DANIŞTAY 8. DAIRE

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2022/4818 E.  ,  2025/261 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/4818
Karar No : 2025/261

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI): ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Turizm Kırtasiye ve İnşaat Taahhüt Sanayi Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından,... plakalı araç ile belediyeden izin almadan yolcu taşımacılığı yapıldığı gerekçesiyle söz konusu aracın 2918 sayılı Kanun'un Ek-2/3-a hükmü uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin... tarih ve ... sayılı işlem ile dava dışı araç sürücüsüne 5.010,00.-TL para cezası verilmesine ilişkin... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı şirket adına kayıtlı... plakalı araç hakkında, ilgili belediyeden izin almaksızın yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle ... tarih ve ... sayılı trafikten men tutanağının tutulduğu, tutanakta, araca ait teknik bilgiler ile araç sürücüsünün adı ve soyadı dışında başkaca bir bilgiye yer verilmediği, araçla taşındığı iddia edilen yolculara ait hiçbir bilgi ve beyanın da yer almadığı, dolayısıyla, davacı şirket adına kayıtlı ... plakalı araçla yolcu taşımacılığı yapıldığının somut, nesnel ve her türlü şüpheden uzak bilgi ve belgeler ile ortaya konulamadığı anlaşıldığından, davacı şirket adına kayıtlı aracın trafikten men edilmesine ilişkin işlemin iptaline; bizzat davacı adına düzenlenmediği anlaşılan idari para cezası nedeniyle davacının doğrudan menfaatinin zarar görmesi ve davacı yönünden hukuki bir sonuç doğurması söz konusu olamayacağından, bu işleme karşı davacı tarafından kendi adına açılan davada, işlem ile davacı arasında kurulan kişisel, meşru, güncel bir menfaat ilişkisi bulunmadığı belirtilerek iptali istenilen 5.010,00.-TL idari para cezasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem yönünden davanın ehliyet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:Davalı idare tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine istinaf başvurusuna konu kararın iptale dair kısmının hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, davacı şirketin ... plakalı araç için geçici izin belgesi alınamadığı yönündeki beyanlarının gerçeği yansıtmadığı,... plakalı aracının arızalı olmasının izin belgesi olmayan başka bir aracı yolcu taşımacılığında kullanması için tek başına yeterli olmadığı, davacının dava dilekçesinde dahi belediyeden gerekli izni olmadan personel taşımacılığı yaptığını kabul ettiği, personel taşımacılığı yaptığının resmi tutanaklar ile tespit edildiği, buna dayalı olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından, temyize konu edilen kararın bozulması gerektiği hususu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı şirket tarafından, maliki olunan ... plaka sayılı araçla ilgili belediyeden izin belgesi almaksızın yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle davalı idarece 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek-2/3-a maddesi uyarınca anılan aracın 60 gün trafikten men edilmesine ilişkin...... tarih ve ... sayılı işlem ile dava dışı araç sürücüsüne 5.010,00.-TL para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ... Valiliği Trafik Tescil ve Denetleme Şube Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle temyizen bakılan dava açılmıştır.
İdare Mahkemesi'nce dava dışı araç sürücüsü hakkında tesis edilen idari para cezasının iptali istemi hakkında verilen davanın ehliyet yönünden reddine dair karar kesinleşmiş olup, davalı idare tarafından 2918 sayılı Kanun'un Ek-2/3-a maddesi uyarınca tesis edilen ... plakalı aracın trafikten men edilmesine ilişkin işlem hakkında verilen karar temyiz edilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT:
26/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun Ek 2. maddesi değiştirilerek, "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır.
Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten men edilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında
belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası,  (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün
süreyle trafikten men edilir. 
İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten men edilir.
Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde; "büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek"; (p) bendinde; "büyükşehir içindeki toplu taşıma hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek, büyükşehir sınırları içindeki kara ve denizde taksi ve servis araçları dahil toplu taşıma araçlarına ruhsat vermek. (Ek cümle: 16/5/2018-7144/14 md.) Büyükşehir içindeki toplu taşıma hatlarıyla ilgili olarak; şehir merkezine olan uzaklık, nüfus ve hattı kullanan sayısı kriterleri esas alınarak tespit edilecek hatlarla ilgili toplu taşıma hizmetlerinin işlettirilmesine karar vermek." büyükşehir belediyesinin görev ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden; davacıya ait ... plakalı araç ile ilgili belediyeden izin alınmaksızın belediye sınırları içerisinde yolcu taşımacılığı yapıldığının tespit edildiğinden bahisle davaya konu işlemin tesis edildiği anlaşılmaktadır.
Denetim görevlilerince düzenlenen para cezası ve trafikten men tutanaklarında, araç sürücüsünün imzasının bulunduğu, dava dilekçesinde, davacının belediye sınırları içerisinde personel servis taşımacılığı yapıldığını kabul ettiği; ancak ... plakalı aracında meydana gelen arıza sebebiyle acil bir ihtiyacı karşılamak üzere ... plakalı araçla söz konusu taşımacılığın gerçekleştirildiğinin iddia edildiği görülmekte olup, bu durumda, belediye sınırları içerisinde personel servis taşımacılığı yapıldığı noktasında taraflar arasında uyuşmazlık bulunmamaktadır.
Davacı tarafından her ne kadar servis taşımacılığında kullandığı ... plakalı aracının arızası nedeniyle... plakalı araçla taşımacılık yapıldığı belirtilmişse de, arıza durumunun ispatı için sadece iş formu sunulduğu, bu belgenin her zaman düzenlenebilmesi mümkün olduğundan ispata elverişli nitelikte kabul edilemeyeceği; öte yandan denetimden önce büyükşehir belediyesinden izin alınmak için yetkililerin arandığı ancak mesai başlamadığından kimseye ulaşılamadığı belirtilmişse de, denetimden sonra da konuyla ilgili izin belgesi almak amacıyla bir girişimde bulunulduğuna dair delilin dosyaya sunulmadığı görülmektedir.
Bu durumda, ilgili belediyeden izin alınmaksızın taşımacılık yapıldığından bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek-2/3-a maddesi uyarınca ... plakalı aracın 60 gün trafikten men edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Bu itibarla, söz konusu işlemin iptali yönündeki... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:... K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 30/01/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.