DANIŞTAY 8. DAIRE

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2022/1802 E.  ,  2024/2050 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/1802
Karar No : 2024/2050

TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVACI) … Derneği
2- (DAVALI) … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının, taraflarca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı dernek tarafından, İstanbul İli, Adalar İlçesindeki bütün yolların yaya yolu olarak ilan edilmesi ve fosil yakıtlı taşıtlardan arındırılması ile bu hususa yönelik uygulamanın ne şekilde yapılacağına ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezinin … tarih ve … sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dosyadaki bilgi ve belgeler birlikte incelenmesi neticesinde; Adalar İlçesinin ulaşımı ile ilgili gerçekleştirilen 28.08.2019 tarihli çalıştay kapsamında düzenlenen Adalar Ulaşım Raporu da dikkate alındığında Adalar İlçesindeki bütün yolların yaya yolu olarak ilan edilmesi ve fosil yakıtlı taşıtlardan arındırılarak ulaşım için elektrikli araçların öngörülmesinin, kültür ve tabiat varlıklarının korunmasına ilişkin olarak alınmış bulunan kararlara aykırılık oluşturmadığı, diğer taraftan Adalar İlçesi halkının ulaşım sorunlarının çözülerek bu husustaki ihtiyaçlarının karşılanması ve toplu taşıma hizmeti vermeye yönelik, kamu yararı ve hizmet gereği tesis edildiği anlaşıldığından, dava konusu … tarih ve … sayılı Ulaşım Koordinasyon Merkezi kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Temyize konu edilen … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararda; … tarih ve E:… sayılı ara kararı üzerine davalı idarece gönderilen bilgi ve belgelere göre dava konusu UKOME kararının İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanınca onaylanmadığının anlaşılmış olması nedeniyle, UKOME kararının yürürlüğe girmediği, anılan kararın mevcut hali ile kesin ve yürütülmesi gerekli idari işlem niteliğini kazanmadığı sonucuna varıldığından, davanın 2577 sayılı Kanunun 15/1-b maddesi uyarınca usul yönünden reddi gerekirken işin esasına girilerek davanın reddi yönünde verilen kararda sonucu itibariyle hukuka aykırılık görülmediği, öte yandan idarece, onay işlemi tamamlamadan dava konusu UKOME kararını uygulamaya koyması nedeniyle davanın açılmasına sebebiyet verildiği anlaşıldığından, yargılama gideri ve vekalet ücretinin idareye yükletilmesinin hakkaniyete uygun düşeceği sonucuna varıldığı gerekçesiyle, Mahkeme kararına yönelik istinaf talebinin davanın reddine ilişkin kısım yönünden belirtilen gerekçe doğrultusunda reddine, istinaf talebinin kısmen kabulü ile söz konusu kararın yargılama giderlerine ilişkin kısmının kaldırılmasına, toplam 654,20 TL yargılama giderinin ve Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için belirlenen 3.890,00 TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, yasal geçerliliği bulunmayan dava konusu kararın yürütmesinin durdurulması gerektiği, davanın usul yönünden reddine karar verilmiş ise de uyuşmazlığın esasının incelenerek gerekçeli karar verilmesi gerektiği, Mahalli Çevre Kurulu kararının iptal edildiği hususunun dikkate alınmadığı ileri sürülmektedir.
Davalı idare tarafından, ara kararına verilen cevaptan da anlaşılacağı üzere, dava konusu UKOME kararının belediye başkanınca onaylandığı, temyize konu karar gerekçesinin hatalı olduğu, idarenin davanın açılmasına sebebiyet vermediğinden yargılama giderlerinin davacıya yükletilmesi gerektiği hususları ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı ve davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:

