DANIŞTAY 8. DAIRE

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2022/250 E.  ,  2024/815 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/250
Karar No : 2024/815

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E... , K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul İli, Bakırköy İlçesi,... Mahallesi, imarın ... pafta, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan yapılar ile ilgili olarak ihtirazi kayıtla ödenen ...-TL "yatırım iştirak bedeli" ve ...-TL "atıksu iştirak bedeli"ne ilişkin tahakkuk ve tahsil işlemlerinin iptali ile tahsil edilen tutarın ödeme tarihinden itibaren işleyecek reeskont faiziyle birlikte iadesi ve bu işlemlerin dayanağı İSKİ Genel Müdürlüğü Tarifeler Yönetmeliği'nin 24, 25, 27/1, 27/3, 29, 29/1 ve 31. maddeleri ve 2011 yılında yapılan değişiklik ile bu maddelerin yerine getirilen 33, 36 ve 38. maddelerinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davanın ihtirazi kayıtla ödenen ...-TL "yatırım iştirak bedeli" ve ...-TL "atıksu iştirak bedeli"ne ilişkin tahakkuk ve tahsil işlemlerinin iptali ile tahsil edilen tutarların ödeme tarihinden itibaren işleyecek reeskont faiziyle birlikte iadesi istemi yönünden yapılan incelemede; vergi ve benzeri mali yükümlülüklerin kamu hizmeti karşılığında, kamu gücüne dayanılarak, tek taraflı yükletilmeleri ve kanun ile yürürlüğe konulmaları gerekliliği göz önünde bulundurulduğunda, vergi ve benzeri mali yükümlülükten veya buna ilişkin tarife veya ücretten, başka bir ifadeyle Belediye Gelirleri Kanunu'nda tanımını bulan nitelikteki bir yatırım harcamasından veya hizmet karşılığı değil su satışı ve kullanılmış suların uzaklaştırılmasını teminen abonelik tesisinden kaynaklanan söz konusu tahakkuk işlemi ile ilgili olarak ortaya çıkan mevcut uyuşmazlıkta adli yargı yerlerinin görevli bulunduğu sonucuna varılarak bu kısım yönünden davanın görev yönünden reddine; İSKİ Genel Müdürlüğü Tarifeler Yönetmeliği'nin 24, 25, 27/1, 27/3, 29, 29/1 ve 31. maddeleri ve 2011 yılında yapılan değişiklik ile bu maddelerin yerine düzenlemeye konulan 33, 36 ve 38. maddeleri yönünden yapılan incelemede ise; davacının, 2560 sayılı Kanun'un davalı İdareye verdiği yetkinin dışına çıkılmak suretiyle düzenleme yapıldığını ileri sürmesi nedeniyle bu kapsamda davaya konu Tarifeler Yönetmeliği irdelendiğinde, 2560 sayılı İSKİ Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 13. maddesinin (b) bendi ile Belediye Gelirleri Kanunu uyarınca, su ve kanalizasyon tesislerinden yararlananlardan ilgili belediye adına alınacak katılma paylarının İSKİ'nin gelir kaynakları arasında yer verilmesi, yine aynı Kanun'un 23. maddesi ile kanalizasyon tesisi bulunan yerlerdeki kullanılmış suların uzaklaştırılması amacıyla oluşacak giderler için tarife yapılacağı ve bu tarifenin tespiti ile tahsilatla ilgili usul ve esasların bir yönetmelik ile belirleneceği yönünde tanınan yetki göz önünde bulundurulduğunda iptali talep edilen maddeler ile tahakkuk işlemlerine esas olmak üzere su ve kanalizasyon tesislerinden yararlanan hangi yapılardan atık su iştirak bedeli (kanal katılım payı, kazı ruhsatı bedeli, su iştirak bedeli, şube yolu bedeli, teminat bedeli, su sayaç bedeli) ve yatırıma iştirak bedelinin alınacağı, alınacak bu bedellerin nasıl hesaplanacağına yönelik esasların öngörüldüğü söz konusu usul ve esasların da genel anlamda gerekli olan teknik verileri içerdiği sonuç ve kanaatine varılarak bu kısım yönünden davanın esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Uyuşmazlık konusu olayda, dava konusu "yatırım iştirak bedeli" ve "atıksu iştirak bedeli"nin abonman sözleşmesi yapılmadan davacı şirketten tahsil edildiği, bu bedeller tahsil edildikten sonra 02.03.2010 tarihinde abonman sözleşmesi yapıldığı, uyuşmazlık konusu "yatırım iştirak bedeli" ve "atıksu iştirak bedeli"nin abonman sözleşmesine dayalı olarak tahsil edilmediği, dolayısıyla uyuşmazlığın davacı ile davalı idare arasında yapılmış bir abone sözleşmesine dayalı olarak ortaya çıkmadığı, idarenin faaliyet alanıyla ilgili olarak yürürlüğe koyduğu yönetmelik ile buna dayanan tarife kararlarından doğduğu anlaşıldığından uyuşmazlığın adli yargı yerinde değil, idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği; bu durumda, idari yargı yerinin görevinde olduğu sonucuna varılan davanın "...-TL yatırım iştirak bedeli ve ...-TL atıksu iştirak bedeline ilişkin tahakkuk ve tahsil işlemlerinin iptali ve ödenen bedelin yasal faiziyle iadesine karar verilmesi" istemine ilişkin kısmı yönüyle işin esasına girilerek çözümlenmesi için 2577 sayılı Yasa'nın 45. maddesinin 5. bendi uyarınca dava dosyasının mahkemesine gönderilmesine; öte yandan, Mahkeme kararının İSKİ Genel Müdürlüğü Tarifeler Yönetmeliği'nin 24, 25, 27/1, 27/3, 29, 29/1 ve 31. maddeleri ve 2011 yılında yapılan değişiklik ile bu maddelerin yerine düzenlemeye konulan 33, 36 ve 38. maddelerinin iptali istemine ilişkin kısmı yönünden İdare Mahkemesince yeniden karar verileceğinden bu kısımla ilgili hüküm kurulmadığı belirtilerek davacının istinaf talebinin kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava dosyasının Mahkemesine gönderilmesine temyiz yolu açık olmak üzere karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, İdare Mahkemesi kararının temyiz kanun yolu incelemesine tabi olması gerektiği, dava konusu ihtilafla ilgili İdare Mahkemesi'nce verilen kararın esastan redde ilişkin kısmı yönünden yapılan değerlendirmenin de hukuka aykırı olduğu, yeterli araştırma ve inceleme yapılmadığı, davacı hakkında tesis edilen işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin incelenmeksizin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İstinaf" başlıklı 45. maddesinde, "1. İdare ve vergi mahkemelerinin kararlarına karşı, başka kanunlarda farklı bir kanun yolu öngörülmüş olsa dahi, mahkemenin bulunduğu yargı çevresindeki bölge idare mahkemesine, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde istinaf yoluna başvurulabilir. (...) 3. Bölge idare mahkemesi, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar verir. Karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yaparak aynı kararı verir. 4. Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verir. Bu hâlde bölge idare mahkemesi işin esası hakkında yeniden bir karar verir. İnceleme sırasında ihtiyaç duyulması hâlinde kararı veren mahkeme veya başka bir yer idare ya da vergi mahkemesi istinabe olunabilir. İstinabe olunan mahkeme gerekli işlemleri öncelikle ve ivedilikle yerine getirir. 5. Bölge idare mahkemesi, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulduğu, davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hâllerinde, istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vererek dosyayı ilgili mahkemeye gönderir. Bölge idare mahkemesinin bu fıkra uyarınca verilen kararları kesindir. 6. Bölge idare mahkemelerinin 46 ncı maddeye göre temyize açık olmayan kararları kesindir." hükmüne yer verilmiştir.
