DANIŞTAY 8. DAIRE

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2022/4991 E.  ,  2025/1370 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/4991
Karar No : 2025/1370

DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...

DAVALI : ...Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...

DAVANIN KONUSU :
1- SRC5 eğitimi verebilmek için tarafına yetki belgesi verilmesi istemiyle Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğü'ne yapılan 12.05.2022 tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin işlem ile,
2- 02.10.2014 tarihinde yayımlanan Karayoluyla Tehlikeli Madde Taşıyan Araç Şoförlerine Yönelik Mesleki Yeterlilik Eğitim Yönergesi'nin 5. maddesinin ikinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinin iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI :
Dava konusu Yönerge ekinde kota sayısının belirlendiği ve bu kotanın ... İli için üç olarak öngörüldüğü; kota engeli nedeniyle SRC1-2-3-4-5 eğitimi verebilen kurumlarla ticari olarak baş edemez durumda olduğu, zira kursiyerlerin SRC5 eğitimi de veren kurumlardan SRC 1-2-3-4 eğitimi alma yoluna gittiği, SRC 1-2-3-4 eğitimi verebilen ama SRC5 eğitimi veremeyen tek kuruluş olduğu, çalışma ve özel teşebbüs kurma hürriyetinin kısıtlandığı, kotanın Yönerge ile getirilmesinin hukuka aykırı olduğu, Yönergenin dayanakları arasında yer alan Karayolu Taşımacılık Faaliyetleri Mesleki Yeterlilik Eğitimi Yönetmeliği'nde eğitim merkezi açmak için kotadan söz edilmediği hususları ileri sürülmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI : Yapılan yetki belgesi başvurularında eğitim kurumlarının belli illerde yoğunlaştığı ve birçok ilde yetkili eğitim kuruluşu bulunmaması nedeniyle vatandaşların eğitim alabilmek için yaşadıkları bölge dışına çıktıklarının görüldüğü, ayrıca eğitim kurumu sayılarının yüksek olduğu illerde yetkilendirilen eğitim kuruluşlarının öğrenci kapasitelerinin vatandaşlardan gelen eğitim taleplerinin üzerinde kalması nedeniyle eğitim kuruluşlarının faaliyetlerinin sürdürülebilirliğinin imkansız hale gelerek eğitim faaliyetlerinin olumsuz etkilendiği, yetki belgesi verilmesinde eğitimlerin serbest, adil ve sürdürülebilir bir rekabet ortamında yapılmasını ve eğitim faaliyetlerinin denetleme işlemlerinin sağlıklı ve etkin bir şekilde yürütülebilmesini teminen illerin nüfus potansiyeli ve sektörün yoğunluğu da dikkate alınarak Yönergede kota uygulamasının getirildiği, kotaların Yönerge ekinde yayımlandığı; 2019 yılı nüfus verilerine göre kotaların güncellendiği ve ... İli için kotanın üç olarak belirlendiği, davacının başvuru tarihi dikkate alındığında belirlenen kotanın dolmuş olduğu; Bakanlıklarınca tehlikeli madde taşıyan araç sürücülerine yönelik eğitim, eğitim kuruluşları ve eğiticilerin yetkilendirilmesi, sınav ve belgelendirilmelerine yönelik iş ve işlemleri düzenleyen Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanlığı ve Tehlikeli Mal Taşımacılığı Sürücü Eğitimi Yönetmeliğinin, 06.07.2022 tarih ve 31888 sayılı Resmi Gazete’de yayımlandığı, bu Yönetmeliğin 7 nci maddesinin birinci fıkrası "Bu Yönetmelik kapsamında verilecek yetki belgelerinin sayıları ve bu sayılara ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça yapılacak bir düzenleme ile belirlenir." ve geçici 3. maddesi "7 nci maddenin birinci fıkrasına göre il bazında belirlenen yetki belgesi sayıları, bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce verilen belge sayılarını etkilemez. Ancak, herhangi bir sebeple yetki belgelerinin iptal edilmesi halinde, bu Yönetmelikle belirlenen kota sayısına göre işlem yapılır." hükmünde olduğu, dava konusu Yönergenin iptale konu 5 inci maddesinin ikinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde hükme bağlanan kota uygulamasının, anılan