MADDİ OLAY :
İstanbul İli, Adalar İlçesinin ulaşım sorunlarının çözümüne yönelik olarak davalı belediye tarafından 28.08.2019 tarihinde çalıştay yapıldığı, çalıştay sonucunda ulaşım sorunlarının çözümüne ilişkin olarak Adalar Ulaşım Raporunun düzenlendiği, daha sonra bu çalışmalar ve neticesinde düzenlenen rapordaki tespit ve öneriler dikkate alınarak; Adalar İlçesindeki bütün yolların yaya yolu olarak ilan edilmesi ve fosil yakıtlı taşıtlardan arındırılarak ulaşım için elektrikli araçların öngörülmesi ile bu hususlara yönelik uygulamanın ne şekilde yapılacağına ilişkin olarak İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezince 06.02.2020 tarih ve 2020/1-5 sayılı kararının tesis edilmesi üzerine, İstanbul Adaları Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Derneği tarafından bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7. maddesinin (f) fıkrasında; "Büyükşehir ulaşım ana planını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek" büyükşehir belediyesinin görevleri arasında sayılmış, anılan Yasanın 9. maddesinde; “Büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla, büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluşları ile, Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunun görevlendireceği ilgili odanın temsilcisinin katılacağı Ulaşım Koordinasyon Merkezi kurulur. İlçe belediye başkanları kendi belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar. Ulaşım Koordinasyon Merkezi toplantılarına ayrıca gündemdeki konularla ilgili üye olarak belirlenmeyen ulaşım sektörü ile ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından ihtisas meslek odalarının temsilcileri de davet edilerek görüşleri alınır.
Bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım
koordinasyon merkezi tarafından kullanılır. Ulaşım koordinasyon merkezi kararları, büyükşehir belediye başkanının onayı ile yürürlüğe girer. ...” kuralına yer verilmiştir.
15.06.2006 tarih ve 26199 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliğinin "Ulaşım Koordinasyon Merkezi" başlıklı üçüncü kısmının “Görev ve yetkileri” kenar başlıklı 18. maddesinde “(1) UKOME, büyükşehir içindeki kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesini sağlamak üzere; ulaşım, trafik ve toplu taşıma konularında üst düzeyde yönlendirici karar alma, uygulama, uygulatma ve ilgili mevzuattaki usulüne göre gereken tesisleri kurma, kurdurma ve işletme hak ve yetkilerine haizdir. Bu amaçla; a) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, mevzuatla yetkili kılındığı durumlarda mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almakla, … ç) Kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; otobüs, taksi, dolmuş ve servis durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmekle…d) Karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları ile bu taşıtların teknik özelliklerini tespit etmek, çalıştırılabileceği yerler ile güzergâhlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek, bunlara izin ve çalışma ruhsatı vermekle, e) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, ulaşım, toplu taşıma ve trafik mevzuatının büyükşehir belediyesine verdiği yetki doğrultusunda uygulamaya yönelik yönlendirici karar almak ve görüş oluşturmakla,...” hükümlerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyadaki bilgi ve belgelerin değerlendirilmesi neticesinde; davanın İstanbul İli, Adalar İlçesindeki bütün yolların yaya yolu olarak ilan edilmesi ve fosil yakıtlı taşıtlardan arındırılması ile bu hususa yönelik uygulamanın ne şekilde yapılacağına ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezinin 06.02.2020 tarih ve 2020/1-5 sayılı kararının iptali istemiyle açıldığı, İdare Mahkemesince uyuşmazlığın esası incelenerek davanın reddi yolunda karar verildiği, anılan karara karşı yapılan istinaf başvurusunun incelenmesi sonucunda ise; İstinaf Dairesince yapılan ara kararı üzerine davalı idarece gönderilen bilgi ve belgelere göre dava konusu UKOME kararının İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanınca onaylanmadığının anlaşılmış olduğundan, UKOME kararının yürürlüğe girmediği, anılan kararın mevcut hali ile kesin ve yürütülmesi gerekli idari işlem niteliğini kazanmadığı sonucuna varıldığından, davanın usul yönünden reddi gerekirken işin esasına girilerek davanın reddi yönünde verilen kararda sonucu itibariyle hukuka aykırılık görülmediği, ayrıca onay işlemi tamamlamadan dava konusu UKOME kararını uygulamaya konulması nedeniyle davanın açılmasına sebebiyet verildiği anlaşıldığından, yargılama gideri ve vekalet ücretinin idareye yükletilmesinin hakkaniyete uygun düşeceği sonucuna varıldığı gerekçesiyle, Mahkeme kararına yönelik istinaf talebinin davanın reddine ilişkin kısım yönünden belirtilen gerekçe doğrultusunda reddine, istinaf talebinin kısmen kabulü ile söz konusu kararın yargılama giderlerine ilişkin kısmının kaldırılmasına, yargılama giderinin ve vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine karar verildiği anlaşılmıştır.
Her ne kadar, temyize konu kararda, dava konusu UKOME kararının davalı belediye başkanınca onaylanmadığı belirtilmekte ise de; davalı idarenin İstinaf Dairesinin ara kararına verdiği 29.12.2021 tarihinde kayda giren cevap dilekçesinde anılan UKOME kararının usulüne uygun olarak belediye başkanınca onaylandığının bildirildiği ve söz konusu cevap yazısının ekinde dosyaya sunulan UKOME kararının da davalı belediye başkanınca onaylandığı görülmüştür.

Bu durumda, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 9. maddesinde düzenlenen "Ulaşım koordinasyon merkezi kararları, büyükşehir belediye başkanının onayı ile yürürlüğe girer." hükmünün dava konusu UKOME kararı yönünden yerine getirilmiş olduğu, idarece UKOME kararındaki usuli eksikliğin tamamlandığı, böylece Bölge İdare Mahkemesince uyuşmazlığın esasının incelenerek çözüme kavuşturulması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu UKOME kararındaki usuli eksikliğin giderildiği göz önünde bulundurularak davanın esası hakkında karar verilmesi gerekirken, usul yönünden yapılan yargılama neticesinde verilen temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz istemlerinin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Kullanılmayan … TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine,
4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 02/04/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.