Anılan Kanun'un "Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar" başlıklı 49. maddesinde; "1. Temyiz incelemesi sonunda Danıştay; a) Kararı hukuka uygun bulursa onar. Kararın sonucu hukuka uygun olmakla birlikte gösterilen gerekçeyi doğru bulmaz veya eksik bulursa, kararı, gerekçesini değiştirerek onar. b) Kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa kararı düzelterek onar. 2. Temyiz incelemesi sonunda Danıştay; a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması, sebeplerinden dolayı incelenen kararı bozar." kuralları yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyize konu kararın; İstanbul İli, Bakırköy İlçesi, ... Mahallesi, imarın ... pafta, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan yapılar ile ilgili olarak ihtirazi kayıtla ödenen ...-TL "yatırım iştirak bedeli" ve ...-TL "atıksu iştirak bedeli"ne ilişkin tahakkuk ve tahsil işlemlerinin iptali ile tahsil edilen tutarın ödeme tarihinden itibaren işleyecek reeskont faiziyle birlikte iadesi istemine ilişkin kısmının incelenmesi:
Davanın görev yönünden reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik istinaf başvurusunun kabul edilerek, Mahkeme kararının kaldırılmasına ve dosyanın idare mahkemesine gönderilmesine yönelik kararın 2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinin 5. fıkrası uyarınca kesin nitelikte olduğu anlaşıldığından, bu kısım yönünden temyiz isteminin incelenmesine hukuken olanak bulunmamaktadır.
Temyize konu kararın; İSKİ Genel Müdürlüğü Tarifeler Yönetmeliği'nin 24, 25, 27/1, 27/3, 29, 29/1 ve 31. maddeleri ve 2011 yılında yapılan değişiklik ile bu maddelerin yerine getirilen 33, 36 ve 38. maddelerinin iptali istemine ilişkin kısmının incelenmesi:
Temyiz isteminde bulunan davalı İSKİ Genel Müdürlüğü tarafından, İdare Mahkemesi kararının işin esasına girilerek verildiği, anılan kararın istinaf incelemesi sonucu bu kısım hakkında hüküm kurulmamasına yönelik verilen Bölge İdare Mahkemesi kararının usul hükümlerine aykırı olduğu, davanın reddi gerektiği belirtilmiş ise de; temyize konu kararda, Mahkemece bireysel işlemlere yönelik işin esasına girilip bir karar verilirken Yönetmelik hakkında da yeniden bir karar verileceği, bu sebeple hüküm kurulmadığının belirtildiği; dolayısıyla Bölge İdare Mahkemesi'nce söz konusu düzenleyici işlem yönünden işin esası bakımından henüz hukuki bir değerlendirme yapılmadığı görülmekte olup dava konusu istemlerin kanun yolu incelemesi aşamalarının ayrışmaması ve usul ekonomisi dikkate alındığında Yönetmelik hükümleri yönünden hukuki irdeleme yapılmadan dosyanın Mahkemeye gönderilmesine karar verilmesinde usul hükümlerine ve hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, henüz esasa yönelik verilmiş bir karar bulunmadığından davalı idarenin işin esası hakkında ileri sürdüğü diğer temyiz iddialarının şu aşamada incelenme olanağı bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin kısmen incelenmeksizin reddine, kısmen reddine,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının;
a) İstanbul İli, Bakırköy İlçesi, ... Mahallesi, imarın ... pafta,... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan yapılar ile ilgili olarak ihtirazi kayıtla ödenen ...-TL "yatırım iştirak bedeli" ve ...-TL "atıksu iştirak bedeli"ne ilişkin tahakkuk ve tahsil işlemlerinin iptali ile tahsil edilen tutarın ödeme tarihinden itibaren işleyecek reeskont faiziyle birlikte iadesi istemine ilişkin verilen kısmı yönünden TEMYİZ İSTEMİNİN İNCELENMEKSİZİN REDDİNE,
b) İSKİ Genel Müdürlüğü Tarifeler Yönetmeliği'nin 24, 25, 27/1, 27/3, 29, 29/1 ve 31. maddeleri ve 2011 yılında yapılan değişiklik ile bu maddelerin yerine getirilen 33, 36 ve 38. maddelerinin iptali istemine ilişkin verilen kısmı yönünden ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 22/02/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.