Yönetmeliğin 7 nci maddesi kapsamında hükme bağlandığı, bahse konu Yönetmeliğin 7 nci maddesinin birinci fıkrası hükmünün uygulanmasını teminen ‘Yetki Belgesi’ sayılarını belirlemeye yönelik hazırlanan 2023/2 sayılı Genelgenin Bakanlık Makamının 03/03/2023 tarihli ve 1017534 sayılı Olurlarıyla yürürlüğe konulduğu ve 02/10/2014 tarihinde yürürlüğe giren davaya konu "Karayoluyla Tehlikeli Madde Taşıyan Araç Şoförlerine Yönelik Mesleki Yeterlilik Eğitimi Yönergesi"ni yürürlükten kaldırdığı, Türkiye İstatistik Kurumunun güncel nüfus sayımı sonuçlarına göre il bazında kotaların düzenlenen Genelgede yeniden belirlendiği, dava konusu yönerge yürürlükten kaldırılmış ise de, Yönetmeliğin 7. maddesi kapsamında hazırlanan ve yürürlüğe konulan anılan Genelgede güncel nüfus verilerine göre ... İlinin kota sayısı aynı kaldığından, ilgili düzenlemenin davacının durumunda zaten bir değişiklik oluşturmadığı, davacının kotanın dolu olduğunu ve yetki belgesi düzenlenmeyeceğini bildiği halde birtakım mağduriyetlerini gerekçe göstererek yetki belgesi başvurusunda bulunduğu, davacının SRC1-2-3-4 eğitimi verip SRC5 eğitimi vermeyen tek kurum olmadığı, ... İlinde iki eğitim kurumunun daha aynı durumda olduğu, ülkede toplam 570 adet SR1-2-3-4 eğitim kuruluşu bulunurken sadece 84 adet SRC5 eğitim kuruluşu bulunduğu, tüm eğitimlerin aynı eğitim kurumu tarafından verilmesinin şart olmadığı, ticari maksatla yapılacak tercih, yatırım ve benzeri durumların Bakanlık uhdesinde bulunmadığı, yasal mevzuatın verdiği yetkiye dayanılarak tesis edilen işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ :...
DÜŞÜNCESİ : Dava konusu işlemlerin iptal edilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI: ...
DÜŞÜNCESİ : Dava, SRC5 eğitimi verebilmek için yetki belgesi verilmesi istemiyle Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğü'ne yapılan 12/05/2022 tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin işlem ile 02/10/2014 tarihinde yayımlanan Karayoluyla Tehlikeli Madde Taşıyan Araç Şoförlerine Yönelik Mesleki Yeterlilik Eğitim Yönergesi'nin 5. maddesinin ikinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinin iptali istemiyle açılmıştır.
4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu'nun 5. maddesinde; "Taşımacılık, acentelik ve taşıma işleri komisyonculuğu ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yapılabilmesi için Bakanlıktan yetki belgesi alınması zorunludur. Taşımacılık, acentelik ve taşıma işleri komisyonculuğu ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yetki belgesi alınabilmesi için taşıma işleri işletmecilerinin meslekî saygınlık, malî yeterlilik ve meslekî yeterliliğe sahip olması gerekmektedir. Ayrıca, karayoluyla yük ve yolcu taşımacılığı faaliyetlerinde kullanılan ticari araçlarda çalışan şoförlerin, sürücü mesleki yeterlilik belgesi almaları zorunludur. Bu maddeye ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.'' kuralı yer almaktadır.
02/10/2014 tarihli Karayoluyla Tehlikeli Madde Taşıyan Araç Şoförlerine Yönelik Mesleki Yeterlilik Eğitim Yönergesi'nin "Dayanak" başlıklı 3. maddesinde; "Bu Yönerge; 01/11/2011 tarih ve 655 Sayılı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname, 4925 Sayılı Karayolu Taşıma Kanunu ve 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun ilgili maddeleri, 5434 Sayılı Tehlikeli Malların Karayolu ile Uluslararası Taşımacılığına İlişkin Avrupa Anlaşmasına Katılmamızın Uygun Bulunduğuna Dair Kanun ile Tehlikeli Malların Karayoluyla Uluslararası Taşınmasına İlişkin Avrupa Anlaşması (ADR), Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Hakkında Yönetmelik ve Karayolu Taşımacılık Faaliyetleri Mesleki Yeterlilik Eğitimi Yönetmeliği’ne dayanılarak hazırlanmıştır." hükmüne yer verilmiştir.
