlığınca ilgililerden iletilen başvuruların UKOME kararları çerçevesinde incelenip değerlendirilerek başvurulara cevap verilmesinde mevzuat açısından bir engel bulunmadığı anlaşılmıştır.
Bu durumda, uyuşmazlığın esası incelenerek verilen temyize konu kararın aynen onanması gerektiği görüşü ile; Dairemizin "işlemde yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı" gerekçesiyle anılan kararın bozulması yönündeki çoğunluk kararına katılmıyorum.