Anayasa'nın 124. maddesinde, kamu tüzel kişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren Kanunların ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, Yönetmelikler çıkarabileceği düzenlenmiştir.
Anayasa'da düzenleyici işlem olarak sadece yönetmelikler belirtilmiş ise de idarenin düzenleme yetkisi bununla sınırlı olmayıp, idareler, değişik adlar altında da düzenleyici işlemler yapmaktadırlar. Tebliğ, genelge ve yönerge gibi düzenleyici işlemler; bir yönetmeliğin veya Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin uygulanmasını göstermek amacıyla ve onlara aykırı hükümler içermemek şartıyla çıkarılabilir.
İdarelerin düzenleyici işlem yapma yetkisi yasama organının çizdiği sınırlar içinde üst hukuk normlarına aykırı olmamak şartına bağlı olarak gerçekleşebilir. Bu itibarla yasanın yönetmelikle düzenlenmesini öngördüğü bir konunun, genelge veya daha alt düzeydeki işlemlerle düzenlenmesi hukuken olanaklı değildir.
4925 sayılı Kanunun yukarıda yer verilen 5. maddesinde, karayoluyla yük ve yolcu taşımacılığı faaliyetlerinde kullanılan ticari araçlarda çalışan şoförlerin sürücü mesleki yeterlilik belgesi almasına ilişkin usul ve esasların yönetmelikle belirleneceğinin hüküm altına alındığı, Yönetmelikte mesleki yeterlilik belgelerinin türlerinin sayıldığı, SRC5'in tehlikeli madde taşımacılığı faaliyetinde bulunan sürücüler için düzenleneceğinin öngörüldüğü, Yönetmelik kapsamında mesleki yeterlilik eğitimi vermek üzere faaliyette bulunacak gerçek ve tüzel kişilere mesleki yeterlilik eğitimi yetki belgesinin Bakanlıkça verileceği ve söz konusu eğitimi vermek üzere yetki belgesi alabilmek için gerekli olan şartların aynı Yönetmelikte kural altına alındığı ancak mesleki yeterlilik eğitimi yetki belgesi sayısına (kota uygulaması) ilişkin düzenlemelerin ise Yönerge'ye bırakıldığı görülmektedir.
Mesleki yeterlilik eğitimi yetki belgesi alabilmek için gerekli koşullar sağlansa dahi sayı sınırlaması nedeniyle söz konusu yetki belgesinin alınamayacağı göz önüne alındığında, mesleki yeterlilik eğitimine ilişkin usul ve esasların bir kısmı Yönetmelikte düzenlenirken bir kısmının yönetmelikle düzenleneceği yolundaki Kanun hükmüne aykırı olarak Yönerge'de kural altına alınmasında ve buna bağlı olarak anılan Yönerge hükümleri nedeniyle davacının başvurusunun reddedilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle; davacının SRC5 eğitimi verebilmek için tarafına yetki belgesi verilmesi istemiyle yapıtğı başvurunun zımnen reddine ilişkin işlem ile 02/10/2014 tarihinde yayımlanan Karayoluyla Tehlikeli Madde Taşıyan Araç Şoförlerine Yönelik Mesleki Yeterlilik Eğitim Yönergesi'nin 5. maddesinin ikinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinin iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ SÜREÇ :
Dava, SRC5 eğitimi verebilmek için tarafına yetki belgesi verilmesi istemiyle Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğü'ne yapılan 12.05.2022 tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin işlem ile 02.10.2014 tarihinde yayımlanan Karayoluyla Tehlikeli Madde Taşıyan Araç Şoförlerine Yönelik Mesleki Yeterlilik Eğitim Yönergesi'nin 5. maddesinin ikinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinin iptali istemiyle açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
... İli, ... İlçesinde 26.11.2018 tarihinden beri SRC1, SRC2, SRC3 ve SRC4 mesleki yeterlilik eğitimi verme konusunda yetkisi bulunan davacı tarafından 12.05.2022 tarihinde davalı idare kayıtlarına giren başvuru dilekçesiyle; eğitim kurumunda SRC3 ve SRC4 eğitim verme izinlerinin olduğu, ancak SRC5 eğitim merkez sayısı ... İli için kota uygulaması nedeniyle üç olarak belirlendiğinden SRC5 eğitimi veremedikleri, ilde diğer eğitimleri vermelerine rağmen SRC5 eğitimi veremeyen tek kuruluş oldukları, diğer eğitim merkezlerinin tüm eğitimleri verebilmeleri nedeniyle daha çok tercih edildiği ve bu durumun haksız rekabete yol açtığı belirtilerek SRC5 eğitimi de verebilmek için izin isteminde bulunmuş olup, davalı idarece davacının başvurusunun zımnen reddi üzerine zımnen ret işleminin ve 02.10.2014 tarihli Karayoluyla Tehlikeli Madde Taşıyan Araç Şoförlerine Yönelik Mesleki Yeterlilik Eğitim Yönergesi’nin 5. maddesinin 2. fıkrasının (a) ve (b) bentlerinin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
Öte yandan, zımnen ret işleminin oluşmasından sonra davalı idare tarafından davacıya gönderilen 17.08.2022 tarih ve 514863 sayılı cevabi yazıda da, Bakanlık Genelgesiyle SRC5 eğitim merkezi kota sayısının her il için belirlendiği, talebi hakkında bu aşamada yapılacak bir işlem bulunmadığı, ülke nüfusunda meydana gelebilecek artışlar ve yetki belgesi iptalleri ile olası kota sayılarına ilişkin değişikliklerin takip edilerek bu kapsamda yapılacak başvurunun dikkate alınacağı belirtilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT:
Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının "Çalışma ve sözleşme hürriyeti" başlıklı 48. maddesinin 1. fıkrasında; "Herkes, dilediği alanda çalışma ve sözleşme hürriyetlerine sahiptir. Özel teşebbüsler kurmak serbesttir.", 2. fıkrasında; "Devlet, özel teşebbüslerin millî ekonominin gereklerine ve sosyal amaçlara uygun yürümesini, güvenlik ve kararlılık içinde çalışmasını sağlayacak tedbirleri alır." hükmüne; "Yönetmelikler" başlıklı 124. maddesinde; "Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler." hükmüne yer verilmiştir.
1 nolu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 477. maddesinde; karayolu ve demiryoluyla yapılacak tehlikeli mal taşımacılığı faaliyetlerinin uluslararası sözleşmeler, standartlar ve mevzuata uygun olarak ekonomik, seri, elverişli, güvenli, kaliteli, çevreye kötü etkisi en az ve kamu yararını gözetecek tarzda serbest, adil ve sürdürülebilir bir rekabet ortamında yapılmasını ve bu faaliyetlerin diğer taşımacılık faaliyetleriyle uyumlu olarak hizmet vermesini sağlamak ve karayolu ve demiryolu alanında tehlikeli mal taşımacılığı faaliyetinde bulunanlar ile şoförler ve makinistler başta olmak üzere bu işlerde çalışanların mesleki yeterlik şartlarını belirlemek, bununla ilgili eğitim vermek veya verdirmek, sınav yapmak veya yaptırmak ve bunları yetkilendirmek ve denetlemek Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğü'nün görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.
4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu'nun "Yetki belgesi alma zorunluluğu ve taşıma hizmeti" başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasında; "Taşımacılık, acentelik ve taşıma işleri komisyonculuğu ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yapılabilmesi için Bakanlıktan yetki belgesi alınması zorunludur." hükmüne; 2. fıkrasında; "Taşımacılık, acentelik ve taşıma işleri komisyonculuğu ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yetki belgesi alınabilmesi için taşıma işleri işletmecilerinin meslekî saygınlık, malî yeterlilik ve meslekî yeterliliğe sahip olması gerekmektedir. (Ek cümle: 23/1/2008 – 5728/516 md.) Ayrıca, karayoluyla yük ve yolcu taşımacılığı faaliyetlerinde kullanılan ticari araçlarda çalışan şoförlerin, sürücü mesleki yeterlilik belgesi almaları zorunludur. Bu maddeye ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir. 18.1.1954 tarihli ve 6224 sayılı Yabancı Sermayeyi Teşvik Kanunu hükümleri saklıdır." hükmüne; "Yönetmelik" başlıklı 34. maddesinde; "Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren altı ay içinde e) Taşıma işlerinde çalışan şoför ve diğer görevlilerde aranacak şartlar ve nitelikleri, h) Kanunun uygulanmasıyla ilgili diğer esas ve usulleri, düzenleyen yönetmelikler Bakanlıkça hazırlanarak Resmî Gazetede yayımlanır." hükmüne yer verilmiştir.
03.09.2004 tarih ve 25572 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Karayolu Taşımacılık Faaliyetleri Mesleki Yeterlilik Eğitimi Yönetmeliği'nin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde; "Bu Yönetmeliğin amacı, 10/7/2003 tarihli ve 4925 sayılı “Karayolu Taşıma Kanunu” ile (Değişik ibare:RG-15/1/2019-30656 Mükerrer) 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine dayanılarak çıkarılan Karayolu Taşıma Yönetmeliğinde taşımacılık faaliyetleri için öngörülen mesleki yeterlilikle ilgili; mesleki yeterlilik eğitimi ve sınavı, bu eğitimi verecek kurum ve kuruluşların nitelikleri ile bunlara verilecek yetki belgeleri, bu eğitimleri tamamlayanlara veya bu eğitimden muaf olanlara verilecek mesleki yeterlilik belgeleri ve bunlara ilişkin usul ve esasları belirlemektir." hükmüne; "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde; "Bu Yönetmelik, Karayolu Taşıma Yönetmeliği kapsamında faaliyet gösteren gerçek veya tüzel kişiler ile bunlar tarafından istihdam edilen/edilecek kişilerden Mesleki Yeterlilik Belgesi’ne sahip olma şartına tabi olanları ve bunlara eğitim verecek kurum ve kuruluşlar ile eğiticileri kapsar." hükmüne; "Hukuki Dayanak" başlıklı 3. maddesinde; "Bu yönetmelik; 10/7/2003 tarihli ve 4925 sayılı “Karayolu Taşıma Kanunu” ile (Değişik ibare:RG-15/1/2019-30656 Mükerrer) 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine dayanılarak hazırlanmıştır." hükmüne, "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde; "Bu Yönetmelikte geçen; Mesleki yeterlilik eğitimi yetki belgesi: Bu Yönetmelik kapsamında mesleki yeterlilik eğitimi vermek üzere faaliyette bulunacak gerçek ve tüzel kişilere Bakanlıkça verilecek yetki belgesini, Sürücü (SRC): Karayolunda motorlu bir aracı veya taşıtı sevk ve idare eden kişiyi, ifade eder." hükümlerine, "Mesleki Yeterlilik Belgesi Türleri" başlıklı 6. maddesinde; "SRC5 tehlikeli madde taşımacılığı olarak düzenlenir ve verilir." hükmüne yer verilmiş; öte yandan, aynı Yönetmeliğin "Mesleki Yeterlilik Eğitimi Yetki Belgesi Almanın ve Yenilemenin Şartları, Geçersiz Sayılma" başlıklı 15. maddesinde mesleki yeterlilik eğitimi yetki belgesi alabilmek için gerekli şartlar sayılmıştır.
Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan 24.04.2019 tarihli ve 30754 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Hakkında Yönetmeliğin "Genel kurallar" başlıklı 5. maddesinin 8. fıkrasında; "Bu Yönetmelik ve ADR hükümlerine uygun olarak ulusal ve uluslararası karayollarında tehlikeli yük taşımacılığı yapacak sürücülerin, Bakanlığın yetkilendirdiği eğitim kuruluşlarından, taşınacak tehlikeli maddenin sınıfı ve/veya taşıma şekline uygun eğitim almaları ve Bakanlığın yapacağı sınavda başarılı olmaları gerekmektedir. Sınavda başarılı olan sürücülere, Bakanlık tarafından Tehlikeli Mal Taşımacılığı Sürücü Eğitim Sertifikası düzenlenir. Tehlikeli maddelerin karayoluyla taşınması için gerekli olan sürücü eğitimleri, sınavları, belgelendirilmeleri Bakanlıkça belirlenen mevzuat kapsamında gerçekleştirilir." hükümleri yer almaktadır.
02.10.2014 tarihli Karayoluyla Tehlikeli Madde Taşıyan Araç Şoförlerine Yönelik Mesleki Yeterlilik Eğitim Yönergesi'nin "Dayanak" başlıklı 3. maddesinde; "Bu Yönerge; 01/11/2011 tarih ve 655 Sayılı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname, 4925 Sayılı Karayolu Taşıma Kanunu ve 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun ilgili maddeleri, 5434 Sayılı Tehlikeli Malların Karayolu ile Uluslararası Taşımacılığına İlişkin Avrupa Anlaşmasına Katılmamızın Uygun Bulunduğuna Dair Kanun ile Tehlikeli Malların Karayoluyla Uluslararası Taşınmasına İlişkin Avrupa Anlaşması (ADR), Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Hakkında Yönetmelik ve Karayolu Taşımacılık Faaliyetleri Mesleki Yeterlilik Eğitimi Yönetmeliği’ne dayanılarak hazırlanmıştır." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlık, tehlikeli madde taşımacılığına yönelik olarak düzenlenen SRC5 belgesi kapsamında taşıma faaliyetinde bulunan sürücülerin mesleki eğitimini verecek kurum ve kuruluşlara verilecek mesleki yeterlilik eğitimi yetki belgesi sayısına yönelik getirilen sınırlamaya, bir başka deyişle kota uygulamasına ilişkin kurallar ve bu nedenle davacının SRC5 eğitimi verebilmek amacıyla yapmış olduğu başvurusunun reddine ilişkin işlemden kaynaklanmaktadır.
Davaya konu olan düzenleyici işlem hükümleri şöyledir:

"Tehlikeli Madde Taşımacılığı Mesleki Yeterlilik Eğitimi Yetki Belgesi
MADDE 5- (1) Tehlikeli Madde Taşımacılığı Mesleki Yeterlilik Eğitimi verecek gerçek veya tüzel kişilerin Bakanlıktan “Tehlikeli Madde Taşımacılığı Mesleki Yeterlilik Eğitimi Yetki Belgesi (TMTMYB)” almaları zorunludur.
(2) Tehlikeli Madde Taşımacılığı Mesleki Yeterlilik Eğitimi Yetki Belgesi Sayısı aşağıda belirtilen usule göre belirlenir ve uygulanır.
a) Toplam nüfusu 400.000’in altında olan her ile 2 (iki) adet eğitim merkezi izni verilir.
b) Toplam nüfusu 400.000’den fazla olan illerde ise ilk 400.000 nüfus için 2 adet ve 400.000 nüfustan fazla olan her 200.000’ lik nüfus için ilave bir adet eğitim merkezi izni verilir.
c) Eğitim merkezlerine bağlı olarak şube açma izni verilmez.
ç) Nüfusu azalan illerde, önceki kotaya göre düzenlenmiş Eğitim Merkezlerinin faaliyetleri devam eder, ancak bu illerde Yetki Belgesinin herhangi bir nedenle iptal edilmesi halinde ise illere göre yeni belirlenen kota sayısına göre işlem yapılır."
Öte yandan, davacının başvurusunun zımnen reddine ilişkin işlemin tesisinden sonra 06.07.2022 tarih ve 31888 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanlığı ve Tehlikeli Mal Taşımacılığı Sürücü Eğitimi Yönetmeliği ile tehlikeli madde taşıyan araç sürücülerine verilecek eğitim, bu eğitimi verecek kuruluşlar ve eğiticileri de kapsayan düzenlemeler yapıldığı ve bahse konu Yönetmeliğin 7 nci maddesinin birinci fıkrası hükmünün uygulanmasını teminen ‘Yetki Belgesi’ sayılarını belirlemeye yönelik hazırlanan 2023/2 sayılı Genelgenin Bakanlık Makamının 03/03/2023 tarihli ve 1017534 sayılı Olurlarıyla yürürlüğe konulduğu ve 02/10/2014 tarihinde yürürlüğe giren davaya konu "Karayoluyla Tehlikeli Madde Taşıyan Araç Şoförlerine Yönelik Mesleki Yeterlilik Eğitimi Yönergesi"ni yürürlükten kaldırdığının davalı idarece bildirildiği, anlaşılmaktadır.
Anayasa'nın 124. maddesinde, kamu tüzel kişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren Kanunların ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, Yönetmelikler çıkarabileceği düzenlenmiştir. Bu düzenleme, idarenin özerk ve türev düzenleme yetkisinin anayasal dayanağını oluşturmaktadır.
Anayasa'da düzenleyici işlem olarak sadece yönetmelikler belirtilmiş ise de idarenin düzenleme yetkisi bununla sınırlı olmayıp, idareler, değişik adlar altında da (genelge, tamim, sirküler vb.) düzenleyici işlemler yapmaktadırlar. Tebliğ, genelge ve yönerge gibi düzenleyici işlemler; bir yönetmeliğin veya Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin uygulanmasını göstermek amacıyla ve onlara aykırı hükümler içermemek şartıyla yönetmeliklerde veya Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde gösterilen usul ve yöntemleri "açıklayıcı" hükümler taşıyan, yeni bir yöntem ve usul getirmeyen; dayanağı olan mevzuatta yer alan hükümler dışında yeni bir düzenleme içermeyen genel düzenleyici işlemlerdir.
Yasa koyucu düzenleyeceği konularda genel prensipleri belirler ve bunun uygulanmasını, yürütmeye, bir başka ifadeyle idarelere bırakır. Bu asli düzenleme yetkisinin Yasama organına ait olmasının doğal bir sonucudur. Ancak, idarelerin düzenleyici işlem yapma yetkisi yasama organının çizdiği sınırlar içinde üst hukuk normlarına aykırı olmamak kayıt ve şartına bağlı olarak gerçekleşebilir. Bu itibarla yasanın yönetmelikle düzenlenmesini öngördüğü bir konunun genelge veya daha alt düzeydeki işlemlerle düzenlenmesi hukuken olanaklı değildir. Diğer bir ifadeyle, yasada bir konunun yönetmelikle düzenleneceği öngörülmüşse, yönetmeliğin bu düzenlemeleri tebliğ, yönerge, genelge gibi daha alt idari düzenlemelere bırakması hukuka uygun olmayacaktır.
Dava konusu edilen Yönergenin dayanağı hukuki mevzuat içerisinde 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu ve Karayolu Taşımacılık Faaliyetleri Mesleki Yeterlilik Eğitimi Yönetmeliği’nin yer aldığı, 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu'nun 5. maddesinde, karayoluyla yük ve yolcu taşımacılığı faaliyetlerinde kullanılan ticari araçlarda çalışan şoförlerin sürücü mesleki yeterlilik belgesi almasına ilişkin usul ve esasların yönetmelikle belirleneceğinin hüküm altına alındığı, Karayolu Taşımacılık Faaliyetleri Mesleki Yeterlilik Eğitimi Yönetmeliği’nde mesleki yeterlilik belgelerinin türlerinin sayıldığı, SRC5'in tehlikeli madde taşımacılığı faaliyetinde bulunan sürücüler için düzenleneceği, Yönetmelik kapsamında mesleki yeterlilik eğitimi vermek üzere faaliyette bulunacak gerçek ve tüzel kişilere mesleki yeterlilik eğitimi yetki belgesinin Bakanlıkça verileceği ve söz konusu eğitimi vermek üzere yetki belgesi alabilmek için gerekli olan şartların aynı Yönetmelikte kural altına alındığı ve fakat mesleki yeterlilik eğitimi yetki belgesi sayısına (kota uygulaması) ilişkin düzenlemelerin Yönerge'ye bırakıldığı görülmektedir.
Mesleki yeterlilik eğitimi yetki belgesi alabilmek için gerekli koşullar sağlansa dahi sayı sınırlaması nedeniyle söz konusu yetki belgesinin alınamayacağı göz önüne alındığında, mesleki yeterlilik eğitimine ilişkin usul ve esasların bir kısmı Yönetmelikte düzenlenirken bir kısmının "Kanunun konunun Yönetmelikle düzenleneceği kuralına aykırı olarak" Yönerge'de kural altına alınmasında ve anılan Yönerge hükümleri nedeniyle davacının başvurusunun reddine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Bununla birlikte, verilen kararın davacının SRC5 eğitimi verebilmek amacıyla yaptığı başvurusunun kabulü, diğer bir anlatımla kendisine SRC5 mesleki yeterlilik eğitimi yetki belgesi verilmesi anlamına gelmediği, davalı Bakanlık tarafından yapılan/yapılacak yeni düzenlemeler kapsamında söz konusu başvurunun tekrar değerlendirileceği de açıktır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Dava konusu 02.10.2014 tarihinde yayımlanan Karayoluyla Tehlikeli Madde Taşıyan Araç Şoförlerine Yönelik Mesleki Yeterlilik Eğitim Yönergesi'nin 5. maddesinin ikinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinin İPTALİNE,
2. SRC5 eğitimi verebilmek için tarafına yetki belgesi verilmesi istemiyle Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğü'ne yapılan 12.05.2022 tarihli davacı başvurusunun zımnen reddine ilişkin işlemin İPTALİNE,
3. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ... TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
5. Posta giderleri avansından artan tutarların kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde aidiyetine göre taraflara iadesine,
6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 25/02/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.